మహాభారతం · అధ్యాయం 4.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.7.1
स राजधानीं संप्राप्य पार्थिवोऽर्जुनमब्रवीत् ।
इमानि पुरुषव्याघ्र आयुधानि परंतप।
कस्मिन्न्यासयितव्यानि गुप्तिश्चैषां कथं भवेत् ॥ ४.७.१ ॥
రాజధానిని చేరుకుని రాజు అర్జునుడితో ఇలా అన్నాడు: ఓ పురుషవ్యాఘ్రా, శత్రువులను తపింపజేసేవాడా, ఈ ఆయుధాలను ఎక్కడ దాచాలి, వీటిని ఎలా కాపాడాలి?
4.7.2
सायुधा हि वयं तात प्रवेक्ष्यामः पुरं यदि ।
समुद्वेगं जनस्यास्य करिष्यामो न संशयः ॥ ४.७.२ ॥
ప్రియుడా, ఆయుధాలతో మనం నగరంలో ప్రవేశిస్తే ఈ జనులలో భయం కలిగిస్తాం, ఇందులో సందేహం లేదు.
4.7.3
गाण्डीवं हि नरव्याघ्र त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
कथं नाविष्कृताः स्यामो धार्तराष्ट्रस्य मारिष ॥ ४.७.३ ॥
ఓ నరవ్యాఘ్రా, గాండీవం మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైనది; ఓ మారిష, ధృతరాష్ట్రుని కుమారునికి మనం ఎలా తెలియకుండా ఉండగలం?
4.7.4
यदीद धनुरादाय चरेम सजने पुरे ।
क्षिप्र नः प्रतिजानीयुर्मनुष्या नात्र संशयः ॥ ४.७.४ ॥
ఈ ధనుస్సు చేతబట్టి జనసమృద్ధిగల నగరంలో మనం తిరిగితే, ప్రజలు త్వరగా మనల్ని గుర్తుపడతారు, ఇందులో సందేహం లేదు.
4.7.5
एकस्मिन्नपि विज्ञाते समयं नो व्यतीत्य च ।
भूयो द्वादशवर्षाणि प्रविशेम वनं वयम् ॥ ४.७.५ ॥
మనలో ఒక్కరు గుర్తింపబడినా, మన నిర్ణీత కాలం గడిచాక కూడా మళ్లీ పన్నెండు సంవత్సరాలు అడవిలో ప్రవేశిస్తాం.
4.7.6
तस्मात्सर्वाणि शस्त्राणि प्रच्छाद्यान्यत्र यत्र वा ।
प्रविशेम पुरश्रेष्ठं तथा सम्यक्कृतं भवेत् ॥ ४.७.६ ॥
కాబట్టి అన్ని ఆయుధాలను మరెక్కడైనా దాచి, ఉత్తమ నగరంలో ప్రవేశిద్దాం; అలా చేయడమే సరైనది.
4.7.7
अजातशत्रोर्वचनं श्रुत्वा चैव महायशाः ।
उवाच धर्मपुत्रं तमर्जुनः परवीरहा ॥ ४.७.७ ॥
అజాతశత్రువు మాటలు విని, మహాయశస్వి, శత్రువీరులను సంహరించే అర్జునుడు ఆ ధర్మపుత్రునితో ఇలా అన్నాడు.
4.7.8
इयं वने मनुष्येन्द्र महती दृश्यते शमी ।
भीमशाखा दुरारोहा श्मशानस्य समीपतः ॥ ४.७.८ ॥
ఓ మనుష్యేంద్రా, అడవిలో ఈ పెద్ద శమీ వృక్షం కనిపిస్తోంది; దీని భయంకర కొమ్మలు ఎక్కడానికి కష్టమైనవి, శ్మశానానికి సమీపంలో.
4.7.9
उत्पथे चापि जातेयं मनुष्यैर्न निषेव्यते ।
विपुलाऽऽकीर्णशाखा च वायसैरुपसेविता ॥ ४.७.९ ॥
ఈ చెట్టు దారికి దూరంగా పెరిగింది; మనుషులు దీని దగ్గరకు వెళ్లరు; దీని విశాలమైన దట్టమైన కొమ్మలపై కాకులు చేరతాయి.
4.7.10
स्नेहानुबद्धां पश्यामि दुरारोहामिमां शमीम् ॥ ४.७.१० ॥
ఎక్కడానికి కష్టమైన ఈ శమీ వృక్షాన్ని ప్రేమతో బంధించబడినదిగా నేను చూస్తున్నాను.
4.7.11
समीपे च श्मशानस्य गृहं नास्य विशेषतः ।
समासज्यायुधान्यस्यां गच्छामो नगरं नृप ॥ ४.७.११ ॥
శ్మశానానికి సమీపంలో ఉండటం వల్ల, ముఖ్యంగా దాని దగ్గర ఇల్లు లేనందున, ఓ రాజా, దీనిపై ఆయుధాలను వేలాడదీసి మనం నగరానికి వెళ్దాం.
4.7.12
न चास्यां चारयिष्यन्ति मनुष्याः पार्थ केचन ॥ ४.७.१२ ॥
ఓ పార్థా, మనుషులలో ఎవరూ దీని దగ్గర తిరగరు.
4.7.13
धनुर्भिः पुरुषं कृत्वा चर्मकेशास्थिसंवृतम् ।
उद्बन्धमिव कृत्वा च धनुर्ज्यापाशसंवृतम् ।
अस्यामायुधमासज्य गच्छाम नगरं वयम् ॥ ४.७.१३ ॥
ధనుస్సులతో చర్మం, జుట్టు, ఎముకలతో కప్పబడిన ఒక మనిషిని చేసి, ఉరివేసుకున్నవాడిలా ధనుస్సు తాడు ఉచ్చుతో చుట్టి, దీనిపై ఆయుధాలు వేలాడదీసి మనం నగరానికి వెళ్దాం.
4.7.14
एवं परिहरिष्यन्ति मनुष्या वनचारिणः ।
अत्रैवं नावबुध्यन्ते मनुष्याः केचिदायुधम् ॥ ४.७.१४ ॥
ఈ విధంగా అడవిలో తిరిగే మనుషులు దీనికి దూరంగా ఉంటారు; ఇక్కడ ఇలా కొందరు మనుషులు ఆయుధాన్ని గుర్తించరు.
4.7.15
एवमुक्त्वा स राजानं धर्मात्मानं धनञ्जयः ।
प्रचक्रमे निधानाय शश्त्राणां भरतर्षभ ॥ ४.७.१५ ॥
ధర్మాత్ముడైన రాజుతో ఇలా చెప్పి, ధనంజయుడు ఆయుధాలను భద్రపరచే పని ప్రారంభించాడు, భరతశ్రేష్ఠా.
4.7.16
तानि सर्वाणि संनह्य पञ्च पञ्चाचलोपमाः ।
आयुधानि कलापांश्च निस्त्रिंशानतुलप्रभान् ॥ ४.७.१६ ॥
అవన్నీ కట్టి, పర్వతాలవంటి ఐదైదు ఆయుధాలను, అంబుల పొదులను, అతుల తేజస్సు గల ఖడ్గాలను (కట్టాడు).
4.7.17
ततो युधिष्ठिरो राजा सहदेवमुवाच ह ।
आरुह्येमां शमीं वीर निधत्स्वेहायुधानि नः ॥ ४.७.१७ ॥
అప్పుడు రాజు యుధిష్ఠిరుడు సహదేవునితో ఇలా అన్నాడు: 'వీరుడా, ఈ శమీవృక్షం ఎక్కి ఇక్కడ మా ఆయుధాలను ఉంచు.'
4.7.18
इति संदिश्य तं पार्थः पुनरेव धनञ्जयम् ।
अब्रवीदायुधानीह निधातुं भरतर्षभः ॥ ४.७.१८ ॥
ఇలా అతనికి ఆజ్ఞాపించి, పార్థుడు (యుధిష్ఠిరుడు) మళ్లీ ధనంజయుడితో ఇక్కడ ఆయుధాలను ఉంచమని చెప్పాడు, భరతశ్రేష్ఠా.
4.7.19
येन देवान्मनुष्यांश्च पिशाचोरगराक्षसान् ।
निवातकवचांश्चापि पौलोमांश्च परंतपः ।
कालकेयांश्च दुर्धाषान्सर्वांश्चैकरथोऽजयत् ॥ ४.७.१९ ॥
దేనితో పరంతపుడు ఒంటరి రథంపై నిలిచి దేవతలను, మనుష్యులను, పిశాచులను, ఉరగులను, రాక్షసులను, నివాతకవచులను, పౌలోములను, దుర్ధర్షులైన కాలకేయులను అందరినీ జయించాడు.
4.7.20
स्फीताञ्जनपदांश्चान्यानजयत्कुरुनन्दनः ।
तदुदग्रं महाघोरं सपत्नगणमूदनम्।
अपज्यमकरोत्पार्थो गाण्डीवं च भयंकरम् ॥ ४.७.२० ॥
కురునందనుడు సమృద్ధమైన జనపదాలను, ఇతర దేశాలను జయించాడు. ఆ ఉగ్రమైన, భయంకరమైన, శత్రుగణాన్ని నాశనం చేసే ధనుస్సును పార్థుడు నారి లేనిదిగా చేశాడు; భయంకరమైన గాండీవాన్ని కూడా.
4.7.21
येन वीरः कुरुक्षेत्रमभ्यरक्षत्परंतपः ।
जृम्भिते च धनुःश्रेष्ठे न्यासार्थं नृपसत्तमः ॥ ४.७.२१ ॥
దేనితో వీరుడు, పరంతపుడు కురుక్షేత్రాన్ని రక్షించాడో; శ్రేష్ఠమైన ధనుస్సును నారి ఎక్కించినప్పుడు, నృపశ్రేష్ఠుడు దానిని న్యాసంగా ఉంచాడు.
4.7.22
धर्मपुत्रो महातेजाः सर्वलोकवशंकरम् ।
भुजङ्गभोगसदृशं मणिकाञ्चनभूषितम् ॥ ४.७.२२ ॥
మహాతేజస్వి అయిన ధర్మపుత్రుడు, సమస్త లోకాలను వశపరచేది, సర్పశరీరపు చుట్టల వంటిది, మణులు బంగారాలతో అలంకరించబడినదీ అయిన దానిని ఉంచాడు.
4.7.23
वित्रासनं दानवानां राक्षसानां च नित्यशः ।
धनूरत्नं महातेजा जृम्भयामास पाण्डवः ॥ ४.७.२३ ॥
దానవులకు, రాక్షసులకు నిత్యం భయం కలిగించే ఆ ధనుస్సు రత్నాన్ని మహాతేజస్వి అయిన పాండవుడు నారి ఎక్కించాడు.
4.7.24
पाञ्चालान्येन संग्रामे भीमसेनोऽजयत्पुरा ।
प्रत्यषेधद्बहूनेकः सपत्नांश्चापि दिग्जये ॥ ४.७.२४ ॥
దేనితో భీమసేనుడు పూర్వం యుద్ధంలో పాంచాలులను జయించాడో; దిగ్విజయంలో ఒంటరిగానే అనేక శత్రువులను అడ్డుకున్నాడు.
4.7.25
निशम्य यस्य विष्कारं विद्रवन्ति रणे परे ।
पर्वतस्येव दीर्णस्य विस्फोटमशनेरिव ॥ ४.७.२५ ॥
యుద్ధంలో ఎవరి ధనుష్టంకారం విని శత్రువులు పారిపోతారో, అది బద్ధలైన పర్వతం లేదా పిడుగు పడిన శబ్దంలా ఉంటుంది.
4.7.26
सैन्धवं येन राजानं जित्वा क्रुद्धः परामृशत् ।
येन क्रोधवशाञ्जघ्ने पर्वते गन्धमादने ॥ ४.७.२६ ॥
సింధు రాజును జయించి కోపంతో అతన్ని పట్టుకున్నవాడు; కోపవశంలో గంధమాదన పర్వతంపై అతన్ని చంపినవాడు.
4.7.27
दिव्यं सौगन्धिकं पुष्पं येनाजैषीत्स पाण्डवः। ॥ ४.७.२७ ॥
దివ్యమైన సౌగంధిక పుష్పాన్ని గెలిచిన ఆ పాండవుడు.
4.7.28
इन्द्राशनिसमस्पर्शं वज्रहाटकभूषितम् ।
ज्यापाशं धनुषस्तस्य भीमसेनोऽवतारयत् ॥ ४.७.२८ ॥
ఇంద్రుని వజ్రంలా స్పర్శ కలిగి, వజ్రం, బంగారంతో అలంకరించిన అతని ధనుస్సు తాడును భీమసేనుడు విడదీశాడు.
4.7.29
नकुलं पुनराहूय धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
उवाच येन संग्रामे सर्वशत्रूञ्जिघांससि ॥ ४.७.२९ ॥
ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు నకులుడిని మళ్ళీ పిలిచి ఇలా అన్నాడు: "యుద్ధంలో సర్వ శత్రువులను సంహరించాలని నీవు కోరుతున్నావు."
4.7.30
सुराष्ट्राञ्जितवान्येन शार्ङ्गगाण्डीवसन्निभम् ।
सुवर्णविकृतं सारमिन्द्रायुधनिभं वरम् ॥ ४.७.३० ॥
శార్ఙ్గం, గాండీవాలకు సమానమైన, బంగారంతో రూపొందిన, ఇంద్రధనుస్సులా శ్రేష్ఠమైన ఆయుధంతో సురాష్ట్రాన్ని జయించినవాడు.
4.7.31
तवानुरूपं सुकृतं चापमेतदलङ्कृतम् ।
तद्व्यंसयित्वा ज्यापाशं निधातुं धनुराहर ॥ ४.७.३१ ॥
ఇది నీకు తగిన, చక్కగా తయారైన, అలంకరించిన విల్లు. దాని అల్లెత్రాడును విప్పి, ధనుస్సును భద్రపరచడానికి తీసుకురా.
4.7.32
अजयत्पश्चिमामाशां धनुषा येन पाण्डवः ।
माद्रीपुत्रो महाबाहुस्ताम्रास्यो मितभाषिता ॥ ४.७.३२ ॥
ఏ విల్లుతో పాండవుడు పశ్చిమ దిశను జయించాడో, అది మాద్రి కుమారుడు, మహాబాహువు, ఎర్రని ముఖం గలవాడు, మితభాషి అయిన (నకులుడిది).
4.7.33
कुले नास्ति समो रूपे यस्येति नकुलः स्मृतः ॥ ४.७.३३ ॥
కులంలోనూ రూపంలోనూ ఇతనికి సమానుడు ఎవరూ లేరు; అందువల్ల అతడు నకులుడు అని పిలువబడ్డాడు.
4.7.34
सहदेवं च संप्रेक्ष्य पुनर्धर्मसुतोऽब्रवीत् ।
कलिङ्गान्द्राक्षिणात्यांश्च मागधांश्चाजिशोभनः ॥ ४.७.३४ ॥
సహదేవుని చూసి ధర్మపుత్రుడు మళ్ళీ పలికాడు — యుద్ధంలో శోభించేవాడు కళింగులు, దక్షిణులు, మాగధులను గురించి చెప్పాడు.
4.7.35
येनैव शत्रून्समरे अधाक्षीररिमर्दन ।
तत्स्रंसयित्वा ज्यापाशं निधातुं धनुराहर ॥ ४.७.३५ ॥
శత్రుమర్దనా, ఏ విల్లుతో నీవు యుద్ధంలో శత్రువులను దహించావో, దాని అల్లెత్రాడును విప్పి, ధనుస్సును భద్రపరచడానికి తీసుకురా.
4.7.36
दक्षिणां दक्षिणाचारो दिशं येनाजयत्प्रभुः ।
अपज्यमकरोद्वीरः सहदेवस्तदायुधम् ॥ ४.७.३६ ॥
దక్షిణ దిశను ఏ విల్లుతో సదాచారుడైన ప్రభువు జయించాడో, ఆ ఆయుధం యొక్క అల్లెత్రాడును వీరుడు సహదేవుడు విప్పాడు.
4.7.37
दीप्तान्खण्डांश्च सुदृढान्सुतीक्ष्णान्कनकत्सरून् ।
विविधान्क्षुरनाराचान्निस्त्रिंशांश्च शरानपि ।
आयुधानि कलापांश्च गदाश्च निदधुः सह ॥ ४.७.३७ ॥
ప్రకాశించే, అతి దృఢమైన, అతి వాడియైన ఖడ్గాలు, బంగారు మూతల ఆయుధాలు, వివిధ క్షుర నారాచ బాణాలు, కత్తులు, బాణాలు, ఆయుధాలు, అంబులపొదులు, గదలు — అన్నింటినీ కలిపి ఉంచారు.
4.7.38
अथाब्रवीद्धर्मराजः सहदेवं परन्तपः ।
आरुह्येमां शमीं वीर निधत्स्वेहायुधानि नः ॥ ४.७.३८ ॥
అప్పుడు శత్రుసంహారకుడైన ధర్మరాజు సహదేవునితో ఇలా అన్నాడు — వీరుడా, ఈ శమీ వృక్షాన్ని ఎక్కి ఇక్కడ మన ఆయుధాలను ఉంచు.
4.7.39
इदं गोमृगमभ्याशे गतसत्वमचेतनम् ।
एतदुत्कृत्य वै वीर धनूंपि परिवेष्टय ॥ ४.७.३९ ॥
దగ్గరలో ఈ గోమృగ కళేబరం ఉంది, ప్రాణం లేనిది, చైతన్యం లేనిది. వీరుడా, దీన్ని కోసి తీసి ఆ చర్మంతో విల్లులను చుట్టు.
4.7.40
एवमुक्तो महाबाहुः सहदेवो यथोक्तवत् ।
शमीमारुह्य त्वरितो धनूंपि परिवेष्टयत् ॥ ४.७.४० ॥
ఇలా చెప్పబడిన మహాబాహు సహదేవుడు, చెప్పినట్లే శమీ వృక్షాన్ని త్వరగా ఎక్కి విల్లులను చుట్టాడు.
4.7.41
शीतवातातपभयाद्वर्पत्राणाय दुर्जयः ।
तानि वीरो यथा जानन्निरावाधानि सर्वशः ।
पुनः पुनः सुसंवेष्ट्य कृत्वा सुकृतमावरम् ॥ ४.७.४१ ॥
చలి, గాలి, ఎండ భయం వల్ల, వర్షం నుండి రక్షణ కోసం — జయించరాని వీరుడు వాటిని బాగా తెలిసినవాడై, అన్నివైపులా హానిలేకుండా, మళ్ళీ మళ్ళీ బాగా చుట్టి మంచి కవచం చేశాడు.
4.7.42
यत्र चापश्यत स वै तिरोवर्पाणि वर्पति ।
तत्र तानि दृढैः पाशैः सुगाढं पर्यवन्धत ॥ ४.७.४२ ॥
వర్షం దాగి కురిసే చోటును అతడు చూసినచోట, అక్కడ వాటిని దృఢమైన తాళ్లతో బాగా గట్టిగా కట్టేశాడు.
4.7.43
ततः परमदूरस्थमुञ्छवृत्तिकलेवरम् ।
प्रायोपवेशनाच्छुष्कं स्नायुचर्मास्थिसंयुतम् ॥ ४.७.४३ ॥
అప్పుడు దూరంగా పడి ఉన్న ఆ శరీరం — ఉంఛవృత్తితో జీవించి, ప్రాయోపవేశంతో ఎండిపోయి, నరములు, చర్మం, ఎముకలు మాత్రమే మిగిలినది.
4.7.44
तच्चानीय धनुर्मध्ये निबबन्धु पाण्डवाः ।
उपायकुशलाः सर्वे प्रणदन्तः समब्रुवन् ॥ ४.७.४४ ॥
దాన్ని తెచ్చి పాండవులు విల్లు మధ్యలో కట్టారు. ఉపాయాలలో నేర్పరులైన వారందరూ నవ్వుతూ మాట్లాడారు.
4.7.45
अस्य बद्धस्य दौर्गन्ध्यान्मनुष्या वनचारिणः ।
दूरात्परिहरिष्यन्ति सशवेयं शमी इति ॥ ४.७.४५ ॥
కట్టబడిన ఈ శవం దుర్గంధం వల్ల, అడవిలో తిరిగే మనుషులు ఈ శమీ వృక్షాన్ని దూరం నుంచే విడిచిపెడతారు.
4.7.46
अथाब्रवीन्महाराजो धर्मात्मा स युधिष्ठिरः ।
रञ्जुभिः सुकृतं प्राज्ञ विनिर्वध्नीहि पाण्डव ॥ ४.७.४६ ॥
అప్పుడు ధర్మాత్ముడైన మహారాజు యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు — ఓ ప్రాజ్ఞా, ఓ పాండవా, తాళ్లతో దీన్ని గట్టిగా కట్టు.
4.7.47
यानि चात्र विशालानि रूढमूलानि मन्यसे ।
तेपामुपरि बध्नीहि इदं विप्रकलवरम् ॥ ४.७.४७ ॥
ఇక్కడ పెద్దవిగా, వేళ్లూనుకుని ఉన్న చెట్లు ఏవైతే నీకు తోచునో, వాటిపైనే ఈ బ్రాహ్మణుని శవాన్ని కట్టు.
4.7.48
तच्छ्रुत्वा सहदेवस्तु पर्यबध्नत तच्छवम् ॥ ४.७.४८ ॥
అది విని సహదేవుడు ఆ శవాన్ని చుట్టూ కట్టాడు.
4.7.49
युधिष्ठिरः शुचिर्भूत्वा मनसाऽभिप्रणम्य च ।
ब्रह्माणामिन्द्रं वरदं कुबेरं वरुणानिलौ ॥ ४.७.४९ ॥
యుధిష్ఠిరుడు శుచియై మనసారా నమస్కరించి బ్రహ్మను, వరదుడైన ఇంద్రుని, కుబేరుని, వరుణుని, వాయువును (నమస్కరించెను).
4.7.50
रुद्रं यमं च विष्णुं च सोमार्कौ धर्ममेव च ।
पृथिवीमन्तरिक्षं च दिशश्चोपदिशस्तथा ।
वसूश्चं मरुतश्चैव ज्वलनं चातितेजसम् ॥ ४.७.५० ॥
రుద్రుడు, యముడు, విష్ణువు, సోముడు, సూర్యుడు, ధర్మము, భూమి, అంతరిక్షం, దిక్కులు, ఉపదిక్కులు, వసువులు, మరుత్తులు, అత్యంత తేజోమయుడైన అగ్ని (లను నమస్కరించెను).
4.7.51
दिवाचरा रात्रिचराणि वाऽपि यानीह भूतान्यनुकीर्तितानि ।
तेभ्यो नमस्कृत्य च सुव्रतेभ्यः प्रणम्य तेपां शरणं गतोऽहम् ॥ ४.७.५१ ॥
ఇక్కడ చెప్పబడిన పగలు తిరిగేవారికి, రాత్రి తిరిగేవారికి నమస్కరించి, ఆ సుదృఢ వ్రతులకు ప్రణమిల్లి, నేను వారి శరణు పొందితిని.
4.7.52
सर्वायुधानीह महाबलानि न्यासं महादेवसमीपतो वै ।
न्यस्याम्यहं वायुसमीपतश्च वनस्पतीनां च सपर्वतानाम् ॥ ४.७.५२ ॥
ఇక్కడున్న మహాబలమైన ఆయుధాలన్నింటినీ మహాదేవుని సమీపంలో, వాయువు సమీపంలో, వృక్షాలు మరియు పర్వతాల సమీపంలో నేను న్యాసంగా ఉంచుతాను.
4.7.53
एष न्यासो मया दत्तः सोममूर्यानिलान्तिके ।
मम पार्थस्य वा देयं पूर्णे वर्षे त्रयोदशे ॥ ४.७.५३ ॥
ఈ న్యాసాన్ని నేను సోముడు, సూర్యుడు, వాయువుల సమక్షంలో ఇచ్చాను. పదమూడవ సంవత్సరం పూర్తయినప్పుడు ఇది నాకు లేదా పార్థునికి ఇవ్వాలి.
4.7.54
नेदं भीमे प्रदातव्यमयं क्रुद्धो वृकोदरः ।
आमर्षान्नित्यसंक्रुद्धो धृतराष्ट्रसुतान्प्रति।
अपूर्णकाले प्रहरेत्क्रोधसंजातमत्सरः ॥ ४.७.५४ ॥
ఇది భీముడికి ఇవ్వరాదు; ఈ వృకోదరుడు కోపంతో ఉన్నాడు. అమర్షంతో అతడు ఎల్లప్పుడూ రోషంగా ఉంటాడు; ధృతరాష్ట్రుని కుమారులపై కాలం పూర్తికాకముందే కోపంతో, ఈర్ష్యతో ప్రహరిస్తాడు.
4.7.55
पुनः प्रवेशो नः स्यात्तु वनवासाय सर्वदा ।
समये परिपूर्णे तु धार्तराष्ट्रान्निहन्महे ॥ ४.७.५५ ॥
వనవాసం కోసం మేము మళ్ళీ వెళ్ళవలసి ఉంటుంది; కాని కాలం పూర్తయినప్పుడు ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను మేము సంహరిస్తాం.
4.7.56
एष चार्थश्च धर्मश्च कामः कीर्तिरलं यशः ।
मदायत्तमिदं सर्वं जीवितं च न संशयः ॥ ४.७.५६ ॥
ఈ అర్థం, ధర్మం, కామం, కీర్తి, యశస్సు—ఇవన్నీ నాపై ఆధారపడి ఉన్నాయి, జీవితమూ కూడా; ఇందులో సందేహం లేదు.
4.7.57
वैशंपायन उवाच ।
दैवतेभ्यो नमस्कृत्य शमीं कृत्वा प्रदक्षिणम्।
नगरं गन्तुमायाताः सर्वे ते भ्रातरः सह ॥ ४.७.५७ ॥
వైశంపాయనుడు చెప్పెను: దేవతలకు నమస్కరించి, శమీ వృక్షానికి ప్రదక్షిణ చేసి, ఆ సోదరులందరూ కలిసి నగరానికి వెళ్ళడానికి వచ్చారు.
4.7.58
आगोपालाविपालेभ्यः कर्षकेभ्यः परंतप ।
आजग्मुर्नगराभ्याशं दर्शयन्तः पुनः पुनः ॥ ४.७.५८ ॥
పరంతపా, గోపాలురకు, గొర్రెల కాపరులకు, రైతులకు మళ్ళీ మళ్ళీ దర్శనమిస్తూ వారు నగరానికి సమీపంగా వచ్చారు.
4.7.59
अशीतिशतवर्पेयं माताऽस्माकमिहान्तिके ।
बहुकालपरीणामा मृत्योस्तु वशमेयुपी ।
न चाग्निसंस्कारमियं प्रापिता कुलधर्मतः ॥ ४.७.५९ ॥
మన తల్లి ఇక్కడే సమీపంలో ఉంది; ఆమె నూట ఎనభై సంవత్సరాల వయస్సుది. దీర్ఘకాలంతో క్షీణించి ఆమె మృత్యువుకు వశమైంది, కానీ కులధర్మం ప్రకారం ఆమెకు అగ్ని సంస్కారం చేయలేదు.
4.7.60
यः समासाद्यते कश्चित्तस्मिन्देशे यदृच्छया ।
तमेवमृचुर्धर्मज्ञाः कुलधर्मो न ईदृशः ॥ ४.७.६० ॥
ఆ ప్రదేశంలో యాదృచ్ఛికంగా ఎవరైనా ఎదురైతే, ధర్మజ్ఞులు అతనితో ఇలా అనేవారు: మా కులధర్మం ఇటువంటిది కాదు.
4.7.61
विश्रावयन्तस्ते हृष्टा दिशः सर्वा व्यनादयन् ।
स्वर्गतेयमिहास्माकं जननी शोकविह्वला ॥ ४.७.६१ ॥
వారు సంతోషంగా బిగ్గరగా ప్రకటిస్తూ అన్ని దిక్కులను ప్రతిధ్వనింపజేశారు: శోకంతో వ్యాకులురాలైన మా తల్లి ఇక్కడ స్వర్గస్థురాలైంది.
4.7.62
वने विचरमाणानां लुब्धानां वनचारिणाम् ।
कुलधर्मोऽयमस्माकं पूर्वैराचरितः पुरा ॥ ४.७.६२ ॥
అడవిలో తిరిగే, వేటాడే అరణ్యవాసులమైన మాకు, పూర్వులు పూర్వకాలంలో ఆచరించిన ఈ కులధర్మం ఇది.
4.7.63
एवं ते सुकृतं कृत्वा समन्तादवघुष्य च ।
भीमसेनोऽर्जुनश्चैव माद्रीपुत्रावुभावपि ॥ ४.७.६३ ॥
ఇలా వారు శుభకార్యం చేసి, చుట్టూ ప్రకటించి, భీమసేనుడు, అర్జునుడు, మాద్రి ఇద్దరు కుమారులు కూడా (అక్కడినుండి వెళ్లారు).
4.7.64
युधिष्ठिरश्च कृष्णा च राजपत्नी सुमध्यमा ।
ततो यथासमाज्ञप्तं नगरं प्राविशंस्तदा ॥ ४.७.६४ ॥
యుధిష్ఠిరుడు, కృష్ణ, సన్నటి నడుముగల రాజపత్ని (ద్రౌపది) కూడా, అప్పుడు నిర్ణయించిన ప్రకారం నగరంలో ప్రవేశించారు.
4.7.65
मत्स्यराज्ञो विराटस्य समीपं वस्तुमञ्जसा ।
अज्ञातचर्यां चरितुं वर्षं राष्ट्रे त्रयोदशम् ॥ ४.७.६५ ॥
మత్స్యరాజు విరాటుని సమీపంలో నేరుగా నివసించడానికి, రాజ్యంలో పదమూడవ సంవత్సరం అజ్ఞాతంగా గడపడానికి.
4.7.66
अतश्छन्नानि नामानि चकारैषां युधिष्ठिरः ।
जयो जयेशो विजयो जयत्सेनो जयद्बलः। ॥ ४.७.६६ ॥
అందువల్ల యుధిష్ఠిరుడు వీరికి రహస్య నామాలను పెట్టాడు: జయుడు, జయేశుడు, విజయుడు, జయత్సేనుడు, జయద్బలుడు.
4.7.67
आपत्सु नामभिस्त्वेतैः समाह्वामः परस्परम् ।
ततो यथाप्रतिज्ञाभिः प्राविशन्नगरं महत्। ॥ ४.७.६७ ॥
ఆపదలలో ఈ పేర్లతోనే మనం ఒకరినొకరు పిలుచుకుందాం. తరువాత తమ ప్రతిజ్ఞల ప్రకారం వారు ఆ మహానగరంలో ప్రవేశించారు.
4.7.68
अज्ञातचर्यां वत्स्यन्तो राष्ट्रे वर्षं त्रयोदशम् ॥ ४.७.६८ ॥
రాజ్యంలో పదమూడవ సంవత్సరం గుర్తింపు లేకుండా నివసించేవారు.