Vedyatra वेदयात्रा
ଖୋଜନ୍ତୁ

ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 4.70

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ଶବ୍ଦାର୍ଥ ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ

4.70.1

प्रस्थाप्य सेनां कन्याश्च गणिकाश्च स्वलंकृताः ।
मत्स्यराजो महाराजः प्रहृष्ट इदमब्रवीत् ॥ ४.७०.१ ॥

ସେନା ଏବଂ ସୁସଜ୍ଜିତ କନ୍ୟା ଓ ଗଣିକାମାନଙ୍କୁ ପଠାଇ ମହାରାଜ ମତ୍ସ୍ୟରାଜ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।

4.70.2

व्रिगर्ताः कुरवः सर्वे संग्रामे निर्जिता मया ।
प्रविश्यान्तःपुरं हृष्टा द्यूतं दीव्याम ब्राह्मण ॥ ४.७०.२ ॥

ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ କୌରବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅନ୍ତଃପୁରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଆନନ୍ଦରେ ପାଶା ଖେଳିବା।

4.70.3

अक्षानाहर सैरन्ध्रि आसनं चोपकल्पय ।
आदाय व्यजनं त्वं च पार्श्वतोऽनन्तरा भव ॥ ४.७०.३ ॥

ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ, ପାଶା ଆଣ ଏବଂ ଆସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର। ପଙ୍ଖା ଧରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ପାଖରେ ରହ।

4.70.4

तं तथावादिनं दृष्ट्वा पाण्डवः प्रत्यभापत ।
न देवितव्यं हृष्टेन कितवेनेति नः श्रुतम् ॥ ४.७०.४ ॥

ତାକୁ ଏହିପରି କହୁଥିବା ଦେଖି ପାଣ୍ଡବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ଆନନ୍ଦିତ ଜୁଆଡ଼ି ସହିତ ପାଶା ଖେଳିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।'

4.70.5

न त्वामद्य मुदा युक्तमहं देवितुमुत्सहे ।
प्रियं तु ते चिकीर्पामि वर्ततां यदि रोचते।
द्यूतं कर्तुं न वाञ्छामि नरेन्द्र जनसंसदि ॥ ४.७०.५ ॥

ଆଜି ଆନନ୍ଦରେ ମଗ୍ନ ତୁମ ସହିତ ପାଶା ଖେଳିବାକୁ ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୁହେଁ। ତଥାପି ତୁମର ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ଯଦି ତୁମକୁ ଭଲ ଲାଗେ ତେବେ ସେପରି ହେଉ। ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, ଜନସଭାରେ ମୁଁ ପାଶା ଖେଳିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ।

4.70.6

स्त्रियो गावो हिरण्यं च यच्चान्यद्वसु किंचन ।
न मे किंचित्त्वया कार्यमन्तरेणापि देवितम् ॥ ४.७०.६ ॥

ସ୍ତ୍ରୀ, ଗାଈ, ସୁନା ଓ ଅନ୍ୟ ଯେକୌଣସି ଧନ — ତୁମେ ପାଶା ନ ଖେଳିଲେ ବି ମୋର ତୁମଠାରୁ କିଛି ଦରକାର ନାହିଁ।

4.70.7

किं ते द्यूतेन राजेन्द्र बहुदोषेण मानद ।
देवने बहवो दोषास्तस्मात्तत्परिवर्जयेत् ॥ ४.७०.७ ॥

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ହେ ମାନଦ, ବହୁ ଦୋଷଯୁକ୍ତ ଜୁଆରେ ତୁମର କ'ଣ ଲାଭ? ଜୁଆରେ ବହୁ ଦୋଷ ଅଛି; ତେଣୁ ତାହା ପରିହାର କରିବା ଉଚିତ।

4.70.8

श्रुतो वा यदि वा दृष्टो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
स राज्यं धनमक्षय्यं पणमेकममन्यत ॥ ४.७०.८ ॥

ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥାଅ କିମ୍ବା ଦେଖିଥାଅ, ସେ ଗୋଟିଏ ପଣକୁ ଅକ୍ଷୟ ରାଜ୍ୟ ଓ ଧନ ବୋଲି ଭାବିଥିଲେ।

4.70.9

कृष्णां च भार्यां दयितां भ्रातॄंश्च त्रिदशोपमान् ।
निःसंशयं स कितवः पश्चात्तप्यति पाण्डवः ॥ ४.७०.९ ॥

କୃଷ୍ଣା ନାମକ ପ୍ରିୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ଦେବତୁଲ୍ୟ ଭାଇମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି ଜୁଆଡ଼ୁ ପାଣ୍ଡବ ନିଃସନ୍ଦେହ ପରେ ଅନୁତାପ କରିବ।

4.70.10

विविधानां च रत्नानां धनानां च पराजये ।
अभीप्सितविनाशश्च वाक्पारुष्यमनन्तरम् ॥ ४.७०.१० ॥

ବିବିଧ ରତ୍ନ ଓ ଧନ ପରାଜୟରେ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁର ବିନାଶ ହୁଏ; ତା'ପରେ କଠୋର ବାକ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଆସେ।

4.70.11

अविश्वास्यं बुधैर्नित्यमेकाह्ना द्रव्यनाशनम् ।
द्यूते हारितवान्सर्वं तस्माद्द्यूतं न रोचये ॥ ४.७०.११ ॥

ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ଧନନାଶ ସର୍ବଦା ଅବିଶ୍ୱାସ୍ୟ। ଜୁଆରେ ସେ ସବୁ ହାରିଲା; ତେଣୁ ମୋତେ ଜୁଆ ଭଲ ଲାଗେ ନାହିଁ।

4.70.12

अथवा मन्यसे राजन्दीव्याव यदि रोचते ।
एवमाभाष्य वाक्यैस्तु क्रीडतस्तौ नरोत्तमौ ॥ ४.७०.१२ ॥

ଅଥବା ହେ ରାଜନ୍, ଯଦି ତୁମକୁ ଭଲ ଲାଗେ ତେବେ ଆମେ ଖେଳିବା—ଏହିପରି ବାକ୍ୟରେ କହି ସେ ଦୁଇ ନରୋତ୍ତମ ଖେଳରେ ରତ ହେଲେ।

4.70.13

प्रवर्तमाने द्यूते तु मात्स्यः पाण्डवमब्रवीत् ॥ ४.७०.१३ ॥

ପାଶାଖେଳ ଚାଲିଥିବାବେଳେ ମତ୍ସ୍ୟରାଜ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ କହିଲେ।

4.70.14

पश्य पुत्रेण मे युद्धे तादृशाः कुरवो जिताः ।
कुरवोऽतिरथाः सर्वे देवैरपि सुदुर्जयाः ॥ ४.७०.१४ ॥

ଦେଖ, ମୋ ପୁଅ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏପରି କୁରୁମାନଙ୍କୁ ଜିତିଛି। କୁରୁମାନେ ସମସ୍ତେ ଅତିରଥୀ; ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଜୟ।

4.70.15

ततोऽब्रवीद्धर्मराजो द्यूते मात्स्यं युधिष्ठिरः ।
दिष्ट्या ते विजिता गावः कुरवश्च पराजिताः ॥ ४.७०.१५ ॥

ତହିଁ ପରେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପାଶାଖେଳରେ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମ ଗାଈମାନେ ଜିତା ହୋଇଛନ୍ତି; କୁରୁମାନେ ପରାଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି।'

4.70.16

अत्यद्भुततमं मन्ये उत्तरश्चेत्कूरूञ्जयेत् ।
यन्ता बृहन्नला यस्य स कथंचिद्विजेष्यते ॥ ४.७०.१६ ॥

ଉତ୍ତର ଯଦି କୁରୁମାନଙ୍କୁ ଜିତେ, ତେବେ ମୁଁ ତାହାକୁ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ମନେ କରେ; ବୃହନ୍ନଳା ଯାହାର ସାରଥି, ସେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଜିତାଯିବ।

4.70.17

ततो विराटः क्षुभितो मन्युना च परिप्लुतः ।
उवाच वचनं क्रुद्धः परिव्राजमनन्तरम् ॥ ४.७०.१७ ॥

ତେବେ ବିରାଟ କ୍ଷୁବ୍ଧ ଓ କ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସେହି ପରିବ୍ରାଜକଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

4.70.18

तादृशेन तु योधेन महेष्वासेन धीमता ।
कुरवो निर्जिता युद्धे तत्र किं ब्राह्मणाद्भुतम् ॥ ४.७०.१८ ॥

ଏପରି ଯୋଦ୍ଧା, ମହାଧନୁର୍ଧର ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ କୁରୁମାନେ ଜିତାଯାଇଛନ୍ତି; ଏଥିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ କଣ ଅଦ୍ଭୁତ?

4.70.19

समं षण्डेन मे पुत्रं ब्रह्मबन्धो प्रशंससि ।
वाच्यावाच्यं न जानीषे नूनं मामवमन्यसे ॥ ४.७०.१९ ॥

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମ! ମୋ ପୁତ୍ରକୁ ଜଣେ ନପୁଂସକ ସହ ସମାନ କରି ତୁମେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ। କ'ଣ କହିବା ଉଚିତ ଓ କ'ଣ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ତାହା ତୁମେ ଜାଣ ନାହଁ; ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ମୋତେ ଅପମାନ କରୁଛ।

4.70.20

समं षण्डेन मे पुत्रं ब्रह्मबन्धो प्रशंससि ।
वाच्यावाच्यं न जानीषे नूनं मामवमन्यसे ॥ ४.७०.२० ॥

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମ! ମୋ ପୁତ୍ରକୁ ଜଣେ ନପୁଂସକ ସହ ସମାନ କରି ତୁମେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ। କ'ଣ କହିବା ଉଚିତ ଓ କ'ଣ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ତାହା ତୁମେ ଜାଣ ନାହଁ; ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ମୋତେ ଅପମାନ କରୁଛ।

4.70.21

पुमांसो बहवो दृष्टाः सूताश्च बहवो मया ।
विक्रम्य यन्ता योद्धा च न मे दृष्टः कदाचन ॥ ४.७०.२१ ॥

ମୁଁ ବହୁ ପୁରୁଷ ଓ ବହୁ ସାରଥି ଦେଖିଛି; କିନ୍ତୁ ପରାକ୍ରମରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସାରଥି ଓ ଯୋଦ୍ଧା ଏପରି କାହାକୁ ମୁଁ କେବେ ଦେଖି ନାହିଁ।

4.70.22

विप्रियं न चरेद्राज्ञामनुकूलं प्रियं वदेत् ।
आचरन्विप्रियं राज्ञां न जातु सुखमेधते ॥ ४.७०.२२ ॥

ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପ୍ରିୟ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଅନୁକୂଳ ଓ ପ୍ରିୟ ବାକ୍ୟ କହିବା ଉଚିତ। ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପ୍ରିୟ ଆଚରଣ କରୁଥିବା ଲୋକ କଦାପି ସୁଖରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ନାହିଁ।

4.70.23

वयस्यत्वात्तु ते सर्वमपराधमिमं क्षमे ।
नेदृशीं प्रवदर्वाचं यदि जीवितुमिच्छसि ॥ ४.७०.२३ ॥

ସଖ୍ୟ ହେତୁ ମୁଁ ତୁମର ଏହି ସମସ୍ତ ଅପରାଧ କ୍ଷମା କରୁଛି; ଯଦି ତୁମେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ତେବେ ଏପରି ବାକ୍ୟ ଆଉ କହ ନାହିଁ।

4.70.24

ततोऽब्रवीत्पुनः कङ्कः प्रहस्य कुरुवर्धनः ।
बृहन्नलाया सजेन्द्र धुष्यतां नगरे जयः ॥ ४.७०.२४ ॥

ତେବେ କୁରୁବଂଶର ବୃଦ୍ଧିକାରୀ କଙ୍କ (ଯୁଧିଷ୍ଠିର) ହସି ହସି ପୁଣି କହିଲେ, "ହେ ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ! ନଗରରେ ଘୋଷଣା କର ଯେ ଏହି ବିଜୟ ବୃହନ୍ନଳାର।"

4.70.25

उत्तरेण तु सारथ्यं कृतं नूनं भविष्यति ।
निमित्तं किंचिदुत्पन्नं तर्कश्चापि दृढो मम।
यतो जानामि राजेन्द्र नान्यथा तद्भविष्यति ॥ ४.७०.२५ ॥

ଉତ୍ତର ନିଶ୍ଚୟ ସାରଥ୍ୟ କରିଥିବେ। କିଛି ନିମିତ୍ତ ଦେଖାଦେଇଛି ଏବଂ ମୋ ଅନୁମାନ ମଧ୍ୟ ଦୃଢ଼। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ଜାଣେ ଏହା ଅନ୍ୟଥା ହେବ ନାହିଁ।

4.70.26

कुरवोऽपि महावीर्या देवैरपि सुदुर्जयाः ।
ससोमवरुणादित्यैः सयक्षेशहुताशनैः ॥ ४.७०.२६ ॥

କୁରୁମାନେ ମହାପରାକ୍ରମୀ; ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଜୟ — ସୋମ, ବରୁଣ, ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ, ଯକ୍ଷେଶ ଓ ଅଗ୍ନି ସହିତ।

4.70.27

यत्र शान्तनवो भीष्मो द्रोणकर्णौ सुदुर्जयौ ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च सोमदत्तो जयद्रथः ॥ ४.७०.२७ ॥

ଶାନ୍ତନୁ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ କର୍ଣ୍ଣ — ଅତି ଦୁର୍ଜୟ; ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ସୋମଦତ୍ତ ଓ ଜୟଦ୍ରଥ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

4.70.28

भूरिश्रवाः शलो भूरिर्जलसन्धिश्च वीर्यवान् ।
दुर्योधनो दुष्प्रसहो दुःशासनविविंशती ॥ ४.७०.२८ ॥

ଭୂରିଶ୍ରବା, ଶଲ, ଭୂରି, ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଜଲସନ୍ଧ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ — ଯାହାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା କଷ୍ଟକର — ଦୁଃଶାସନ ଓ ବିବିଂଶତି।

4.70.29

वृषसेनोऽश्ववेगश्च वायुवेगसुवर्चसौ ।
बाह्लीकः शूरसेनश्च युयुत्सुश्च परन्तपः ॥ ४.७०.२९ ॥

ବୃଷସେନ, ଅଶ୍ୱବେଗ, ବାୟୁବେଗ ଓ ସୁବର୍ଚ୍ଚସ, ବାହ୍ଲୀକ, ଶୂରସେନ, ଯୁଯୁତ୍ସୁ ଏବଂ ଶତ୍ରୁତାପନ।

4.70.30

सौबलः शकुनिश्चैव द्युमत्सेनश्च साल्वराट् ।
अन्ये च बहवः शूरा नानाजनपदेश्वराः ॥ ४.७०.३० ॥

ସୌବଳ ଶକୁନି, ଦ୍ୟୁମତ୍ସେନ, ଶାଲ୍ୱରାଜ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଶୂର — ବିଭିନ୍ନ ଜନପଦର ଅଧିପତି।

4.70.31

कृपेणाचार्यमुख्येन सहिताः कुरवो नृपाः ।
सञ्जकार्मुकनिस्त्रिंशा रथिनो रथयूथपाः।
अन्ये चैव महावीर्या राजपुत्रा महारथाः ॥ ४.७०.३१ ॥

କୃପ ଓ ପ୍ରଧାନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହିତ କୌରବ ରାଜାମାନେ, ଧନୁ ଓ ଖଡ୍ଗ ଧରିଥିବା ରଥୀ ଓ ରଥଯୂଥପତିମାନେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ରାଜପୁତ୍ର ଓ ମହାରଥୀମାନେ।

4.70.32

मरुद्गणैः परिवृतः साक्षादपि पुरंदरः ।
तद्बलं न जयेत्क्रुद्धो भीष्मद्रोणादिभिर्वृतम् ॥ ४.७०.३२ ॥

ମରୁଦ୍‌ଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ସାକ୍ଷାତ୍ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ପ୍ରଭୃତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ସେହି ସେନାକୁ ଜିତି ପାରିବେ ନାହିଁ।

4.70.33

कस्तद्बृहन्नलादन्यो मनुष्यः प्रतियोत्स्यति ।
यस्य बाहुबले तुल्यो न भविष्यति कश्चन ॥ ४.७०.३३ ॥

ବୃହନ୍ନଳା ଛଡ଼ା ଆଉ କେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବ? ଯାହାର ବାହୁବଳ ସହିତ କେହି ସମକକ୍ଷ ହେବେ ନାହିଁ।

4.70.34

अतीव समरं दृष्ट्वा हर्षो यस्याभिवर्धते ।
किमेवं पुरुषो लोको दिवि वा भुवि विद्यते ॥ ४.७०.३४ ॥

ଯୁଦ୍ଧ ଅତ୍ୟଧିକ ଦେଖି ଯାହାର ହର୍ଷ ବଢ଼େ, ଏପରି ପୁରୁଷ କ'ଣ ଏ ଲୋକରେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ କିମ୍ବା ପୃଥିବୀରେ ଅଛନ୍ତି?

4.70.35

तेन संक्षुभितो राजा दीर्यमाणेन चेतसा ।
अब्रवीद्वचनं क्रूरमजानन्वै युधिष्ठिरम् ॥ ४.७०.३५ ॥

ତାହାଦ୍ୱାରା କ୍ଷୁବ୍ଧ ରାଜା, ମନ ଚିରି ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ନ ଜାଣି କଠୋର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

4.70.36

कङ्ख मा ब्रूहि मे वाक्यं प्रतिकूलं द्विजोत्तम ।
बहुशः प्रतिषिद्धस्त्वं न च वाचं नियच्छसि ॥ ४.७०.३६ ॥

ହେ କଙ୍କ, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରତିକୂଳ ବାକ୍ୟ କୁହ ନାହିଁ। ବହୁବାର ନିଷେଧ ପରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ବାଣୀ ସଂଯମ କରୁ ନାହଁ।

4.70.37

नियन्ता चेन्न विद्येत न कश्चिद्धर्ममाचरेत् ।
इति प्रक्षुभितो राजा सोऽक्षेणाभ्यहनद्भृशम् ॥ ४.७०.३७ ॥

ନିୟନ୍ତା ନ ଥିଲେ କେହି ଧର୍ମାଚରଣ କରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ଭାବି କ୍ରୁଦ୍ଧ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପାଶା-ଦଣ୍ଡରେ ପ୍ରବଳଭାବେ ଆଘାତ କଲେ।

4.70.38

तस्य तक्षकभोगाभं बाहुमुत्क्षिप्य दक्षिणम् ।
विराटः प्राहनत्क्रुद्धः कर्णमाश्रित्य दक्षिणम् ॥ ४.७०.३८ ॥

ତକ୍ଷକ ସର୍ପର କୁଣ୍ଡଳୀ ପରି ତାଙ୍କ ଡାହାଣ ବାହୁ ଉଠାଇ କ୍ରୁଦ୍ଧ ବିରାଟ ଡାହାଣ କାନ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।

4.70.39

मुखे युधिष्ठिरं कोपान्मैवमित्यवभर्त्सयन् ।
बलवत्प्रतिविद्धस्य नस्तः शोणितमास्रवत् ॥ ४.७०.३९ ॥

"ଏପରି କରନା" ବୋଲି କ୍ରୋଧରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ମୁହଁରେ ଧମକ ଦେଇ ସେ ପ୍ରବଳ ଭାବେ ଆଘାତ କଲେ; ସେହି ଆଘାତରେ ରକ୍ତ ବହିଲା।

4.70.40

अक्षेणाभिहतो राजा विराटेन युधिष्ठिरः ।
तूष्णीमासीन्महाबाहुः कृष्णां पश्यन्सुदुःखिताम् ॥ ४.७०.४० ॥

ବିରାଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଶା-ଦଣ୍ଡରେ ଆହତ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ମହାବାହୁ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତା କୃଷ୍ଣା (ଦ୍ରୌପଦୀ)ଙ୍କୁ ଦେଖି ନୀରବରେ ବସିଥିଲେ।

4.70.41

तस्य रक्तोत्पलनिभं शिरसः शोणितं तदा ।
प्रावर्तत महाबाहोरभिघातान्महात्मनः ॥ ४.७०.४१ ॥

ସେତେବେଳେ ସେହି ମହାବାହୁ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ମସ୍ତକରୁ ଆଘାତ ହେତୁ ରକ୍ତକମଳ ପରି ରକ୍ତ ବହିବାକୁ ଲାଗିଲା।

4.70.42

तदप्राप्तं महीं पार्थः पाणिभ्यां समधारयत् ।
अवैक्षत च धर्मात्मा द्रौपदीं पार्श्वतः स्थिताम् ॥ ४.७०.४२ ॥

ରକ୍ତ ଭୂମିକୁ ନ ପହଞ୍ଚୁ ପାଇଁ ପୃଥାପୁତ୍ର ପାର୍ଥ ନିଜ ହାତରେ ତାହା ଧରି ରଖିଲେ; ଧର୍ମାତ୍ମା ପାଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

4.70.43

सा वेदनामभिज्ञाय भर्तुश्चित्तवशानुगा ।
सा विषण्णा च भीता च क्रुद्धा च द्रुपदात्मजा ॥ ४.७०.४३ ॥

ପତିଙ୍କ ଯନ୍ତ୍ରଣା ବୁଝି, ତାଙ୍କ ମନର ଅନୁଗାମିନୀ ସେ ଦ୍ରୁପଦକନ୍ୟା ବିଷଣ୍ଣ, ଭୀତ ଓ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ।

4.70.44

बाष्पं नियम्य कृच्छ्रेण भर्तुर्निःश्रेयसैषिणी ।
उत्तरीयेण सूक्ष्मेण तूर्णं जग्राह शोणितम् ॥ ४.७०.४४ ॥

ଲୁହକୁ କଷ୍ଟରେ ସଂଯତ କରି, ପତିଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେ ନିଜର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଉତ୍ତରୀୟରେ ଶୀଘ୍ର ରକ୍ତ ଧରିଲେ।

4.70.45

निगृह्य रक्तं वस्त्रेण सैरन्ध्री दुःखमोहिता ।
सौवर्णं गृह्य भृङ्गारं शोणितं तदपामृजत् ।
युधिष्ठिरस्य राजेन्द्र द्रुपदेन्द्रसुता तदा ॥ ४.७०.४५ ॥

ରକ୍ତକୁ ବସ୍ତ୍ରରେ ରୋକି, ଦୁଃଖରେ ମୋହିତା ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୃଙ୍ଗାର ନେଇ ସେହି ରକ୍ତ ପୋଛିଲେ। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେତେବେଳେ ଦ୍ରୁପଦେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କନ୍ୟା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ରକ୍ତ ପୋଛିଲେ।

4.70.46

सैरन्ध्रि किमिदं रक्तमुत्तरीयेण गृह्यते ।
कोत्र हेतुर्विशालाक्षि तन्मप्राचक्ष्व तत्वतः ॥ ४.७०.४६ ॥

ହେ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ, ଏ ରକ୍ତ କାହିଁକି ଉତ୍ତରୀୟରେ ଧରାଯାଉଛି? ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷୀ, ଏହାର କାରଣ କଣ? ମୋତେ ଯଥାର୍ଥରେ କୁହ।

4.70.47

रक्तबिन्दनि यावन्ति कङ्कस्य धरणीतले ।
तावद्वर्षाणि राष्ट्रे ते अनावृष्टिर्भविष्यति ॥ ४.७०.४७ ॥

କଙ୍କଙ୍କ ରକ୍ତବିନ୍ଦୁ ଧରଣୀରେ ଯେତେ ପଡ଼ିବ, ସେତେ ବର୍ଷ ତୁମ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଅନାବୃଷ୍ଟି ହେବ।

4.70.48

एतन्निमित्तं मात्स्येन्द्र कङ्कस्य रुधिरं मया ।
गृहीतमुत्तरीयेण विनाशो मा भवेत्तव ॥ ४.७०.४८ ॥

ହେ ମତ୍ସ୍ୟେନ୍ଦ୍ର, ଏଥିପାଇଁ ମୁଁ କଙ୍କଙ୍କ ରକ୍ତ ଉତ୍ତରୀୟରେ ଧରିଛି; ତୁମର ବିନାଶ ନ ହେଉ।

4.70.49

यतीशं यो विहन्येत तस्यायुर्विनशिष्यति ।
यो यतीशं नियम्येत सहस्रं यातना यमे ॥ ४.७०.४९ ॥

ଯିଏ ଯତୀଶଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରେ, ତାର ଆୟୁ ବିନଷ୍ଟ ହୁଏ। ଯିଏ ଯତୀଶଙ୍କୁ ବାନ୍ଧେ, ସେ ଯମଲୋକରେ ହଜାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗେ।

4.70.50

यतौ रक्तं दर्शयति यावत्पांसुरगृह्यत ।
तावन्तः पितृलोकस्थाः पितरः प्रपतन्त्यधः ॥ ४.७०.५० ॥

ଯତିଙ୍କ ଠାରେ ଯେତେ ରକ୍ତ ଦେଖାଯାଏ ଓ ଯେତେ ଧୂଳି ନିଆଯାଏ, ସେତେ ପିତୃଲୋକବାସୀ ପିତୃଗଣ ତଳକୁ ପଡ଼ନ୍ତି।

4.70.51

इति ज्ञात्वा विराटेन्द्र धृतं रक्तं च वाससा ।
मया तव हितार्थाय त्वयि प्रणयकारणात् ॥ ४.७०.५१ ॥

ଏହା ଜାଣି, ହେ ବିରାଟେନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ରକ୍ତକୁ ବସ୍ତ୍ରରେ ଧରିଲି; ତୁମ ହିତ ପାଇଁ, ତୁମ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଯୋଗୁଁ।