మహాభారతం · అధ్యాయం 4.70

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

పదార్థాలతో చదవండి

4.70.1

प्रस्थाप्य सेनां कन्याश्च गणिकाश्च स्वलंकृताः ।
मत्स्यराजो महाराजः प्रहृष्ट इदमब्रवीत् ॥ ४.७०.१ ॥

సైన్యాన్ని, చక్కగా అలంకరించుకున్న కన్యలను, గణికలను పంపి, మహారాజైన మత్స్యరాజు ఆనందంతో ఇలా అన్నాడు.

4.70.2

व्रिगर्ताः कुरवः सर्वे संग्रामे निर्जिता मया ।
प्रविश्यान्तःपुरं हृष्टा द्यूतं दीव्याम ब्राह्मण ॥ ४.७०.२ ॥

త్రిగర్తులను, కురువులందరినీ యుద్ధంలో నేను జయించాను. అంతఃపురంలో ప్రవేశించి సంతోషంగా జూదమాడుదాం, బ్రాహ్మణా.

4.70.3

अक्षानाहर सैरन्ध्रि आसनं चोपकल्पय ।
आदाय व्यजनं त्वं च पार्श्वतोऽनन्तरा भव ॥ ४.७०.३ ॥

సైరంధ్రీ, పాచికలు తీసుకురా; ఆసనాన్ని సిద్ధం చేయి. విసనకర్ర తీసుకుని నువ్వు కూడా దగ్గరగా ఉండు.

4.70.4

तं तथावादिनं दृष्ट्वा पाण्डवः प्रत्यभापत ।
न देवितव्यं हृष्टेन कितवेनेति नः श्रुतम् ॥ ४.७०.४ ॥

అలా మాట్లాడుతున్న అతన్ని చూసి పాండవుడు ఇలా బదులిచ్చాడు: 'సంతోషంతో ఉన్న జూదగాడితో జూదమాడరాదని మేము విన్నాము.'

4.70.5

न त्वामद्य मुदा युक्तमहं देवितुमुत्सहे ।
प्रियं तु ते चिकीर्पामि वर्ततां यदि रोचते।
द्यूतं कर्तुं न वाञ्छामि नरेन्द्र जनसंसदि ॥ ४.७०.५ ॥

ఈరోజు ఆనందంతో ఉన్న నీతో జూదమాడటానికి నేను సిద్ధంగా లేను. అయినా నీకు ఇష్టమైనది చేయాలనుకుంటున్నాను; నీకు నచ్చితే అలాగే ఉండనీ. ఓ నరేంద్రా, జనసభలో నేను జూదమాడ కోరను.

4.70.6

स्त्रियो गावो हिरण्यं च यच्चान्यद्वसु किंचन ।
न मे किंचित्त्वया कार्यमन्तरेणापि देवितम् ॥ ४.७०.६ ॥

స్త్రీలు, ఆవులు, బంగారం, మరే ఇతర సంపదైనా — నువ్వు జూదంలో పణం పెట్టకుండానే నాకు నీ వల్ల ఏమీ అవసరం లేదు.

4.70.7

किं ते द्यूतेन राजेन्द्र बहुदोषेण मानद ।
देवने बहवो दोषास्तस्मात्तत्परिवर्जयेत् ॥ ४.७०.७ ॥

ఓ రాజేంద్రా, మానదా, అనేక దోషాలున్న జూదంతో నీకేమి ప్రయోజనం? జూదంలో అనేక దోషాలున్నాయి; అందువల్ల దానిని విడిచిపెట్టాలి.

4.70.8

श्रुतो वा यदि वा दृष्टो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
स राज्यं धनमक्षय्यं पणमेकममन्यत ॥ ४.७०.८ ॥

ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడి గురించి విన్నా లేదా చూసినా, ఆయన ఒక్క పందెాన్ని అక్షయమైన రాజ్యంగా, ధనంగా భావించాడు.

4.70.9

कृष्णां च भार्यां दयितां भ्रातॄंश्च त्रिदशोपमान् ।
निःसंशयं स कितवः पश्चात्तप्यति पाण्डवः ॥ ४.७०.९ ॥

కృష్ణ అనే ప్రియ భార్యను, దేవతలతో సమానులైన సోదరులను గురించి ఆ జూదగాడైన పాండవుడు సందేహం లేకుండా తరువాత పశ్చాత్తాపపడతాడు.

4.70.10

विविधानां च रत्नानां धनानां च पराजये ।
अभीप्सितविनाशश्च वाक्पारुष्यमनन्तरम् ॥ ४.७०.१० ॥

వివిధ రత్నాలను, ధనాన్ని ఓడిపోవడంలో, కోరినవి నాశనమవుతాయి; ఆ తర్వాత కఠిన మాటలు కూడా వస్తాయి.

4.70.11

अविश्वास्यं बुधैर्नित्यमेकाह्ना द्रव्यनाशनम् ।
द्यूते हारितवान्सर्वं तस्माद्द्यूतं न रोचये ॥ ४.७०.११ ॥

బుద్ధిమంతులకు ఒకే రోజులో ధనం నశించడం ఎప్పుడూ నమ్మశక్యం కానిది. జూదంలో అతడు అన్నీ ఓడిపోయాడు; అందువల్ల జూదం నాకు నచ్చదు.

4.70.12

अथवा मन्यसे राजन्दीव्याव यदि रोचते ।
एवमाभाष्य वाक्यैस्तु क्रीडतस्तौ नरोत्तमौ ॥ ४.७०.१२ ॥

లేదా రాజా, నీకు నచ్చితే ఆడుదాం అని అంటూ, ఆ ఇద్దరు నరోత్తములు మాటలతో మాట్లాడి ఆటలో నిమగ్నమయ్యారు.

4.70.13

प्रवर्तमाने द्यूते तु मात्स्यः पाण्डवमब्रवीत् ॥ ४.७०.१३ ॥

జూదం సాగుతుండగా మత్స్య రాజు పాండవునితో ఇలా అన్నాడు.

4.70.14

पश्य पुत्रेण मे युद्धे तादृशाः कुरवो जिताः ।
कुरवोऽतिरथाः सर्वे देवैरपि सुदुर्जयाः ॥ ४.७०.१४ ॥

చూడు, నా కుమారుని చేత యుద్ధంలో ఇటువంటి కురువులు జయించబడ్డారు. కురువులు అందరూ అతిరథులు; దేవతలకు కూడా జయించరానివారు.

4.70.15

ततोऽब्रवीद्धर्मराजो द्यूते मात्स्यं युधिष्ठिरः ।
दिष्ट्या ते विजिता गावः कुरवश्च पराजिताः ॥ ४.७०.१५ ॥

అప్పుడు ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు జూదంలో మత్స్య రాజుతో అన్నాడు: 'అదృష్టవశాత్తు నీ గోవులు గెలవబడ్డాయి; కురువులు ఓడిపోయారు.'

4.70.16

अत्यद्भुततमं मन्ये उत्तरश्चेत्कूरूञ्जयेत् ।
यन्ता बृहन्नला यस्य स कथंचिद्विजेष्यते ॥ ४.७०.१६ ॥

ఉత్తరుడు కురువులను జయిస్తే అది అత్యంత అద్భుతమని నేను భావిస్తాను; బృహన్నల సారథిగా ఉన్నవాడు ఏదో విధంగా ఓడిపోతాడు.

4.70.17

ततो विराटः क्षुभितो मन्युना च परिप्लुतः ।
उवाच वचनं क्रुद्धः परिव्राजमनन्तरम् ॥ ४.७०.१७ ॥

అప్పుడు విరాటుడు కలత చెంది, కోపంతో నిండి, క్రుద్ధుడై ఆ పరివ్రాజకునితో వెంటనే ఈ మాటలు పలికాడు.

4.70.18

तादृशेन तु योधेन महेष्वासेन धीमता ।
कुरवो निर्जिता युद्धे तत्र किं ब्राह्मणाद्भुतम् ॥ ४.७०.१८ ॥

అటువంటి యోధుడు, మహా ధనుర్ధరుడు, బుద్ధిమంతుడు చేత యుద్ధంలో కురువులు జయించబడ్డారు; అందులో బ్రాహ్మణునికి ఏమి అద్భుతం?

4.70.19

समं षण्डेन मे पुत्रं ब्रह्मबन्धो प्रशंससि ।
वाच्यावाच्यं न जानीषे नूनं मामवमन्यसे ॥ ४.७०.१९ ॥

ఓ బ్రాహ్మణాధమా! నా కుమారుడిని ఒక నపుంసకునితో సమానంగా ఉంచి నువ్వు పొగుడుతున్నావు. ఏది చెప్పదగినదో ఏది చెప్పకూడదో నీకు తెలియదు; నిశ్చయంగా నువ్వు నన్ను అవమానిస్తున్నావు.

4.70.20

समं षण्डेन मे पुत्रं ब्रह्मबन्धो प्रशंससि ।
वाच्यावाच्यं न जानीषे नूनं मामवमन्यसे ॥ ४.७०.२० ॥

4.70.21

पुमांसो बहवो दृष्टाः सूताश्च बहवो मया ।
विक्रम्य यन्ता योद्धा च न मे दृष्टः कदाचन ॥ ४.७०.२१ ॥

నేను చాలామంది పురుషులను, చాలామంది సారథులను చూశాను; కానీ పరాక్రమంతో యుద్ధం చేసే సారథిగా, యోధుడిగా ఉన్న వ్యక్తిని నేనెప్పుడూ చూడలేదు.

4.70.22

विप्रियं न चरेद्राज्ञामनुकूलं प्रियं वदेत् ।
आचरन्विप्रियं राज्ञां न जातु सुखमेधते ॥ ४.७०.२२ ॥

రాజులకు అప్రియమైన పని చేయరాదు; అనుకూలమైన, ప్రియమైన మాటలనే పలకాలి. రాజులకు అప్రియమైనది చేసేవాడు ఎన్నడూ సుఖంగా వృద్ధి చెందడు.

4.70.23

वयस्यत्वात्तु ते सर्वमपराधमिमं क्षमे ।
नेदृशीं प्रवदर्वाचं यदि जीवितुमिच्छसि ॥ ४.७०.२३ ॥

స్నేహం కారణంగా నీ ఈ అపరాధాన్నంతా నేను క్షమిస్తున్నాను; నువ్వు బ్రతకాలనుకుంటే ఇలాంటి మాటలు మళ్లీ పలకకు.

4.70.24

ततोऽब्रवीत्पुनः कङ्कः प्रहस्य कुरुवर्धनः ।
बृहन्नलाया सजेन्द्र धुष्यतां नगरे जयः ॥ ४.७०.२४ ॥

అప్పుడు కురువంశాన్ని వృద్ధి చేసే కంకుడు (యుధిష్ఠిరుడు) నవ్వుతూ మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: "ఇంద్రునితో సమానుడా! ఈ విజయం బృహన్నలదేనని నగరంలో చాటించు."

4.70.25

उत्तरेण तु सारथ्यं कृतं नूनं भविष्यति ।
निमित्तं किंचिदुत्पन्नं तर्कश्चापि दृढो मम।
यतो जानामि राजेन्द्र नान्यथा तद्भविष्यति ॥ ४.७०.२५ ॥

ఉత్తరుడు నిశ్చయంగా సారథ్యం చేసి ఉంటాడు. ఏదో శకునం కనిపించింది; నా అనుమానమూ దృఢమైనది. ఓ రాజేంద్రా, అది అన్యథా జరగదని నాకు తెలుసు.

4.70.26

कुरवोऽपि महावीर्या देवैरपि सुदुर्जयाः ।
ससोमवरुणादित्यैः सयक्षेशहुताशनैः ॥ ४.७०.२६ ॥

కురువులు మహా పరాక్రమశాలురు; దేవతలకూ జయించరానివారు — సోమ, వరుణ, ఆదిత్యులతో, యక్షాధిపతి, అగ్నితో కలిసినా.

4.70.27

यत्र शान्तनवो भीष्मो द्रोणकर्णौ सुदुर्जयौ ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च सोमदत्तो जयद्रथः ॥ ४.७०.२७ ॥

శంతనుని కుమారుడు భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కర్ణుడు — అత్యంత జయించరానివారు; అశ్వత్థామ, వికర్ణుడు, సోమదత్తుడు, జయద్రథుడు కూడా ఉన్నారు.

4.70.28

भूरिश्रवाः शलो भूरिर्जलसन्धिश्च वीर्यवान् ।
दुर्योधनो दुष्प्रसहो दुःशासनविविंशती ॥ ४.७०.२८ ॥

భూరిశ్రవుడు, శలుడు, భూరి, పరాక్రమవంతుడైన జలసంధుడు, దుర్యోధనుడు — ఎదిరించరానివాడు — దుశ్శాసనుడు, వివింశతి.

4.70.29

वृषसेनोऽश्ववेगश्च वायुवेगसुवर्चसौ ।
बाह्लीकः शूरसेनश्च युयुत्सुश्च परन्तपः ॥ ४.७०.२९ ॥

వృషసేనుడు, అశ్వవేగుడు, వాయువేగుడు, సువర్చసుడు, బాహ్లీకుడు, శూరసేనుడు, యుయుత్సువు — శత్రువులను దహించేవాడు.

4.70.30

सौबलः शकुनिश्चैव द्युमत्सेनश्च साल्वराट् ।
अन्ये च बहवः शूरा नानाजनपदेश्वराः ॥ ४.७०.३० ॥

సౌబలుడు శకుని, ద్యుమత్సేనుడు, శాల్వరాజు, ఇంకా అనేక శూరులు — వివిధ జనపదాల అధిపతులు.

4.70.31

कृपेणाचार्यमुख्येन सहिताः कुरवो नृपाः ।
सञ्जकार्मुकनिस्त्रिंशा रथिनो रथयूथपाः।
अन्ये चैव महावीर्या राजपुत्रा महारथाः ॥ ४.७०.३१ ॥

కృపుడు, ప్రధాన ఆచార్యుడు కలిసి ఉన్న కౌరవ రాజులు, విల్లు ఖడ్గాలు ధరించిన రథికులు, రథసమూహాధిపతులు, ఇతర మహాపరాక్రమ రాజకుమారులు, మహారథులు.

4.70.32

मरुद्गणैः परिवृतः साक्षादपि पुरंदरः ।
तद्बलं न जयेत्क्रुद्धो भीष्मद्रोणादिभिर्वृतम् ॥ ४.७०.३२ ॥

మరుద్గణాలతో చుట్టబడిన ఇంద్రుడు స్వయంగా కోపించి వచ్చినా, భీష్ముడు, ద్రోణుడు మొదలైనవారిచే కాపాడబడిన ఆ సైన్యాన్ని జయించలేడు.

4.70.33

कस्तद्बृहन्नलादन्यो मनुष्यः प्रतियोत्स्यति ।
यस्य बाहुबले तुल्यो न भविष्यति कश्चन ॥ ४.७०.३३ ॥

బృహన్నల తప్ప మరెవరు మనిషి అతనితో యుద్ధం చేయగలడు? అతని బాహుబలానికి సమానుడు ఎవ్వరూ ఉండడు.

4.70.34

अतीव समरं दृष्ट्वा हर्षो यस्याभिवर्धते ।
किमेवं पुरुषो लोको दिवि वा भुवि विद्यते ॥ ४.७०.३४ ॥

యుద్ధాన్ని ఎంతగానో చూసి ఎవరి ఆనందం పెరుగుతుందో, అలాంటి మనిషి ఈ లోకంలో, స్వర్గంలో లేదా భూమిపై ఉంటాడా?

4.70.35

तेन संक्षुभितो राजा दीर्यमाणेन चेतसा ।
अब्रवीद्वचनं क्रूरमजानन्वै युधिष्ठिरम् ॥ ४.७०.३५ ॥

దానితో క్షోభించిన రాజు, మనసు చీలిపోతుండగా, యుధిష్ఠిరుని గుర్తించక క్రూరమైన మాటలు పలికాడు.

4.70.36

कङ्ख मा ब्रूहि मे वाक्यं प्रतिकूलं द्विजोत्तम ।
बहुशः प्रतिषिद्धस्त्वं न च वाचं नियच्छसि ॥ ४.७०.३६ ॥

ఓ కంక, ద్విజులలో ఉత్తముడా, నాకు అప్రియమైన మాటలు పలకకు. నీవు అనేకసార్లు నిషేధించబడినా నీ వాక్కును నిగ్రహించడం లేదు.

4.70.37

नियन्ता चेन्न विद्येत न कश्चिद्धर्ममाचरेत् ।
इति प्रक्षुभितो राजा सोऽक्षेणाभ्यहनद्भृशम् ॥ ४.७०.३७ ॥

నియంత లేకపోతే ఎవ్వరూ ధర్మాన్ని ఆచరించరని ఈ విధంగా కోపోద్రిక్తుడైన రాజు అతడిని పాచికకర్రతో తీవ్రంగా కొట్టాడు.

4.70.38

तस्य तक्षकभोगाभं बाहुमुत्क्षिप्य दक्षिणम् ।
विराटः प्राहनत्क्रुद्धः कर्णमाश्रित्य दक्षिणम् ॥ ४.७०.३८ ॥

తక్షకుని పడగల వంటి అతని కుడిచేతిని పైకెత్తి, కోపోద్రిక్తుడైన విరాటుడు కుడి చెవిని లక్ష్యంగా చేసుకుని కొట్టాడు.

4.70.39

मुखे युधिष्ठिरं कोपान्मैवमित्यवभर्त्सयन् ।
बलवत्प्रतिविद्धस्य नस्तः शोणितमास्रवत् ॥ ४.७०.३९ ॥

"ఇలా చేయకు" అంటూ కోపంతో యుధిష్ఠిరుని ముఖంపై గద్దిస్తూ బలంగా కొట్టాడు; ఆ దెబ్బకు రక్తం కారింది.

4.70.40

अक्षेणाभिहतो राजा विराटेन युधिष्ठिरः ।
तूष्णीमासीन्महाबाहुः कृष्णां पश्यन्सुदुःखिताम् ॥ ४.७०.४० ॥

విరాటుడు పాచికకర్రతో కొట్టిన రాజు యుధిష్ఠిరుడు, మహాబాహువు, అత్యంత దుఃఖితురాలైన కృష్ణను (ద్రౌపదిని) చూస్తూ మౌనంగా కూర్చున్నాడు.

4.70.41

तस्य रक्तोत्पलनिभं शिरसः शोणितं तदा ।
प्रावर्तत महाबाहोरभिघातान्महात्मनः ॥ ४.७०.४१ ॥

అప్పుడు ఆ మహాబాహు, మహాత్ముని తలనుండి, ఆ దెబ్బ వల్ల, ఎర్రకలువ వంటి రక్తం కారసాగింది.

4.70.42

तदप्राप्तं महीं पार्थः पाणिभ्यां समधारयत् ।
अवैक्षत च धर्मात्मा द्रौपदीं पार्श्वतः स्थिताम् ॥ ४.७०.४२ ॥

ఆ రక్తం నేలను చేరకుండా పృథ కుమారుడు పార్థుడు తన చేతులతో దానిని ఒడిసిపట్టాడు; ధర్మాత్ముడు పక్కనే నిలిచిన ద్రౌపదిని చూశాడు.

4.70.43

सा वेदनामभिज्ञाय भर्तुश्चित्तवशानुगा ।
सा विषण्णा च भीता च क्रुद्धा च द्रुपदात्मजा ॥ ४.७०.४३ ॥

భర్త బాధను గ్రహించి, ఆయన మనసును అనుసరించే ఆమె, ద్రుపదుని కుమార్తె దుఃఖించింది, భయపడింది, కోపించింది.

4.70.44

बाष्पं नियम्य कृच्छ्रेण भर्तुर्निःश्रेयसैषिणी ।
उत्तरीयेण सूक्ष्मेण तूर्णं जग्राह शोणितम् ॥ ४.७०.४४ ॥

కన్నీళ్లను కష్టంగా ఆపుకుని, భర్త మేలును కోరి, ఆమె తన సన్నని ఉత్తరీయంతో వెంటనే రక్తాన్ని పట్టుకుంది.

4.70.45

निगृह्य रक्तं वस्त्रेण सैरन्ध्री दुःखमोहिता ।
सौवर्णं गृह्य भृङ्गारं शोणितं तदपामृजत् ।
युधिष्ठिरस्य राजेन्द्र द्रुपदेन्द्रसुता तदा ॥ ४.७०.४५ ॥

రక్తాన్ని వస్త్రంతో ఆపి, దుఃఖంతో మోహితురాలైన సైరంధ్రి బంగారు పాత్రను తీసుకుని ఆ రక్తాన్ని తుడిచింది. ఓ రాజేంద్రా, అప్పుడు ద్రుపదేంద్రుని కుమార్తె యుధిష్ఠిరుని రక్తాన్ని తుడిచింది.

4.70.46

सैरन्ध्रि किमिदं रक्तमुत्तरीयेण गृह्यते ।
कोत्र हेतुर्विशालाक्षि तन्मप्राचक्ष्व तत्वतः ॥ ४.७०.४६ ॥

ఓ సైరంధ్రీ, ఈ రక్తాన్ని ఉత్తరీయంతో ఎందుకు పట్టుకుంటున్నావు? ఓ విశాలాక్షీ, దానికి కారణం ఏమిటి? నాకు యథార్థంగా చెప్పు.

4.70.47

रक्तबिन्दनि यावन्ति कङ्कस्य धरणीतले ।
तावद्वर्षाणि राष्ट्रे ते अनावृष्टिर्भविष्यति ॥ ४.७०.४७ ॥

కంకుని రక్తపు బిందువులు భూమిపై ఎన్ని పడతాయో, అన్ని సంవత్సరాలు నీ రాజ్యంలో అనావృష్టి ఉంటుంది.

4.70.48

एतन्निमित्तं मात्स्येन्द्र कङ्कस्य रुधिरं मया ।
गृहीतमुत्तरीयेण विनाशो मा भवेत्तव ॥ ४.७०.४८ ॥

ఓ మత్స్యేంద్రా, ఇందుకే నేను కంకుని రక్తాన్ని ఉత్తరీయంతో పట్టుకున్నాను. నీకు వినాశం కలగకూడదు.

4.70.49

यतीशं यो विहन्येत तस्यायुर्विनशिष्यति ।
यो यतीशं नियम्येत सहस्रं यातना यमे ॥ ४.७०.४९ ॥

యతీశుడిని ఎవడు హింసిస్తాడో, వాడి ఆయుస్సు నశిస్తుంది. యతీశుడిని ఎవడు బంధిస్తాడో, వాడు యమలోకంలో వేయి యాతనలు పొందుతాడు.

4.70.50

यतौ रक्तं दर्शयति यावत्पांसुरगृह्यत ।
तावन्तः पितृलोकस्थाः पितरः प्रपतन्त्यधः ॥ ४.७०.५० ॥

యతిలో రక్తం కనిపించినంతగా, ఎంత ధూళి తీసుకోబడుతుందో, అంతమంది పితృలోకంలో ఉన్న పితరులు కిందకు పడతారు.

4.70.51

इति ज्ञात्वा विराटेन्द्र धृतं रक्तं च वाससा ।
मया तव हितार्थाय त्वयि प्रणयकारणात् ॥ ४.७०.५१ ॥

ఇది తెలిసి, ఓ విరాటేంద్రా, రక్తాన్ని వస్త్రంతో పట్టుకున్నాను; నీ మేలు కోసం, నీపై ఉన్న ప్రేమ కారణంగా.