ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.70
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.70.1
प्रस्थाप्य सेनां कन्याश्च गणिकाश्च स्वलंकृताः ।
मत्स्यराजो महाराजः प्रहृष्ट इदमब्रवीत् ॥ ४.७०.१ ॥
ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਜੀਆਂ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਤੇ ਗਣਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜ ਮਤਸ੍ਯਰਾਜ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਬੋਲੇ।
4.70.2
व्रिगर्ताः कुरवः सर्वे संग्रामे निर्जिता मया ।
प्रविश्यान्तःपुरं हृष्टा द्यूतं दीव्याम ब्राह्मण ॥ ४.७०.२ ॥
ਤ੍ਰਿਗਰਤ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕੁਰੂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਜਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅੰਤਃਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡੀਏ।
4.70.3
अक्षानाहर सैरन्ध्रि आसनं चोपकल्पय ।
आदाय व्यजनं त्वं च पार्श्वतोऽनन्तरा भव ॥ ४.७०.३ ॥
ਸੈਰੰਧਰੀ, ਪਾਸੇ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਸਣ ਤਿਆਰ ਕਰ। ਪੱਖਾ ਲੈ ਕੇ ਤੂੰ ਵੀ ਨੇੜੇ ਹੀ ਰਹਿ।
4.70.4
तं तथावादिनं दृष्ट्वा पाण्डवः प्रत्यभापत ।
न देवितव्यं हृष्टेन कितवेनेति नः श्रुतम् ॥ ४.७०.४ ॥
ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਖੁਸ਼ ਜੁਆਰੀ ਨਾਲ ਜੂਆ ਨਹੀਂ ਖੇਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।'
4.70.5
न त्वामद्य मुदा युक्तमहं देवितुमुत्सहे ।
प्रियं तु ते चिकीर्पामि वर्ततां यदि रोचते।
द्यूतं कर्तुं न वाञ्छामि नरेन्द्र जनसंसदि ॥ ४.७०.५ ॥
ਅੱਜ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡਣ ਲਈ ਮੈਂ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜੂਆ ਖੇਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।
4.70.6
स्त्रियो गावो हिरण्यं च यच्चान्यद्वसु किंचन ।
न मे किंचित्त्वया कार्यमन्तरेणापि देवितम् ॥ ४.७०.६ ॥
ਇਸਤਰੀਆਂ, ਗਾਵਾਂ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਹੋਰ ਧਨ ਹੋਵੇ — ਤੂੰ ਜੂਆ ਖੇਡੇ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
4.70.7
किं ते द्यूतेन राजेन्द्र बहुदोषेण मानद ।
देवने बहवो दोषास्तस्मात्तत्परिवर्जयेत् ॥ ४.७०.७ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਹੇ ਮਾਨਦ, ਬਹੁਤ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਾਲੀ ਜੂਏਬਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ? ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੋਸ਼ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
4.70.8
श्रुतो वा यदि वा दृष्टो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
स राज्यं धनमक्षय्यं पणमेकममन्यत ॥ ४.७०.८ ॥
ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਟਿਰ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੇ ਇੱਕੋ ਪਣ ਨੂੰ ਅਕਸ਼ਯ ਰਾਜ ਅਤੇ ਧਨ ਸਮਝਿਆ।
4.70.9
कृष्णां च भार्यां दयितां भ्रातॄंश्च त्रिदशोपमान् ।
निःसंशयं स कितवः पश्चात्तप्यति पाण्डवः ॥ ४.७०.९ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨਾਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਭਰਾਵਾਂ ਲਈ ਉਹ ਜੂਏਬਾਜ਼ ਪਾਂਡਵ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਛਤਾਵੇਗਾ।
4.70.10
विविधानां च रत्नानां धनानां च पराजये ।
अभीप्सितविनाशश्च वाक्पारुष्यमनन्तरम् ॥ ४.७०.१० ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਧਨਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਛਿਤ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
4.70.11
अविश्वास्यं बुधैर्नित्यमेकाह्ना द्रव्यनाशनम् ।
द्यूते हारितवान्सर्वं तस्माद्द्यूतं न रोचये ॥ ४.७०.११ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਧਨ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਹੈ। ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਜੂਆ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।
4.70.12
अथवा मन्यसे राजन्दीव्याव यदि रोचते ।
एवमाभाष्य वाक्यैस्तु क्रीडतस्तौ नरोत्तमौ ॥ ४.७०.१२ ॥
ਜਾਂ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਖੇਡੀਏ—ਏਦਾਂ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਰੋਤਮ ਖੇਡਣ ਲੱਗੇ।
4.70.13
प्रवर्तमाने द्यूते तु मात्स्यः पाण्डवमब्रवीत् ॥ ४.७०.१३ ॥
ਜੂਆ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਮਤਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
4.70.14
पश्य पुत्रेण मे युद्धे तादृशाः कुरवो जिताः ।
कुरवोऽतिरथाः सर्वे देवैरपि सुदुर्जयाः ॥ ४.७०.१४ ॥
ਵੇਖੋ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਐਸੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ। ਕੌਰਵ ਸਾਰੇ ਅਤਿਰਥੀ ਹਨ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਜਯ ਹਨ।
4.70.15
ततोऽब्रवीद्धर्मराजो द्यूते मात्स्यं युधिष्ठिरः ।
दिष्ट्या ते विजिता गावः कुरवश्च पराजिताः ॥ ४.७०.१५ ॥
ਤਦ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੇ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਮਤਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ; ਕੌਰਵ ਹਾਰ ਗਏ।'
4.70.16
अत्यद्भुततमं मन्ये उत्तरश्चेत्कूरूञ्जयेत् ।
यन्ता बृहन्नला यस्य स कथंचिद्विजेष्यते ॥ ४.७०.१६ ॥
ਜੇ ਉੱਤਰ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਅਦਭੁਤ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ; ਜਿਸਦਾ ਸਾਰਥੀ ਬ੍ਰਿਹੰਨਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
4.70.17
ततो विराटः क्षुभितो मन्युना च परिप्लुतः ।
उवाच वचनं क्रुद्धः परिव्राजमनन्तरम् ॥ ४.७०.१७ ॥
ਤਦ ਵਿਰਾਟ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਪਰਿਵ੍ਰਾਜਕ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਇਹ ਬੋਲ ਬੋਲਿਆ।
4.70.18
तादृशेन तु योधेन महेष्वासेन धीमता ।
कुरवो निर्जिता युद्धे तत्र किं ब्राह्मणाद्भुतम् ॥ ४.७०.१८ ॥
ਐਸੇ ਯੋਧੇ, ਮਹਾਨ ਧਨੁੱਖਧਾਰੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੌਰਵ ਜਿੱਤੇ ਗਏ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਕੀ ਅਦਭੁਤ ਹੈ?
4.70.19
समं षण्डेन मे पुत्रं ब्रह्मबन्धो प्रशंससि ।
वाच्यावाच्यं न जानीषे नूनं मामवमन्यसे ॥ ४.७०.१९ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਧਮ! ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਪੁੰਸਕ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਰੱਖ ਕੇ ਤੂੰ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਜ਼ਰੂਰ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
4.70.20
समं षण्डेन मे पुत्रं ब्रह्मबन्धो प्रशंससि ।
वाच्यावाच्यं न जानीषे नूनं मामवमन्यसे ॥ ४.७०.२० ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਧਮ! ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਪੁੰਸਕ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਰੱਖ ਕੇ ਤੂੰ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਜ਼ਰੂਰ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
4.70.21
पुमांसो बहवो दृष्टाः सूताश्च बहवो मया ।
विक्रम्य यन्ता योद्धा च न मे दृष्टः कदाचन ॥ ४.७०.२१ ॥
ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਰਦ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਰਥੀ ਵੇਖੇ ਹਨ; ਪਰ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਸਾਰਥੀ ਅਤੇ ਯੋਧਾ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।
4.70.22
विप्रियं न चरेद्राज्ञामनुकूलं प्रियं वदेत् ।
आचरन्विप्रियं राज्ञां न जातु सुखमेधते ॥ ४.७०.२२ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਪ੍ਰਿਯ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੇ; ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਬਚਨ ਹੀ ਬੋਲੇ। ਰਾਜਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਪ੍ਰਿਯ ਆਚਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਦੇ ਵੀ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵਧਦਾ।
4.70.23
वयस्यत्वात्तु ते सर्वमपराधमिमं क्षमे ।
नेदृशीं प्रवदर्वाचं यदि जीवितुमिच्छसि ॥ ४.७०.२३ ॥
ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਇਹ ਸਾਰਾ ਅਪਰਾਧ ਮੁਆਫ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਜੇ ਤੂੰ ਜੀਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਬਚਨ ਫਿਰ ਨਾ ਬੋਲੀਂ।
4.70.24
ततोऽब्रवीत्पुनः कङ्कः प्रहस्य कुरुवर्धनः ।
बृहन्नलाया सजेन्द्र धुष्यतां नगरे जयः ॥ ४.७०.२४ ॥
ਤਦ ਕੁਰੂਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੰਕ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ) ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ! ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕਰਵਾ ਦਿਓ ਕਿ ਇਹ ਜਿੱਤ ਬ੍ਰਿਹੰਨਲਾ ਦੀ ਹੈ।"
4.70.25
उत्तरेण तु सारथ्यं कृतं नूनं भविष्यति ।
निमित्तं किंचिदुत्पन्नं तर्कश्चापि दृढो मम।
यतो जानामि राजेन्द्र नान्यथा तद्भविष्यति ॥ ४.७०.२५ ॥
ਉੱਤਰ ਨੇ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਰਥੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਕੋਈ ਸ਼ਗਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਅਨੁਮਾਨ ਵੀ ਪੱਕਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
4.70.26
कुरवोऽपि महावीर्या देवैरपि सुदुर्जयाः ।
ससोमवरुणादित्यैः सयक्षेशहुताशनैः ॥ ४.७०.२६ ॥
ਕੁਰੂ ਮਹਾਂ ਪਰਾਕਰਮੀ ਹਨ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਜਿੱਤ ਹਨ — ਸੋਮ, ਵਰੁਣ, ਆਦਿੱਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਯਕ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਨਾਲ ਵੀ।
4.70.27
यत्र शान्तनवो भीष्मो द्रोणकर्णौ सुदुर्जयौ ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च सोमदत्तो जयद्रथः ॥ ४.७०.२७ ॥
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਕਰਨ — ਬਹੁਤ ਦੁਰਜਿਆ; ਅਸ਼ਵਤਥਾਮਾ, ਵਿਕਰਣ, ਸੋਮਦੱਤ ਅਤੇ ਜਯਦ੍ਰਥ ਵੀ ਹਨ।
4.70.28
भूरिश्रवाः शलो भूरिर्जलसन्धिश्च वीर्यवान् ।
दुर्योधनो दुष्प्रसहो दुःशासनविविंशती ॥ ४.७०.२८ ॥
ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ, ਸ਼ਲ, ਭੂਰਿ, ਬਲਵਾਨ ਜਲਸੰਧ, ਦੁਰਯੋਧਨ — ਜਿਸਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਔਖਾ — ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਵਿਵਿੰਸ਼ਤੀ।
4.70.29
वृषसेनोऽश्ववेगश्च वायुवेगसुवर्चसौ ।
बाह्लीकः शूरसेनश्च युयुत्सुश्च परन्तपः ॥ ४.७०.२९ ॥
ਵ੍ਰਿਸ਼ਸੇਨ, ਅਸ਼ਵਵੇਗ, ਵਾਯੁਵੇਗ ਅਤੇ ਸੁਵਰਚਸ, ਬਾਹਲੀਕ, ਸ਼ੂਰਸੇਨ, ਯੁਯੁਤਸੂ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ।
4.70.30
सौबलः शकुनिश्चैव द्युमत्सेनश्च साल्वराट् ।
अन्ये च बहवः शूरा नानाजनपदेश्वराः ॥ ४.७०.३० ॥
ਸੌਬਲ ਸ਼ਕੁਨੀ, ਦਯੁਮਤਸੇਨ, ਸਾਲਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੂਰਮੇ — ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨਪਦਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ।
4.70.31
कृपेणाचार्यमुख्येन सहिताः कुरवो नृपाः ।
सञ्जकार्मुकनिस्त्रिंशा रथिनो रथयूथपाः।
अन्ये चैव महावीर्या राजपुत्रा महारथाः ॥ ४.७०.३१ ॥
ਕ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਆਚਾਰਿਆ ਸਮੇਤ ਕੌਰਵ ਰਾਜੇ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਸਜਾਏ ਰਥੀ ਅਤੇ ਰਥ-ਯੂਥਪ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਤੇ ਮਹਾਰਥੀ।
4.70.32
मरुद्गणैः परिवृतः साक्षादपि पुरंदरः ।
तद्बलं न जयेत्क्रुद्धो भीष्मद्रोणादिभिर्वृतम् ॥ ४.७०.३२ ॥
ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸਾਖ਼ਾਤ ਇੰਦਰ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।
4.70.33
कस्तद्बृहन्नलादन्यो मनुष्यः प्रतियोत्स्यति ।
यस्य बाहुबले तुल्यो न भविष्यति कश्चन ॥ ४.७०.३३ ॥
ਬ੍ਰਿਹੰਨਲਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜੇਗਾ? ਜਿਸ ਦੀ ਬਾਹੂ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
4.70.34
अतीव समरं दृष्ट्वा हर्षो यस्याभिवर्धते ।
किमेवं पुरुषो लोको दिवि वा भुवि विद्यते ॥ ४.७०.३४ ॥
ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੇਖ ਕੇ ਜਿਸ ਦਾ ਹਰਖ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਅਜਿਹਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਲੋਕ, ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
4.70.35
तेन संक्षुभितो राजा दीर्यमाणेन चेतसा ।
अब्रवीद्वचनं क्रूरमजानन्वै युधिष्ठिरम् ॥ ४.७०.३५ ॥
ਉਸ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਨੇ, ਮਨ ਪਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਦਿਆਂ ਕਰੂਰ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।
4.70.36
कङ्ख मा ब्रूहि मे वाक्यं प्रतिकूलं द्विजोत्तम ।
बहुशः प्रतिषिद्धस्त्वं न च वाचं नियच्छसि ॥ ४.७०.३६ ॥
ਹੇ ਕੰਕ, ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲ ਬਚਨ ਨਾ ਕਹਿ। ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਮਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਨਹੀਂ ਰੋਕਦਾ।
4.70.37
नियन्ता चेन्न विद्येत न कश्चिद्धर्ममाचरेत् ।
इति प्रक्षुभितो राजा सोऽक्षेणाभ्यहनद्भृशम् ॥ ४.७०.३७ ॥
ਜੇ ਕੋਈ ਨਿਯੰਤਰਕ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਕਮਾਏਗਾ, ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਾਸੇ ਦੀ ਡੰਡੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
4.70.38
तस्य तक्षकभोगाभं बाहुमुत्क्षिप्य दक्षिणम् ।
विराटः प्राहनत्क्रुद्धः कर्णमाश्रित्य दक्षिणम् ॥ ४.७०.३८ ॥
ਤਕਸ਼ਕ ਸੱਪ ਦੀਆਂ ਕੁੰਡਲੀਆਂ ਵਰਗੀ ਉਸਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਵਿਰਾਟ ਨੇ ਸੱਜੇ ਕੰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
4.70.39
मुखे युधिष्ठिरं कोपान्मैवमित्यवभर्त्सयन् ।
बलवत्प्रतिविद्धस्य नस्तः शोणितमास्रवत् ॥ ४.७०.३९ ॥
"ਐਸਾ ਨਾ ਕਰ" ਆਖ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਝਿੜਕਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ; ਉਸ ਵਾਰ ਨਾਲ ਲਹੂ ਵਹਿਣ ਲੱਗਾ।
4.70.40
अक्षेणाभिहतो राजा विराटेन युधिष्ठिरः ।
तूष्णीमासीन्महाबाहुः कृष्णां पश्यन्सुदुःखिताम् ॥ ४.७०.४० ॥
ਵਿਰਾਟ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸੇ ਦੀ ਡੰਡੀ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਰਾਜੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ, ਮਹਾਬਾਹੂ, ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ) ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਚੁੱਪ ਬੈਠੇ ਰਹੇ।
4.70.41
तस्य रक्तोत्पलनिभं शिरसः शोणितं तदा ।
प्रावर्तत महाबाहोरभिघातान्महात्मनः ॥ ४.७०.४१ ॥
ਤਦ ਉਸ ਮਹਾਬਾਹੂ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਵਾਰ ਕਾਰਨ ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਲਹੂ ਵਹਿਣ ਲੱਗਾ।
4.70.42
तदप्राप्तं महीं पार्थः पाणिभ्यां समधारयत् ।
अवैक्षत च धर्मात्मा द्रौपदीं पार्श्वतः स्थिताम् ॥ ४.७०.४२ ॥
ਲਹੂ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਾਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ; ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ।
4.70.43
सा वेदनामभिज्ञाय भर्तुश्चित्तवशानुगा ।
सा विषण्णा च भीता च क्रुद्धा च द्रुपदात्मजा ॥ ४.७०.४३ ॥
ਪਤੀ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਅਨੁਗਾਮਿਨੀ ਉਹ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਉਦਾਸ, ਡਰੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਈ।
4.70.44
बाष्पं नियम्य कृच्छ्रेण भर्तुर्निःश्रेयसैषिणी ।
उत्तरीयेण सूक्ष्मेण तूर्णं जग्राह शोणितम् ॥ ४.७०.४४ ॥
ਅੱਥਰੂਆਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਰੋਕ ਕੇ, ਪਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹੀਨ ਉੱਤਰੀਯ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਲਹੂ ਫੜ ਲਿਆ।
4.70.45
निगृह्य रक्तं वस्त्रेण सैरन्ध्री दुःखमोहिता ।
सौवर्णं गृह्य भृङ्गारं शोणितं तदपामृजत् ।
युधिष्ठिरस्य राजेन्द्र द्रुपदेन्द्रसुता तदा ॥ ४.७०.४५ ॥
ਲਹੂ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਰੋਕ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋਈ ਸੈਰੰਧਰੀ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਭਿੰਗਾਰ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਲਹੂ ਪੂੰਝਿਆ। ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਉਦੋਂ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਦਾ ਲਹੂ ਪੂੰਝਿਆ।
4.70.46
सैरन्ध्रि किमिदं रक्तमुत्तरीयेण गृह्यते ।
कोत्र हेतुर्विशालाक्षि तन्मप्राचक्ष्व तत्वतः ॥ ४.७०.४६ ॥
ਹੇ ਸੈਰੰਧਰੀ, ਇਹ ਲਹੂ ਉੱਤਰੀਯ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਫੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕਸ਼ੀ, ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਸੱਚੋ-ਸੱਚ ਦੱਸ।
4.70.47
रक्तबिन्दनि यावन्ति कङ्कस्य धरणीतले ।
तावद्वर्षाणि राष्ट्रे ते अनावृष्टिर्भविष्यति ॥ ४.७०.४७ ॥
ਕੰਕ ਦੇ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਣਗੀਆਂ, ਉਨੇ ਸਾਲ ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੋਕਾ ਪਵੇਗਾ।
4.70.48
एतन्निमित्तं मात्स्येन्द्र कङ्कस्य रुधिरं मया ।
गृहीतमुत्तरीयेण विनाशो मा भवेत्तव ॥ ४.७०.४८ ॥
ਹੇ ਮਤਸ੍ਯਇੰਦਰ, ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਕੰਕ ਦਾ ਲਹੂ ਉੱਤਰੀਯ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ।
4.70.49
यतीशं यो विहन्येत तस्यायुर्विनशिष्यति ।
यो यतीशं नियम्येत सहस्रं यातना यमे ॥ ४.७०.४९ ॥
ਜੋ ਯਤੀਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਯਤੀਸ਼ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਯਾਤਨਾਵਾਂ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
4.70.50
यतौ रक्तं दर्शयति यावत्पांसुरगृह्यत ।
तावन्तः पितृलोकस्थाः पितरः प्रपतन्त्यधः ॥ ४.७०.५० ॥
ਯਤੀ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾ ਲਹੂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੰਨੀ ਧੂੜ ਚੁੱਕੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਨੇ ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਿਤਰ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ।
4.70.51
इति ज्ञात्वा विराटेन्द्र धृतं रक्तं च वाससा ।
मया तव हितार्थाय त्वयि प्रणयकारणात् ॥ ४.७०.५१ ॥
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਵਿਰਾਟੇਂਦਰ, ਮੈਂ ਲਹੂ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ; ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ, ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਕਾਰਨ।