ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 4.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.72.1
सभाज्यमानः पौरैश्च स्त्रीभिर्जानपदैरपि ।
आसाद्यान्तःपुरद्वारं पित्रे संप्रत्यवेदयत् ॥ ४.७२.१ ॥
ಪುರವಾಸಿಗಳಿಂದ, ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ, ಗ್ರಾಮವಾಸಿಗಳಿಂದಲೂ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನಾಗಿ, ಅವನು ಅಂತಃಪುರದ ದ್ವಾರವನ್ನು ತಲುಪಿ ಈಗ ತಂದೆಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು.
4.72.2
ततो द्वाःस्थः समासाद्य प्रणिपत्य कृताञ्जलिः ।
वर्धयित्वा जयाशीर्भिरिदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.७२.२ ॥
ಆಗ ದ್ವಾರಪಾಲಕನು ಹತ್ತಿರ ಬಂದು, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ಜಯದ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳಿಂದ ಹರಸಿ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
4.72.3
राजन्पृथुयशस्तुभ्यं जित्वा शत्रून्समागतः ।
उत्तरः सह सूतेन द्वारि तिष्ठति वारितः ॥ ४.७२.३ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಮಹಾಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನೇ, ನಿಮ್ಮ (ಪುತ್ರನು) ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ಹಿಂದಿರುಗಿದ್ದಾನೆ. ಉತ್ತರನು ಸಾರಥಿಯೊಂದಿಗೆ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ.
4.72.4
कुमारो योधमुख्यैस्च गणिकाभिस्च संवृतः ।
पौरजानपदैर्युक्तः पूज्यमानो जयाशिषाः ॥ ४.७२.४ ॥
ರಾಜಕುಮಾರನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯೋಧರು ಮತ್ತು ವೇಶ್ಯೆಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಪುರವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಜಯದ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
4.72.5
ततो हृष्टो महीपालः क्षत्तारमिदमब्रवीत् ।
प्रवेशयोभौ तौ तूर्णं दर्शनेप्सुरहं तयोः ॥ ४.७२.५ ॥
ಆಗ ಹರ್ಷಿತನಾದ ರಾಜನು ದ್ವಾರಪಾಲಕನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಬೇಗನೆ ಒಳಗೆ ಕರೆತಾ; ನಾನು ಅವರನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ."
4.72.6
क्षत्तारं कुरुराजस्तु शनैः कर्ण उपाजपत् ।
उत्तरः प्रविशत्वेको न प्रवेश्या बृहन्नलाः ॥ ४.७२.६ ॥
ಕುರು ರಾಜನು (ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು) ದ್ವಾರಪಾಲಕನಿಗೆ ಮೆಲ್ಲನೆ ಹೇಳಿದನು: "ಉತ್ತರನು ಒಬ್ಬನೇ ಒಳಗೆ ಬರಲಿ; ಬೃಹನ್ನಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೆ ಬಿಡಬಾರದು."
4.72.7
तस्य हि महाबाहोर्व्रतं नित्यं महात्मनः ।
यो ममाङ्गे व्रणं कुर्याच्छोणितं वा प्रदर्शयेत्।
अन्यत्र संग्रामगतान्न स जीवेत्कथंचन ॥ ४.७२.७ ॥
ಆ ಮಹಾಬಾಹುವಿನ, ಮಹಾತ್ಮನ ನಿತ್ಯ ವ್ರತವಿದು: ನನ್ನ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಗಾಯ ಮಾಡುವವನು, ಅಥವಾ ರಕ್ತವನ್ನು ತೋರಿಸುವವನು — ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋದವರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ — ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬದುಕಿರನು.
4.72.8
व्यक्तं भृसं सुसंक्रुद्धो मां दृष्ट्वैव सशोणितम् ।
विराटमिह सामात्यं हन्यात्सबलावाहनम् ॥ ४.७२.८ ॥
ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ತೀವ್ರ ಕೋಪದಿಂದ, ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿದ ತಕ್ಷಣವೇ, ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿರಾಟನನ್ನು ಅವನ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೊಲ್ಲುವನು.
4.72.9
इन्द्रं वापि कुबेरं वा यमं वा वरुणं तथा ।
मम शोणितकर्तारं मृद्गीयात्किं पुनर्नरम् ॥ ४.७२.९ ॥
ಇಂದ್ರನೇ ಇರಲಿ, ಕುಬೇರನೇ ಇರಲಿ, ಯಮನೇ ಇರಲಿ, ವರುಣನೇ ಇರಲಿ — ನನ್ನ ರಕ್ತ ಸುರಿಸಿದವನನ್ನು ಅವನು ಬಿಡನು; ಹಾಗಿರುವಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನ ಮಾತೇನು?
4.72.10
क्षणमात्रं तु तत्रैव द्वारि तिष्ठतु वीर्यवान् ।
इति प्रोवाच धर्मात्मा युधिष्ठिर उदारधीः ॥ ४.७२.१० ॥
"ಆ ವೀರನು ಒಂದೇ ಕ್ಷಣ ಅಲ್ಲೇ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲಿ" — ಎಂದು ಧರ್ಮಾತ್ಮ, ಉದಾರ ಬುದ್ಧಿಯ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು.
4.72.11
इत्युक्त्वा क्षमया युक्तो धर्मराजो घृणान्वितः ।
सभायां सह मात्स्येन तूष्णीमुपविवेश ह ॥ ४.७२.११ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಕ್ಷಮೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಕರುಣೆ ತುಂಬಿದ ಧರ್ಮರಾಜನು ಮತ್ಸ್ಯರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತನು.
4.72.12
ततो राजसुतो ज्येष्ठः प्राविशत्पृथिवींजयः ।
ववन्दे स पितुः पादौ कङ्कं चाप्युपतिष्ठत ॥ ४.७२.१२ ॥
ಆಗ ರಾಜನ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪುತ್ರನು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದವನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಅವನು ತಂದೆಯ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಕಂಕನ ಬಳಿಯೂ ಹೋಗಿ ನಿಂತನು.
4.72.13
पश्यन्युधिष्ठिरं दृष्ट्या वक्रया चरणौ पितुः ।
अभिवाद्य ततो दृष्ट्वा कङ्कस्य रुधिरप्लुतम् ।
हृदयेऽदह्यत तदा मृत्युग्रस्त इवोत्तरः ॥ ४.७२.१३ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ಓರೆನೋಟದಿಂದ ನೋಡಿ, ತಂದೆಯ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ತೋಯ್ದ ಕಂಕನನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟವನಂತೆ ಉತ್ತರನ ಹೃದಯ ಉರಿಯಿತು.
4.72.14
ततो रुधिरसिक्ताङ्गमनेकाग्रमनागसम् ।
भूमावेकान्त आसीनं सैरन्ध्र्या समुपासितम्।
ततः पप्रच्छ राजानं त्वरमाण इवोत्तरः ॥ ४.७२.१४ ॥
ಆಗ ರಕ್ತದಿಂದ ಮೈತೊಳೆದು, ಮನಸ್ಸು ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ನಿರ್ದೋಷಿಯಾಗಿ, ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ಸೈರಂಧ್ರಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜನನ್ನು ಉತ್ತರನು ಅವಸರಪಡುವವನಂತೆ ಕೇಳಿದನು.
4.72.15
केनायं ताडितः कङ्कः केन पापमिदं कृतम् ।
को वा जिगमिषुर्मृत्युं केन स्पृष्टः पदोरगः ॥ ४.७२.१५ ॥
ಈ ಕಂಕನನ್ನು ಯಾರು ಹೊಡೆದರು? ಈ ಪಾಪವನ್ನು ಯಾರು ಮಾಡಿದರು? ಅಥವಾ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಯಾರು? ಕಾಲಿನಿಂದ ಹಾವನ್ನು ಯಾರು ಮುಟ್ಟಿದರು?
4.72.16
श्रोत्रियो ब्राह्मणश्रेष्ठ इन्द्रासनरतिक्षमः ।
पूजनीयोऽभिवाद्यश्च न प्रबाध्योऽयमीदृशः ॥ ४.७२.१६ ॥
ಇವರು ವೇದಜ್ಞರು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಇಂದ್ರಾಸನದಲ್ಲಿ ಸುಖಿಸಲು ಯೋಗ್ಯರು, ಪೂಜನೀಯರು, ವಂದನೀಯರು; ಇಂತಹವರನ್ನು ಪೀಡಿಸಬಾರದು.
4.72.17
स पुत्रस्य वचः श्रुत्वा विराटो राष्ट्रवर्धनः ।
प्रत्युवाचोत्तरं वाक्यं साध्वसाद्ध्वस्तमानसः ॥ ४.७२.१७ ॥
ಮಗನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಷ್ಟ್ರವರ್ಧನ ವಿರಾಟನು, ಭಯದಿಂದ ಕಲಕಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಉತ್ತರನಿಗೆ ಈ ಮಾತು ಹೇಳಿದನು.
4.72.18
पुत्र ते विजयं श्रुत्वा प्रहृष्टोऽहं मुदा भृशम् ।
अक्षक्रीडनयाऽनेन कालक्षेपमकारिषम् ॥ ४.७२.१८ ॥
ಮಗನೇ, ನಿನ್ನ ವಿಜಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟೆ; ಈ ಪಗಡೆಯಾಟದಿಂದಲೇ ನಾನು ಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆದೆ.
4.72.19
तत्राजयत्कुरून्सर्वानुत्तरो राष्ट्रवर्धनः ।
इत्युक्तं हि मया पुत्र नेति कङ्को बृहन्नला।
अजयत्सा कुरून्सर्वानिति मामब्रवीन्मुहुः ॥ ४.७२.१९ ॥
ಅಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ ಉತ್ತರನು ಎಲ್ಲಾ ಕುರುಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದನೆಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೆ, ಮಗನೇ. ಇಲ್ಲ, ಬೃಹನ್ನಲೆ ಎಲ್ಲಾ ಕುರುಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಳು ಎಂದು ಕಂಕ ನನಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳಿದನು.
4.72.20
प्रशंसिते मया पुत्र विजये तव विश्रुते ।
बृहन्नलाया विजयं कङ्कोऽस्तुवत वै रुषा ॥ ४.७२.२० ॥
ಮಗನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಜಯವನ್ನು ಹೊಗಳಿದಾಗ, ಕಂಕ ಕೋಪದಿಂದ ಬೃಹನ್ನಲೆಯ ವಿಜಯವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು.
4.72.21
मया प्रशस्यमाने तु त्वयि पण्डं प्रशंसति ।
बृहन्नलाप्रशंसाभिरभ्यसूयमहं तदा।
ताडितोऽयं मया पुत्र दुरात्मा शत्रुपक्षकृत् ॥ ४.७२.२१ ॥
ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನು ಆ ಷಂಡನಾದ ಬೃಹನ್ನಲೆಯನ್ನು ಹೊಗಳಿದನು. ಬೃಹನ್ನಲೆಯ ಹೊಗಳಿಕೆಯಿಂದ ನಾನು ಆಗ ಅಸೂಯೆಪಟ್ಟೆ. ಮಗನೇ, ಆ ದುರಾತ್ಮನು, ಶತ್ರುಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನು, ನನ್ನಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು.
4.72.22
ताडितोऽयं यतिः कङ्क इत्युक्तं तद्वचोत्तरः ।
श्रुत्वा पितुर्भृशं क्रुद्धः पितरं वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.७२.२२ ॥
'ಈ ಯತಿ ಕಂಕನನ್ನು ಹೊಡೆಯಲಾಗಿದೆ' ಎಂಬ ತಂದೆಯ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಉತ್ತರನು ಬಹಳ ಕೋಪಗೊಂಡು ತಂದೆಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
4.72.23
अकार्यं ते कृतं राजन्क्षिप्रमेष प्रसाद्यताम् ।
मा त्वा ब्रह्मविषं घोरं समूलमुपनिर्दहेत् ॥ ४.७२.२३ ॥
ರಾಜನೇ, ನೀನು ಅಯೋಗ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೀಯೆ. ಇವನನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ವಿಷವಾದ ಆ ಘೋರವು ನಿನ್ನನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಸುಟ್ಟುಬಿಡದಂತೆ.
4.72.24
यावन्न क्षयमायाति कुलं सर्वमशेषनः ।
स्फीतं वृद्धं च मात्स्यानामयं तावत्प्रसाद्यताम् ॥ ४.७२.२४ ॥
ನಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಂಶವು ಶೇಷವಿಲ್ಲದೆ ನಾಶವಾಗುವ ಮೊದಲು, ಮತ್ಯರ ಈ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇರುವಾಗಲೇ ಅವನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸು.
4.72.25
प्रणम्य पादयोरस्य दण्डवत्क्षितिमण्डले ।
प्रगृह्य पादौ पाणिभ्यामयं तावत्प्रसाद्यताम् ॥ ४.७२.२५ ॥
ಅವನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ದಂಡದಂತೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು, ಎರಡು ಕೈಗಳಿಂದ ಅವನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅವನನ್ನು ಆಗ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲಿ.
4.72.26
दक्षेण पाणिना स्पृष्ट्वा शपे त्वां क्षपितं मया ।
इति यावद्वदेत्कङ् अयं तावत्प्रसाद्यताम् ॥ ४.७२.२६ ॥
ಬಲಗೈಯಿಂದ ಮುಟ್ಟಿ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಆಣೆ ಇಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು 'ಕಙ್' ಎಂಬ ಮಾತಿನೊಂದಿಗೆ ಹೇಳುವವರೆಗೆ, ಅವನನ್ನು ಆಗ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲಿ.
4.72.27
स पुत्रस्य वचः श्रुत्वा विराटः साध्वसाकुलः ।
क्षमयामास कौन्तेयं छन्नं ब्राह्मणवर्चसा ॥ ४.७२.२७ ॥
ಮಗನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾದ ವಿರಾಟನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಮರೆಯಾಗಿದ್ದ ಕೌಂತೇಯನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದನು.
4.72.28
क्षमयन्तं तु राजानं पाण्डवः प्रत्यभाषत ।
चिरं क्षान्तं मया राजन्मन्युर्मम न विद्यते ॥ ४.७२.२८ ॥
ರಾಜನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಪಾಂಡವನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: "ಓ ರಾಜನೇ, ನಾನು ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ಕ್ಷಮಿಸಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನಲ್ಲಿ ಕೋಪವಿಲ್ಲ."
4.72.29
यदि स्म तत्पतेद्भूमौ रुधिरं मम पार्थिव ।
सराष्ट्रस्त्वमिहोच्छेदमापद्येथा नरर्षभ ॥ ४.७२.२९ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನನ್ನ ರಕ್ತ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದರೆ, ಓ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೀನು ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನಾಶವನ್ನು ಹೊಂದುವೆ.
4.72.30
न दूषयामि राजेन्द्र यस्तु हन्याददूषकम् ।
फलं तस्य महाराज क्षिप्रं दारुणमाप्नुयात् ॥ ४.७२.३० ॥
ಓ ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ನಾನು ಅವನನ್ನು ದೂಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನಿರ್ದೋಷಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವನು, ಓ ಮಹಾರಾಜನೇ, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಯಂಕರ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು.
4.72.31
शोणिते तु व्यतिक्रान्ते प्रविवेश बृहन्नला ।
अभिवाद्य महाराजं कङ्कं चाप्युपतिष्ठत ॥ ४.७२.३१ ॥
ರಕ್ತಪಾತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಬೃಹನ್ನಳೆ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು. ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕಂಕನ ಬಳಿಯೂ ನಿಂತಳು.
4.72.32
क्षमयित्वा तु कौरव्यं रणादुत्तरमागतम् ।
परिष्वज्य दृढं राजा प्रवेश्य भवनोत्तमम्।
प्रशशंस ततो मात्स्यः शृण्वतः सव्यसाचिनः ॥ ४.७२.३२ ॥
ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಕೌರವ ಉತ್ತರನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ, ರಾಜ ಗಾಢವಾಗಿ ಆಲಿಂಗಿಸಿ ಉತ್ತಮ ಭವನಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದನು. ನಂತರ ಮತ್ಸ್ಯರಾಜನು ಸವ್ಯಸಾಚಿ ಕೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವನನ್ನು ಹೊಗಳಿದನು.
4.72.33
त्वया दायादवानस्मि कैकेयीनन्दिवर्धन ।
त्वया मे सदृशः पुत्रो न भूतो न भविष्यति ॥ ४.७२.३३ ॥
ಕೈಕೇಯಿ ಪುತ್ರನ ಆನಂದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವನೇ, ನಿನ್ನಿಂದ ನನಗೆ ವಾರಸುದಾರನಿದ್ದಾನೆ. ನಿನ್ನ ಸಮಾನನಾದ ಮಗ ನನಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಇನ್ನೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
4.72.34
पदं पदसहस्रेण यश्चरन्नापराध्नुयात् ।
तेन कर्णेन ते तात कथमासीत्समागमः ॥ ४.७२.३४ ॥
ಸಾವಿರ ಹೆಜ್ಜೆ ನಡೆದರೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯೂ ತಪ್ಪದ ಕರ್ಣನೊಂದಿಗೆ, ಮಗನೇ, ನಿನ್ನ ಎದುರಾಟ ಹೇಗಾಯಿತು?
4.72.35
रणे यं प्रेक्ष्य सीदन्ति हृतवीर्यपराक्रमाः ।
कृपेन तेन ते तात कथमासीत्समागमः ॥ ४.७२.३५ ॥
ರಣದಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನು ಕಂಡು ವೀರ್ಯ ಪರಾಕ್ರಮ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವೀರರು ಕುಗ್ಗುತ್ತಾರೋ, ಆ ಕೃಪನೊಂದಿಗೆ, ಮಗನೇ, ನಿನ್ನ ಎದುರಾಟ ಹೇಗಾಯಿತು?
4.72.36
यस्य तद्विश्रुतं लोके महद्वृत्तमनुत्तमम् ।
पितुः कृते कृतं घोरं ब्रह्मचर्यमनुत्तमम् ॥ ४.७२.३६ ॥
ಯಾರ ಆ ಮಹತ್ತಾದ, ಅನುತ್ತಮ ನಡತೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವೋ, ತಂದೆಗಾಗಿ ಆ ಘೋರ, ಅನುತ್ತಮ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದವನು.
4.72.37
योऽयोधीत्समरे रामं जामदग्न्यं प्रतापिनम् ।
भीष्मोसौ पुरुषव्याघ्र न च युद्धे पराजितः ॥ ४.७२.३७ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಾಪಿ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯ ರಾಮನೊಡನೆ ಹೋರಾಡಿದ ಭೀಷ್ಮರು, ನರವ್ಯಾಘ್ರನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಸೋಲಲಿಲ್ಲ.
4.72.38
पराक्रमी च दुर्धर्षो विद्वाञ्शूरो जितेन्द्रियः ।
दृढवेधी क्षिप्रकारी विश्रुतः सर्वकर्मसु ॥ ४.७२.३८ ॥
ಪರಾಕ್ರಮಿ, ದುರ್ಧರ್ಷ, ವಿದ್ವಾಂಸ, ಶೂರ, ಜಿತೇಂದ್ರಿಯ, ದೃಢ ಗುರಿಯಿಡುವವ, ಕ್ಷಿಪ್ರಕಾರಿ, ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
4.72.39
तेन ते सह भीष्मेण कुरुवृद्धेन संयुगे ।
युद्धमासीत्कथं तात सर्वमेतद्ब्रवीहि मे ॥ ४.७२.३९ ॥
ಪ್ರಿಯನೇ, ಕುರುವೃದ್ಧ ಭೀಷ್ಮರೊಡನೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಹೇಗೆ ಯುದ್ಧವಾಯಿತು? ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ಹೇಳು.
4.72.40
पर्वतं यो विनिर्भिन्द्याद्राजपुत्रो वरेषुभिः ।
दुर्योधनेन ते तात कथमासीत्समागमः ॥ ४.७२.४० ॥
ಉತ್ತಮ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪರ್ವತವನ್ನೂ ಭೇದಿಸಬಲ್ಲ ಆ ರಾಜಕುಮಾರ ದುರ್ಯೋಧನನೊಡನೆ, ಪ್ರಿಯನೇ, ನಿನ್ನ ಮುಖಾಮುಖಿ ಹೇಗಾಯಿತು?
4.72.41
आचार्यो वृष्णिरीराणां पाञ्चालानां च यः प्रभुः ।
कुरूणां पाण्डवानां च सर्वक्षत्रस्य यो गुरुः ॥ ४.७२.४१ ॥
ವೃಷ್ಣಿ ಮತ್ತು ರೀರರ ವೀರರ ಆಚಾರ್ಯ, ಪಾಂಚಾಲರ ಪ್ರಭು, ಕೌರವರ ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರ, ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಗುರು.
4.72.42
सर्वशस्त्रभृतां श्रेष्ठः सर्वलोकेषु विश्रुतः ।
तेन द्रोणेन ते तात कथमासीत्समागमः ॥ ४.७२.४२ ॥
ಎಲ್ಲಾ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಆ ದ್ರೋಣನೊಡನೆ, ಪ್ರಿಯನೇ, ನಿನ್ನ ಮುಖಾಮುಖಿ ಹೇಗಾಯಿತು?
4.72.43
आचार्यपुत्रो यः शूरो द्रोणादनवमो रणे ।
तेन वीरेण ते तात कथमासीत्समागमः ॥ ४.७२.४३ ॥
ಆಚಾರ್ಯನ ಮಗನೂ, ರಣದಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣನಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲದ ಶೂರನೂ ಆದ ಆ ವೀರನೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನ ಎದುರಾಟ ಹೇಗಾಯಿತು, ಮಗನೇ?
4.72.44
सर्वे चैव महावीर्या धार्तराष्ट्रः महारथाः ।
तैस्तैर्वीरैश्च ते तात कथमासीत्समागमः ॥ ४.७२.४४ ॥
ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಎಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳೂ, ಮಹಾರಥರೂ ಆದ ಆ ವೀರರೊಂದಿಗೆ, ಮಗನೇ, ನಿನ್ನ ಎದುರಾಟ ಹೇಗಾಯಿತು?
4.72.45
न मया निर्जिता गावो न मया कुरवो जिताः ।
कृतं च कर्म तत्सर्वं देवपुत्रेण केनचित् ॥ ४.७२.४५ ॥
ನಾನು ಗೋವುಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಿಲ್ಲ, ನಾನು ಕುರುಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಿಲ್ಲ; ಆ ಕರ್ಮವನ್ನೆಲ್ಲ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ದೇವಪುತ್ರ ಮಾಡಿದನು.
4.72.46
स हि भीतं द्रवन्तं मां भीष्मद्रोणमुखान्कुरून् ।
दृष्ट्वा विषण्णं संग्रामे देवपुत्रो न्यवारयत् ॥ ४.७२.४६ ॥
ಭಯದಿಂದ ಓಡುತ್ತಿದ್ದ ನನ್ನನ್ನೂ, ಭೀಷ್ಮ-ದ್ರೋಣರು ಮುಂದಾದ ಕುರುಗಳು ರಣದಲ್ಲಿ ವಿಷಣ್ಣರಾಗಿರುವುದನ್ನೂ ನೋಡಿ, ಆ ದೇವಪುತ್ರ ನನ್ನನ್ನು ತಡೆದನು.
4.72.47
स हि तिष्ठन्रथोपस्थे वज्रपाणिनिभो युवा ।
तेन ते निर्जिता गावस्तेन ते कुरवो जिताः ॥ ४.७२.४७ ॥
ರಥದ ಮೇಲೆ ನಿಂತ, ವಜ್ರಪಾಣಿಯಂತಿರುವ ಆ ಯುವಕನೇ ನಿನ್ನ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದನು, ಅವನೇ ಕುರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು.
4.72.48
तस्य तत्कर्म वीरस्य न मया तात तत्कृतम् ।
स हि शारद्वतं द्रोणं द्रोणपुत्रं च वीर्यवान् ।ट
सूतपुत्रं च भीष्मं च चकार विमुखाञ्शरैः ॥ ४.७२.४८ ॥
ಆ ವೀರನ ಆ ಕರ್ಮವನ್ನು ನಾನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ತಾತ. ಆ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಶಾರದ್ವತನನ್ನು (ಕೃಪನನ್ನು), ದ್ರೋಣನನ್ನು, ದ್ರೋಣನ ಮಗನನ್ನು, ಸೂತಪುತ್ರನನ್ನು ಮತ್ತು ಭೀಷ್ಮನನ್ನೂ ತನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದನು.
4.72.49
दुर्योदनं च समरे प्रभिन्नमिव कुञ्जरम् ।
प्रभग्नमब्रवीद्भीतं राजपुत्रं महाबलम् ॥ ४.७२.४९ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ಮದಿಸಿದ ಆನೆಯಂತೆ ಸೋತು ಭಯಗೊಂಡ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ದುರ್ಯೋಧನನಿಗೆ ಅವನು ಹೇಳಿದನು.
4.72.50
न हास्तिनपुरे त्राणं तव पश्यामि किंचन ।
न हास्तिनपुरे भोगा भोक्तुं शक्याः पलायता ॥ ४.७२.५० ॥
ಹಸ್ತಿನಾಪುರದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಯಾವುದೇ ರಕ್ಷಣೆ ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಓಡಿಹೋಗುವವನಿಗೆ ಹಸ್ತಿನಾಪುರದಲ್ಲಿ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
4.72.51
व्यायामेन परीप्सस्व जीवितं कौरवात्मज ।
न मोक्ष्यसे पलायंस्त्वं लोके युद्धमना भव।
पृथिवीं भोक्ष्यसे जित्वा हतो वा स्वर्गमाप्स्यसि ॥ ४.७२.५१ ॥
ಕೌರವಪುತ್ರನೇ, ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ನಿನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳು. ಓಡಿಹೋಗುವುದರಿಂದ ನೀನು ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ; ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟಿರು. ಗೆದ್ದು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವೆ, ಅಥವಾ ಹತನಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.
4.72.52
स निवृत्तो नरव्याघ्रो मुञ्चन्वज्रनिभाञ्शरान् ।
सचिवैः संवृतो राजा भीष्मद्रोणकृपादिभिः ।
ततो मे रोमहर्षोऽभूदूरुस्तम्भश्च मेऽभवत् ॥ ४.७२.५२ ॥
ಆ ನರವ್ಯಾಘ್ರನು ವಜ್ರದಂತಹ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತ, ಭೀಷ್ಮ, ದ್ರೋಣ, ಕೃಪ ಮೊದಲಾದ ಮಂತ್ರಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು. ಆಗ ನನ್ನ ರೋಮಗಳು ನಿಮಿರಿದವು, ತೊಡೆಗಳು ಬಿಗಿದುಕೊಂಡವು.
4.72.53
यदभूद्धनसंकाशमनीकं व्यधमच्छरैः ।
तत्प्रपुद्य रथानीकं सिंहदर्पसमो युवा।
तान्कुरुन्द्रावयद्राजन्रणे नाग इव श्वसन् ॥ ४.७२.५३ ॥
ಮೇಘದಂತಿದ್ದ ಆ ಸೇನೆಯನ್ನು ಅವನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಧ್ವಂಸಮಾಡಿದನು. ಸಿಂಹದ ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಆ ಯುವಕ ರಥಸೇನೆಯನ್ನು ಮುರಿದು, ರಾಜನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆನೆಯಂತೆ ಉಸಿರಾಡುತ್ತ ಕೌರವರನ್ನು ಓಡಿಸಿದನು.
4.72.54
एकेन तेन शूरेण षड्रथाः परिनिर्जिताः ।
शार्दूलेनेव मत्तेन मृगास्तृणचरा यथा ॥ ४.७२.५४ ॥
ಆ ಒಬ್ಬ ವೀರನಿಂದ ಆರು ರಥಿಕರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು, ಮದಿಸಿದ ಹುಲಿ ಹುಲ್ಲು ಮೇಯುವ ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದಂತೆ.
4.72.55
हयानां च गजानां च शूराणां च धनुष्मताम् ।
निहतानि सहस्राणि भग्ना च कुरुवाहिनी ॥ ४.७२.५५ ॥
ಕುದುರೆಗಳು, ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲುಧಾರಿ ಶೂರರು ಸಾವಿರಾರು ಹತರಾದರು; ಕುರು ಸೇನೆ ಛಿದ್ರವಾಯಿತು.
4.72.56
सूतपुत्रं शतैर्विद्ध्वा हयान्हत्वा महारथः ।
अस्त्रेण मोहयित्वा तं रक्तवस्त्रं समाददे ॥ ४.७२.५६ ॥
ಸೂತಪುತ್ರನನ್ನು ನೂರಾರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಿ, ಅವನ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕೊಂದು, ಆ ಮಹಾರಥನು ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿ ಕೆಂಪು ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.
4.72.57
चतुर्भिः पुनरानर्च्छद्भीष्मं शान्तनवं शरैः ।
स तं विद्ध्वा हयांश्चाशु नास्य वस्त्रं समाददे ॥ ४.७२.५७ ॥
ಮತ್ತೆ ನಾಲ್ಕು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಶಂತನುವಿನ ಮಗ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು; ಅವನನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ, ಅವನ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕೊಂದರೂ ಅವನ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.
4.72.58
दुर्योधनं च बलवान्बाणैर्विव्याध सप्तभिः ।
तं स विद्ध्वा हयांश्चास्य पीतवस्त्रं समाददे ॥ ४.७२.५८ ॥
ಬಲಿಷ್ಠನು ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ಏಳು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಿದನು; ಅವನನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ, ಅವನ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕೊಂದು, ಅವನ ಹಳದಿ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.
4.72.59
द्रोणं कृपं च बलवान्सोमदत्तं जयद्रथम् ।
भूरिश्रवसमिन्द्राभं शकुनिं च महारथम् ॥ ४.७२.५९ ॥
ಬಲಿಷ್ಠನು ದ್ರೋಣ, ಕೃಪ, ಸೋಮದತ್ತ, ಜಯದ್ರಥ, ಇಂದ್ರನಂತಿರುವ ಭೂರಿಶ್ರವಸ್, ಮಹಾರಥ ಶಕುನಿ ಇವರನ್ನು (ಚುಚ್ಚಿದನು).
4.72.60
त्रिभिस्त्रिभिः स विद्ध्वा तु दुःशासनमुखानपि ।
विविधानि च वस्त्राणि महार्हाण्याजहार सः ॥ ४.७२.६० ॥
ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ದುಃಶಾಸನ ಮುಂತಾದವರನ್ನೂ ಚುಚ್ಚಿ, ಅವನು ಬಹುಮೂಲ್ಯವಾದ ನಾನಾ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.
4.72.61
द्वाभ्यां शराभ्यां विद्ध्वाऽथ तथाऽऽचार्यसुतं रणे ।
चापं छित्त्वा विकर्णस्य नीले चादत्त वाससी ॥ ४.७२.६१ ॥
ಎರಡು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು, ಹಾಗೆಯೇ ರಣದಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯರ ಮಗನನ್ನೂ ಹೊಡೆದು, ವಿಕರ್ಣನ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಅವನ ಎರಡು ನೀಲ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.
4.72.62
क्व स वीरो महाबाहुर्देवपुत्रो महायशाः ।
यो ममामोचयत्पुत्रं कुरुभिर्ग्रस्तमाहवे ॥ ४.७२.६२ ॥
ಆ ವೀರ, ಮಹಾಬಾಹು, ದೇವಪುತ್ರ, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ? ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೌರವರು ಹಿಡಿದಿದ್ದ ನನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದವನು ಅವನು.
4.72.63
इच्छामि तममित्रघ्नं दुष्टुमर्चितुमेव च ।
येन मे त्वं च गावश्च मोक्षिता देवसूनुना ॥ ४.७२.६३ ॥
ಆ ಶತ್ರುಘಾತಕನನ್ನು ನಾನು ಗೌರವಿಸಲು ಮತ್ತು ಪೂಜಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ದೇವಪುತ್ರನಿಂದ ನೀನೂ ನನ್ನ ಗೋವುಗಳೂ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿರಿ.
4.72.64
तस्मै दास्यामि तां पुत्रीं ग्रामांश्चैव तु हाटकान् ।
स्फुरितं कटिसूत्रं च स्त्रीसहस्रशतानि च ॥ ४.७२.६४ ॥
ಅವನಿಗೆ ನಾನು ಆ ಮಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ; ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನೂ, ಹೊಳೆಯುವ ಚಿನ್ನದ ಸೊಂಟದ ದಾರವನ್ನೂ, ನೂರಾರು ಸಾವಿರ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.
4.72.65
अन्तर्धानं गतस्तात देवपुत्रः प्रतापवान् ।
अद्य श्वो वा परश्वो वा मन्ये प्रादुर्भविष्यति ॥ ४.७२.६५ ॥
ತಂದೆಯೇ, ದೇವಪುತ್ರ ಪ್ರತಾಪಿ ಅಂತರ್ಧಾನನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇಂದೋ ನಾಳೆಯೋ ನಾಡಿದ್ದೋ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗುವನೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
4.72.66
एवमाख्यायमानस्तु छन्नं सत्रेण पाण्डवम् ।
वसन्तं तं तु नाज्ञासीद्विराटः पार्थमर्जुनम् ॥ ४.७२.६६ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ವೇಷದಿಂದ ಮರೆಯಾಗಿದ್ದ ಪಾಂಡವನು, ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಪಾರ್ಥ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ವಿರಾಟನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ.
4.72.67
ततः पार्थोऽभ्यनुज्ञातो विराटेन महात्मना ।
सह पुत्रेण मात्स्यस्य मन्त्रयित्वा धनंजयः ॥ ४.७२.६७ ॥
ಆಗ ಮಹಾತ್ಮ ವಿರಾಟನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಪಾರ್ಥ ಧನಂಜಯನು, ಮತ್ಸ್ಯರಾಜನ ಪುತ್ರನೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿದನು.
4.72.68
इत्येवं ब्रूहि राजानं विराटं समुपस्थितम् ।
इत्युक्त्वा सहसा पार्थः प्रविश्यान्तःपुरं शुभम्।
ददौ वस्त्राणि रन्तानि विराटदुहितुः स्वयम् ॥ ४.७२.६८ ॥
"ಹೀಗೆ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವ ರಾಜ ವಿರಾಟನಿಗೆ ಹೇಳು" ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಪಾರ್ಥನು ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಶುಭವಾದ ಅಂತಃಪುರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ವಿರಾಟನ ಪುತ್ರಿಗೆ ತಾನೇ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.
4.72.69
उत्तरा तु महार्हाणि वस्त्राण्याभरणानि च ।
प्रगृह्य तानि सर्वाणि प्रीता सानुचराऽभवत् ॥ ४.७२.६९ ॥
ಉತ್ತರಾ ಅತ್ಯಂತ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ತನ್ನ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಳು.