മഹാഭാരതം · അധ്യായം 4.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.72.1
सभाज्यमानः पौरैश्च स्त्रीभिर्जानपदैरपि ।
आसाद्यान्तःपुरद्वारं पित्रे संप्रत्यवेदयत् ॥ ४.७२.१ ॥
പൗരന്മാരാലും സ്ത്രീകളാലും ഗ്രാമവാസികളാലും ആദരിക്കപ്പെട്ടവനായി, അവൻ അന്തഃപുരദ്വാരത്തിൽ എത്തി ഇപ്പോൾ പിതാവിനെ അറിയിച്ചു.
4.72.2
ततो द्वाःस्थः समासाद्य प्रणिपत्य कृताञ्जलिः ।
वर्धयित्वा जयाशीर्भिरिदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.७२.२ ॥
അപ്പോൾ കാവൽക്കാരൻ അടുത്തുവന്ന്, പ്രണമിച്ച്, കൈകൂപ്പി, വിജയാശിസ്സുകളാൽ അനുഗ്രഹിച്ച് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
4.72.3
राजन्पृथुयशस्तुभ्यं जित्वा शत्रून्समागतः ।
उत्तरः सह सूतेन द्वारि तिष्ठति वारितः ॥ ४.७२.३ ॥
രാജാവേ, മഹായശസ്വിയേ, നിന്റെ (പുത്രൻ) ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച് മടങ്ങിയെത്തിയിരിക്കുന്നു. ഉത്തരൻ സാരഥിയോടൊപ്പം വാതിലിൽ തടയപ്പെട്ട് നിൽക്കുന്നു.
4.72.4
कुमारो योधमुख्यैस्च गणिकाभिस्च संवृतः ।
पौरजानपदैर्युक्तः पूज्यमानो जयाशिषाः ॥ ४.७२.४ ॥
രാജകുമാരൻ പ്രധാന യോദ്ധാക്കളാലും വേശ്യകളാലും ചുറ്റപ്പെട്ട്, പൗരന്മാരോടും ഗ്രാമവാസികളോടും ചേർന്ന്, വിജയാശിസ്സുകളാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
4.72.5
ततो हृष्टो महीपालः क्षत्तारमिदमब्रवीत् ।
प्रवेशयोभौ तौ तूर्णं दर्शनेप्सुरहं तयोः ॥ ४.७२.५ ॥
അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനായ രാജാവ് വാതിൽക്കാവൽക്കാരനോട് പറഞ്ഞു: "ഇരുവരെയും വേഗം അകത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരൂ; ഞാൻ അവരെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു."
4.72.6
क्षत्तारं कुरुराजस्तु शनैः कर्ण उपाजपत् ।
उत्तरः प्रविशत्वेको न प्रवेश्या बृहन्नलाः ॥ ४.७२.६ ॥
കുരുരാജാവ് (യുധിഷ്ഠിരൻ) കാവൽക്കാരനോട് മെല്ലെ പറഞ്ഞു: "ഉത്തരൻ മാത്രം അകത്തു വരട്ടെ; ബൃഹന്നളയെ അകത്തേക്ക് കടത്തരുത്."
4.72.7
तस्य हि महाबाहोर्व्रतं नित्यं महात्मनः ।
यो ममाङ्गे व्रणं कुर्याच्छोणितं वा प्रदर्शयेत्।
अन्यत्र संग्रामगतान्न स जीवेत्कथंचन ॥ ४.७२.७ ॥
ആ മഹാബാഹുവിന്റെ, മഹാത്മാവിന്റെ നിത്യ വ്രതം ഇതാണ്: എന്റെ ശരീരത്തിൽ മുറിവുണ്ടാക്കുന്നവനോ, രക്തം കാണിക്കുന്നവനോ — യുദ്ധത്തിൽ പോയവരൊഴികെ — ഒരു വിധത്തിലും ജീവിക്കില്ല.
4.72.8
व्यक्तं भृसं सुसंक्रुद्धो मां दृष्ट्वैव सशोणितम् ।
विराटमिह सामात्यं हन्यात्सबलावाहनम् ॥ ४.७२.८ ॥
വ്യക്തമായി, അത്യന്തം കോപിതനായി, രക്തത്തിൽ കുതിർന്ന എന്നെ കണ്ടാൽത്തന്നെ, അവൻ ഇവിടെ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം വിരാടനെ അവന്റെ സേനയും വാഹനങ്ങളും സഹിതം കൊല്ലും.
4.72.9
इन्द्रं वापि कुबेरं वा यमं वा वरुणं तथा ।
मम शोणितकर्तारं मृद्गीयात्किं पुनर्नरम् ॥ ४.७२.९ ॥
ഇന്ദ്രനായാലും, കുബേരനായാലും, യമനായാലും, വരുണനായാലും — എന്റെ രക്തം ചൊരിയിച്ചവനെ അവൻ വിടില്ല; പിന്നെ ഒരു മനുഷ്യന്റെ കാര്യം പറയേണ്ടതുണ്ടോ?
4.72.10
क्षणमात्रं तु तत्रैव द्वारि तिष्ठतु वीर्यवान् ।
इति प्रोवाच धर्मात्मा युधिष्ठिर उदारधीः ॥ ४.७२.१० ॥
"ആ വീരൻ ഒരു നിമിഷം മാത്രം അവിടെ വാതിൽക്കൽ നിൽക്കട്ടെ" — എന്ന് ധർമാത്മാവും ഉദാരബുദ്ധിയുമായ യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു.
4.72.11
इत्युक्त्वा क्षमया युक्तो धर्मराजो घृणान्वितः ।
सभायां सह मात्स्येन तूष्णीमुपविवेश ह ॥ ४.७२.११ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ക്ഷമയോടും കാരുണ്യത്തോടും കൂടിയ ധർമ്മരാജാവ് മത്സ്യരാജാവിനോടൊപ്പം സഭയിൽ നിശ്ശബ്ദനായി ഇരുന്നു.
4.72.12
ततो राजसुतो ज्येष्ठः प्राविशत्पृथिवींजयः ।
ववन्दे स पितुः पादौ कङ्कं चाप्युपतिष्ठत ॥ ४.७२.१२ ॥
അപ്പോൾ രാജാവിന്റെ മൂത്ത പുത്രനും, ഭൂമിയെ ജയിച്ചവനുമായവൻ പ്രവേശിച്ചു. അവൻ പിതാവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ വന്ദിച്ചു; കങ്കന്റെ അടുത്തും ചെന്നു നിന്നു.
4.72.13
पश्यन्युधिष्ठिरं दृष्ट्या वक्रया चरणौ पितुः ।
अभिवाद्य ततो दृष्ट्वा कङ्कस्य रुधिरप्लुतम् ।
हृदयेऽदह्यत तदा मृत्युग्रस्त इवोत्तरः ॥ ४.७२.१३ ॥
യുധിഷ്ഠിരനെ ചരിഞ്ഞ നോട്ടത്തിൽ നോക്കി, പിതാവിന്റെ പാദങ്ങളെ വന്ദിച്ച്, രക്തത്തിൽ കുതിർന്ന കങ്കനെ കണ്ടപ്പോൾ, മൃത്യുവിനാൽ പിടിക്കപ്പെട്ടവനെപ്പോലെ ഉത്തരന്റെ ഹൃദയം എരിഞ്ഞു.
4.72.14
ततो रुधिरसिक्ताङ्गमनेकाग्रमनागसम् ।
भूमावेकान्त आसीनं सैरन्ध्र्या समुपासितम्।
ततः पप्रच्छ राजानं त्वरमाण इवोत्तरः ॥ ४.७२.१४ ॥
രക്തം പുരണ്ട ശരീരത്തോടെ, ചഞ്ചലമനസ്സോടെ, നിരപരാധിയായി, ഏകാന്തത്തിൽ നിലത്ത് ഇരിക്കുന്ന, സൈരന്ധ്രിയാൽ ശുശ്രൂഷിക്കപ്പെട്ട രാജാവിനോട് ഉത്തരൻ തിടുക്കത്തോടെയെന്നപോലെ ചോദിച്ചു.
4.72.15
केनायं ताडितः कङ्कः केन पापमिदं कृतम् ।
को वा जिगमिषुर्मृत्युं केन स्पृष्टः पदोरगः ॥ ४.७२.१५ ॥
ഈ കങ്കനെ ആരാണ് അടിച്ചത്? ഈ പാപം ആരാണ് ചെയ്തത്? അല്ലെങ്കിൽ മരണം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ആരാണ്? കാലുകൊണ്ട് പാമ്പിനെ തൊട്ടത് ആരാണ്?
4.72.16
श्रोत्रियो ब्राह्मणश्रेष्ठ इन्द्रासनरतिक्षमः ।
पूजनीयोऽभिवाद्यश्च न प्रबाध्योऽयमीदृशः ॥ ४.७२.१६ ॥
ഇദ്ദേഹം വേദജ്ഞനും ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണനും ഇന്ദ്രാസനത്തിൽ ആനന്ദിക്കാൻ യോഗ്യനും പൂജനീയനും വന്ദനീയനുമാണ്; ഇങ്ങനെയുള്ളവനെ ഉപദ്രവിക്കരുത്.
4.72.17
स पुत्रस्य वचः श्रुत्वा विराटो राष्ट्रवर्धनः ।
प्रत्युवाचोत्तरं वाक्यं साध्वसाद्ध्वस्तमानसः ॥ ४.७२.१७ ॥
മകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാഷ്ട്രവർധനനായ വിരാടൻ, ഭയത്താൽ തകർന്ന മനസ്സോടെ ഉത്തരനോട് ഈ വാക്ക് മറുപടിയായി പറഞ്ഞു.
4.72.18
पुत्र ते विजयं श्रुत्वा प्रहृष्टोऽहं मुदा भृशम् ।
अक्षक्रीडनयाऽनेन कालक्षेपमकारिषम् ॥ ४.७२.१८ ॥
മകനേ, നിന്റെ വിജയം കേട്ട് ഞാൻ വളരെ സന്തോഷിച്ചു; ഈ ചൂതാട്ടക്കളികൊണ്ടാണ് ഞാൻ സമയം കളഞ്ഞത്.
4.72.19
तत्राजयत्कुरून्सर्वानुत्तरो राष्ट्रवर्धनः ।
इत्युक्तं हि मया पुत्र नेति कङ्को बृहन्नला।
अजयत्सा कुरून्सर्वानिति मामब्रवीन्मुहुः ॥ ४.७२.१९ ॥
അവിടെ രാഷ്ട്രത്തെ വളർത്തുന്ന ഉത്തരൻ കൗരവരെയെല്ലാം ജയിച്ചു എന്നു ഞാൻ പറഞ്ഞു, മകനേ. അല്ല, ബൃഹന്നള എല്ലാ കൗരവരെയും ജയിച്ചു എന്ന് കങ്കൻ എന്നോട് പലതവണ പറഞ്ഞു.
4.72.20
प्रशंसिते मया पुत्र विजये तव विश्रुते ।
बृहन्नलाया विजयं कङ्कोऽस्तुवत वै रुषा ॥ ४.७२.२० ॥
മകനേ, ഞാൻ നിന്റെ പ്രസിദ്ധമായ വിജയത്തെ പ്രശംസിച്ചപ്പോൾ, കങ്കൻ കോപത്തോടെ ബൃഹന്നളയുടെ വിജയത്തെ സ്തുതിച്ചു.
4.72.21
मया प्रशस्यमाने तु त्वयि पण्डं प्रशंसति ।
बृहन्नलाप्रशंसाभिरभ्यसूयमहं तदा।
ताडितोऽयं मया पुत्र दुरात्मा शत्रुपक्षकृत् ॥ ४.७२.२१ ॥
ഞാൻ നിന്നെ പ്രശംസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ അവൻ ആ ഷണ്ഡനായ ബൃഹന്നളയെ പ്രശംസിച്ചു. ബൃഹന്നളയുടെ പ്രശംസയിൽ ഞാൻ അപ്പോൾ അസൂയപ്പെട്ടു. മകനേ, ആ ദുരാത്മാവും ശത്രുപക്ഷം ചേർന്നവനുമായ ഇവൻ എന്നാൽ അടിക്കപ്പെട്ടു.
4.72.22
ताडितोऽयं यतिः कङ्क इत्युक्तं तद्वचोत्तरः ।
श्रुत्वा पितुर्भृशं क्रुद्धः पितरं वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.७२.२२ ॥
'ഈ യതിയായ കങ്കൻ അടിക്കപ്പെട്ടു' എന്ന അച്ഛന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഉത്തരൻ അത്യന്തം കുപിതനായി അച്ഛനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
4.72.23
अकार्यं ते कृतं राजन्क्षिप्रमेष प्रसाद्यताम् ।
मा त्वा ब्रह्मविषं घोरं समूलमुपनिर्दहेत् ॥ ४.७२.२३ ॥
രാജാവേ, നീ അനുചിതമായ കർമ്മം ചെയ്തു. ഇവനെ വേഗം പ്രസാദിപ്പിക്കുക; ബ്രാഹ്മണർക്ക് വിഷമായ ആ ഘോരമായ പാപം നിന്നെ വേരോടെ ദഹിപ്പിച്ചുകളയാതിരിക്കാൻ.
4.72.24
यावन्न क्षयमायाति कुलं सर्वमशेषनः ।
स्फीतं वृद्धं च मात्स्यानामयं तावत्प्रसाद्यताम् ॥ ४.७२.२४ ॥
നമ്മുടെ കുലം മുഴുവൻ ശേഷമില്ലാതെ നശിക്കുന്നതിനു മുമ്പ്, മത്സ്യരുടെ ഈ സമൃദ്ധിയും വളർച്ചയും നിലനിൽക്കുന്ന കാലത്തു തന്നെ അവനെ പ്രസാദിപ്പിക്കുക.
4.72.25
प्रणम्य पादयोरस्य दण्डवत्क्षितिमण्डले ।
प्रगृह्य पादौ पाणिभ्यामयं तावत्प्रसाद्यताम् ॥ ४.७२.२५ ॥
അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ വണങ്ങി, ഭൂമിയിൽ ദണ്ഡംപോലെ വീണ്, രണ്ടു കൈകൾകൊണ്ടും അവന്റെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ച്, അവനെ അപ്പോൾ പ്രസാദിപ്പിക്കണം.
4.72.26
दक्षेण पाणिना स्पृष्ट्वा शपे त्वां क्षपितं मया ।
इति यावद्वदेत्कङ् अयं तावत्प्रसाद्यताम् ॥ ४.७२.२६ ॥
വലംകൈകൊണ്ട് തൊട്ട്, ഞാൻ നിന്നെ നശിപ്പിച്ചുവെന്ന് ശപഥം ചെയ്യുന്നു എന്ന് പറയുന്നതുവരെ, 'കങ്' എന്ന വാക്കോടെ, അവനെ അപ്പോൾ പ്രസാദിപ്പിക്കണം.
4.72.27
स पुत्रस्य वचः श्रुत्वा विराटः साध्वसाकुलः ।
क्षमयामास कौन्तेयं छन्नं ब्राह्मणवर्चसा ॥ ४.७२.२७ ॥
മകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ഭയംകൊണ്ട് വ്യാകുലനായ വിരാടൻ, ബ്രാഹ്മണ തേജസ്സിനാൽ മറഞ്ഞിരുന്ന കൗന്തേയനെ സമാധാനിപ്പിച്ചു.
4.72.28
क्षमयन्तं तु राजानं पाण्डवः प्रत्यभाषत ।
चिरं क्षान्तं मया राजन्मन्युर्मम न विद्यते ॥ ४.७२.२८ ॥
രാജാവിനെ സമാധാനിപ്പിക്കുമ്പോൾ പാണ്ഡവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: "രാജാവേ, ഞാൻ ദീർഘകാലമായി ക്ഷമിച്ചിരിക്കുന്നു; എനിക്ക് കോപമില്ല."
4.72.29
यदि स्म तत्पतेद्भूमौ रुधिरं मम पार्थिव ।
सराष्ट्रस्त्वमिहोच्छेदमापद्येथा नरर्षभ ॥ ४.७२.२९ ॥
രാജാവേ, എന്റെ രക്തം നിലത്തു വീഴുമെങ്കിൽ, നരശ്രേഷ്ഠാ, നീ രാജ്യത്തോടുകൂടി ഇവിടെ നാശം പ്രാപിക്കും.
4.72.30
न दूषयामि राजेन्द्र यस्तु हन्याददूषकम् ।
फलं तस्य महाराज क्षिप्रं दारुणमाप्नुयात् ॥ ४.७२.३० ॥
രാജേന്ദ്രാ, ഞാൻ അവനെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നില്ല; കുറ്റമില്ലാത്തവനെ കൊല്ലുന്നവൻ, മഹാരാജാവേ, വേഗം ഭയങ്കരമായ ഫലം പ്രാപിക്കും.
4.72.31
शोणिते तु व्यतिक्रान्ते प्रविवेश बृहन्नला ।
अभिवाद्य महाराजं कङ्कं चाप्युपतिष्ठत ॥ ४.७२.३१ ॥
രക്തയുദ്ധം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ബൃഹന്നള അകത്തു പ്രവേശിച്ചു. മഹാരാജാവിനെ വന്ദിച്ച്, കങ്കന്റെ അരികിലും നിന്നു.
4.72.32
क्षमयित्वा तु कौरव्यं रणादुत्तरमागतम् ।
परिष्वज्य दृढं राजा प्रवेश्य भवनोत्तमम्।
प्रशशंस ततो मात्स्यः शृण्वतः सव्यसाचिनः ॥ ४.७२.३२ ॥
യുദ്ധത്തിൽനിന്ന് മടങ്ങിയെത്തിയ കൗരവനായ ഉത്തരനോട് ക്ഷമിച്ച്, രാജാവ് ഗാഢമായി ആലിംഗനം ചെയ്ത് ഉത്തമമായ കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. പിന്നെ മത്സ്യരാജാവ്, സവ്യസാചി കേൾക്കെ അവനെ പ്രശംസിച്ചു.
4.72.33
त्वया दायादवानस्मि कैकेयीनन्दिवर्धन ।
त्वया मे सदृशः पुत्रो न भूतो न भविष्यति ॥ ४.७२.३३ ॥
കൈകേയീപുത്രന് സന്തോഷം വർധിപ്പിക്കുന്നവനേ, നിന്നാൽ ഞാൻ അവകാശിയുള്ളവനായി. നിനക്കു തുല്യനായ പുത്രൻ എനിക്കുണ്ടായിട്ടില്ല, ഉണ്ടാവുകയുമില്ല.
4.72.34
पदं पदसहस्रेण यश्चरन्नापराध्नुयात् ।
तेन कर्णेन ते तात कथमासीत्समागमः ॥ ४.७२.३४ ॥
ആയിരം ചുവടു നടന്നാലും ഒരു ചുവടും പിഴയ്ക്കാത്ത കർണനുമായി, പ്രിയപുത്രാ, നിനക്ക് എങ്ങനെ ഏറ്റുമുട്ടൽ ഉണ്ടായി?
4.72.35
रणे यं प्रेक्ष्य सीदन्ति हृतवीर्यपराक्रमाः ।
कृपेन तेन ते तात कथमासीत्समागमः ॥ ४.७२.३५ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ആരെ കണ്ട് വീര്യവും പരാക്രമവും നഷ്ടപ്പെട്ട വീരന്മാർ തളരുന്നുവോ, ആ കൃപനുമായി, പ്രിയപുത്രാ, നിനക്ക് എങ്ങനെ ഏറ്റുമുട്ടൽ ഉണ്ടായി?
4.72.36
यस्य तद्विश्रुतं लोके महद्वृत्तमनुत्तमम् ।
पितुः कृते कृतं घोरं ब्रह्मचर्यमनुत्तमम् ॥ ४.७२.३६ ॥
ആരുടെ ആ മഹത്തും അനുത്തമവുമായ നടപ്പ് ലോകത്ത് പ്രസിദ്ധമാണോ, പിതാവിനായി ആ കഠിനവും അനുത്തമവുമായ ബ്രഹ്മചര്യം ആചരിച്ചവൻ.
4.72.37
योऽयोधीत्समरे रामं जामदग्न्यं प्रतापिनम् ।
भीष्मोसौ पुरुषव्याघ्र न च युद्धे पराजितः ॥ ४.७२.३७ ॥
യുദ്ധത്തിൽ പ്രതാപിയായ ജാമദഗ്ന്യ രാമനോട് പോരാടിയ ആ ഭീഷ്മൻ, നരവ്യാഘ്രാ, യുദ്ധത്തിൽ ഒരിക്കലും പരാജിതനായില്ല.
4.72.38
पराक्रमी च दुर्धर्षो विद्वाञ्शूरो जितेन्द्रियः ।
दृढवेधी क्षिप्रकारी विश्रुतः सर्वकर्मसु ॥ ४.७२.३८ ॥
പരാക്രമിയും ദുർധർഷനും വിദ്വാനും ശൂരനും ജിതേന്ദ്രിയനും ദൃഢലക്ഷ്യവേധിയും ക്ഷിപ്രകാരിയും സർവകർമ്മങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധനുമായവൻ.
4.72.39
तेन ते सह भीष्मेण कुरुवृद्धेन संयुगे ।
युद्धमासीत्कथं तात सर्वमेतद्ब्रवीहि मे ॥ ४.७२.३९ ॥
പ്രിയനേ, കുരുവൃദ്ധനായ ഭീഷ്മനോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിൽ നിനക്ക് എങ്ങനെ യുദ്ധം നടന്നു? ഇതെല്ലാം എന്നോട് പറയൂ.
4.72.40
पर्वतं यो विनिर्भिन्द्याद्राजपुत्रो वरेषुभिः ।
दुर्योधनेन ते तात कथमासीत्समागमः ॥ ४.७२.४० ॥
ഉത്തമ ബാണങ്ങളാൽ പർവ്വതത്തെ പോലും പിളർക്കാൻ കഴിയുന്ന ആ രാജപുത്രനായ ദുര്യോധനനോടുള്ള നിന്റെ സമാഗമം എങ്ങനെയായിരുന്നു, പ്രിയനേ?
4.72.41
आचार्यो वृष्णिरीराणां पाञ्चालानां च यः प्रभुः ।
कुरूणां पाण्डवानां च सर्वक्षत्रस्य यो गुरुः ॥ ४.७२.४१ ॥
വൃഷ്ണികളുടെയും രീരന്മാരുടെയും ആചാര്യൻ, പാഞ്ചാലരുടെ പ്രഭു, കൗരവരുടെയും പാണ്ഡവരുടെയും, എല്ലാ ക്ഷത്രിയരുടെയും ഗുരു.
4.72.42
सर्वशस्त्रभृतां श्रेष्ठः सर्वलोकेषु विश्रुतः ।
तेन द्रोणेन ते तात कथमासीत्समागमः ॥ ४.७२.४२ ॥
സർവ ശസ്ത്രധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും സർവ ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധനുമായ ആ ദ്രോണനോടുള്ള നിന്റെ സമാഗമം എങ്ങനെയായിരുന്നു, പ്രിയനേ?
4.72.43
आचार्यपुत्रो यः शूरो द्रोणादनवमो रणे ।
तेन वीरेण ते तात कथमासीत्समागमः ॥ ४.७२.४३ ॥
ആചാര്യപുത്രനും യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണനേക്കാൾ താഴെയല്ലാത്ത ശൂരനുമായ ആ വീരനുമായി, പ്രിയപുത്രാ, നിനക്ക് എങ്ങനെ ഏറ്റുമുട്ടൽ ഉണ്ടായി?
4.72.44
सर्वे चैव महावीर्या धार्तराष्ट्रः महारथाः ।
तैस्तैर्वीरैश्च ते तात कथमासीत्समागमः ॥ ४.७२.४४ ॥
മഹാവീര്യരായ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെല്ലാവരും മഹാരഥന്മാരും ആയ ആ വീരന്മാരുമായി, പ്രിയപുത്രാ, നിനക്ക് എങ്ങനെ ഏറ്റുമുട്ടൽ ഉണ്ടായി?
4.72.45
न मया निर्जिता गावो न मया कुरवो जिताः ।
कृतं च कर्म तत्सर्वं देवपुत्रेण केनचित् ॥ ४.७२.४५ ॥
ഞാൻ പശുക്കളെ ജയിച്ചില്ല, ഞാൻ കുരുക്കളെ തോൽപ്പിച്ചതുമില്ല; ആ കർമ്മമെല്ലാം ആരോ ഒരു ദേവപുത്രൻ ചെയ്തതാണ്.
4.72.46
स हि भीतं द्रवन्तं मां भीष्मद्रोणमुखान्कुरून् ।
दृष्ट्वा विषण्णं संग्रामे देवपुत्रो न्यवारयत् ॥ ४.७२.४६ ॥
ഭയന്ന് ഓടുന്ന എന്നെയും, ഭീഷ്മദ്രോണന്മാർ മുന്നിലുള്ള കുരുക്കൾ യുദ്ധത്തിൽ ദുഃഖിതരായിരിക്കുന്നതും കണ്ട്, ആ ദേവപുത്രൻ എന്നെ തടഞ്ഞു.
4.72.47
स हि तिष्ठन्रथोपस्थे वज्रपाणिनिभो युवा ।
तेन ते निर्जिता गावस्तेन ते कुरवो जिताः ॥ ४.७२.४७ ॥
രഥത്തട്ടിൽ നിന്ന വജ്രപാണിക്ക് തുല്യനായ ആ യുവാവ് തന്നെയാണ് നിന്റെ പശുക്കളെ ജയിച്ചത്; അവനാണ് കുരുക്കളെ തോൽപ്പിച്ചതും.
4.72.48
तस्य तत्कर्म वीरस्य न मया तात तत्कृतम् ।
स हि शारद्वतं द्रोणं द्रोणपुत्रं च वीर्यवान् ।ट
सूतपुत्रं च भीष्मं च चकार विमुखाञ्शरैः ॥ ४.७२.४८ ॥
ആ വീരന്റെ ആ കർമ്മം ഞാൻ ചെയ്തിട്ടില്ല, താതാ. ആ വീര്യവാൻ ശാരദ്വതനെയും (കൃപനെയും), ദ്രോണനെയും, ദ്രോണപുത്രനെയും, സൂതപുത്രനെയും, ഭീഷ്മനെയും തന്റെ അമ്പുകളാൽ മുഖം തിരിപ്പിച്ചു.
4.72.49
दुर्योदनं च समरे प्रभिन्नमिव कुञ्जरम् ।
प्रभग्नमब्रवीद्भीतं राजपुत्रं महाबलम् ॥ ४.७२.४९ ॥
യുദ്ധത്തിൽ തകർന്ന മദയാനയെപ്പോലെ പരാജിതനും ഭയന്നവനുമായ മഹാബലനായ രാജകുമാരൻ ദുര്യോധനനോട് അവൻ പറഞ്ഞു.
4.72.50
न हास्तिनपुरे त्राणं तव पश्यामि किंचन ।
न हास्तिनपुरे भोगा भोक्तुं शक्याः पलायता ॥ ४.७२.५० ॥
ഹസ്തിനാപുരത്തിൽ നിനക്ക് ഒരു രക്ഷയും ഞാൻ കാണുന്നില്ല; ഓടിപ്പോകുന്നവന് ഹസ്തിനാപുരത്തിൽ സുഖഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കാൻ കഴിയില്ല.
4.72.51
व्यायामेन परीप्सस्व जीवितं कौरवात्मज ।
न मोक्ष्यसे पलायंस्त्वं लोके युद्धमना भव।
पृथिवीं भोक्ष्यसे जित्वा हतो वा स्वर्गमाप्स्यसि ॥ ४.७२.५१ ॥
കൗരവപുത്രാ, പ്രയത്നത്താൽ നിന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിക്കുക. ഓടിപ്പോയാൽ നീ മോചനം നേടില്ല; ലോകത്തിൽ യുദ്ധത്തിൽ മനസ്സുറപ്പിക്കുക. ജയിച്ച് ഭൂമി ഭോഗിക്കും, അല്ലെങ്കിൽ വധിക്കപ്പെട്ട് സ്വർഗം നേടും.
4.72.52
स निवृत्तो नरव्याघ्रो मुञ्चन्वज्रनिभाञ्शरान् ।
सचिवैः संवृतो राजा भीष्मद्रोणकृपादिभिः ।
ततो मे रोमहर्षोऽभूदूरुस्तम्भश्च मेऽभवत् ॥ ४.७२.५२ ॥
ആ നരവ്യാഘ്രൻ വജ്രതുല്യമായ അമ്പുകൾ തൊടുത്തുകൊണ്ട്, ഭീഷ്മർ, ദ്രോണർ, കൃപർ തുടങ്ങിയ മന്ത്രിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട രാജാവ് തിരിഞ്ഞു. അപ്പോൾ എന്റെ രോമം എഴുന്നേറ്റു, തുടകൾ മരവിച്ചു.
4.72.53
यदभूद्धनसंकाशमनीकं व्यधमच्छरैः ।
तत्प्रपुद्य रथानीकं सिंहदर्पसमो युवा।
तान्कुरुन्द्रावयद्राजन्रणे नाग इव श्वसन् ॥ ४.७२.५३ ॥
മേഘം പോലെ ഉണ്ടായിരുന്ന ആ സൈന്യത്തെ അവൻ അമ്പുകളാൽ തകർത്തു. സിംഹത്തിന്റെ അഹങ്കാരത്തിന് തുല്യനായ ആ യുവാവ് രഥസേനയെ ഭേദിച്ച്, രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ ആനയെപ്പോലെ നെടുവീർപ്പിട്ടുകൊണ്ട് കൗരവരെ ഓടിച്ചു.
4.72.54
एकेन तेन शूरेण षड्रथाः परिनिर्जिताः ।
शार्दूलेनेव मत्तेन मृगास्तृणचरा यथा ॥ ४.७२.५४ ॥
ആ ഒറ്റ വീരനാൽ ആറ് രഥികൾ പൂർണ്ണമായി തോൽപ്പിക്കപ്പെട്ടു, മദിച്ച കടുവ പുല്ലുതിന്നുന്ന മാനുകളെ തോൽപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
4.72.55
हयानां च गजानां च शूराणां च धनुष्मताम् ।
निहतानि सहस्राणि भग्ना च कुरुवाहिनी ॥ ४.७२.५५ ॥
കുതിരകളും ആനകളും വില്ലാളികളായ വീരന്മാരും ആയിരക്കണക്കിന് നിഹതരായി; കുരുസേന തകർന്നു.
4.72.56
सूतपुत्रं शतैर्विद्ध्वा हयान्हत्वा महारथः ।
अस्त्रेण मोहयित्वा तं रक्तवस्त्रं समाददे ॥ ४.७२.५६ ॥
സൂതപുത്രനെ നൂറ് അമ്പുകളാൽ എയ്ത്, അവന്റെ കുതിരകളെ കൊന്ന്, ആ മഹാരഥൻ അസ്ത്രംകൊണ്ട് അവനെ മോഹിപ്പിച്ച് ചുവന്ന വസ്ത്രം എടുത്തു.
4.72.57
चतुर्भिः पुनरानर्च्छद्भीष्मं शान्तनवं शरैः ।
स तं विद्ध्वा हयांश्चाशु नास्य वस्त्रं समाददे ॥ ४.७२.५७ ॥
വീണ്ടും നാല് അമ്പുകളാൽ ശന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മനെ അവൻ ആക്രമിച്ചു; അവനെ എയ്തും അവന്റെ കുതിരകളെ വേഗത്തിൽ കൊന്നും, അവന്റെ വസ്ത്രം എടുത്തില്ല.
4.72.58
दुर्योधनं च बलवान्बाणैर्विव्याध सप्तभिः ।
तं स विद्ध्वा हयांश्चास्य पीतवस्त्रं समाददे ॥ ४.७२.५८ ॥
ബലവാൻ ദുര്യോധനനെ ഏഴ് അമ്പുകളാൽ എയ്തു; അവനെ എയ്ത്, അവന്റെ കുതിരകളെ കൊന്ന്, അവന്റെ മഞ്ഞവസ്ത്രം എടുത്തു.
4.72.59
द्रोणं कृपं च बलवान्सोमदत्तं जयद्रथम् ।
भूरिश्रवसमिन्द्राभं शकुनिं च महारथम् ॥ ४.७२.५९ ॥
ബലവാൻ ദ്രോണനെയും കൃപനെയും സോമദത്തനെയും ജയദ്രഥനെയും ഇന്ദ്രതുല്യനായ ഭൂരിശ്രവസ്സിനെയും മഹാരഥൻ ശകുനിയെയും (എയ്തു).
4.72.60
त्रिभिस्त्रिभिः स विद्ध्वा तु दुःशासनमुखानपि ।
विविधानि च वस्त्राणि महार्हाण्याजहार सः ॥ ४.७२.६० ॥
മൂന്നു മൂന്ന് അമ്പുകളാൽ ദുശ്ശാസനൻ മുതലായവരെയും എയ്ത്, അവൻ വിലയേറിയ നാനാവിധ വസ്ത്രങ്ങൾ എടുത്തു.
4.72.61
द्वाभ्यां शराभ्यां विद्ध्वाऽथ तथाऽऽचार्यसुतं रणे ।
चापं छित्त्वा विकर्णस्य नीले चादत्त वाससी ॥ ४.७२.६१ ॥
രണ്ടു ശരങ്ങളാൽ പ്രഹരിച്ച്, അതുപോലെ യുദ്ധത്തിൽ ആചാര്യപുത്രനെയും, വികർണന്റെ വില്ല് മുറിച്ച് അവന്റെ രണ്ട് നീലവസ്ത്രങ്ങൾ എടുത്തു.
4.72.62
क्व स वीरो महाबाहुर्देवपुत्रो महायशाः ।
यो ममामोचयत्पुत्रं कुरुभिर्ग्रस्तमाहवे ॥ ४.७२.६२ ॥
ആ വീരൻ, മഹാബാഹു, ദേവപുത്രൻ, മഹായശസ്വി എവിടെ? യുദ്ധത്തിൽ കൗരവർ പിടികൂടിയ എന്റെ പുത്രനെ മോചിപ്പിച്ചവൻ.
4.72.63
इच्छामि तममित्रघ्नं दुष्टुमर्चितुमेव च ।
येन मे त्वं च गावश्च मोक्षिता देवसूनुना ॥ ४.७२.६३ ॥
ആ ശത്രുനാശകനെ ഞാൻ ആദരിക്കാനും പൂജിക്കാനും ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ദേവപുത്രനാൽ നീയും എന്റെ പശുക്കളും മോചിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
4.72.64
तस्मै दास्यामि तां पुत्रीं ग्रामांश्चैव तु हाटकान् ।
स्फुरितं कटिसूत्रं च स्त्रीसहस्रशतानि च ॥ ४.७२.६४ ॥
അവനു ഞാൻ ആ പുത്രിയെ നൽകും; ഗ്രാമങ്ങളും, തിളങ്ങുന്ന സ്വർണ്ണ അരഞ്ഞാണവും, ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകളെയും നൽകും.
4.72.65
अन्तर्धानं गतस्तात देवपुत्रः प्रतापवान् ।
अद्य श्वो वा परश्वो वा मन्ये प्रादुर्भविष्यति ॥ ४.७२.६५ ॥
അച്ഛാ, ദേവപുത്രൻ പ്രതാപവാൻ അന്തർധാനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ഇന്നോ നാളെയോ മറ്റന്നാളോ അവൻ വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
4.72.66
एवमाख्यायमानस्तु छन्नं सत्रेण पाण्डवम् ।
वसन्तं तं तु नाज्ञासीद्विराटः पार्थमर्जुनम् ॥ ४.७२.६६ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടിട്ടും, വേഷത്താൽ മറഞ്ഞിരുന്ന പാണ്ഡവനായ ആ പാർത്ഥൻ അർജുനനെ വിരാടൻ അറിഞ്ഞില്ല.
4.72.67
ततः पार्थोऽभ्यनुज्ञातो विराटेन महात्मना ।
सह पुत्रेण मात्स्यस्य मन्त्रयित्वा धनंजयः ॥ ४.७२.६७ ॥
അപ്പോൾ മഹാത്മാവായ വിരാടന്റെ അനുമതി നേടിയ പാർത്ഥൻ ധനഞ്ജയൻ, മത്സ്യരാജപുത്രനോടൊപ്പം ആലോചിച്ചു.
4.72.68
इत्येवं ब्रूहि राजानं विराटं समुपस्थितम् ।
इत्युक्त्वा सहसा पार्थः प्रविश्यान्तःपुरं शुभम्।
ददौ वस्त्राणि रन्तानि विराटदुहितुः स्वयम् ॥ ४.७२.६८ ॥
"ഇങ്ങനെ അടുത്തെത്തിയ രാജാവായ വിരാടനോട് പറയൂ" എന്ന് പറഞ്ഞ് പാർത്ഥൻ പെട്ടെന്ന് ശുഭമായ അന്തഃപുരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് വിരാടന്റെ പുത്രിക്ക് സ്വയം വസ്ത്രങ്ങളും രത്നങ്ങളും നൽകി.
4.72.69
उत्तरा तु महार्हाणि वस्त्राण्याभरणानि च ।
प्रगृह्य तानि सर्वाणि प्रीता सानुचराऽभवत् ॥ ४.७२.६९ ॥
ഉത്തര ഏറെ വിലയേറിയ വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും എല്ലാം സ്വീകരിച്ചു; സന്തോഷത്തോടെ പരിചാരികമാരോടൊപ്പം ആയി.