ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.72.1
सभाज्यमानः पौरैश्च स्त्रीभिर्जानपदैरपि ।
आसाद्यान्तःपुरद्वारं पित्रे संप्रत्यवेदयत् ॥ ४.७२.१ ॥
ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਅੰਤਃਪੁਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ।
4.72.2
ततो द्वाःस्थः समासाद्य प्रणिपत्य कृताञ्जलिः ।
वर्धयित्वा जयाशीर्भिरिदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.७२.२ ॥
ਫਿਰ ਦਰਬਾਨ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ, ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਦੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਦੇ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
4.72.3
राजन्पृथुयशस्तुभ्यं जित्वा शत्रून्समागतः ।
उत्तरः सह सूतेन द्वारि तिष्ठति वारितः ॥ ४.७२.३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਡਾ (ਪੁੱਤਰ) ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਸਾਰਥੀ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।
4.72.4
कुमारो योधमुख्यैस्च गणिकाभिस्च संवृतः ।
पौरजानपदैर्युक्तः पूज्यमानो जयाशिषाः ॥ ४.७२.४ ॥
ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਮੁੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਅਤੇ ਗਣਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਜਿੱਤ ਦੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
4.72.5
ततो हृष्टो महीपालः क्षत्तारमिदमब्रवीत् ।
प्रवेशयोभौ तौ तूर्णं दर्शनेप्सुरहं तयोः ॥ ४.७२.५ ॥
ਫਿਰ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਨੇ ਦਰਬਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਅੰਦਰ ਲੈ ਆਓ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।"
4.72.6
क्षत्तारं कुरुराजस्तु शनैः कर्ण उपाजपत् ।
उत्तरः प्रविशत्वेको न प्रवेश्या बृहन्नलाः ॥ ४.७२.६ ॥
ਕੁਰੂ ਰਾਜੇ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ) ਨੇ ਦਰਬਾਨ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਿਹਾ: "ਉੱਤਰ ਇਕੱਲਾ ਅੰਦਰ ਆਵੇ; ਬ੍ਰਿਹਨੱਲਾ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਨਾ ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।"
4.72.7
तस्य हि महाबाहोर्व्रतं नित्यं महात्मनः ।
यो ममाङ्गे व्रणं कुर्याच्छोणितं वा प्रदर्शयेत्।
अन्यत्र संग्रामगतान्न स जीवेत्कथंचन ॥ ४.७२.७ ॥
ਉਸ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਨਿੱਤ ਦਾ ਵਰਤ ਇਹ ਹੈ: ਜੋ ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਉੱਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਲਹੂ ਵਿਖਾਵੇ — ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ — ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਜੀਵਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।
4.72.8
व्यक्तं भृसं सुसंक्रुद्धो मां दृष्ट्वैव सशोणितम् ।
विराटमिह सामात्यं हन्यात्सबलावाहनम् ॥ ४.७२.८ ॥
ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਬੜੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵਿਰਾਟ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।
4.72.9
इन्द्रं वापि कुबेरं वा यमं वा वरुणं तथा ।
मम शोणितकर्तारं मृद्गीयात्किं पुनर्नरम् ॥ ४.७२.९ ॥
ਇੰਦਰ ਹੋਵੇ, ਕੁਬੇਰ ਹੋਵੇ, ਜਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਰੁਣ ਵੀ — ਮੇਰਾ ਲਹੂ ਵਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਗਾ; ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ?
4.72.10
क्षणमात्रं तु तत्रैव द्वारि तिष्ठतु वीर्यवान् ।
इति प्रोवाच धर्मात्मा युधिष्ठिर उदारधीः ॥ ४.७२.१० ॥
"ਉਹ ਵੀਰ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਉੱਥੇ ਹੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹੇ" — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਉਦਾਰ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।
4.72.11
इत्युक्त्वा क्षमया युक्तो धर्मराजो घृणान्वितः ।
सभायां सह मात्स्येन तूष्णीमुपविवेश ह ॥ ४.७२.११ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਖ਼ਿਮਾ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼ ਧਰਮਰਾਜ ਮਤਸਯ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਬੈਠ ਗਏ।
4.72.12
ततो राजसुतो ज्येष्ठः प्राविशत्पृथिवींजयः ।
ववन्दे स पितुः पादौ कङ्कं चाप्युपतिष्ठत ॥ ४.७२.१२ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਅੰਦਰ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੰਕ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।
4.72.13
पश्यन्युधिष्ठिरं दृष्ट्या वक्रया चरणौ पितुः ।
अभिवाद्य ततो दृष्ट्वा कङ्कस्य रुधिरप्लुतम् ।
हृदयेऽदह्यत तदा मृत्युग्रस्त इवोत्तरः ॥ ४.७२.१३ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਟਿਰ ਵੱਲ ਤਿਰਛੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਦਿਆਂ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੇ ਕੰਕ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੌਤ ਦੇ ਵੱਸ ਪਏ ਵਾਂਗ ਉੱਤਰ ਦਾ ਦਿਲ ਸੜ ਉੱਠਿਆ।
4.72.14
ततो रुधिरसिक्ताङ्गमनेकाग्रमनागसम् ।
भूमावेकान्त आसीनं सैरन्ध्र्या समुपासितम्।
ततः पप्रच्छ राजानं त्वरमाण इवोत्तरः ॥ ४.७२.१४ ॥
ਫਿਰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਨਿਰਦੋਸ਼, ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਸੈਰੰਧਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵੇ ਗਏ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਜਿਵੇਂ ਕਾਹਲੀ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ।
4.72.15
केनायं ताडितः कङ्कः केन पापमिदं कृतम् ।
को वा जिगमिषुर्मृत्युं केन स्पृष्टः पदोरगः ॥ ४.७२.१५ ॥
ਇਸ ਕੰਕ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਮਾਰਿਆ? ਇਹ ਪਾਪ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ? ਜਾਂ ਮੌਤ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਪੈਰ ਨਾਲ ਸੱਪ ਕਿਸ ਨੇ ਛੂਹਿਆ?
4.72.16
श्रोत्रियो ब्राह्मणश्रेष्ठ इन्द्रासनरतिक्षमः ।
पूजनीयोऽभिवाद्यश्च न प्रबाध्योऽयमीदृशः ॥ ४.७२.१६ ॥
ਇਹ ਵੇਦਪਾਠੀ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਸੁਖ ਪਾਉਣ ਯੋਗ, ਪੂਜਣਯੋਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਯੋਗ ਹਨ; ਐਸੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
4.72.17
स पुत्रस्य वचः श्रुत्वा विराटो राष्ट्रवर्धनः ।
प्रत्युवाचोत्तरं वाक्यं साध्वसाद्ध्वस्तमानसः ॥ ४.७२.१७ ॥
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਰਾਟ ਨੇ ਡਰ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
4.72.18
पुत्र ते विजयं श्रुत्वा प्रहृष्टोऽहं मुदा भृशम् ।
अक्षक्रीडनयाऽनेन कालक्षेपमकारिषम् ॥ ४.७२.१८ ॥
ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੀ ਜਿੱਤ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਸਾਂ; ਇਸੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਸੀ।
4.72.19
तत्राजयत्कुरून्सर्वानुत्तरो राष्ट्रवर्धनः ।
इत्युक्तं हि मया पुत्र नेति कङ्को बृहन्नला।
अजयत्सा कुरून्सर्वानिति मामब्रवीन्मुहुः ॥ ४.७२.१९ ॥
ਉੱਥੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉੱਤਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਕੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਇਹ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਪੁੱਤਰ। ਨਹੀਂ, ਬ੍ਰਿਹੰਨਲਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਕੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ, ਕੰਕ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
4.72.20
प्रशंसिते मया पुत्र विजये तव विश्रुते ।
बृहन्नलाया विजयं कङ्कोऽस्तुवत वै रुषा ॥ ४.७२.२० ॥
ਪੁੱਤਰ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਿੱਤ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਕੰਕ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਹੰਨਲਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ।
4.72.21
मया प्रशस्यमाने तु त्वयि पण्डं प्रशंसति ।
बृहन्नलाप्रशंसाभिरभ्यसूयमहं तदा।
ताडितोऽयं मया पुत्र दुरात्मा शत्रुपक्षकृत् ॥ ४.७२.२१ ॥
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਉਸਤਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਖੁਸਰੇ ਬ੍ਰਿਹੰਨਲਾ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਬ੍ਰਿਹੰਨਲਾ ਦੀ ਉਸਤਤ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਈਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ, ਸ਼ਤਰੂ-ਪੱਖ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਾਰਿਆ।
4.72.22
ताडितोऽयं यतिः कङ्क इत्युक्तं तद्वचोत्तरः ।
श्रुत्वा पितुर्भृशं क्रुद्धः पितरं वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.७२.२२ ॥
'ਇਸ ਯਤੀ ਕੰਕ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ' ਪਿਤਾ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉੱਤਰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।
4.72.23
अकार्यं ते कृतं राजन्क्षिप्रमेष प्रसाद्यताम् ।
मा त्वा ब्रह्मविषं घोरं समूलमुपनिर्दहेत् ॥ ४.७२.२३ ॥
ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਅਯੋਗ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ; ਕਿਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ ਵਰਗਾ ਉਹ ਘੋਰ (ਪਾਪ) ਤੈਨੂੰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਸਮੇਤ ਨਾ ਸਾੜ ਦੇਵੇ।
4.72.24
यावन्न क्षयमायाति कुलं सर्वमशेषनः ।
स्फीतं वृद्धं च मात्स्यानामयं तावत्प्रसाद्यताम् ॥ ४.७२.२४ ॥
ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਕੁਲ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਤਸਯਾਂ ਦਾ ਇਹ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਵਧਦਾ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਹੈ ਤਾਂ ਹੀ, ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ।
4.72.25
प्रणम्य पादयोरस्य दण्डवत्क्षितिमण्डले ।
प्रगृह्य पादौ पाणिभ्यामयं तावत्प्रसाद्यताम् ॥ ४.७२.२५ ॥
ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੰਡਵਤ ਲੇਟ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
4.72.26
दक्षेण पाणिना स्पृष्ट्वा शपे त्वां क्षपितं मया ।
इति यावद्वदेत्कङ् अयं तावत्प्रसाद्यताम् ॥ ४.७२.२६ ॥
ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਐਸੀ ਸੌਂਹ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਕਙ੍' ਆਖਣ ਤੱਕ, ਉਸਨੂੰ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
4.72.27
स पुत्रस्य वचः श्रुत्वा विराटः साध्वसाकुलः ।
क्षमयामास कौन्तेयं छन्नं ब्राह्मणवर्चसा ॥ ४.७२.२७ ॥
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਡਰ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਏ ਵਿਰਾਟ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ ਕੌਂਤੇਯ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ।
4.72.28
क्षमयन्तं तु राजानं पाण्डवः प्रत्यभाषत ।
चिरं क्षान्तं मया राजन्मन्युर्मम न विद्यते ॥ ४.७२.२८ ॥
ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਿਆਂ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ — ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੋਂ ਮਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।
4.72.29
यदि स्म तत्पतेद्भूमौ रुधिरं मम पार्थिव ।
सराष्ट्रस्त्वमिहोच्छेदमापद्येथा नरर्षभ ॥ ४.७२.२९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੇ ਮੇਰਾ ਲਹੂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ, ਤਾਂ ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਸਹਿਤ ਇੱਥੇ ਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਂਗਾ।
4.72.30
न दूषयामि राजेन्द्र यस्तु हन्याददूषकम् ।
फलं तस्य महाराज क्षिप्रं दारुणमाप्नुयात् ॥ ४.७२.३० ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ; ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਸਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
4.72.31
शोणिते तु व्यतिक्रान्ते प्रविवेश बृहन्नला ।
अभिवाद्य महाराजं कङ्कं चाप्युपतिष्ठत ॥ ४.७२.३१ ॥
ਲਹੂ-ਲੁਹਾਨ ਲੜਾਈ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਬ੍ਰਿਹੰਨਲਾ ਅੰਦਰ ਆਈ। ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਕੰਕ ਦੇ ਕੋਲ ਵੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਈ।
4.72.32
क्षमयित्वा तु कौरव्यं रणादुत्तरमागतम् ।
परिष्वज्य दृढं राजा प्रवेश्य भवनोत्तमम्।
प्रशशंस ततो मात्स्यः शृण्वतः सव्यसाचिनः ॥ ४.७२.३२ ॥
ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਮੁੜੇ ਕੌਰਵ ਉੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਘੁੱਟ ਕੇ ਗਲ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਮੱਤਸਿਆ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਦੇ ਸੁਣਦਿਆਂ ਉਸਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ।
4.72.33
त्वया दायादवानस्मि कैकेयीनन्दिवर्धन ।
त्वया मे सदृशः पुत्रो न भूतो न भविष्यति ॥ ४.७२.३३ ॥
ਹੇ ਕੈਕੇਯੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਮੇਰਾ ਵਾਰਿਸ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।
4.72.34
पदं पदसहस्रेण यश्चरन्नापराध्नुयात् ।
तेन कर्णेन ते तात कथमासीत्समागमः ॥ ४.७२.३४ ॥
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਦਮ ਤੁਰਦਿਆਂ ਵੀ ਇੱਕ ਕਦਮ ਵੀ ਨਾ ਖੁੰਝਣ ਵਾਲੇ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰਾ ਟਾਕਰਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?
4.72.35
रणे यं प्रेक्ष्य सीदन्ति हृतवीर्यपराक्रमाः ।
कृपेन तेन ते तात कथमासीत्समागमः ॥ ४.७२.३५ ॥
ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀਰਜ ਤੇ ਪਰਾਕਰਮ ਗਵਾਏ ਯੋਧੇ ਢਹਿ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਕ੍ਰਿਪ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰਾ ਟਾਕਰਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?
4.72.36
यस्य तद्विश्रुतं लोके महद्वृत्तमनुत्तमम् ।
पितुः कृते कृतं घोरं ब्रह्मचर्यमनुत्तमम् ॥ ४.७२.३६ ॥
ਜਿਸ ਦਾ ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਅਨੁੱਤਮ ਆਚਰਣ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਉਹ ਘੋਰ ਤੇ ਅਨੁੱਤਮ ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਧਾਰਿਆ ਸੀ।
4.72.37
योऽयोधीत्समरे रामं जामदग्न्यं प्रतापिनम् ।
भीष्मोसौ पुरुषव्याघ्र न च युद्धे पराजितः ॥ ४.७२.३७ ॥
ਜਿਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਜਾਮਦਗਨਯ ਰਾਮ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਭੀਸ਼ਮ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਹਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸਨ।
4.72.38
पराक्रमी च दुर्धर्षो विद्वाञ्शूरो जितेन्द्रियः ।
दृढवेधी क्षिप्रकारी विश्रुतः सर्वकर्मसु ॥ ४.७२.३८ ॥
ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਦੁਰਧਰਸ਼, ਵਿਦਵਾਨ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਜਿਤੇਂਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਪੱਕੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵਾਲਾ, ਤੇਜ਼ ਕਰਮ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ।
4.72.39
तेन ते सह भीष्मेण कुरुवृद्धेन संयुगे ।
युद्धमासीत्कथं तात सर्वमेतद्ब्रवीहि मे ॥ ४.७२.३९ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਕੁਰੂਵਰਿੱਧ ਭੀਸ਼ਮ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਯੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
4.72.40
पर्वतं यो विनिर्भिन्द्याद्राजपुत्रो वरेषुभिः ।
दुर्योधनेन ते तात कथमासीत्समागमः ॥ ४.७२.४० ॥
ਜਿਹੜਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਦ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਤਾਤ, ਤੁਹਾਡਾ ਮੇਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?
4.72.41
आचार्यो वृष्णिरीराणां पाञ्चालानां च यः प्रभुः ।
कुरूणां पाण्डवानां च सर्वक्षत्रस्य यो गुरुः ॥ ४.७२.४१ ॥
ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਅਤੇ ਰੀਰ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਆਚਾਰੀਆ, ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਕੌਰਵਾਂ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ, ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਜੋ ਗੁਰੂ ਹੈ।
4.72.42
सर्वशस्त्रभृतां श्रेष्ठः सर्वलोकेषु विश्रुतः ।
तेन द्रोणेन ते तात कथमासीत्समागमः ॥ ४.७२.४२ ॥
ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਸ ਦ੍ਰੋਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਤਾਤ, ਤੁਹਾਡਾ ਮੇਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?
4.72.43
आचार्यपुत्रो यः शूरो द्रोणादनवमो रणे ।
तेन वीरेण ते तात कथमासीत्समागमः ॥ ४.७२.४३ ॥
ਆਚਾਰਿਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸੂਰਮਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਵੀਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਤਾਤ, ਤੇਰਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?
4.72.44
सर्वे चैव महावीर्या धार्तराष्ट्रः महारथाः ।
तैस्तैर्वीरैश्च ते तात कथमासीत्समागमः ॥ ४.७२.४४ ॥
ਮਹਾਪਰਾਕਰਮੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਤਾਤ, ਤੇਰਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?
4.72.45
न मया निर्जिता गावो न मया कुरवो जिताः ।
कृतं च कर्म तत्सर्वं देवपुत्रेण केनचित् ॥ ४.७२.४५ ॥
ਮੈਂ ਗਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਮੈਂ ਕੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹਰਾਇਆ; ਉਹ ਸਾਰਾ ਕਰਮ ਕਿਸੇ ਦੇਵਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕੀਤਾ।
4.72.46
स हि भीतं द्रवन्तं मां भीष्मद्रोणमुखान्कुरून् ।
दृष्ट्वा विषण्णं संग्रामे देवपुत्रो न्यवारयत् ॥ ४.७२.४६ ॥
ਡਰ ਕੇ ਭੱਜਦੇ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ-ਦ੍ਰੋਣ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਚੱਲਦੇ ਕੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇਵਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ।
4.72.47
स हि तिष्ठन्रथोपस्थे वज्रपाणिनिभो युवा ।
तेन ते निर्जिता गावस्तेन ते कुरवो जिताः ॥ ४.७२.४७ ॥
ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ, ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਵਰਗਾ ਉਹ ਜਵਾਨ— ਉਸਨੇ ਹੀ ਤੇਰੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਉਸਨੇ ਹੀ ਕੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
4.72.48
तस्य तत्कर्म वीरस्य न मया तात तत्कृतम् ।
स हि शारद्वतं द्रोणं द्रोणपुत्रं च वीर्यवान् ।ट
सूतपुत्रं च भीष्मं च चकार विमुखाञ्शरैः ॥ ४.७२.४८ ॥
ਉਸ ਵੀਰ ਦਾ ਉਹ ਕਰਮ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਤਾਤ। ਉਸ ਬਲਵਾਨ ਨੇ ਸ਼ਾਰਦ੍ਵਤ (ਕ੍ਰਿਪ), ਦ੍ਰੋਣ, ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ, ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਵੀ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ।
4.72.49
दुर्योदनं च समरे प्रभिन्नमिव कुञ्जरम् ।
प्रभग्नमब्रवीद्भीतं राजपुत्रं महाबलम् ॥ ४.७२.४९ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਮਦਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਹਾਰੇ ਹੋਏ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ।
4.72.50
न हास्तिनपुरे त्राणं तव पश्यामि किंचन ।
न हास्तिनपुरे भोगा भोक्तुं शक्याः पलायता ॥ ४.७२.५० ॥
ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ; ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਭੋਗ ਭੋਗਣੇ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
4.72.51
व्यायामेन परीप्सस्व जीवितं कौरवात्मज ।
न मोक्ष्यसे पलायंस्त्वं लोके युद्धमना भव।
पृथिवीं भोक्ष्यसे जित्वा हतो वा स्वर्गमाप्स्यसि ॥ ४.७२.५१ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ ਪੁੱਤਰ, ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ। ਭੱਜਣ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਂਗਾ; ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਵੱਲ ਮਨ ਲਾ। ਜਿੱਤ ਕੇ ਧਰਤੀ ਭੋਗੇਂਗਾ, ਜਾਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਸਵਰਗ ਪਾਵੇਂਗਾ।
4.72.52
स निवृत्तो नरव्याघ्रो मुञ्चन्वज्रनिभाञ्शरान् ।
सचिवैः संवृतो राजा भीष्मद्रोणकृपादिभिः ।
ततो मे रोमहर्षोऽभूदूरुस्तम्भश्च मेऽभवत् ॥ ४.७२.५२ ॥
ਉਹ ਨਰਵਿਆਘਰ, ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ ਬਾਣ ਛੱਡਦਾ ਹੋਇਆ ਮੁੜ ਪਿਆ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ ਆਦਿ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਜਾ। ਤਦ ਮੇਰੇ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਪੱਟਾਂ ਅਕੜ ਗਈਆਂ।
4.72.53
यदभूद्धनसंकाशमनीकं व्यधमच्छरैः ।
तत्प्रपुद्य रथानीकं सिंहदर्पसमो युवा।
तान्कुरुन्द्रावयद्राजन्रणे नाग इव श्वसन् ॥ ४.७२.५३ ॥
ਜੋ ਸੈਨਾ ਬੱਦਲ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਵਰਗਾ ਉਹ ਜਵਾਨ ਰਥ-ਸੈਨਾ ਤੋੜ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ।
4.72.54
एकेन तेन शूरेण षड्रथाः परिनिर्जिताः ।
शार्दूलेनेव मत्तेन मृगास्तृणचरा यथा ॥ ४.७२.५४ ॥
ਉਸ ਇਕੱਲੇ ਸੂਰਵੀਰ ਨੇ ਛੇ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਦਮਸਤ ਸ਼ੇਰ ਘਾਹ ਚਰਦੇ ਹਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ।
4.72.55
हयानां च गजानां च शूराणां च धनुष्मताम् ।
निहतानि सहस्राणि भग्ना च कुरुवाहिनी ॥ ४.७२.५५ ॥
ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਕੁਰੂ ਸੈਨਾ ਟੁੱਟ ਗਈ।
4.72.56
सूतपुत्रं शतैर्विद्ध्वा हयान्हत्वा महारथः ।
अस्त्रेण मोहयित्वा तं रक्तवस्त्रं समाददे ॥ ४.७२.५६ ॥
ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਘੋੜੇ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਰਥੀ ਨੇ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਕੇ ਲਾਲ ਵਸਤਰ ਲੈ ਲਿਆ।
4.72.57
चतुर्भिः पुनरानर्च्छद्भीष्मं शान्तनवं शरैः ।
स तं विद्ध्वा हयांश्चाशु नास्य वस्त्रं समाददे ॥ ४.७२.५७ ॥
ਫਿਰ ਚਾਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘੋੜੇ ਤੁਰੰਤ ਮਾਰ ਕੇ ਵੀ ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਸਤਰ ਨਹੀਂ ਲਿਆ।
4.72.58
दुर्योधनं च बलवान्बाणैर्विव्याध सप्तभिः ।
तं स विद्ध्वा हयांश्चास्य पीतवस्त्रं समाददे ॥ ४.७२.५८ ॥
ਬਲਵਾਨ ਨੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਸੱਤ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਉਸਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਘੋੜੇ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸਨੇ ਉਸਦਾ ਪੀਲਾ ਵਸਤਰ ਲੈ ਲਿਆ।
4.72.59
द्रोणं कृपं च बलवान्सोमदत्तं जयद्रथम् ।
भूरिश्रवसमिन्द्राभं शकुनिं च महारथम् ॥ ४.७२.५९ ॥
ਬਲਵਾਨ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ, ਸੋਮਦੱਤ, ਜਯਦ੍ਰਥ, ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਸ਼ਕੁਨੀ ਨੂੰ (ਵੀ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ)।
4.72.60
त्रिभिस्त्रिभिः स विद्ध्वा तु दुःशासनमुखानपि ।
विविधानि च वस्त्राणि महार्हाण्याजहार सः ॥ ४.७२.६० ॥
ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਅਨੇਕ ਵਸਤਰ ਲੈ ਲਏ।
4.72.61
द्वाभ्यां शराभ्यां विद्ध्वाऽथ तथाऽऽचार्यसुतं रणे ।
चापं छित्त्वा विकर्णस्य नीले चादत्त वाससी ॥ ४.७२.६१ ॥
ਦੋ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ, ਵਿਕਰਣ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਨੀਲੇ ਵਸਤਰ ਲੈ ਲਏ।
4.72.62
क्व स वीरो महाबाहुर्देवपुत्रो महायशाः ।
यो ममामोचयत्पुत्रं कुरुभिर्ग्रस्तमाहवे ॥ ४.७२.६२ ॥
ਉਹ ਵੀਰ, ਮਹਾਬਾਹੂ, ਦੇਵਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਜਿਸਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੌਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਫੜੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ।
4.72.63
इच्छामि तममित्रघ्नं दुष्टुमर्चितुमेव च ।
येन मे त्वं च गावश्च मोक्षिता देवसूनुना ॥ ४.७२.६३ ॥
ਉਸ ਵੈਰੀ-ਨਾਸ਼ਕ ਦਾ ਮੈਂ ਆਦਰ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੇਵਪੁੱਤਰ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਅਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਗਊਆਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ।
4.72.64
तस्मै दास्यामि तां पुत्रीं ग्रामांश्चैव तु हाटकान् ।
स्फुरितं कटिसूत्रं च स्त्रीसहस्रशतानि च ॥ ४.७२.६४ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਉਹ ਧੀ ਦਿਆਂਗਾ; ਪਿੰਡ, ਚਮਕਦਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਮਰਬੰਦ, ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੀ ਦਿਆਂਗਾ।
4.72.65
अन्तर्धानं गतस्तात देवपुत्रः प्रतापवान् ।
अद्य श्वो वा परश्वो वा मन्ये प्रादुर्भविष्यति ॥ ४.७२.६५ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਦੇਵਪੁੱਤਰ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਜ, ਭਲਕੇ ਜਾਂ ਪਰਸੋਂ ਉਹ ਮੁੜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੇ।
4.72.66
एवमाख्यायमानस्तु छन्नं सत्रेण पाण्डवम् ।
वसन्तं तं तु नाज्ञासीद्विराटः पार्थमर्जुनम् ॥ ४.७२.६६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭੇਸ ਨਾਲ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਪਾਂਡਵ, ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਉਸ ਪਾਰਥ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਵਿਰਾਟ ਨੇ ਨਾ ਪਛਾਣਿਆ।
4.72.67
ततः पार्थोऽभ्यनुज्ञातो विराटेन महात्मना ।
सह पुत्रेण मात्स्यस्य मन्त्रयित्वा धनंजयः ॥ ४.७२.६७ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਰਾਟ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਪਾਰਥ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਮਤਸ੍ਯ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ।
4.72.68
इत्येवं ब्रूहि राजानं विराटं समुपस्थितम् ।
इत्युक्त्वा सहसा पार्थः प्रविश्यान्तःपुरं शुभम्।
ददौ वस्त्राणि रन्तानि विराटदुहितुः स्वयम् ॥ ४.७२.६८ ॥
"ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੇੜੇ ਆਏ ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਨੂੰ ਕਹਿਓ" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਪਾਰਥ ਅਚਾਨਕ ਸ਼ੁਭ ਅੰਤਃਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੜਿਆ ਅਤੇ ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਖੁਦ ਵਸਤਰ ਤੇ ਰਤਨ ਦਿੱਤੇ।
4.72.69
उत्तरा तु महार्हाणि वस्त्राण्याभरणानि च ।
प्रगृह्य तानि सर्वाणि प्रीता सानुचराऽभवत् ॥ ४.७२.६९ ॥
ਉੱਤਰਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਵਸਤਰ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਸਭ ਲੈ ਲਏ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਰਹੀ।