ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.73.1
प्रदाय वस्त्राणि किरीटमाली ।
विराटगेहे मुदितः सखीभ्यः ।
कृत्वा महर्तर्म तदाऽऽजिमध्ये ।
दिदृक्षया सोऽभिजगाम पार्थम् ॥ ४.७३.१ ॥
ਕਿਰੀਟਮਾਲੀ (ਅਰਜੁਨ) ਸਖੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸਤਰ ਦੇ ਕੇ, ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਘਰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤੇ ਮਹਾਨ ਕਰਮ ਮਗਰੋਂ, ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪਾਰਥ ਕੋਲ ਗਿਆ।
4.73.2
तं प्रेक्षमाणस्त्वथ धर्मराजं ।
पप्रच्छ पार्थोऽथ स भीमसेनम्।
किं धर्मराजो हि यथापुरं मां ।
मुखं प्रतिच्छाद्य न चाह किंचित् ॥ ४.७३.२ ॥
ਉਸ ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਤੱਕਦਿਆਂ ਪਾਰਥ ਨੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਧਰਮਰਾਜ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਛੁਪਾ ਕੇ ਕੁਝ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ?"
4.73.3
तमेवमुक्त्वा परिशङ्कमानं ।
दृष्ट्वाऽर्जुनं भीमसेनं च राजा।
तदाऽब्रवीत्तावभिवीक्ष्य राज-
न्युधिष्ठिरस्तत्परिमृज्य रक्तम् ॥ ४.७३.३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੇ ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ ਉਹ ਲਹੂ ਪੂੰਝ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
4.73.4
मन्युं नियच्छन्नुपविष्ट आसम् ॥ ४.७३.४ ॥
ਸੋਗ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕਦਿਆਂ ਉਹ ਬੈਠੇ ਸਨ।
4.73.5
शुभार्ह राष्ट्रं न खिलीकृतं भवे-
द्वयं तु यस्मिन्सुखिनोऽभवाम।
क्रुद्धे तु वीरे त्वयि चाप्रतीते ।
राजा विराटो न लभेत शर्म ॥ ४.७३.५ ॥
ਜਿਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸੁਖੀ ਰਹੇ, ਉਹ ਰਾਜ ਸ਼ੁਭ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਉਜਾੜ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਵੀਰ, ਜੇ ਤੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਤੇ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਵੇਂ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ।
4.73.6
अजानता तेन च शौर्यमाजौ ।
छन्नस्य सत्रेण बलं च पार्थ।
इदं विराटेन मयि प्रयुक्तं ।
त्वां वीक्षमाणो न गतोस्मि हर्षम् ॥ ४.७३.६ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸ਼ੌਰਯ ਅਤੇ ਬਲ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੇ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਲੁਕੀ ਹੋਈ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਯੱਗ ਵਰਗੇ ਭੇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਕੀਤਾ। ਵਿਰਾਟ ਨੇ ਇਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵਰਤਿਆ; ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
4.73.7
तेनाप्रमेयेन महाबलेन ।
तस्मिंस्तथोक्ते शममास्थितेन।
तं भीमसेनो बलवानमर्षी ।
धनंजयं क्रुद्धमुवाच वाक्यम् ॥ ४.७३.७ ॥
ਉਸ ਅਪਾਰ ਮਹਾਬਲੀ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿਣ ਉੱਤੇ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
4.73.8
न पार्थ नित्यं क्षमकालमाह ।
बृहस्पतिर्ज्ञानवतां वरिष्ठः ।
क्षमीह सर्वैः परिभूयतेसौ ।
यथा भुडङ्गो विषवीर्यहीनः ॥ ४.७३.८ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖਿਮਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇੱਥੇ ਖਿਮਾਵਾਨ ਸਭ ਦੁਆਰਾ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੱਪ ਵਾਂਗ।
4.73.9
विराटमद्यैव निहत्य शीघ्रं ।
सपुत्रपौत्रं सकुलं ससैन्यम्।
योक्ष्यामहे धर्मसुतं च राज्ये ।
अद्यैव शीघ्रं त्वरिरेष मात्स्यः ॥ ४.७३.९ ॥
ਅੱਜ ਹੀ ਜਲਦੀ ਵਿਰਾਟ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਰਿਆਂ, ਕੁਲ ਅਤੇ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਕੇ, ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਾਂਗੇ। ਇਹ ਮਤਸਯ ਰਾਜਾ ਅੱਜ ਹੀ ਕਾਹਲੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
4.73.10
अनेन पाञ्चालसुताऽथ कृष्णा ।
उपेक्षिता कीचकेनाभियुक्ता।
तस्मादयं नार्हति राजशब्दं ।
राजा भव त्वं नृप पार्थवीर्यात् ॥ ४.७३.१० ॥
ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਪਾਂਚਾਲ ਦੀ ਧੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਹੋਈ, ਕੀਚਕ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਰਾਜਾ ਕਹਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਪਾਰਥ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਤੂੰ ਹੀ ਰਾਜਾ ਬਣ।
4.73.11
राजा कुरूणां च युधिष्ठिरोऽयं ।
मात्स्येषु राजा भवतु प्रवीरः
तं मात्स्यदेहं शतधा भिनद्मि ।
पूर्णोदकं कुम्भमिवाश्मनीह ॥ ४.७३.११ ॥
ਕੁਰੂਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਇਹ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਹੈ; ਮਤਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਵੀਰ ਰਾਜਾ ਬਣੇ। ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਘੜੇ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਤੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਮਤਸ ਦੇਹ ਨੂੰ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੋੜ ਦਿਆਂਗਾ।
4.73.12
भवतः क्षमया राजन्त्सर्वे दोषाश्च नोऽभवन् ।
तं मात्स्यं सबलं हत्वा सपुत्रज्ञातिबान्धवम्।
पश्चाच्चैव कुरून्सर्वान्हनिष्यामि न संशयः ॥ ४.७३.१२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਡੀ ਖਿਮਾ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਸ ਮਤਸ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਫੌਜ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬੰਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਕੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਮਾਰਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
4.73.13
भीमसेनश्च ये चान्ये तथैवेति तमब्रुवन् ॥ ४.७३.१३ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ।
4.73.14
तमब्रवीद्धर्मसुतो महात्मा ।
क्षमी वदान्यः कुपितं च भीमम्।
न प्रत्युपस्थास्यति चेत्सदारः ।
प्रसादने सम्यगथास्तु वध्यः ॥ ४.७३.१४ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ — ਖਿਮਾਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਉਦਾਰ ਉਹ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਭੀਮ ਨੂੰ: ਜੇ ਉਹ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਆ ਕੇ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਦ ਹੀ ਉਹ ਵਧ ਯੋਗ ਹੈ।
4.73.15
न हन्तव्यो दुरात्माऽयं विराटश्चापि तेऽर्जुन ॥ ४.७३.१५ ॥
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਇਹ ਦੁਰਾਤਮਾ ਵਿਰਾਟ ਵੀ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
4.73.16
श्वः प्रभाते प्रवेक्ष्यामः सभां सिंहासनेष्वपि ।
राजवेषेण संयुक्ताः स्थानमस्व स्वलंकृताः ॥ ४.७३.१६ ॥
ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ ਅਸੀਂ ਰਾਜਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਵਾਂਗੇ, ਸਿੰਘਾਸਣਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ, ਰਾਜਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਕੇ; ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ।
4.73.17
विराटो यदि तत्रस्थान्राजालङ्कारशोभितान् ।
राजलक्षणसंपन्नान्यदि तत्र न मंस्यते।
पश्चाद्धन्यामहे पार्थ विराटं सहबान्धवम् ॥ ४.७३.१७ ॥
ਵਿਰਾਟ ਜੇ ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੇ, ਰਾਜ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇਗਾ, ਤਾਂ ਹੇ ਪਾਰਥ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਵਿਰਾਟ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਬੰਧੂਆਂ ਸਹਿਤ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗੇ।
4.73.18
इतिकर्तव्यतां सर्वे मन्त्रयित्वा तु पाण्डवाः ।
न्यवसंश्चैव तां रात्रिं धर्मज्ञा धर्मवत्सलाः ॥ ४.७३.१८ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਸਭ ਨੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਇਹ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਉਸ ਰਾਤ ਉੱਥੇ ਹੀ ਨਿਵਾਸ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ।
4.73.19
सहपुत्रेण मात्स्यः स संप्रहृष्टो नराधिपः ।
तां रात्रिमवसत्प्रीतः संप्रहृष्टेन चेतसा ॥ ४.७३.१९ ॥
ਮਤਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਉਹ ਨਰਾਧਿਪ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਰਾਤ ਉੱਥੇ ਰਿਹਾ।