మహాభారతం · అధ్యాయం 4.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.73.1
प्रदाय वस्त्राणि किरीटमाली ।
विराटगेहे मुदितः सखीभ्यः ।
कृत्वा महर्तर्म तदाऽऽजिमध्ये ।
दिदृक्षया सोऽभिजगाम पार्थम् ॥ ४.७३.१ ॥
కిరీటమాలి (అర్జునుడు) చెలికత్తెలకు వస్త్రాలను ఇచ్చి, విరాటుని గృహంలో ఆనందంగా, ఆ యుద్ధ మధ్యంలో చేసిన గొప్ప కార్యం తర్వాత, చూడాలనే కోరికతో పార్థుని వద్దకు వెళ్లాడు.
4.73.2
तं प्रेक्षमाणस्त्वथ धर्मराजं ।
पप्रच्छ पार्थोऽथ स भीमसेनम्।
किं धर्मराजो हि यथापुरं मां ।
मुखं प्रतिच्छाद्य न चाह किंचित् ॥ ४.७३.२ ॥
ఆ ధర్మరాజును చూస్తూ పార్థుడు భీమసేనుని అడిగాడు: "ధర్మరాజు ముందులాగే నాకు ముఖం చాటు చేసుకుని ఏమీ చెప్పకుండా ఉన్నాడేమిటి?"
4.73.3
तमेवमुक्त्वा परिशङ्कमानं ।
दृष्ट्वाऽर्जुनं भीमसेनं च राजा।
तदाऽब्रवीत्तावभिवीक्ष्य राज-
न्युधिष्ठिरस्तत्परिमृज्य रक्तम् ॥ ४.७३.३ ॥
ఇలా చెప్పి, సందేహిస్తున్న అర్జునుని, భీమసేనుని చూసి, రాజు యుధిష్ఠిరుడు ఆ రక్తాన్ని తుడుచుకుని వారితో మాట్లాడాడు.
4.73.4
मन्युं नियच्छन्नुपविष्ट आसम् ॥ ४.७३.४ ॥
దుఃఖాన్ని, కోపాన్ని నిగ్రహిస్తూ కూర్చుని ఉన్నాడు.
4.73.5
शुभार्ह राष्ट्रं न खिलीकृतं भवे-
द्वयं तु यस्मिन्सुखिनोऽभवाम।
क्रुद्धे तु वीरे त्वयि चाप्रतीते ।
राजा विराटो न लभेत शर्म ॥ ४.७३.५ ॥
మనం సుఖంగా ఉన్న ఆ రాజ్యం శుభానికి అర్హమైనది; అది పాడుకాకూడదు. కానీ వీరుడా, నువ్వు కోపంతో అసంతృప్తితో ఉంటే, రాజు విరాటునికి శాంతి లభించదు.
4.73.6
अजानता तेन च शौर्यमाजौ ।
छन्नस्य सत्रेण बलं च पार्थ।
इदं विराटेन मयि प्रयुक्तं ।
त्वां वीक्षमाणो न गतोस्मि हर्षम् ॥ ४.७३.६ ॥
యుద్ధంలో నా శౌర్యాన్ని, బలాన్ని తెలియని అతడు, ఓ పార్థా, దాగి ఉన్న స్థితిలో యజ్ఞం వంటి వేషధారణతో ఇది చేశాడు. విరాటుడు దీనిని నాపై ప్రయోగించాడు; నిన్ను చూసినా నాకు ఆనందం కలగలేదు.
4.73.7
तेनाप्रमेयेन महाबलेन ।
तस्मिंस्तथोक्ते शममास्थितेन।
तं भीमसेनो बलवानमर्षी ।
धनंजयं क्रुद्धमुवाच वाक्यम् ॥ ४.७३.७ ॥
అపరిమిత మహాబలుడు అలా చెప్పి శాంతంగా ఉన్నప్పుడు, బలవంతుడు, అసహనుడైన భీమసేనుడు కోపించిన ధనంజయునితో ఈ మాటలు పలికాడు.
4.73.8
न पार्थ नित्यं क्षमकालमाह ।
बृहस्पतिर्ज्ञानवतां वरिष्ठः ।
क्षमीह सर्वैः परिभूयतेसौ ।
यथा भुडङ्गो विषवीर्यहीनः ॥ ४.७३.८ ॥
ఓ పార్థా, జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడైన బృహస్పతి, ఓర్పుకు సమయం ఎల్లప్పుడూ ఉండదని చెబుతాడు. ఇక్కడ ఓర్పు కలవాడు అందరిచే తిరస్కరించబడతాడు, విషశక్తి లేని పాములా.
4.73.9
विराटमद्यैव निहत्य शीघ्रं ।
सपुत्रपौत्रं सकुलं ससैन्यम्।
योक्ष्यामहे धर्मसुतं च राज्ये ।
अद्यैव शीघ्रं त्वरिरेष मात्स्यः ॥ ४.७३.९ ॥
ఈ రోజే త్వరగా విరాటుని కుమారులు, మనుమలు, కులం, సేనతో సహా చంపి, ధర్మపుత్రుని రాజ్యంపై నియమిస్తాము. ఈ మత్స్యరాజు ఈ రోజే త్వరపడుతున్నాడు.
4.73.10
अनेन पाञ्चालसुताऽथ कृष्णा ।
उपेक्षिता कीचकेनाभियुक्ता।
तस्मादयं नार्हति राजशब्दं ।
राजा भव त्वं नृप पार्थवीर्यात् ॥ ४.७३.१० ॥
ఇతని వలన పాంచాల కుమార్తె కృష్ణ ఉపేక్షించబడింది, కీచకుడు ఆమెను ఆక్రమించాడు. కాబట్టి ఇతడు రాజు అనే బిరుదుకు అర్హుడు కాడు. ఓ రాజా, పార్థుని పరాక్రమంతో నీవే రాజువు కావాలి.
4.73.11
राजा कुरूणां च युधिष्ठिरोऽयं ।
मात्स्येषु राजा भवतु प्रवीरः
तं मात्स्यदेहं शतधा भिनद्मि ।
पूर्णोदकं कुम्भमिवाश्मनीह ॥ ४.७३.११ ॥
కురువుల రాజు ఈ యుధిష్ఠిరుడు; మత్స్యులలోనూ ఆ వీరుడు రాజుగా ఉండుగాక. ఆ మత్స్యుని దేహాన్ని నీటితో నిండిన కుండను ఇక్కడ రాతితో పగలగొట్టినట్లు వందముక్కలుగా చీల్చెదను.
4.73.12
भवतः क्षमया राजन्त्सर्वे दोषाश्च नोऽभवन् ।
तं मात्स्यं सबलं हत्वा सपुत्रज्ञातिबान्धवम्।
पश्चाच्चैव कुरून्सर्वान्हनिष्यामि न संशयः ॥ ४.७३.१२ ॥
రాజా, మీ క్షమవల్ల మా దోషాలన్నీ తొలగిపోయాయి. ఆ మత్స్యుని అతని సైన్యంతో, కుమారులు, బంధువులు, జ్ఞాతులతో చంపిన తరువాత, ఆపై కౌరవులందరినీ చంపుతాను, సందేహం లేదు.
4.73.13
भीमसेनश्च ये चान्ये तथैवेति तमब्रुवन् ॥ ४.७३.१३ ॥
భీమసేనుడు, మిగిలినవారూ ఆయనతో అలాగే అన్నారు.
4.73.14
तमब्रवीद्धर्मसुतो महात्मा ।
क्षमी वदान्यः कुपितं च भीमम्।
न प्रत्युपस्थास्यति चेत्सदारः ।
प्रसादने सम्यगथास्तु वध्यः ॥ ४.७३.१४ ॥
మహాత్ముడైన ధర్మపుత్రుడు ఆయనతో, క్షమాశీలుడు, ఉదారుడు అయిన అతడు, కోపించిన భీమునితో అన్నాడు — అతడు భార్యతో వచ్చి సరిగా ప్రసన్నం చేయకపోతేనే అతడు వధ్యుడు.
4.73.15
न हन्तव्यो दुरात्माऽयं विराटश्चापि तेऽर्जुन ॥ ४.७३.१५ ॥
అర్జునా, ఈ దుష్టాత్ముడైన విరాటుడు కూడా నీ చేత చంపబడరాదు.
4.73.16
श्वः प्रभाते प्रवेक्ष्यामः सभां सिंहासनेष्वपि ।
राजवेषेण संयुक्ताः स्थानमस्व स्वलंकृताः ॥ ४.७३.१६ ॥
రేపు ప్రభాతంలో మనం రాజసభలోకి ప్రవేశిద్దాం, సింహాసనాలపై కూడా, రాజవేషంతో, చక్కగా అలంకరించుకొని; మీ స్థానాన్ని స్వీకరించండి.
4.73.17
विराटो यदि तत्रस्थान्राजालङ्कारशोभितान् ।
राजलक्षणसंपन्नान्यदि तत्र न मंस्यते।
पश्चाद्धन्यामहे पार्थ विराटं सहबान्धवम् ॥ ४.७३.१७ ॥
విరాటుడు అక్కడ నిలిచిన, రాజాలంకారాలతో అలంకరించబడిన, రాజలక్షణాలు కలిగిన వారిని రాజులుగా భావించకపోతే, ఓ పార్థా, తరువాత మనం విరాటుడిని అతని బంధువులతో సహా సంహరిద్దాం.
4.73.18
इतिकर्तव्यतां सर्वे मन्त्रयित्वा तु पाण्डवाः ।
न्यवसंश्चैव तां रात्रिं धर्मज्ञा धर्मवत्सलाः ॥ ४.७३.१८ ॥
పాండవులు అందరూ ఏమి చేయాలో ఆలోచించి ఆ రాత్రి అక్కడ నివసించారు; వారు ధర్మజ్ఞులు, ధర్మప్రియులు.
4.73.19
सहपुत्रेण मात्स्यः स संप्रहृष्टो नराधिपः ।
तां रात्रिमवसत्प्रीतः संप्रहृष्टेन चेतसा ॥ ४.७३.१९ ॥
మత్స్య దేశపు ఆ నరాధిపుడు తన కుమారునితో కలిసి, అత్యంత సంతోషించిన మనస్సుతో, ప్రీతితో ఆ రాత్రి అక్కడ నివసించాడు.