મહાભારત · અધ્યાય 4.77
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.77.1
यच्च वक्ष्याम्यहं तेऽद्य मा शङ्केथा युधिष्ठिर ।
इदं सनगरं राष्ट्रं सजनं सवधूजनम्।
युष्यभ्यं संप्रदास्यामि भोक्ष्याम्युच्छिष्टमेव च ॥ ४.७७.१ ॥
યુધિષ્ઠિર, આજે હું તને જે કહેવાનો છું તેમાં શંકા ન કરજે. આ નગર, રાષ્ટ્ર, પ્રજા અને સ્ત્રીઓ સહિતનું આખું રાજ્ય હું તને સોંપી દઈશ; હું ફક્ત વધેલું જ ભોગવીશ.
4.77.2
अहं वद्धश्चिरं राजन्भुक्तभोगश्चिरं सुखम् ।
राज्यं दत्त्वा तु युष्मभ्यं प्रव्रजिष्यामि काननम् ॥ ४.७७.२ ॥
રાજન, હું લાંબા સમયથી વૃદ્ધ થયો છું અને લાંબા સમય સુધી સુખ ભોગવ્યું છે. રાજ્ય તને સોંપીને હું વનમાં ચાલ્યો જઈશ.
4.77.3
उत्तरां प्रतिगृह्णातु सव्यसाची धनंजयः ।
अयं ह्यौपयिको भर्ता तस्याः पुरुषसत्तमः ॥ ४.७७.३ ॥
ઉત્તરાને સવ્યસાચી ધનંજય સ્વીકારે. આ જ તેના યોગ્ય પતિ છે, પુરુષોત્તમ.
4.77.4
एवमुक्तो धर्मराजः पार्थपैक्षद्वनंजयम् ।
ईक्षितं चार्जुनो ज्ञात्वा मात्स्यं वचनमब्रवीत् ॥ ४.७७.४ ॥
આમ કહેવાતાં ધર્મરાજે ધનંજય પાર્થ તરફ જોયું. તેની દૃષ્ટિ સમજીને અર્જુને મત્સ્યરાજના વચનનો ઉત્તર આપ્યો.
4.77.5
वयं वनान्तरात्प्राप्ता न ते राज्यं गृहामहे ।
किंतु दुर्योधनादीनां राज्ञां राज्यं गृहामहे ॥ ४.७७.५ ॥
અમે બીજા વનમાંથી આવ્યા છીએ; તારું રાજ્ય અમે સ્વીકારતા નથી. પણ દુર્યોધન વગેરે રાજાઓનું રાજ્ય જ અમે સ્વીકારીશું.
4.77.6
प्रतिगृह्णाम्यहं राजन्स्रुषं दुहितरं तव ।
युक्तो ह्यावां हि संबन्धो मात्स्यभारतवंशयोः ॥ ४.७७.६ ॥
રાજન, હું તારી પુત્રીને પુત્રવધૂ રૂપે સ્વીકારું છું. મત્સ્ય અને ભરતવંશ વચ્ચેનો આ સંબંધ આપણા બંને માટે ખરેખર યોગ્ય છે.
4.77.7
किमर्थं पाण्डवश्रेष्ठ भार्यां दुहितरं मम ।
प्रतिग्रहीतुं नेमां त्वं मया दत्तमिहेच्छसि ॥ ४.७७.७ ॥
હે પાંડવશ્રેષ્ઠ, મેં આપેલી મારી આ પુત્રીને પત્ની તરીકે સ્વીકારવાની તું કેમ ઇચ્છા નથી કરતો?
4.77.8
अन्तःपुरेऽहमुषितः सदा पश्यन्सुतां तव ।
सहस्यं च प्रकाशं च विश्वस्ता पितृवन्मयि ॥ ४.७७.८ ॥
હું હંમેશાં તારા અંતઃપુરમાં રહ્યો અને તારી પુત્રીને જોતો રહ્યો. તે મારા પર પિતા જેવો વિશ્વાસ રાખતી હતી, એકાંતમાં પણ અને જાહેરમાં પણ.
4.77.9
प्रियो बहुमतश्चाहं नर्तने गीतवादिते ।
आचार्यवच्च मां नित्यं मन्यते दुहिता तव ॥ ४.७७.९ ॥
નૃત્ય, ગીત અને વાદનમાં હું તેને પ્રિય અને અત્યંત માનનીય હતો. તારી પુત્રી મને હંમેશાં આચાર્ય સમાન માનતી.
4.77.10
वयस्यया तया राजन्सह संवत्सरोषितः ।
अतिशङ्का ततोऽस्थाने तव लोकस्य च प्रभो ॥ ४.७७.१० ॥
હે રાજન્, હું તેની સખી સાથે એક વર્ષ રહ્યો હતો. હે પ્રભુ, તમને કે લોકોને આમાં નિષ્કારણ અતિશય શંકા ન હોવી જોઈએ.
4.77.11
तस्मादामन्त्रये त्वाऽद्य पुत्रार्थं मे विशांपते ।
सुद्धं जितेन्द्रियं मन्ये तस्याः शुद्धिः कृता मया ॥ ४.७७.११ ॥
તેથી, હે પ્રજાપતિ, આજે હું મારા પુત્ર માટે તમને વિનંતી કરું છું. હું તેને શુદ્ધ અને જિતેન્દ્રિય માનું છું; તેની શુદ્ધતા મેં સ્થાપિત કરી છે.
4.77.12
स्नुषायां दुहितुर्वापि पुत्रे चात्मनि वा पुनः ।
अतिशङ्कां न पश्यामि तेन शुद्धिर्भविष्यति ॥ ४.७७.१२ ॥
પુત્રવધૂમાં, પુત્રીમાં, પુત્રમાં કે પોતાનામાં પણ મને અતિશય શંકા દેખાતી નથી. તેથી જ તેની શુદ્ધતા સિદ્ધ થશે.
4.77.13
अभिषङ्गादहं भीतो मिथ्याचारात्परंतप ।
स्रुषार्थमुत्तरां राजन्प्रतिगृह्णामि ते सुताम् ॥ ४.७७.१३ ॥
હે પરંતપ, મિથ્યાચારના સંદેહથી હું ભયભીત છું; હે રાજન, પુત્રવધૂ માટે હું તમારી પુત્રી ઉત્તરાને સ્વીકારું છું.
4.77.14
स्वस्त्रीयो वासुदेवस्य साक्षाद्देवसुतो यथा ।
दयितश्चक्रहस्तस्य बलवानस्त्रकोविदः ॥ ४.७७.१४ ॥
તે વાસુદેવનો ભાણેજ છે; સાક્ષાત દેવપુત્ર સમાન, ચક્રધારીનો પ્રિય, બળવાન અને અસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ છે.
4.77.15
अभिमन्युर्गहाबाहुः पुत्रो मम विशांपते ।
जामाता तव युक्तो वै भर्ता च दुहितुस्तव ॥ ४.७७.१५ ॥
મારો પુત્ર અભિમન્યુ, દૃઢબાહુ છે; હે વિશાંપતિ, તમારા જમાઈ અને તમારી પુત્રીના પતિ થવા તે યોગ્ય છે.
4.77.16
उपपन्नं कुरुश्रेष्ठे कुन्तीपुत्रे धनंजये ।
सदैव धर्मनित्यश्च ज्ञातज्ञानश्च पाण्डवः ॥ ४.७७.१६ ॥
કુરુશ્રેષ્ઠ કુંતીપુત્ર ધનંજય માટે આ યોગ્ય છે; તે સદા ધર્મમાં નિત્ય સ્થિર, જ્ઞાતને જાણનાર પાંડવ છે.
4.77.17
यत्कृत्यं मन्यसे पार्थ क्रियतां तदनन्तरम् ।
सर्वे कामाः समृद्धा मे संबन्धी यस्य मेऽर्जुनः ॥ ४.७७.१७ ॥
હે પાર્થ, જે કર્તવ્ય તને યોગ્ય લાગે તે તરત કર; અર્જુન મારો સંબંધી હોવાથી મારી બધી ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થઈ છે.
4.77.18
एवं ब्रुवति राजेन्द्रे कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अन्वजानत संबन्धं समये कृष्णमात्स्ययोः ॥ ४.७७.१८ ॥
રાજેન્દ્ર આમ બોલ્યા ત્યારે કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરે યોગ્ય સમયે કૃષ્ણ અને મત્સ્યો વચ્ચેના સંબંધને સંમતિ આપી.
4.77.19
दूतान्सर्वेषु मित्रेषु वासुदेवे च भारत ।
प्रेषयामास कौन्तेयो विराटश्च महीपतिः । ॥ ४.७७.१९ ॥
હે ભારત, કૌંતેય અને મહીપતિ વિરાટે બધા મિત્રો અને વાસુદેવ પાસે દૂતો મોકલ્યા.
4.77.20
प्रतिगृह्य स्नुषार्थं वै दर्शयन्व्रतमात्मनः ।
शीलशौचसमाचारं लोकस्यावेद्य फल्गुनः ॥ ४.७७.२० ॥
પુત્રવધૂ માટે ભેટ સ્વીકારીને, ફલ્ગુને પોતાનું વ્રત અને શીલ-શૌચાચાર જગતને બતાવ્યા.
4.77.21
लोके विख्याप्य माहात्म्यं यशश्च स परंतपः ।
कृतार्थः शुचिरव्यग्रस्तुष्टिमानभवत्तदा ॥ ४.७७.२१ ॥
જગતમાં પોતાની મહિમા અને યશ પ્રસિદ્ધ કરીને, શત્રુઓને તપાવનાર તે ત્યારે કૃતાર્થ, શુચિ, અવ્યગ્ર અને સંતુષ્ટ થયો.
4.77.22
राजन्प्रीतोस्मि भद्रं ते सखा मेऽसि परन्तप ।
सुखमध्युषिताः सर्वे अज्ञातास्त्वयि पार्थिव ॥ ४.७७.२२ ॥
હે રાજન, હું પ્રસન્ન છું, તમારું કલ્યાણ થાઓ. હે પરંતપ, તમે મારા મિત્ર છો. હે પાર્થિવ, અમે બધા તમારી પાસે સુખેથી રહ્યા, કોઈને ખબર ન પડે તેમ.
4.77.23
विराटनगरे राजा धर्मात्मा संशितव्रतः ।
पूजितश्चाभिषिक्तश्च रत्नैश्च शतशोर्चितः ॥ ४.७७.२३ ॥
વિરાટ નગરમાં ધર્માત્મા અને દૃઢવ્રત રાજા સન્માનિત થયા, અભિષિક્ત થયા અને સેંકડો રત્નોથી પૂજાયા.
4.77.24
तथा ब्रुवन्तं प्रसमीक्ष्य राजा ।
परं प्रहृष्टः स्वजनेन तेन।
स्नेहात्परिष्वज्य नृपो भुजाभ्यां ।
ददौ महार्थं कुरुपाण्डवानाम् ॥ ४.७७.२४ ॥
આ પ્રમાણે બોલતા તેને જોઈને રાજા અત્યંત પ્રસન્ન થયો. પોતાના સ્વજનને સ્નેહથી બંને ભુજાઓમાં ભેટીને રાજાએ કુરુ-પાંડવો માટે મહામૂલ્ય ભેટ આપી.
4.77.25
समादिशन्दूतमथो समग्राः ॥ ४.७७.२५ ॥
પછી બધાએ દૂતને આદેશ આપ્યો.
4.77.26
युधिष्ठिरश्चापि सुसंग्रहृष्टो ।
दुर्योधनाद्दूतमपश्यदागतम्।
स चाब्रवीद्धर्मराजं समेत्य ।
युधिष्ठिरं पाण्डवमुग्रवीर्यम् ॥ ४.७७.२६ ॥
યુધિષ્ઠિર પણ અત્યંત પ્રસન્ન થયા અને દુર્યોધન તરફથી આવેલા દૂતને જોયો. તે ધર્મરાજ, ઉગ્રવીર્ય પાંડવ યુધિષ્ઠિર પાસે આવીને બોલ્યો.
4.77.27
धनञ्जयेनासि पुनर्वनाय ।
प्रव्राजितः समये तिष्ठ पार्थः।
त्रयोदशे ह्येव किरीटमाली ।
संवत्सरे पाण्डवेयोऽद्य दृष्टः ॥ ४.७७.२७ ॥
ધનંજયે તમને ફરી વનમાં મોકલ્યા હતા. નક્કી સમય સુધી પાર્થે રહેવું જોઈતું હતું; તેરમા વર્ષમાં જ કિરીટમાળી પાંડવ આજે દેખાયા.
4.77.28
ततोऽब्रवीद्धर्मसुतः प्रहस्य ।
क्षिप्रं गत्वा ब्रूहि सुयोधनं तम्।
पितामहः शान्तनवो ब्रवीतु ।
पूर्णो न पूर्णोऽद्य त्रयोदशो नः ॥ ४.७७.२८ ॥
ત્યારે ધર્મપુત્ર હસીને બોલ્યા, "ઝડપથી જઈને સુયોધનને કહે. પિતામહ શાંતનવ ભીષ્મ કહે: આજે અમારું તેરમું વર્ષ પૂર્ણ થયું કે નહીં?"
4.77.29
संवत्सरात्ते तु धनञ्जयेन ।
विष्फारितं गाण्डिवमाजिमध्ये।
पूर्णो न पूर्णो न इति ब्रवीतु ।
यदस्य सत्यं मम तत्प्रमाणम् ॥ ४.७७.२९ ॥
તમારા વર્ષ પછી ધનંજયે યુદ્ધમધ્યે ગાંડીવ ખેંચ્યું હતું. તે "પૂર્ણ થયું" કે "પૂર્ણ ન થયું" એમ કહે; તેમનું જે સત્ય તે મારું પ્રમાણ.
4.77.30
तेनैवमुक्तः स निवृत्य दूतो ।
दुर्योधनं प्राप्य शशंस तत्त्वम् ॥ ४.७७.३० ॥
તેમણે આ રીતે કહ્યું ત્યારે તે દૂત પાછો ફરીને દુર્યોધન પાસે પહોંચ્યો અને સત્ય જણાવ્યું.
4.77.31
समेत्य दूतेन स राजपुत्रो ।
दुर्योधनो मन्त्रयामास तत्र।
भीष्मेण कर्णेन कृपेण चैव ।
द्रोणेन भूरिश्रवसा च सार्धम् ॥ ४.७७.३१ ॥
દૂતને મળીને રાજકુમાર દુર્યોધને ત્યાં ભીષ્મ, કર્ણ, કૃપ, દ્રોણ અને ભૂરિશ્રવા સાથે મંત્રણા કરી.
4.77.32
संमन्त्र्य रात्रौ बहुभिः सुहृद्भि-
र्भीष्मोऽब्रवीद्धार्तराष्ट्रं महात्मा ।
तीर्णप्रतिज्ञेन धनंजयेन ।
विष्फारितं गाण्डिवमाजिमध्ये ॥ ४.७७.३२ ॥
રાત્રે ઘણા હિતેચ્છુઓ સાથે મંત્રણા કરીને મહાત્મા ભીષ્મે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રને કહ્યું—પ્રતિજ્ઞા પૂર્ણ કરનાર ધનંજયે યુદ્ધની મધ્યે ગાંડીવ ખેંચીને તાણ્યું છે.
4.77.33
नेच्छन्त्यसत्येन सुरेन्द्रलोकं ।
पाण्डोः सुता ब्रह्मणश्चापि लोकम्।
तथ्यं च ते पथ्यमहं ब्रवीमि ।
स्वर्ग्यं यशस्यं परलोकपथ्यम् ॥ ४.७७.३३ ॥
પાંડુના પુત્રો અસત્યથી ઇન્દ્રલોક કે બ્રહ્મલોકની ઇચ્છા રાખતા નથી; તારા માટે જે સત્ય અને હિતકર છે તે જ હું કહું છું — જે સ્વર્ગદાયક, યશદાયક અને પરલોક માટે હિતકર છે.
4.77.34
कुन्तीसुतैस्त्वं समुपैहि सन्धिं ।
भुङ्क्ष्व स्वराज्यं सह पाण्डवेयैः।
युध्यस्व नोचेत्स्थिरबुद्धिराजौ ।
कुन्तीसुतैर्यद्यपि राज्यमिच्छेः ॥ ४.७७.३४ ॥
કુંતીના પુત્રો સાથે સંધિ કર; પાંડવો સાથે મળીને તારા રાજ્યનો ઉપભોગ કર. નહીંતર સ્થિર બુદ્ધિથી યુદ્ધમાં લડ — ભલે તું કુંતીપુત્રો પાસેથી રાજ્ય ઇચ્છતો હોય.
4.77.35
आन्तं न शक्यं कपटेन भोक्तुं ।
राज्यं परेषां महतां बलीनाम्।
जित्वा शत्रून्भुङ्क्ष्व राज्यं समग्रं ।
हतो भवान्भोक्ष्यति वज्रिलोकम् ॥ ४.७७.३५ ॥
કપટથી થાક્યા વિના રાજ્ય ભોગવવું શક્ય નથી. મહાબળવાન શત્રુઓનું રાજ્ય જીતીને સમગ્ર રાજ્ય ભોગવો; હણાયા તો ઇન્દ્રલોક ભોગવશો.
4.77.36
हतोस्मि तैर्वा सुरलोकमेमि ॥ ४.७७.३६ ॥
તેમના દ્વારા હણાયો તો પણ હું દેવલોકમાં જઈશ.
4.77.37
ते धार्तराष्ट्राः समयं निशम्य ।
तीर्णप्रतिज्ञस्य धनंजयस्य
संचिन्त्य सर्वे सहिताः सुहृद्भिः ।
सपार्थिवाः स्वानि गृहाणि जग्मुः ॥ ४.७७.३७ ॥
ધનંજયની પ્રતિજ્ઞા પૂર્ણ થયાનો અને સમયનો સમાચાર સાંભળીને ધૃતરાષ્ટ્રના સર્વ પુત્રો મિત્રો સાથે વિચારીને રાજાઓ સહિત પોતાના ઘરે ગયા.