মহাভারত · অধ্যায় 4.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.8.1
विराटनगरं रम्यं गच्छमानो युधिष्ठिरः ।
अस्तुवन्मनसा देवीं दुर्गां त्रिभुवनेश्वरीम् ॥ ४.८.१ ॥
বিরাট নগরের দিকে রমণীয় পথে যেতে যেতে যুধিষ্ঠির মনে মনে ত্রিভুবনেশ্বরী দেবী দুর্গার স্তব করলেন।
4.8.2
यशोदागर्भसंभूतां नारायणवरप्रियाम् ।
नन्दगोपकुले जातां मङ्गल्यां कुलवर्धनीम् ॥ ४.८.२ ॥
যশোদার গর্ভে জাতা, নারায়ণের প্রিয় বরদাত্রী, নন্দ গোপের কুলে জন্মা, মঙ্গলময়ী এবং কুলবর্ধিনী দেবী।
4.8.3
कंसविद्रावणकरीमसुराणां क्षयंकरीम् ।
शिलातटविनिक्षिप्तामाकाशं प्रति गामिनीम् ॥ ४.८.३ ॥
কংসকে পলায়নে বাধ্যকারিণী, অসুরদের বিনাশকারিণী, শিলাতলে নিক্ষিপ্ত হয়ে আকাশের দিকে গমনকারিণী দেবী।
4.8.4
वासुदेवस्य भगिनीं दिव्यमाल्यविभूषिताम् ।
दिव्याम्बरधरां देवीं खङ्गखेटकधारिणीम् ॥ ४.८.४ ॥
বাসুদেবের ভগিনী, দিব্য মালায় বিভূষিতা, দিব্য বস্ত্রধারিণী, খড়্গ ও ঢাল ধারণকারিণী দেবী।
4.8.5
भारावतरणे पुण्ये ये स्मरन्ति सदा शिवाम् ।
तान्वै तारयते पापात्पङ्के गामिव दुर्बलाम् ॥ ४.८.५ ॥
ভার অবতরণের পুণ্যকালে যারা সর্বদা শিবাকে স্মরণ করে, কাদায় পড়া দুর্বল গরুকে যেমন তোলা হয়, তেমনি তাদের তিনি পাপ থেকে উদ্ধার করেন।
4.8.6
स्तोतुं प्रचक्रमे भूयो विविधैः स्तोत्रसंभवैः ।
आमन्त्र्य दर्शनाकाङ्क्षी राजा देवीं सहानुजः ॥ ४.८.६ ॥
রাজা যুধিষ্ঠির কনিষ্ঠ ভ্রাতাদের সঙ্গে দেবীর দর্শন কামনায় তাঁকে আহ্বান করে বিবিধ স্তোত্রে পুনরায় স্তব শুরু করলেন।
4.8.7
नमोस्तु वरदे कृष्णे कुमारि ब्रह्मचारिणि ।
बालार्कसदृशाकारे पूर्णचन्द्रनिभानने ॥ ४.८.७ ॥
হে বরদাত্রী, হে কৃষ্ণা, হে কুমারী, হে ব্রহ্মচারিণী, আপনাকে প্রণাম। বালসূর্যের ন্যায় আকৃতিবিশিষ্টা, পূর্ণচন্দ্রের ন্যায় মুখমণ্ডলযুক্তা দেবী, প্রণাম।
4.8.8
चतुर्भुजे चतुर्वक्रे पीनश्रोणिपयोधरे ।
मयूरपिच्छवलये केयूराङ्गदधारिणि ॥ ४.८.८ ॥
হে চতুর্ভুজা, হে চতুর্মুখী, স্থূল কটি ও স্তনযুক্তা, ময়ূরপুচ্ছের বলয়ধারিণী, কেয়ূর ও অঙ্গদধারিণী দেবী।
4.8.9
भासि देवि यथा पद्मा नारायणपरिग्रहः ।
स्वरूपं ब्रह्मचर्यं च विशदं तव खेचरि ॥ ४.८.९ ॥
হে দেবী, নারায়ণের পত্নী পদ্মার ন্যায় আপনি দীপ্তি পাচ্ছেন। হে খেচরী, আপনার স্বরূপ ও ব্রহ্মচর্য বিশুদ্ধ ও উজ্জ্বল।
4.8.10
कृष्णच्छविसमा कृष्णा संकर्षणसमानना ।
बिभ्रती विपुलौ बाहु शक्रध्वजसमुच्छ्रयौ ॥ ४.८.१० ॥
কৃষ্ণ কান্তিসম্পন্না, কৃষ্ণা, সংকর্ষণের ন্যায় মুখযুক্তা, ইন্দ্রধ্বজের ন্যায় উন্নত বিশাল বাহুদ্বয় ধারণকারিণী দেবী।
4.8.11
पात्री च पङ्कजी घण्टी स्त्री विशुद्धा च या भुवि ।
पाशं धनुर्महाचक्रं विविधान्यायुधानि च ॥ ४.८.११ ॥
পাত্র, পদ্ম ও ঘণ্টাধারিণী, পৃথিবীতে বিশুদ্ধা নারী, পাশ, ধনু, মহাচক্র ও নানা আয়ুধধারিণী দেবী।
4.8.12
कुण्डलाभ्यां सुपूर्णाभ्यां कर्णाभ्यां च विभूषिता ।
चन्द्रविस्पर्धिना देवि मुखेन त्वं विराजसे ॥ ४.८.१२ ॥
হে দেবী, সম্পূর্ণ গোলাকার কুণ্ডলে কর্ণদ্বয় বিভূষিত, চন্দ্রের সঙ্গে স্পর্ধাকারী মুখে আপনি শোভা পাচ্ছেন।
4.8.13
मुकुटेन विचित्रेण केशबन्धेन शोभिना ।
भुजङ्गाभोगवासेन श्रोणिसूत्रेण राजता ॥ ४.८.१३ ॥
বিচিত্র মুকুটে, দীপ্তিময় কেশবন্ধনে এবং সর্পকুণ্ডলীর মতো কটিসূত্রে তুমি উজ্জ্বল।
4.8.14
विभ्राजसे चाऽऽबद्धेन भोगेनेवेह मन्दरः ।
ध्वजेन शिखिपिच्छानामुच्छ्रितेन विराजसे ॥ ४.८.१४ ॥
এখানে তুমি জড়ানো সর্পে মন্দর পর্বতের মতো উজ্জ্বল; উঁচু ময়ূরপুচ্ছের ধ্বজায় তুমি বিরাজ কর।
4.8.15
कौमारं व्रतमास्थाय त्रिदिवं पावितं त्वया ।
तेन त्वं स्तूयसे देवि त्रिदशैः पूज्यसेऽपि च ॥ ४.८.१५ ॥
কুমারী ব্রত গ্রহণ করে তুমি স্বর্গকে পবিত্র করেছ; সেজন্য হে দেবী, তুমি স্তুত হও এবং ত্রিশ দেবতার দ্বারাও পূজিত হও।
4.8.16
त्रैलोक्यरक्षणार्थाय महिषासुरनाशिनि ।
प्रसन्ना मे सुरश्रेष्ठे दयां कुरु शिवा भव ॥ ४.८.१६ ॥
ত্রিলোক রক্ষার জন্য, মহিষাসুরনাশিনী, হে দেবশ্রেষ্ঠে, আমার প্রতি প্রসন্ন হয়ে দয়া কর, শিবা হও।
4.8.17
जया त्वं विजया चैव संग्रामे च जयप्रदा ।
ममापि विजयं देहि वरदा त्वं च सांप्रतम् ॥ ४.८.१७ ॥
তুমি জয়া ও বিজয়া; যুদ্ধে জয়দাত্রীও তুমি; এখন আমাকেও বিজয় দাও, তুমিই বরদাত্রী।
4.8.18
विन्ध्ये चैव नगश्रेष्ठे तव स्थानं हि शाश्वतम् ।
कालि कालि महाकालि शीधुमांसपशुप्रिये ॥ ४.८.१८ ॥
পর্বতশ্রেষ্ঠ বিন্ধ্যেই তোমার শাশ্বত আবাস। হে কালী, কালী, মহাকালী, সুরা, মাংস ও পশুবলি-প্রিয়ে!
4.8.19
कृतानुयात्रा भूतैस्त्वं वरदा कामचारिणी ।
भारावतारे ये च त्वां संस्मरिष्यन्ति मानवाः ॥ ४.८.१९ ॥
ভূতগণ দ্বারা অনুগামিনী, বরদায়িনী, ইচ্ছামতো বিচরণকারিণী তুমি। আর ভারমুক্তির সময়ে যে মানুষেরা তোমাকে স্মরণ করবে—
4.8.20
प्रणमन्ति च ये त्वां हि प्रभाते तु नरा भुवि ।
न तेषां दुर्लभं किंचित्पुत्रतो धनतोपि वा ॥ ४.८.२० ॥
পৃথিবীতে প্রভাতে যারা তোমাকে প্রণাম করে, তাদের কাছে পুত্র বা ধন থেকে কিছুই দুর্লভ থাকে না।
4.8.21
दुर्गात्तारयसे दुर्गे तत्त्वं दुर्गा स्मृता जनैः ।
कान्तारेष्ववसन्नानां मग्रानां च महार्णवे।
दस्युभिर्वा निरुद्धानां त्वं गतिः परमा नृणाम् ॥ ४.८.२१ ॥
হে দুর্গে, তুমি দুর্গতি থেকে উদ্ধার করো; তাই মানুষ তোমাকে দুর্গা বলে স্মরণ করে। বনে বিপন্ন, মহাসমুদ্রে নিমজ্জিত এবং দস্যুদের দ্বারা অবরুদ্ধ মানুষের তুমিই পরম গতি।
4.8.22
जलप्रतरणे चैव कान्तारेष्वटवीषु च ।
ये स्मरन्ति महादेवि न च सीदन्ति ते नराः ॥ ४.८.२२ ॥
জল পার হওয়ার সময়ে এবং বনে-অরণ্যে যারা হে মহাদেবী, তোমাকে স্মরণ করে, তারা কখনও অবসন্ন হয় না।
4.8.23
त्वं कीर्तिः श्रीर्धृतिः सिद्धिर्ह्रीर्विद्या संततिर्मतिः ।
संध्या रात्रिः प्रभा निद्रा ज्योत्स्ना कांतिःक्षमादया ॥ ४.८.२३ ॥
তুমিই কীর্তি, শ্রী, ধৃতি, সিদ্ধি, হ্রী, বিদ্যা, সন্ততি, মতি; সন্ধ্যা, রাত্রি, প্রভা, নিদ্রা, জ্যোৎস্না, কান্তি, ক্ষমা, দয়াও তুমিই।
4.8.24
नृणां च बन्धनं मोहं पुत्रनाशं धनक्षयम् ।
व्याधिं मृत्युं भयं चैव पूजिता नाशयिष्यसि ॥ ४.८.२४ ॥
পূজিত হলে তুমি মানুষের বন্ধন, মোহ, পুত্রনাশ, ধনক্ষয়, ব্যাধি, মৃত্যু ও ভয় নাশ করবে।
4.8.25
सोहं राज्यात्परिभ्रष्टः शरणं त्वां प्रपन्नवान् ।
प्रणतश्च यथा मूर्ध्ना तव देवि सुरेश्वरि ॥ ४.८.२५ ॥
আমি, রাজ্যচ্যুত হয়ে, আপনার শরণ নিয়েছি; হে দেবী, হে সুরেশ্বরী, মস্তক নত করে আপনাকে প্রণাম করি।
4.8.26
त्राहि मां पद्मपत्राक्षि सत्ये सत्या भवस्व नः ।
शरणं भव मे दुर्गे शरण्ये भक्तवत्सले ॥ ४.८.२६ ॥
হে পদ্মপলাশলোচনা, আমাকে রক্ষা করো; হে সত্যে, আমাদের জন্য সত্য হও। হে দুর্গে, আমার শরণ হও; হে শরণ্যে, হে ভক্তবৎসলে।
4.8.27
एवं स्तुता हि सा देवी दर्शयामास पाण्डवम् ।
उपगम्य तु राजानमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.८.२७ ॥
এভাবে স্তুত হয়ে সেই দেবী পাণ্ডবকে দর্শন দিলেন; রাজার কাছে এসে এই কথা বললেন।
4.8.28
शृणु राजन्महाबाहो मदीयं वचनं प्रभो ।
भविष्यत्यचिरादेव संग्रामे विजयस्तव ॥ ४.८.२८ ॥
হে রাজা, হে মহাবাহু, হে প্রভু, আমার বাক্য শোনো; যুদ্ধে শীঘ্রই তোমার জয় হবে।
4.8.29
मम प्रसादान्निर्जित्य हत्वा कौरववाहिनीम् ।
राज्यं निष्कण्टकं कृत्वा भोक्ष्यसे मेदिनीं पुनः ॥ ४.८.२९ ॥
আমার কৃপায় জয়ী হয়ে, কৌরব সেনাকে বধ করে, রাজ্যকে নিষ্কণ্টক করে তুমি আবার পৃথিবী ভোগ করবে।
4.8.30
भ्रातृभिः सहितो राजन्प्रीतिं प्राप्स्यसि पुष्कलाम् ।
मत्प्रसादाच्च ते सौख्यमारोग्यं च भविष्यति ॥ ४.८.३० ॥
হে রাজা, ভাইদের সঙ্গে তুমি প্রচুর প্রীতি লাভ করবে; আমার কৃপায় তোমার সুখ ও আরোগ্য হবে।
4.8.31
ये च संकीर्तयिष्यन्ति लोके विगतकल्मषाः ।
तेषां तुष्टा प्रदास्यामि राज्यमायुर्वपुः सुतम् ॥ ४.८.३१ ॥
যাঁরা জগতে নিষ্পাপ হয়ে আমার কীর্তন করবে, তুষ্ট হয়ে আমি তাদের রাজ্য, আয়ু, দেহ ও পুত্র প্রদান করব।
4.8.32
प्रवासे नगरे वाऽपि संग्रामे शत्रुसंकटे ।
अटव्यां दुर्गकान्तारे सागरे गहने गिरौ ॥ ४.८.३२ ॥
প্রবাসে বা নগরে, যুদ্ধে বা শত্রুসংকটে, অরণ্যে, দুর্গম বনপথে, সমুদ্রে, ঘন বনে বা পর্বতে।
4.8.33
ये स्मरिष्यन्ति मां राजन्यथाऽहं भवता स्मृता ।
न तेषां दुर्लभं किंचितस्मिँल्लोके भविष्यति ॥ ४.८.३३ ॥
হে রাজন, তুমি যেমন আমাকে স্মরণ করেছ, তেমনি যারা আমাকে স্মরণ করবে, এই জগতে তাদের কাছে কিছুই দুর্লভ থাকবে না।
4.8.34
इदं स्तोत्रवरं भक्त्या शृणुयाद्वा पठेत वा ।
तस्य सर्वाणि कार्याणि सिद्धिं यास्यन्ति पाण्डवाः ॥ ४.८.३४ ॥
যে ভক্তিসহকারে এই শ্রেষ্ঠ স্তোত্র শোনে অথবা পাঠ করে, হে পাণ্ডবগণ, তার সকল কর্ম সিদ্ধ হবে।
4.8.35
मत्प्रसादाच्च वः सर्वान्विराटनगरे स्थितान् ।
न प्रज्ञास्यन्ति कुरको नरा वा तन्निवासिनः ॥ ४.८.३५ ॥
আমার কৃপায় বিরাটনগরে অবস্থানরত তোমাদের সকলকে কুরুরা বা সেখানকার অধিবাসীরা চিনতে পারবে না।
4.8.36
इत्युक्त्वा वरदा देवी युधिष्ठिरमरिंदमम् ।
रक्षां कृत्वा च पाण्डूनां तत्रैवान्तरधीयत ॥ ४.८.३६ ॥
এই বলে বরদায়িনী দেবী শত্রুদমন যুধিষ্ঠিরকে ও পাণ্ডবদের রক্ষা প্রদান করে সেখানেই অন্তর্হিত হলেন।