મહાભારત · અધ્યાય 4.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.8.1
विराटनगरं रम्यं गच्छमानो युधिष्ठिरः ।
अस्तुवन्मनसा देवीं दुर्गां त्रिभुवनेश्वरीम् ॥ ४.८.१ ॥
વિરાટ નગર તરફ સુંદર માર્ગે જતા યુધિષ્ઠિરે મનમાં ત્રિભુવનેશ્વરી દેવી દુર્ગાની સ્તુતિ કરી.
4.8.2
यशोदागर्भसंभूतां नारायणवरप्रियाम् ।
नन्दगोपकुले जातां मङ्गल्यां कुलवर्धनीम् ॥ ४.८.२ ॥
યશોદાના ગર્ભમાંથી જન્મેલી, નારાયણને પ્રિય વરદાયિની, નંદ ગોપના કુળમાં જન્મેલી, મંગલમયી અને કુળની વૃદ્ધિ કરનારી દેવી.
4.8.3
कंसविद्रावणकरीमसुराणां क्षयंकरीम् ।
शिलातटविनिक्षिप्तामाकाशं प्रति गामिनीम् ॥ ४.८.३ ॥
કંસને ભગાડનારી, અસુરોનો નાશ કરનારી, શિલાતળ પર ફેંકાઈ આકાશ તરફ જનારી દેવી.
4.8.4
वासुदेवस्य भगिनीं दिव्यमाल्यविभूषिताम् ।
दिव्याम्बरधरां देवीं खङ्गखेटकधारिणीम् ॥ ४.८.४ ॥
વાસુદેવની બહેન, દિવ્ય માળાઓથી શણગારાયેલી, દિવ્ય વસ્ત્રો ધારણ કરનારી, તલવાર અને ઢાલ ધારણ કરનારી દેવી.
4.8.5
भारावतरणे पुण्ये ये स्मरन्ति सदा शिवाम् ।
तान्वै तारयते पापात्पङ्के गामिव दुर्बलाम् ॥ ४.८.५ ॥
ભાર ઉતારવાના પુણ્ય સમયે જે સદા શિવાને સ્મરે છે, તેમને તે કાદવમાંથી દુર્બળ ગાયને ઉઠાવે તેમ પાપથી તારે છે.
4.8.6
स्तोतुं प्रचक्रमे भूयो विविधैः स्तोत्रसंभवैः ।
आमन्त्र्य दर्शनाकाङ्क्षी राजा देवीं सहानुजः ॥ ४.८.६ ॥
રાજા યુધિષ્ઠિરે નાના ભાઈઓ સાથે, દેવીના દર્શનની ઇચ્છાથી, તેમને આહ્વાન કરીને, વિવિધ સ્તોત્રોથી ફરી સ્તુતિ શરૂ કરી.
4.8.7
नमोस्तु वरदे कृष्णे कुमारि ब्रह्मचारिणि ।
बालार्कसदृशाकारे पूर्णचन्द्रनिभानने ॥ ४.८.७ ॥
વરદાયિની, હે કૃષ્ણા, હે કુમારી, હે બ્રહ્મચારિણી, તમને નમસ્કાર. બાલસૂર્ય સમાન આકારવાળી, પૂર્ણચંદ્ર સમાન મુખવાળી દેવી, નમસ્કાર.
4.8.8
चतुर्भुजे चतुर्वक्रे पीनश्रोणिपयोधरे ।
मयूरपिच्छवलये केयूराङ्गदधारिणि ॥ ४.८.८ ॥
ચાર ભુજાવાળી, ચાર મુખવાળી, પુષ્ટ કટિ અને સ્તનવાળી, મોરપિચ્છના વલયો પહેરનારી, કેયૂર અને અંગદ ધારણ કરનારી દેવી.
4.8.9
भासि देवि यथा पद्मा नारायणपरिग्रहः ।
स्वरूपं ब्रह्मचर्यं च विशदं तव खेचरि ॥ ४.८.९ ॥
હે દેવી, નારાયણની પત્ની પદ્મા સમાન તમે શોભો છો. હે ખેચરી, તમારું સ્વરૂપ અને બ્રહ્મચર્ય વિશુદ્ધ છે.
4.8.10
कृष्णच्छविसमा कृष्णा संकर्षणसमानना ।
बिभ्रती विपुलौ बाहु शक्रध्वजसमुच्छ्रयौ ॥ ४.८.१० ॥
કૃષ્ણ કાંતિવાળી, કૃષ્ણા, સંકર્ષણ સમાન મુખવાળી, ઇન્દ્રધ્વજ સમાન ઊંચા વિશાળ બાહુ ધારણ કરનારી દેવી.
4.8.11
पात्री च पङ्कजी घण्टी स्त्री विशुद्धा च या भुवि ।
पाशं धनुर्महाचक्रं विविधान्यायुधानि च ॥ ४.८.११ ॥
પાત્ર, કમળ અને ઘંટ ધારણ કરનારી, પૃથ્વી પરની વિશુદ્ધ સ્ત્રી, પાશ, ધનુષ, મહાચક્ર અને અનેક આયુધ ધારણ કરનારી દેવી.
4.8.12
कुण्डलाभ्यां सुपूर्णाभ्यां कर्णाभ्यां च विभूषिता ।
चन्द्रविस्पर्धिना देवि मुखेन त्वं विराजसे ॥ ४.८.१२ ॥
હે દેવી, સંપૂર્ણ ગોળ કુંડળોથી કાન શોભિત, ચંદ્ર સાથે સ્પર્ધા કરતા મુખથી તમે શોભો છો.
4.8.13
मुकुटेन विचित्रेण केशबन्धेन शोभिना ।
भुजङ्गाभोगवासेन श्रोणिसूत्रेण राजता ॥ ४.८.१३ ॥
વિચિત્ર મુકુટ અને શોભતા કેશબંધથી, સર્પની કુંડળી જેવા કટિસૂત્રથી તું ઝળહળે છે.
4.8.14
विभ्राजसे चाऽऽबद्धेन भोगेनेवेह मन्दरः ।
ध्वजेन शिखिपिच्छानामुच्छ्रितेन विराजसे ॥ ४.८.१४ ॥
અહીં તું વીંટાયેલા સર્પથી મંદર પર્વતની જેમ ઝળહળે છે; ઊંચી મોરપીંછની ધ્વજાથી તું શોભે છે.
4.8.15
कौमारं व्रतमास्थाय त्रिदिवं पावितं त्वया ।
तेन त्वं स्तूयसे देवि त्रिदशैः पूज्यसेऽपि च ॥ ४.८.१५ ॥
કૌમાર વ્રત ધારણ કરીને તેં સ્વર્ગને પવિત્ર કર્યું; તેથી હે દેવી, તું સ્તુતિ પામે છે અને ત્રીસ દેવો દ્વારા પૂજાય પણ છે.
4.8.16
त्रैलोक्यरक्षणार्थाय महिषासुरनाशिनि ।
प्रसन्ना मे सुरश्रेष्ठे दयां कुरु शिवा भव ॥ ४.८.१६ ॥
ત્રણ લોકના રક્ષણ માટે, મહિષાસુરનો નાશ કરનારી, હે દેવશ્રેષ્ઠ, મારા પર પ્રસન્ન થઈ દયા કર; કલ્યાણકારી બન.
4.8.17
जया त्वं विजया चैव संग्रामे च जयप्रदा ।
ममापि विजयं देहि वरदा त्वं च सांप्रतम् ॥ ४.८.१७ ॥
તું જયા અને વિજયા છે, અને યુદ્ધમાં વિજય આપનારી પણ તું છે; હવે મને પણ વિજય આપ, કારણ કે તું વરદાયિની છે.
4.8.18
विन्ध्ये चैव नगश्रेष्ठे तव स्थानं हि शाश्वतम् ।
कालि कालि महाकालि शीधुमांसपशुप्रिये ॥ ४.८.१८ ॥
પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ વિંધ્ય પર જ તારું શાશ્વત સ્થાન છે. હે કાલી, કાલી, મહાકાલી, મદિરા, માંસ અને પશુબલિ પ્રિય દેવી!
4.8.19
कृतानुयात्रा भूतैस्त्वं वरदा कामचारिणी ।
भारावतारे ये च त्वां संस्मरिष्यन्ति मानवाः ॥ ४.८.१९ ॥
ભૂતો દ્વારા અનુસરાયેલી, વરદાયિની, ઇચ્છાનુસાર વિચરનારી તું છે. ભાર ઉતારવાના સમયે જે માનવો તને સ્મરશે—
4.8.20
प्रणमन्ति च ये त्वां हि प्रभाते तु नरा भुवि ।
न तेषां दुर्लभं किंचित्पुत्रतो धनतोपि वा ॥ ४.८.२० ॥
પૃથ્વી પર પ્રભાતે જે મનુષ્યો તને પ્રણામ કરે છે, તેમને પુત્રથી કે ધનથી કંઈ પણ દુર્લભ રહેતું નથી.
4.8.21
दुर्गात्तारयसे दुर्गे तत्त्वं दुर्गा स्मृता जनैः ।
कान्तारेष्ववसन्नानां मग्रानां च महार्णवे।
दस्युभिर्वा निरुद्धानां त्वं गतिः परमा नृणाम् ॥ ४.८.२१ ॥
હે દુર્ગે, તું સંકટમાંથી તારે છે; તેથી લોકો તને દુર્ગા તરીકે સ્મરે છે. જંગલમાં ભટકેલાઓ, મહાસાગરમાં ડૂબેલાઓ, લૂંટારાઓથી રોકાયેલાઓ માટે તું જ મનુષ્યોની પરમ ગતિ છે.
4.8.22
जलप्रतरणे चैव कान्तारेष्वटवीषु च ।
ये स्मरन्ति महादेवि न च सीदन्ति ते नराः ॥ ४.८.२२ ॥
પાણી ઓળંગતી વખતે અને જંગલો-વનોમાં, હે મહાદેવી, જે મનુષ્યો તને સ્મરે છે તેઓ કદી ડગમગતા નથી.
4.8.23
त्वं कीर्तिः श्रीर्धृतिः सिद्धिर्ह्रीर्विद्या संततिर्मतिः ।
संध्या रात्रिः प्रभा निद्रा ज्योत्स्ना कांतिःक्षमादया ॥ ४.८.२३ ॥
તું જ કીર્તિ, શ્રી, ધૃતિ, સિદ્ધિ, હ્રી, વિદ્યા, સંતતિ, મતિ છે; સંધ્યા, રાત્રિ, પ્રભા, નિદ્રા, જ્યોત્સ્ના, કાંતિ, ક્ષમા, દયા પણ તું જ છે.
4.8.24
नृणां च बन्धनं मोहं पुत्रनाशं धनक्षयम् ।
व्याधिं मृत्युं भयं चैव पूजिता नाशयिष्यसि ॥ ४.८.२४ ॥
પૂજાતી વખતે તું મનુષ્યોનાં બંધન, મોહ, પુત્રનાશ, ધનક્ષય, વ્યાધિ, મૃત્યુ અને ભયનો નાશ કરીશ.
4.8.25
सोहं राज्यात्परिभ्रष्टः शरणं त्वां प्रपन्नवान् ।
प्रणतश्च यथा मूर्ध्ना तव देवि सुरेश्वरि ॥ ४.८.२५ ॥
હું, રાજ્યથી ભ્રષ્ટ થઈને, આપનું શરણ પામ્યો છું; હે દેવી, હે સુરેશ્વરી, મસ્તક નમાવીને આપને પ્રણામ કરું છું.
4.8.26
त्राहि मां पद्मपत्राक्षि सत्ये सत्या भवस्व नः ।
शरणं भव मे दुर्गे शरण्ये भक्तवत्सले ॥ ४.८.२६ ॥
હે કમળપત્ર નેત્રી, મારું રક્ષણ કરો; હે સત્યે, અમારા માટે સત્ય બનો. હે દુર્ગે, મારું શરણ બનો; હે શરણ્યે, હે ભક્તવત્સલે.
4.8.27
एवं स्तुता हि सा देवी दर्शयामास पाण्डवम् ।
उपगम्य तु राजानमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.८.२७ ॥
આ રીતે સ્તુતિ પામેલી તે દેવીએ પાંડવને દર્શન આપ્યું; રાજા પાસે આવીને આ વચન કહ્યું.
4.8.28
शृणु राजन्महाबाहो मदीयं वचनं प्रभो ।
भविष्यत्यचिरादेव संग्रामे विजयस्तव ॥ ४.८.२८ ॥
હે રાજા, હે મહાબાહો, હે પ્રભો, મારું વચન સાંભળો; યુદ્ધમાં તમારો વિજય જલ્દી જ થશે.
4.8.29
मम प्रसादान्निर्जित्य हत्वा कौरववाहिनीम् ।
राज्यं निष्कण्टकं कृत्वा भोक्ष्यसे मेदिनीं पुनः ॥ ४.८.२९ ॥
મારી કૃપાથી જીતીને, કૌરવ સેનાનો વધ કરીને, રાજ્યને નિષ્કંટક કરીને તમે ફરી પૃથ્વીનો ભોગ કરશો.
4.8.30
भ्रातृभिः सहितो राजन्प्रीतिं प्राप्स्यसि पुष्कलाम् ।
मत्प्रसादाच्च ते सौख्यमारोग्यं च भविष्यति ॥ ४.८.३० ॥
હે રાજા, ભાઈઓ સાથે તમને પુષ્કળ પ્રીતિ મળશે; મારી કૃપાથી તમને સુખ અને આરોગ્ય થશે.
4.8.31
ये च संकीर्तयिष्यन्ति लोके विगतकल्मषाः ।
तेषां तुष्टा प्रदास्यामि राज्यमायुर्वपुः सुतम् ॥ ४.८.३१ ॥
જે લોકમાં પાપરહિત થઈ મારું કીર્તન કરશે, તેમના પર પ્રસન્ન થઈ હું તેમને રાજ્ય, આયુષ્ય, શરીર અને પુત્ર આપીશ.
4.8.32
प्रवासे नगरे वाऽपि संग्रामे शत्रुसंकटे ।
अटव्यां दुर्गकान्तारे सागरे गहने गिरौ ॥ ४.८.३२ ॥
પ્રવાસમાં, નગરમાં, યુદ્ધમાં, શત્રુના સંકટમાં, વનમાં, દુર્ગમ વનમાર્ગમાં, સમુદ્રમાં, ઘન વનમાં કે પર્વત પર.
4.8.33
ये स्मरिष्यन्ति मां राजन्यथाऽहं भवता स्मृता ।
न तेषां दुर्लभं किंचितस्मिँल्लोके भविष्यति ॥ ४.८.३३ ॥
હે રાજન્, તમે જે રીતે મને સ્મર્યો છે તેમ જે મને સ્મરશે, તેમને આ લોકમાં કંઈ પણ દુર્લભ નહીં રહે.
4.8.34
इदं स्तोत्रवरं भक्त्या शृणुयाद्वा पठेत वा ।
तस्य सर्वाणि कार्याणि सिद्धिं यास्यन्ति पाण्डवाः ॥ ४.८.३४ ॥
આ શ્રેષ્ઠ સ્તોત્ર જે ભક્તિથી સાંભળશે કે પઠન કરશે, હે પાંડવો, તેનાં સર્વ કાર્યો સિદ્ધ થશે.
4.8.35
मत्प्रसादाच्च वः सर्वान्विराटनगरे स्थितान् ।
न प्रज्ञास्यन्ति कुरको नरा वा तन्निवासिनः ॥ ४.८.३५ ॥
મારી કૃપાથી વિરાટ નગરમાં રહેતા તમને સર્વને કુરુઓ કે ત્યાંના રહેવાસીઓ ઓળખી નહીં શકે.
4.8.36
इत्युक्त्वा वरदा देवी युधिष्ठिरमरिंदमम् ।
रक्षां कृत्वा च पाण्डूनां तत्रैवान्तरधीयत ॥ ४.८.३६ ॥
આમ કહીને વરદાયિની દેવીએ શત્રુદમન યુધિષ્ઠિર અને પાંડવોને રક્ષણ આપીને ત્યાં જ અંતર્ધાન થઈ ગઈ.