महाभारत · अध्याय 4.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.8.1
विराटनगरं रम्यं गच्छमानो युधिष्ठिरः ।
अस्तुवन्मनसा देवीं दुर्गां त्रिभुवनेश्वरीम् ॥ ४.८.१ ॥
विराट नगराकडे सुंदर मार्गाने जाताना युधिष्ठिराने मनातल्या मनात त्रिभुवनेश्वरी देवी दुर्गेची स्तुती केली.
4.8.2
यशोदागर्भसंभूतां नारायणवरप्रियाम् ।
नन्दगोपकुले जातां मङ्गल्यां कुलवर्धनीम् ॥ ४.८.२ ॥
यशोदेच्या गर्भातून जन्मलेली, नारायणाला प्रिय असलेली वरदायिनी, नंद गोपाच्या कुळात जन्मलेली, मंगलमयी आणि कुळाची वृद्धी करणारी देवी.
4.8.3
कंसविद्रावणकरीमसुराणां क्षयंकरीम् ।
शिलातटविनिक्षिप्तामाकाशं प्रति गामिनीम् ॥ ४.८.३ ॥
कंसाला पळविणारी, असुरांचा नाश करणारी, शिलातलावर फेकली गेलेली आणि आकाशाकडे जाणारी देवी.
4.8.4
वासुदेवस्य भगिनीं दिव्यमाल्यविभूषिताम् ।
दिव्याम्बरधरां देवीं खङ्गखेटकधारिणीम् ॥ ४.८.४ ॥
वासुदेवाची बहीण, दिव्य माळांनी अलंकृत, दिव्य वस्त्रे धारण करणारी, तलवार व ढाल धारण करणारी देवी.
4.8.5
भारावतरणे पुण्ये ये स्मरन्ति सदा शिवाम् ।
तान्वै तारयते पापात्पङ्के गामिव दुर्बलाम् ॥ ४.८.५ ॥
भार उतरविण्याच्या पुण्यकाळी जे सदा शिवेचे स्मरण करतात, त्यांना ती चिखलातून दुबळ्या गाईला काढावे तसे पापातून तारते.
4.8.6
स्तोतुं प्रचक्रमे भूयो विविधैः स्तोत्रसंभवैः ।
आमन्त्र्य दर्शनाकाङ्क्षी राजा देवीं सहानुजः ॥ ४.८.६ ॥
राजा युधिष्ठिराने धाकट्या भावांसह देवीच्या दर्शनाची इच्छा धरून, तिला आवाहन करून, विविध स्तोत्रांनी पुन्हा स्तुती करण्यास सुरुवात केली.
4.8.7
नमोस्तु वरदे कृष्णे कुमारि ब्रह्मचारिणि ।
बालार्कसदृशाकारे पूर्णचन्द्रनिभानने ॥ ४.८.७ ॥
वरदायिनी, हे कृष्णे, हे कुमारी, हे ब्रह्मचारिणी, तुला नमस्कार असो. बालसूर्यासारख्या आकाराच्या, पूर्णचंद्रासारख्या मुखाच्या देवी, नमस्कार असो.
4.8.8
चतुर्भुजे चतुर्वक्रे पीनश्रोणिपयोधरे ।
मयूरपिच्छवलये केयूराङ्गदधारिणि ॥ ४.८.८ ॥
चतुर्भुजे, चतुर्मुखे, पुष्ट कटी व स्तनांच्या, मोरपिसांची कंकणे धारण करणाऱ्या, केयूर व अंगद धारण करणाऱ्या देवी.
4.8.9
भासि देवि यथा पद्मा नारायणपरिग्रहः ।
स्वरूपं ब्रह्मचर्यं च विशदं तव खेचरि ॥ ४.८.९ ॥
हे देवी, नारायणाची पत्नी पद्मा जशी तू तेजस्वी दिसतेस. हे खेचरी, तुझे स्वरूप व ब्रह्मचर्य निर्मल आहे.
4.8.10
कृष्णच्छविसमा कृष्णा संकर्षणसमानना ।
बिभ्रती विपुलौ बाहु शक्रध्वजसमुच्छ्रयौ ॥ ४.८.१० ॥
कृष्ण कांतीच्या, संकर्षणासारख्या मुखाच्या, इंद्रध्वजासारखे उंच विशाल बाहू धारण करणाऱ्या देवी.
4.8.11
पात्री च पङ्कजी घण्टी स्त्री विशुद्धा च या भुवि ।
पाशं धनुर्महाचक्रं विविधान्यायुधानि च ॥ ४.८.११ ॥
पात्र, कमळ व घंटा धारण करणाऱ्या, पृथ्वीवरील शुद्ध स्त्री, पाश, धनुष्य, महाचक्र व अनेक आयुधे धारण करणाऱ्या देवी.
4.8.12
कुण्डलाभ्यां सुपूर्णाभ्यां कर्णाभ्यां च विभूषिता ।
चन्द्रविस्पर्धिना देवि मुखेन त्वं विराजसे ॥ ४.८.१२ ॥
हे देवी, पूर्णाकृती कुंडलांनी कान अलंकृत झालेल्या तू चंद्राशी स्पर्धा करणाऱ्या मुखाने शोभतेस.
4.8.13
मुकुटेन विचित्रेण केशबन्धेन शोभिना ।
भुजङ्गाभोगवासेन श्रोणिसूत्रेण राजता ॥ ४.८.१३ ॥
विचित्र मुकुटाने, तेजस्वी केशबंधाने आणि सर्पाच्या वेटोळ्यासारख्या कमरपट्ट्याने तू तेजस्वी दिसतेस.
4.8.14
विभ्राजसे चाऽऽबद्धेन भोगेनेवेह मन्दरः ।
ध्वजेन शिखिपिच्छानामुच्छ्रितेन विराजसे ॥ ४.८.१४ ॥
येथे तू गुंडाळलेल्या सापामुळे मंदर पर्वतासारखी तेजस्वी दिसतेस; उंच मोरपिसांच्या ध्वजाने तू विराजमान आहेस.
4.8.15
कौमारं व्रतमास्थाय त्रिदिवं पावितं त्वया ।
तेन त्वं स्तूयसे देवि त्रिदशैः पूज्यसेऽपि च ॥ ४.८.१५ ॥
कौमार व्रत स्वीकारून तू स्वर्ग पवित्र केलेस; म्हणून हे देवी, तू स्तुत होतेस आणि तेहतीस देवांकडूनही पूजली जातेस.
4.8.16
त्रैलोक्यरक्षणार्थाय महिषासुरनाशिनि ।
प्रसन्ना मे सुरश्रेष्ठे दयां कुरु शिवा भव ॥ ४.८.१६ ॥
त्रिलोकाच्या रक्षणासाठी, महिषासुराचा नाश करणारी, हे देवश्रेष्ठे, माझ्यावर प्रसन्न होऊन दया कर; कल्याणकारी हो.
4.8.17
जया त्वं विजया चैव संग्रामे च जयप्रदा ।
ममापि विजयं देहि वरदा त्वं च सांप्रतम् ॥ ४.८.१७ ॥
तू जया आणि विजया आहेस, आणि युद्धात विजय देणारीही तूच आहेस; आता मलाही विजय दे, कारण तू वरदायिनी आहेस.
4.8.18
विन्ध्ये चैव नगश्रेष्ठे तव स्थानं हि शाश्वतम् ।
कालि कालि महाकालि शीधुमांसपशुप्रिये ॥ ४.८.१८ ॥
पर्वतांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या विंध्यावरच तुझे शाश्वत स्थान आहे. हे काली, काली, महाकाली, मद्य, मांस आणि पशुबळी प्रिय देवी!
4.8.19
कृतानुयात्रा भूतैस्त्वं वरदा कामचारिणी ।
भारावतारे ये च त्वां संस्मरिष्यन्ति मानवाः ॥ ४.८.१९ ॥
भूतांनी अनुसरलेली, वरदायिनी, इच्छेनुसार संचार करणारी तू आहेस. भार उतरवण्याच्या वेळी जे मानव तुझे स्मरण करतील—
4.8.20
प्रणमन्ति च ये त्वां हि प्रभाते तु नरा भुवि ।
न तेषां दुर्लभं किंचित्पुत्रतो धनतोपि वा ॥ ४.८.२० ॥
पृथ्वीवर पहाटे जे मानव तुला नमस्कार करतात, त्यांना पुत्रापासून किंवा धनापासून काहीही दुर्लभ राहत नाही.
4.8.21
दुर्गात्तारयसे दुर्गे तत्त्वं दुर्गा स्मृता जनैः ।
कान्तारेष्ववसन्नानां मग्रानां च महार्णवे।
दस्युभिर्वा निरुद्धानां त्वं गतिः परमा नृणाम् ॥ ४.८.२१ ॥
हे दुर्गे, तू संकटातून तारतेस; म्हणूनच लोक तुला दुर्गा म्हणून स्मरतात. अरण्यात अडकलेल्यांसाठी, महासागरात बुडणाऱ्यांसाठी, दरोडेखोरांनी अडवलेल्यांसाठी तूच मानवांची परम गती आहेस.
4.8.22
जलप्रतरणे चैव कान्तारेष्वटवीषु च ।
ये स्मरन्ति महादेवि न च सीदन्ति ते नराः ॥ ४.८.२२ ॥
पाणी ओलांडताना आणि अरण्यांत, हे महादेवी, जे मानव तुझे स्मरण करतात ते कधीही खचत नाहीत.
4.8.23
त्वं कीर्तिः श्रीर्धृतिः सिद्धिर्ह्रीर्विद्या संततिर्मतिः ।
संध्या रात्रिः प्रभा निद्रा ज्योत्स्ना कांतिःक्षमादया ॥ ४.८.२३ ॥
तूच कीर्ती, श्री, धृती, सिद्धी, ह्री, विद्या, संतती, मती आहेस; संध्या, रात्र, प्रभा, निद्रा, चांदणे, कांती, क्षमा, दया हीही तूच आहेस.
4.8.24
नृणां च बन्धनं मोहं पुत्रनाशं धनक्षयम् ।
व्याधिं मृत्युं भयं चैव पूजिता नाशयिष्यसि ॥ ४.८.२४ ॥
पूजिली गेल्यास तू मानवांचे बंधन, मोह, पुत्रनाश, धनक्षय, व्याधी, मृत्यू आणि भय यांचा नाश करशील.
4.8.25
सोहं राज्यात्परिभ्रष्टः शरणं त्वां प्रपन्नवान् ।
प्रणतश्च यथा मूर्ध्ना तव देवि सुरेश्वरि ॥ ४.८.२५ ॥
मी, राज्यातून भ्रष्ट होऊन, आपल्या शरणाला आलो आहे; हे देवी, हे सुरेश्वरी, मस्तक नमवून आपल्याला नमस्कार करतो.
4.8.26
त्राहि मां पद्मपत्राक्षि सत्ये सत्या भवस्व नः ।
शरणं भव मे दुर्गे शरण्ये भक्तवत्सले ॥ ४.८.२६ ॥
हे कमलनेत्रे, माझे रक्षण कर; हे सत्ये, आमच्यासाठी सत्य हो. हे दुर्गे, माझे शरण हो; हे शरण्ये, हे भक्तवत्सले.
4.8.27
एवं स्तुता हि सा देवी दर्शयामास पाण्डवम् ।
उपगम्य तु राजानमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.८.२७ ॥
अशा प्रकारे स्तुती केलेली ती देवी पाण्डवाला दर्शन देती झाली; राजाजवळ येऊन हे वचन बोलली.
4.8.28
शृणु राजन्महाबाहो मदीयं वचनं प्रभो ।
भविष्यत्यचिरादेव संग्रामे विजयस्तव ॥ ४.८.२८ ॥
हे राजा, हे महाबाहो, हे प्रभो, माझे वचन ऐक; युद्धात लवकरच तुझा विजय होईल.
4.8.29
मम प्रसादान्निर्जित्य हत्वा कौरववाहिनीम् ।
राज्यं निष्कण्टकं कृत्वा भोक्ष्यसे मेदिनीं पुनः ॥ ४.८.२९ ॥
माझ्या प्रसादाने जिंकून, कौरव सेनेचा वध करून, राज्य निष्कंटक करून तू पुन्हा पृथ्वीचा उपभोग घेशील.
4.8.30
भ्रातृभिः सहितो राजन्प्रीतिं प्राप्स्यसि पुष्कलाम् ।
मत्प्रसादाच्च ते सौख्यमारोग्यं च भविष्यति ॥ ४.८.३० ॥
हे राजा, भावांसह तुला विपुल प्रीती प्राप्त होईल; माझ्या प्रसादाने तुला सौख्य आणि आरोग्य लाभेल.
4.8.31
ये च संकीर्तयिष्यन्ति लोके विगतकल्मषाः ।
तेषां तुष्टा प्रदास्यामि राज्यमायुर्वपुः सुतम् ॥ ४.८.३१ ॥
जे जगात पापरहित होऊन माझे कीर्तन करतील, त्यांच्यावर संतुष्ट होऊन मी त्यांना राज्य, आयुष्य, शरीर आणि पुत्र देईन.
4.8.32
प्रवासे नगरे वाऽपि संग्रामे शत्रुसंकटे ।
अटव्यां दुर्गकान्तारे सागरे गहने गिरौ ॥ ४.८.३२ ॥
प्रवासात, नगरात, युद्धात, शत्रुसंकटात, अरण्यात, दुर्गम वनमार्गात, समुद्रात, दाट वनात किंवा पर्वतावर.
4.8.33
ये स्मरिष्यन्ति मां राजन्यथाऽहं भवता स्मृता ।
न तेषां दुर्लभं किंचितस्मिँल्लोके भविष्यति ॥ ४.८.३३ ॥
हे राजा, तू ज्याप्रमाणे माझे स्मरण केलेस, त्याप्रमाणे जे माझे स्मरण करतील, त्यांना या जगात काहीही दुर्लभ राहणार नाही.
4.8.34
इदं स्तोत्रवरं भक्त्या शृणुयाद्वा पठेत वा ।
तस्य सर्वाणि कार्याणि सिद्धिं यास्यन्ति पाण्डवाः ॥ ४.८.३४ ॥
हे श्रेष्ठ स्तोत्र जो भक्तिभावाने ऐकेल किंवा पठण करेल, हे पांडवांनो, त्याची सर्व कार्ये सिद्धीस जातील.
4.8.35
मत्प्रसादाच्च वः सर्वान्विराटनगरे स्थितान् ।
न प्रज्ञास्यन्ति कुरको नरा वा तन्निवासिनः ॥ ४.८.३५ ॥
माझ्या प्रसादाने विराटनगरात राहणाऱ्या तुम्हा सर्वांना कुरू किंवा तेथील रहिवासी ओळखणार नाहीत.
4.8.36
इत्युक्त्वा वरदा देवी युधिष्ठिरमरिंदमम् ।
रक्षां कृत्वा च पाण्डूनां तत्रैवान्तरधीयत ॥ ४.८.३६ ॥
असे सांगून वरदायिनी देवी शत्रूंचे दमन करणाऱ्या युधिष्ठिराला आणि पांडवांना संरक्षण देऊन तेथेच अंतर्धान पावली.