ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 4.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.9.1
ततस्तु ते पुण्यजलां शिवां शुभां महर्षिगन्धर्वनिषेवितोदकाम् ।
त्रिलोककान्तामवतीर्य जाह्नवीमृषींश्च देवांश्च पितृनतपर्यन् ॥ ४.९.१ ॥
ଏହାପରେ ସେମାନେ ପବିତ୍ର ଜଳବିଶିଷ୍ଟ, ମଙ୍ଗଳମୟ, ମହର୍ଷି ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସେବିତ ଜଳର, ତ୍ରିଲୋକପ୍ରିୟ ଜାହ୍ନବୀରେ ଓହ୍ଲାଇ ଋଷି, ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କଲେ।
4.9.2
वरप्रदानं ह्यनुचिन्त्य पार्थिवे हुत्वाऽग्निहोत्रं कृतजप्यमङ्गलः ।
दिशं तथैन्द्रीमभितः प्रपेदिवान्कृताञ्जलिर्धर्ममुपाह्वयच्छनैः ॥ ४.९.२ ॥
ବରଦାନକୁ ସ୍ମରଣ କରି ରାଜା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରେ ଆହୁତି ଦେଲେ, ଜପ ଓ ମଙ୍ଗଳକର୍ମ କଲେ, ତା'ପରେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଯାଇ କର ଯୋଡ଼ି ଧୀରେ ଧର୍ମଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।
4.9.3
वरप्रदानं मम दत्तवान्पिता प्रसन्नचेता वरदः प्रजापतिः ।
जलार्थिनो मे तृषितस्य सोदरा मया प्रयुक्ता विविशुर्जलाशयम् ॥ ४.९.३ ॥
ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ ବରଦାତା ପ୍ରଜାପତି ମୋର ପିତା ମୋତେ ବର ଦେଇଥିଲେ। ଜଳ ଇଚ୍ଛୁକ, ତୃଷ୍ଣାର୍ତ୍ତ ମୋର ଭାଇମାନେ ମୋ ପ୍ରେରଣରେ ଜଳାଶୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
4.9.4
निपातिता यक्षवरेण ते वने महाहवे वज्रभृतेव दानवाः ।
मया च गत्वा वरदो हि तोषितो विवक्षता प्रश्नसमुच्चयं गुरुः ॥ ४.९.४ ॥
ବନରେ ସେହି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଯକ୍ଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେମାନଙ୍କୁ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଦାନବମାନଙ୍କୁ ପକାଇଥିବା ପରି ପକାଇଲେ। ମୁଁ ଯାଇ, ପ୍ରଶ୍ନସମୂହ କହିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ବରଦାତା ଗୁରୁଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲି।
4.9.5
स मे प्रसन्नो भगवान्वरं ददौ परिष्वजंश्चाह तथैव सौहृदात् ।
वृणीष्व यद्वाञ्छसि पाण्डुनन्दन स्थितोऽन्तरिक्षे वरदोऽस्मि पश्य माम् ॥ ४.९.५ ॥
ସେହି ଭଗବାନ ମୋ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବର ଦେଲେ; ସ୍ନେହରେ ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ: "ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ ସେଥିରୁ ବର ବାଛ। ଆକାଶରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ବରଦାତା ମୁଁ, ମୋତେ ଦେଖ।"
4.9.6
स वै मयोक्तो वरदः पिता प्रभुः सदैव मे धर्मरता मतिर्भवेत् ।
इमे च जीवन्तु ममानुजाः प्रभो वयं स्वरूपं च जयं तथाऽऽप्नुमः ॥ ४.९.६ ॥
ବରଦାତା, ପ୍ରଭୁ ସେହି ପିତାଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲି: ମୋ ବୁଦ୍ଧି ସଦା ଧର୍ମରେ ରତ ରହୁ। ହେ ପ୍ରଭୋ, ମୋ ସାନ ଭାଇମାନେ ଜୀବିତ ରହନ୍ତୁ; ଆମେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଓ ବିଜୟ ପାଉ।
4.9.7
क्षमा च कीर्तिश्च यथेप्सितं भवेद्व्रतं तु सत्यं च समाप्तिरेव च ।
वरो ममैषोस्तु यथाऽनुकीर्तितो न तन्मृषा देववृषो यथाऽब्रवीत् ॥ ४.९.७ ॥
କ୍ଷମା ଓ କୀର୍ତ୍ତି, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବ୍ରତ, ସତ୍ୟ ଓ ସମାପ୍ତି ହେଉ। କଥିତ ଅନୁସାରେ ଏହି ବର ମୋର ହେଉ; ଦେବବୃଷଭ ଯାହା କହିଲେ ତାହା ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ।
4.9.8
इत्येवमुक्त्वा धर्मात्मा धर्ममेवानुचिन्तयन् ।
तदैव तत्प्रसादेन रूपमेवाभवत्स्वयम् ॥ ४.९.८ ॥
ଏପରି କହି ଧର୍ମାତ୍ମା ଧର୍ମକୁ ହିଁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ସେହି କ୍ଷଣରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ନିଜ ରୂପ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକଟ ହେଲା।
4.9.9
स वै द्विजातिस्तरुणस्त्रिदण्डभृत्कमण्डलूष्णीषधरो व्यजायत ।
सुरक्तमाञ्जिष्ठवराम्बरः शिखी पवित्रपाणिर्ददृशे तदाऽद्भुतम् ॥ ४.९.९ ॥
ସେହି ଦ୍ୱିଜ ଯୁବକ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲା; ତ୍ରିଦଣ୍ଡ, କମଣ୍ଡଳୁ ଓ ପାଗଡ଼ି ଧାରଣ କରିଥିଲା। ସୁନ୍ଦର ଗାଢ଼ ଲାଲ ମଞ୍ଜିଷ୍ଠା ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର, ଶିଖା ଓ ପବିତ୍ର ହସ୍ତ ସହିତ ସେ ତେବେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦିଶିଲା।
4.9.10
तथैव तेषामपि धर्मचारिणां यथोचितार्हाभरणाम्बरस्रजः ।
क्षणेन राजन्नभवन्महात्मनां प्रशस्तधर्माग्र्यफलाभिकाङ्क्षिणाम् ॥ ४.९.१० ॥
ସେହିପରି, ପ୍ରଶଂସିତ ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଇଚ୍ଛୁକ ସେହି ଧର୍ମଚାରୀ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ହେ ରାଜନ୍, କ୍ଷଣମଧ୍ୟରେ ଯଥୋଚିତ ଅଳଙ୍କାର, ବସ୍ତ୍ର ଓ ମାଳା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
4.9.11
नवेन रूपेण विशांपतिर्युतस्त्वथर्वरूपेण बभौ प्रतापवान् ।
निबद्धवैडूर्यसितान्सकाञ्चनान्नृपस्तथाऽक्षान्परिवेष्ट्य वाससः ॥ ४.९.११ ॥
ନୂତନ ରୂପରେ ବିଶାଂପତି ସଜ୍ଜିତ ହୋଇ ପ୍ରତାପୀ ରାଜା ଶୋଭିଲେ; ବୈଡୂର୍ଯ୍ୟ, ଶ୍ବେତ ରତ୍ନ ଓ ସୁନାରେ ଖଚିତ ପାଶା ବସ୍ତ୍ରରେ ଗୁଡ଼ାଇଲେ।
4.9.12
ततो विराटं प्रथमं युधिष्ठिरो ददर्श दूरात्सुसमृद्धतेजसम् ।
अनन्ततेजोज्वलितं हुताशनं दुरासदं तीक्ष्णविषं यथोरगम् ॥ ४.९.१२ ॥
ତା'ପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦୂରରୁ ପ୍ରଥମେ ବିରାଟଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଅନନ୍ତ ତେଜରେ ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନି ଭଳି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବିଷଯୁକ୍ତ ସର୍ପ ଭଳି ଦୁର୍ଗମ।
4.9.13
सभासदं प्राञ्जलिभिर्जनैर्वृतं विचित्रनानाविधशस्त्रपाणिभिः ।
उपायनौघैः प्रविशद्भिराचितं द्विजैश्च शिक्षाक्षरमन्त्रधारिभिः ॥ ४.९.१३ ॥
ସଭାରେ ବସିଥିବା, ହାତଯୋଡ଼ା ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା; ବିଚିତ୍ର ନାନା ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ହାତରେ ଧରିଥିବା ଲୋକ, ଉପହାର ସ୍ରୋତ ନେଇ ପ୍ରବେଶକାରୀ, ଏବଂ ଶିକ୍ଷା-ଅକ୍ଷର-ମନ୍ତ୍ରଧାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କରେ ପୂର୍ଣ।
4.9.14
गजैरुदीर्मं तुरगैश्च सङ्कुलं मृगद्विपैः कुब्जगणैः समावृतम् ।
सितोच्छ्रितोष्णीषनिरुद्धमूर्धजं विचित्रवैडूर्यविकारकुण्डलम् ।
विराटमायाच्च युधिष्ठिरस्तदा बृहस्पतिः शक्रमिव त्रिविष्टपे ॥ ४.९.१४ ॥
ହାତୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଘୋଡ଼ାରେ ଭରା, ହରିଣ ଓ ହାତୀ ଏବଂ କୁଜ୍ଜ ଦଳରେ ଘେରା; ଉଚ୍ଚ ଧଳା ପଗଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିଥିବା କେଶ, ବିଚିତ୍ର ବୈଡୂର୍ଯ୍ୟ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା ବିରାଟଙ୍କ ନିକଟକୁ ସେତେବେଳେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଆସିଲେ, ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ବୃହସ୍ପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ।
4.9.15
तमाव्रजन्तं प्रसमीक्ष्य पाण्डवं विराटराजो मुदितेन चक्षुषा ।
पप्रच्छ चैनं स नराधिपो मुहुर्द्विजाश्च ये चास्य सभासदस्तदा ॥ ४.९.१५ ॥
ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ବିରାଟ ରାଜା ଆନନ୍ଦିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ; ସେହି ନରାଧିପ ତାଙ୍କୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଓ ସଭାସଦମାନଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ପଚାରିଲେ।
4.9.16
को वा विजानाति पुराऽस्य दर्शनं युवा सभां योऽयमुपैति मामिकाम् ।
रूपेण सारेण विराजयन्महीं श्रिया ह्ययं वैश्रवणो द्विजो यथा ॥ ४.९.१६ ॥
ମୋ ଏହି ସଭାକୁ ଆସୁଥିବା ଏହି ଯୁବକଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ କିଏ ଦେଖିଛନ୍ତି? ରୂପ ଓ ବଳରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିବା ଏହି ବୈଶ୍ରବଣ ପରି ଦ୍ୱିଜ ଅଟନ୍ତି।
4.9.17
मृगेन्द्रराड्वारणयूथपोपमः प्रभात्ययं काञ्चनपर्वतो यथा ।
विराजते पावकसूर्यसन्निभं सचन्द्रनक्षत्र इवांशुमान्ग्रहः ॥ ४.९.१७ ॥
ସିଂହରାଜ ଓ ଗଜଯୂଥପ ପରି ଏ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ପରି ଦୀପ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି; ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ତେଜସ୍ୱୀ ଗ୍ରହ ପରି ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି।
4.9.18
न दृश्यतेऽस्यानुचरो न कुञ्जरो न चोष्णरश्म्यावरणं समुच्छ्रितम् ।
न कुण्डलं नाङ्गदमस्य न स्रजो विचित्रिताङ्गश्च रथश्रतुर्युजः ॥ ४.९.१८ ॥
ଏହାଙ୍କର କୌଣସି ଅନୁଚର ଦେଖାଯାଉନାହିଁ, ହାତୀ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଖରା ଆବରଣ କରୁଥିବା ଉଚ୍ଚ ଛତ୍ର ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; କୁଣ୍ଡଳ, ଅଙ୍ଗଦ ବା ମାଳା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଚାରି ଘୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ା ସଜ୍ଜିତ ରଥ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
4.9.19
क्षात्रं च रूपं हि बिभर्त्ययं भृशं गजेन्द्रशार्दूलमहर्षभोपमः ।
अभ्यागतोऽस्माननलंकृतोपि सन् विरोचते भानुरिवाचिरोदितः ॥ ४.९.१९ ॥
ଏ କ୍ଷତ୍ରିୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ଗଜରାଜ, ବାଘ ଓ ମହାବୃଷଭ ପରି। ଆମ ପାଖକୁ ଆସିଥିବା ଏ, ଅଳଙ୍କାର ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନବୋଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି।
4.9.20
विभात्ययं क्षत्रिय एव सर्वथा विराट इत्येवमुवाच तं प्रति ।
ससागरान्तामयमद्य मेदिनीं प्रशासितुं चार्हति वासवोपमः ॥ ४.९.२० ॥
ଏ ସର୍ବଥା କ୍ଷତ୍ରିୟ ହିଁ ଦିଶୁଛନ୍ତି ବୋଲି ବିରାଟ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ। ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରିବାକୁ ଏ ଯୋଗ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ।
4.9.21
नाक्षत्रियो नूनमयं भविष्यति मूर्धाभिषिक्तः प्रतिभाति मां प्रति ।
तुल्यं हि रूपं प्रतिदृश्यतेऽस्य गजस्य सिंहस्य तथर्षभस्य ॥ ४.९.२१ ॥
ଏ ନିଶ୍ଚୟ ଅକ୍ଷତ୍ରିୟ ନୁହଁନ୍ତି; ମୋତେ ମନେ ହେଉଛି ଏ ମୁକୁଟାଭିଷିକ୍ତ ରାଜା। ଏ ହାତୀ, ସିଂହ ଓ ବୃଷଭ ସମାନ ରୂପ ବିଶିଷ୍ଟ।
4.9.22
यमेष कामं परिमार्गते द्विजः स चास्य सर्वः क्रियतामसंशयम् ।
प्रियं च मे दर्शनमीदृशे जने द्विजेषु मुख्येषु तथाऽतिथिष्वपि ॥ ४.९.२२ ॥
ଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଖୋଜୁଛନ୍ତି, ତାହା ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ବିନା ପୂରଣ କରାଯାଉ। ଏପରି ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିବା ମୋତେ ପ୍ରିୟ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅତିଥିଙ୍କ ପରି।
4.9.23
धनेषु रत्नेष्वथ गोषु वेश्मसु प्रकामतो मे विचरत्ववारितः ॥ ४.९.२३ ॥
ଧନ, ରତ୍ନ, ଗାଈ ଓ ଗୃହରେ ମୋ ପକ୍ଷରୁ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ, କାହାରିରୁ ବାଧା ବିନା ସେ ବିଚରଣ କରନ୍ତୁ।
4.9.24
एवं ब्रुवाणस्तमनन्ततेजसं विराजमानं सहसोत्थितो नृपः ।
अन्येन रूपेण समीपमागतं त्रिदण्डकुण्ड्यङ्कुशशिक्यपाणिनम् ॥ ४.९.२४ ॥
ଏପରି କହୁଥିବା ବେଳେ ଅନନ୍ତ ତେଜରେ ଝଲସୁଥିବା ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ରାଜା ହଠାତ୍ ଉଠିଲେ; ଅନ୍ୟ ରୂପରେ ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା, ହାତରେ ତ୍ରିଦଣ୍ଡ, କମଣ୍ଡଳୁ, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ଝୋଲି ଧରିଥିବା ଲୋକ।
4.9.25
समुत्थिता सा हि सभा सपार्थिवा सविप्रराजन्यविशा सशूद्रका ।
सभागत प्रेक्ष्य तपन्तमर्चिषां विनिःसृतं राहुमुखाद्यथा रविम् ॥ ४.९.२५ ॥
ରାହୁର ମୁଖରୁ ବାହାରି ତେଜରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ସଭାକୁ ଆସିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର ସହିତ ସେହି ସଭା ଉଠି ଠିଆ ହେଲା।
4.9.26
स तेन पूर्वं जयतां भवानिह द्विजातिनोक्तोऽभिमुखः कृताञ्जलिः ।
जयं जयार्हेण समेत्य वर्धितो विराटराजो ह्यभिवादयच्च तम् ॥ ४.९.२६ ॥
ସେହି ଦ୍ୱିଜ ପ୍ରଥମେ "ଆପଣ ଏଠାରେ ବିଜୟୀ ହୁଅନ୍ତୁ" ବୋଲି ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ। ବିଜୟର ଯୋଗ୍ୟ ସେହି ଜଣଙ୍କୁ ଭେଟି, ସ୍ୱୟଂ ବିଜୟାର୍ହ ରାଜା ବିରାଟ କରଯୋଡ଼ି ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
4.9.27
तमब्रवीत्प्राञ्जलिरेष पार्थिवो विराटराजो मधुराक्षरं वचः ।
प्राप्तः कुतस्त्वं भगवन्किमिच्छसि क्व यास्यसे किं करवाणि ते द्विज ॥ ४.९.२७ ॥
ହାତଯୋଡ଼ି ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେହି ରାଜା ବିରାଟ ମଧୁର ବାଣୀରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଭଗବନ୍, ଆପଣ କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛନ୍ତି? ଆପଣ କ'ଣ ଚାହୁଁଛନ୍ତି? ଆପଣ କେଉଁଠି ଯିବେ? ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ କ'ଣ କରିବି?"
4.9.28
श्रुतं च शीलं च कुलं च शंस मे गोत्रं तथा नाम च देशमेव ते ।
सत्यप्रतिज्ञा हि भवन्ति साधवो विशेषतः प्रव्रजिता द्विजातयः ॥ ४.९.२८ ॥
ଆପଣଙ୍କ ବିଦ୍ୟା, ଆଚରଣ, କୁଳ, ଗୋତ୍ର, ନାମ ଓ ଦେଶ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ। ସତ୍ୟପ୍ରତିଜ୍ଞ ହୁଅନ୍ତି ସାଧୁମାନେ, ବିଶେଷ କରି ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
4.9.29
यथाऽनुरूपं प्रचरामि ते त्वहं न चावमन्ता न तवाभिभाषितम् ।
अपूजिता ह्यग्निसमा द्विजातयः कुलं दहेयुः सविषा इवोरगाः ॥ ४.९.२९ ॥
ଆପଣଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ମୁଁ ସେବା କରିବି; ଆପଣଙ୍କ କଥାର ଅବମାନନା ମଧ୍ୟ କରିବି ନାହିଁ। ଅପୂଜିତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅଗ୍ନି ସମାନ; ବିଷଯୁକ୍ତ ସର୍ପ ପରି ସେମାନେ କୁଳକୁ ଦହନ କରିପାରନ୍ତି।
4.9.30
सर्वां च भूमिं तव दातुमुत्सहे सदण्डकोशां विसृजामि ते पुरम् ।
कस्यासि राज्ञो विषयादिहागतः किं कर्म चात्राचरसि द्विजोत्तम ॥ ४.९.३० ॥
ସୈନ୍ୟ ଓ କୋଷ ସହିତ ସମଗ୍ର ଭୂମି ଏବଂ ଏହି ନଗର ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ, ତୁମେ କେଉଁ ରାଜାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛ ଏବଂ ଏଠାରେ କି କର୍ମ କରୁଛ?
4.9.31
एवं ब्रुवाणं तमुवाच पार्थिवं युधिष्ठिरो धर्ममवेक्ष्य चासकृत् ।
सत्यं वचः को न्विह वक्तुमुत्सहेद्यथाप्रतिज्ञं तु शृणुष्व पार्थिव ॥ ४.९.३१ ॥
ଏପରି କହୁଥିବା ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଧର୍ମକୁ ବାରମ୍ବାର ବିଚାର କରି କହିଲେ: ଏଠାରେ ସତ୍ୟ ବାକ୍ୟ କହିବାକୁ କିଏ ସାହସ କରିବ? ତଥାପି ହେ ରାଜନ୍, ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଶୁଣ।
4.9.32
श्रुतं च शीलं च कुलं च कर्म च शृणुष्व मे जन्म च देशमेव च ।
गुरूपदेशान्नियमाच्च मे व्रतं कुलक्रमार्थं पितृभिर्नियोजितम् ॥ ४.९.३२ ॥
ମୋ ବିଦ୍ୟା, ଶୀଳ, କୁଳ, କର୍ମ, ଜନ୍ମ ଓ ଦେଶ ଶୁଣ। ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶ ଓ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମୋର ବ୍ରତ ଅଛି, ଯାହା କୁଳକ୍ରମ ପାଇଁ ପିତୃମାନେ ମୋତେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।
4.9.33
द्विजो व्रतेनास्मि न च स्वतः प्रभो संमुण्डितः प्रव्रजितस्त्रिदण्डभृत् ।
इदं शरीरं मम पश्य मानुषं समावृतं पञ्चभिरेव धातुभिः ॥ ४.९.३३ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ବ୍ରତରେ ଦ୍ୱିଜ, ସ୍ୱଭାବରେ ନୁହେଁ। ମସ୍ତକ ମୁଣ୍ଡାଇ, ସନ୍ନ୍ୟାସ ନେଇ ତ୍ରିଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରିଥିବା ମୁଁ। ପଞ୍ଚଧାତୁରେ ଆବୃତ ମୋର ଏହି ମାନବ ଶରୀର ଦେଖ।
4.9.34
ममेह पञ्चेन्द्रियगात्रदर्शिनो वदन्ति पञ्चैव पितॄन्यथा श्रुतिः ।
मनुष्यजातित्वमचिन्तयन्नहं न चास्मि तुल्यः पितृभिः स्वभावतः ॥ ४.९.३४ ॥
ଏଠାରେ ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିୟ ଶରୀରକୁ ଦେଖୁଥିବା ଲୋକେ କହନ୍ତି, ଶ୍ରୁତି ଅନୁସାରେ ପିତୃ ପାଞ୍ଚ ହିଁ। ମନୁଷ୍ୟଜାତି ହେବାର କଥା ନ ଭାବି ମୁଁ ସ୍ୱଭାବରୁ ପିତୃମାନଙ୍କ ସମାନ ନୁହେଁ।
4.9.35
कङ्को हि नाम्ना विषयं तवागतो व्रती द्विजातिः स्वकृतेन कर्मणा ।
द्यूतप्रसङ्गादधनोऽस्मि राजन्सत्यप्रतिज्ञा व्रतिनश्चरामः ॥ ४.९.३५ ॥
କଙ୍କ ନାମ ଧାରୀ ବ୍ରତୀ ଦ୍ୱିଜ ହୋଇ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ଆସିଛି। ନିଜ କର୍ମରୁ, ଦ୍ୟୁତ ଆସକ୍ତିରୁ, ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ଧନହୀନ; ସତ୍ୟପ୍ରତିଜ୍ଞ ବ୍ରତୀ ଭଳି ଆମେ ବିଚରଣ କରୁ।
4.9.36
युधिष्ठिरस्यापि सखाऽभवं पुरा गृहप्रवेशी च शरीरमेव च ।
गृहे च तस्योपितवानहं सुखं राजाऽस्मि तस्य स्वपुरेऽभवं पुरा ॥ ४.९.३६ ॥
ପୂର୍ବରେ ମୁଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସଖା ଥିଲି, ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶକାରୀ ଓ ତାଙ୍କ ଶରୀର ନିକଟରେ ରହୁଥିବା। ତାଙ୍କ ଗୃହରେ ମୁଁ ସୁଖରେ ରହିଲି; ପୂର୍ବରେ ତାଙ୍କ ନିଜ ନଗରରେ ମୁଁ ରାଜା ଥିଲି।
4.9.37
ममाज्ञया तत्र विचेरुरङ्गना मम प्रियार्थं दमयन्ति वाजिनः ।
मया कृतं तस्य पुरे तु यत्पुरा न तत्कदाचित्कृतवाञ्जनोऽन्यथा ॥ ४.९.३७ ॥
ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସେଠାରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ; ମୋ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଘୋଡ଼ା ବଶ କରାଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କ ନଗରରେ ମୁଁ ଯାହା କରିଥିଲି, ପୂର୍ବରେ କେହି କେବେ ଅନ୍ୟଥା କରି ନ ଥିଲେ।
4.9.38
सोहं पुरा तस्य वयस्समः सखा चरामि सर्वां वसुधां सुदुःखितः ।
न तु प्रशान्तिं क्वचिदाप्तवानहं व्रतोपदेशान्नियमेन भारिकः ॥ ४.९.३८ ॥
ପୂର୍ବରେ ତାଙ୍କ ସମବୟସ୍କ ସଖା ମୁଁ, ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ବୁଲୁଛି। କିନ୍ତୁ କେଉଁଠି ବି ଶାନ୍ତି ପାଇନି; ବ୍ରତର ଉପଦେଶରୁ, ନିୟମର ଭାରରେ ଦବାଯାଇ।
4.9.39
वैयाघ्रपद्योस्मि नरेन्द्र गोत्रतस्तदेव सौख्यं मृगयामहे वयम् ।
कृतज्ञभावेन मयाऽनुकीर्तितं युधिष्ठिरस्यात्मसमस्य चेष्टितम् ॥ ४.९.३९ ॥
ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ବୈୟାଘ୍ରପଦ୍ୟ ଗୋତ୍ରର। ଆମେ ସେହି ସୁଖ ହିଁ ଖୋଜୁ। କୃତଜ୍ଞତା ଭାବରେ ମୁଁ ନିଜ ସମାନ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଚରିତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।
4.9.40
इमं हि मोक्षाश्रममास्थितस्य मे युधिष्ठिरस्तुल्यगुणो भवानपि ।
न मेऽस्ति माता न पिता न बान्धवा न मेऽस्ति रूपं न रतिर्न सन्ततिः ॥ ४.९.४० ॥
ଏହି ମୋକ୍ଷାଶ୍ରମରେ ରହୁଥିବା ମୋ ପାଇଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ପରି ସମାନ ଗୁଣୀ। ମୋର ମା ନାହାଁନ୍ତି, ପିତା ନାହାଁନ୍ତି, ବାନ୍ଧବ ନାହାଁନ୍ତି; ମୋର ରୂପ ନାହିଁ, ରତି ନାହିଁ, ସନ୍ତତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
4.9.41
सुखं च दुःखं च हि तुल्यमद्य मे प्रियाप्रिये तुल्यगते गतागते ।
मुक्तोस्मि कामाच्च धनाच्च सांप्रतं त्वदाश्रये वस्तुमिहाभ्युपागतः ॥ ४.९.४१ ॥
ବର୍ତ୍ତମାନ ମୋ ପାଇଁ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ସମାନ; ପ୍ରିୟ ଓ ଅପ୍ରିୟ ସମାନ; ଯିବା ଓ ଆସିବା ସମାନ। ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ କାମ ଓ ଧନରୁ ମୁକ୍ତ; ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ରହିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
4.9.42
संवत्सरेणेह समाप्यते त्विदं मम व्रतं दुष्करकर्मकारिणः ।
ततो भवन्तं परितोष्य कर्मभिः पुनर्व्रजिष्ये च कुतूहलं यतः ॥ ४.९.४२ ॥
ଏଠାରେ ଏକ ବର୍ଷରେ ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କରୁଥିବା ମୋର ଏହି ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ ହେବ। ତା'ପରେ ମୋ କର୍ମରେ ଆପଣଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ଯେଉଁଠୁ କୌତୂହଳ ଜାତ ହୋଇଥିଲା ସେଠାକୁ ପୁଣି ଯିବି।
4.9.43
अक्षान्निवप्तुं कुशलोस्म्वहं सदा पराजितः शकुनिरुतानि चिन्तयन् ।
मृगद्विजानां च रुतानि चिन्तयन्निराश्रयः प्रव्रजितोस्मि भिक्षुकः ॥ ४.९.४३ ॥
ମୁଁ ପାଶା ପକାଇବାରେ ସଦା ନିପୁଣ, କିନ୍ତୁ ପରାଜିତ; ଶକୁନିଙ୍କ ପରି ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରବ ଚିନ୍ତା କରି, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରବ ଚିନ୍ତା କରି, ଆଶ୍ରୟହୀନ ହୋଇ ମୁଁ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଭିକ୍ଷୁକ ହୋଇଛି।
4.9.44
तेनैवमुक्ते वचने नराधिपः कृताञ्जलिः प्रव्रजितं विलोक्य च ।
अथाब्रवीद्धृष्टमनाः शुभाक्षरं मनोनुगं सर्वसभागतं वचः ॥ ४.९.४४ ॥
ସେ ଏପରି କହିବାରୁ, ରାଜା କରଯୋଡ଼ି ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ସଭାରେ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତେ ଶୁଣିବା ଯୋଗ୍ୟ, ଶୁଭ ଅକ୍ଷରର, ମନକୁ ପ୍ରିୟ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
4.9.45
ददामि ते हन्त वरं यदीप्सितं प्रशाधि मत्स्यान्यदि मन्यते भवान् ।
प्रिया हि धूर्ता मम चाक्षकोविदास्त्वं चापि देवो मम राज्यमर्हसि ॥ ४.९.४५ ॥
ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ ସେହି ବର ମୁଁ ତୁମକୁ ଦିଏ; ତୁମେ ଠିକ୍ ମନେକଲେ ମତ୍ସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶାସନ କର। ମୋର ପ୍ରିୟ ଧୂର୍ତ୍ତମାନେ ପାଶାରେ ନିପୁଣ; ଏବଂ ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ମୋର ଦେବ, ମୋର ରାଜ୍ୟର ଯୋଗ୍ୟ।
4.9.46
समानयानासनवस्त्रभोजनं प्रभ्रूतमाल्याभरणानुलेपनम् ।
स सार्वभौमोपम सर्वदाऽर्हसि प्रियं हि मन्ये तव नित्यदर्शनम् ॥ ४.९.४६ ॥
ଯାନ, ଆସନ, ବସ୍ତ୍ର, ଭୋଜନ, ପ୍ରଚୁର ମାଳା, ଅଳଙ୍କାର ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଲେପ, ଏସବ ପାଇବାକୁ ତୁମେ ସଦା ଯୋଗ୍ୟ, ସାର୍ବଭୌମଙ୍କ ପରି; କାରଣ ତୁମର ନିତ୍ୟ ଦର୍ଶନ ମୋର ପ୍ରିୟ ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରେ।
4.9.47
ये त्वाऽभिधावेयुरनर्थपीडिता द्विजातिमुख्या यदि वेतरे जनाः ।
सर्वाणि कार्याण्यहमर्थितस्त्वया तेषां करिष्यामि न मेऽत्र संशयः ॥ ४.९.४७ ॥
ଅନର୍ଥରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ନିକଟକୁ ଦୌଡ଼ି ଆସିବେ, ସେମାନେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଲୋକ, ତୁମ ଅନୁରୋଧରେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି; ଏଥିରେ ମୋର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
4.9.48
ममान्तिके यश्च तवाप्रियं चरेत्प्रवासये तं परिचिन्त्य मानवम् ।
यच्चापि किंचिद्वसु विद्यते मम प्रभुर्भवांस्तस्य वशी वसेह च ॥ ४.९.४८ ॥
ମୋ ନିକଟରେ ରହି ଯେ ଆପଣଙ୍କ ଅପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେହି ମଣିଷକୁ ବିଚାର କରି ନିର୍ବାସିତ କରାଯାଉ। ମୋ ପାଖରେ ଯାହା ଧନ ଅଛି, ତାହାର ଆପଣ ପ୍ରଭୁ ଓ ନିୟନ୍ତା; ଏଠାରେ ହିଁ ବାସ କରନ୍ତୁ।
4.9.49
अतोऽभिलाषः परमो न विद्यते न मे जितं किंचन धारये धनम् ।
न भोजनं किंचन संस्पृशेयं हविष्यभोजी निशि च क्षितीशयः ॥ ४.९.४९ ॥
ଅତଏବ ମୋର କୌଣସି ପରମ ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ; ଜିତିଥିବା କୌଣସି ଧନ ମୁଁ ରଖେ ନାହିଁ, କୌଣସି ଭୋଜନ ସ୍ପର୍ଶ କରେ ନାହିଁ। ହବିଷ୍ୟ ଭୋଜନ କରି ରାତିରେ ଭୂମିରେ ଶୟନ କରେ।
4.9.50
व्रतोपदेशात्समयो हि नैष्ठिको न क्रोधितव्यं नरदेव कस्यचित् ।
एवंप्रतिज्ञस्य ममेह भूपते निवासबुद्धिर्भविता तु नान्यथा ॥ ४.९.५० ॥
ବ୍ରତର ଉପଦେଶରୁ ଏହି ନିୟମ ନିଶ୍ଚିତ; ହେ ନରଦେବ, କାହାରିପ୍ରତି କ୍ରୋଧ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହେ ଭୂପତି, ଏପରି ପ୍ରତିଜ୍ଞାବଦ୍ଧ ମୋର ଏଠାରେ ରହିବାର ବୁଦ୍ଧି ହେବ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
4.9.51
एवं वरं मात्स्य वृणे प्रदापितं कृति भविष्यामि वरेण तेऽनघ ॥ ४.९.५१ ॥
ଏପରି, ହେ ମତ୍ସ୍ୟ, ଦିଆଯାଇଥିବା ବର ମୁଁ ବାଛେ; ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତୁମର ବରରେ ମୁଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି।
4.9.52
एवं तु राज्ञः प्रथमः समागमो बभूव मात्स्यस्य युधिष्ठिरस्य च ।
विराटराजस्य हि तेन सङ्गमो बभूव विष्णोरिव वज्रपाणिना ॥ ४.९.५२ ॥
ଏପରି ମତ୍ସ୍ୟରାଜ ବିରାଟ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପ୍ରଥମ ସମାଗମ ହେଲା। ବିରାଟରାଜଙ୍କର ତାଙ୍କ ସହିତ ସମାଗମ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ବଜ୍ରପାଣି ସହିତ ସମାଗମ ପରି ହେଲା।
4.9.53
तमासनस्थं प्रियरूपदर्शनं निरीक्षमाणो न ततर्प भूमिपः ।
सभां च तां प्रज्वलयन्युधिष्ठिरः श्रिया यथा शक्रइव त्रिविष्टपम् ॥ ४.९.५३ ॥
ଆସନରେ ବସିଥିବା, ପ୍ରିୟ ରୂପ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ମଧ୍ୟ ରାଜା ତୃପ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ; ଏବଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯେପରି, ସେପରି ନିଜ ଶୋଭାରେ ସେହି ସଭାକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲେ।
4.9.54
एवं स लब्ध्वा नृपतिः समागमं विराटराजेन नरर्षभस्तदा ।
उवास वीरः परमार्चितः सुखी न चास्य कश्चिच्चरितं बुबोध तत् ॥ ४.९.५४ ॥
ଏହିପରି ସେହି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀର ରାଜା ସେତେବେଳେ ବିରାଟ ରାଜାଙ୍କ ସହ ସମାଗମ ପାଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ସୁଖରେ ବାସ କଲେ; ଏବଂ ତାଙ୍କର ସେହି ଆଚରଣ କେହି ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ।