మహాభారతం · అధ్యాయం 4.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.9.1
ततस्तु ते पुण्यजलां शिवां शुभां महर्षिगन्धर्वनिषेवितोदकाम् ।
त्रिलोककान्तामवतीर्य जाह्नवीमृषींश्च देवांश्च पितृनतपर्यन् ॥ ४.९.१ ॥
అప్పుడు వారు పవిత్ర జలాలు, శుభకరమైన, మహర్షులు గంధర్వులు సేవించే జలాలు కలిగిన, మూడు లోకాలకు ప్రియమైన జాహ్నవిలో దిగి, ఋషులకు, దేవతలకు, పితృదేవతలకు తర్పణం చేశారు.
4.9.2
वरप्रदानं ह्यनुचिन्त्य पार्थिवे हुत्वाऽग्निहोत्रं कृतजप्यमङ्गलः ।
दिशं तथैन्द्रीमभितः प्रपेदिवान्कृताञ्जलिर्धर्ममुपाह्वयच्छनैः ॥ ४.९.२ ॥
వరదానాన్ని స్మరించి, రాజు అగ్నిహోత్రంలో ఆహుతి ఇచ్చి జపం, మంగళకర్మలు చేసి, తూర్పు దిశకు వెళ్లి చేతులు జోడించి మెల్లగా ధర్మాన్ని ఆహ్వానించాడు.
4.9.3
वरप्रदानं मम दत्तवान्पिता प्रसन्नचेता वरदः प्रजापतिः ।
जलार्थिनो मे तृषितस्य सोदरा मया प्रयुक्ता विविशुर्जलाशयम् ॥ ४.९.३ ॥
ప్రసన్నచిత్తుడైన వరదుడు ప్రజాపతి అయిన నా తండ్రి నాకు వరం ఇచ్చాడు. నీళ్లు కోరి దాహంతో ఉన్న నా సోదరులు నేను పంపగా జలాశయంలోకి ప్రవేశించారు.
4.9.4
निपातिता यक्षवरेण ते वने महाहवे वज्रभृतेव दानवाः ।
मया च गत्वा वरदो हि तोषितो विवक्षता प्रश्नसमुच्चयं गुरुः ॥ ४.९.४ ॥
అడవిలో ఆ మహాయుద్ధంలో యక్షశ్రేష్ఠుడు వారిని నేలకూల్చాడు, వజ్రధారి ఇంద్రుడు దానవులను కూల్చినట్లు. నేను వెళ్లి, ప్రశ్నల సమూహాన్ని చెప్పదలచిన వరదాత గురువును సంతోషపెట్టాను.
4.9.5
स मे प्रसन्नो भगवान्वरं ददौ परिष्वजंश्चाह तथैव सौहृदात् ।
वृणीष्व यद्वाञ्छसि पाण्डुनन्दन स्थितोऽन्तरिक्षे वरदोऽस्मि पश्य माम् ॥ ४.९.५ ॥
ఆ భగవానుడు నాపై ప్రసన్నుడై వరం ఇచ్చాడు; స్నేహంతో నన్ను కౌగిలించుకుని ఇలా అన్నాడు: "పాండునందనా, నీవు కోరినది వరంగా కోరుకో. ఆకాశంలో నిలిచిన వరదుడను నేను, నన్ను చూడు."
4.9.6
स वै मयोक्तो वरदः पिता प्रभुः सदैव मे धर्मरता मतिर्भवेत् ।
इमे च जीवन्तु ममानुजाः प्रभो वयं स्वरूपं च जयं तथाऽऽप्नुमः ॥ ४.९.६ ॥
వరదాత, ప్రభువు అయిన ఆ తండ్రిని నేను అడిగాను: నా బుద్ధి ఎల్లప్పుడూ ధర్మంలో రమించాలి. ఓ ప్రభూ, నా తమ్ముళ్లు జీవించాలి; మేము మా స్వరూపాన్ని, విజయాన్ని పొందాలి.
4.9.7
क्षमा च कीर्तिश्च यथेप्सितं भवेद्व्रतं तु सत्यं च समाप्तिरेव च ।
वरो ममैषोस्तु यथाऽनुकीर्तितो न तन्मृषा देववृषो यथाऽब्रवीत् ॥ ४.९.७ ॥
క్షమ, కీర్తి, కోరిన విధంగా వ్రతం, సత్యం, పరిసమాప్తి కలగాలి. ప్రకటించినట్లుగా ఈ వరం నాకు కలగాలి; దేవవృషభుడు చెప్పినది అసత్యం కాదు.
4.9.8
इत्येवमुक्त्वा धर्मात्मा धर्ममेवानुचिन्तयन् ।
तदैव तत्प्रसादेन रूपमेवाभवत्स्वयम् ॥ ४.९.८ ॥
ఇలా చెప్పి, ధర్మాత్ముడు ధర్మాన్నే ధ్యానిస్తూ, ఆ క్షణమే ఆయన అనుగ్రహంతో తన రూపమే తిరిగి వచ్చింది.
4.9.9
स वै द्विजातिस्तरुणस्त्रिदण्डभृत्कमण्डलूष्णीषधरो व्यजायत ।
सुरक्तमाञ्जिष्ठवराम्बरः शिखी पवित्रपाणिर्ददृशे तदाऽद्भुतम् ॥ ४.९.९ ॥
ఆ ద్విజుడు యువకుడిగా కనిపించాడు; త్రిదండం, కమండలం, తలపాగా ధరించి ఉన్నాడు. అందమైన ముదురు ఎరుపు మంజిష్ఠ రంగు వస్త్రం, శిఖ, పవిత్ర హస్తాలతో అప్పుడు అద్భుతంగా కనిపించాడు.
4.9.10
तथैव तेषामपि धर्मचारिणां यथोचितार्हाभरणाम्बरस्रजः ।
क्षणेन राजन्नभवन्महात्मनां प्रशस्तधर्माग्र्यफलाभिकाङ्क्षिणाम् ॥ ४.९.१० ॥
అలాగే, ప్రశంసనీయమైన ధర్మఫలాన్ని కోరిన ఆ ధర్మచారులైన మహాత్ములకు కూడా, ఓ రాజా, క్షణంలో తగిన ఆభరణాలు, వస్త్రాలు, మాలలు లభించాయి.
4.9.11
नवेन रूपेण विशांपतिर्युतस्त्वथर्वरूपेण बभौ प्रतापवान् ।
निबद्धवैडूर्यसितान्सकाञ्चनान्नृपस्तथाऽक्षान्परिवेष्ट्य वाससः ॥ ४.९.११ ॥
కొత్త రూపంతో విశాంపతి అలంకరించబడి, ప్రతాపవంతుడై ప్రకాశించాడు; వైడూర్యము, తెల్లని రత్నాలు, బంగారంతో కూడిన పాచికలను వస్త్రంలో చుట్టి ఉంచాడు.
4.9.12
ततो विराटं प्रथमं युधिष्ठिरो ददर्श दूरात्सुसमृद्धतेजसम् ।
अनन्ततेजोज्वलितं हुताशनं दुरासदं तीक्ष्णविषं यथोरगम् ॥ ४.९.१२ ॥
అప్పుడు యుధిష్ఠిరుడు దూరం నుండి మొదట విరాటుని చూశాడు; అపార తేజస్సుతో మండే అగ్నిలా, తీక్షణ విషమున్న సర్పంలా సమీపించరాని వాడిగా.
4.9.13
सभासदं प्राञ्जलिभिर्जनैर्वृतं विचित्रनानाविधशस्त्रपाणिभिः ।
उपायनौघैः प्रविशद्भिराचितं द्विजैश्च शिक्षाक्षरमन्त्रधारिभिः ॥ ४.९.१३ ॥
సభలో కూర్చున్నవాడు, చేతులు జోడించిన జనులతో చుట్టబడినవాడు; వివిధ విచిత్ర ఆయుధాలు చేతబట్టినవారితో, కానుకల ప్రవాహంతో ప్రవేశించేవారితో, శిక్షా-అక్షర-మంత్రధారులైన బ్రాహ్మణులతో నిండినవాడు.
4.9.14
गजैरुदीर्मं तुरगैश्च सङ्कुलं मृगद्विपैः कुब्जगणैः समावृतम् ।
सितोच्छ्रितोष्णीषनिरुद्धमूर्धजं विचित्रवैडूर्यविकारकुण्डलम् ।
विराटमायाच्च युधिष्ठिरस्तदा बृहस्पतिः शक्रमिव त्रिविष्टपे ॥ ४.९.१४ ॥
ఏనుగులతో నిండి, గుర్రాలతో కిక్కిరిసి, జింకలు ఏనుగులు, కుబ్జుల గుంపులతో చుట్టబడిన; ఎత్తైన తెల్ల తలపాగాతో కట్టిన జుట్టుగల, విచిత్ర వైడూర్య కుండలాలు ధరించిన విరాటుని వద్దకు అప్పుడు యుధిష్ఠిరుడు చేరాడు; స్వర్గంలో ఇంద్రుని వద్దకు బృహస్పతి వచ్చినట్లు.
4.9.15
तमाव्रजन्तं प्रसमीक्ष्य पाण्डवं विराटराजो मुदितेन चक्षुषा ।
पप्रच्छ चैनं स नराधिपो मुहुर्द्विजाश्च ये चास्य सभासदस्तदा ॥ ४.९.१५ ॥
పాండవుడు సమీపిస్తుండటం చూసి విరాట రాజు సంతోషంగా అతనిని అడిగాడు; ఆ నరాధిపతి ఆ సమయంలో అతనిని, బ్రాహ్మణులను, సభాసదులను పదే పదే అడిగాడు.
4.9.16
को वा विजानाति पुराऽस्य दर्शनं युवा सभां योऽयमुपैति मामिकाम् ।
रूपेण सारेण विराजयन्महीं श्रिया ह्ययं वैश्रवणो द्विजो यथा ॥ ४.९.१६ ॥
నా ఈ సభకు వస్తున్న ఈ యువకుడిని ఇంతకుముందు ఎవరు చూశారు? రూపం, బలంతో భూమిని ప్రకాశింపజేస్తూ, ఈ ద్విజుడు కుబేరుడిలా తేజస్సుతో ఉన్నాడు.
4.9.17
मृगेन्द्रराड्वारणयूथपोपमः प्रभात्ययं काञ्चनपर्वतो यथा ।
विराजते पावकसूर्यसन्निभं सचन्द्रनक्षत्र इवांशुमान्ग्रहः ॥ ४.९.१७ ॥
సింహరాజు, గజయూథనాథుని వంటి ఇతడు బంగారు పర్వతంలా ప్రకాశిస్తున్నాడు; అగ్ని, సూర్యుడిలా, చంద్రనక్షత్రాలతో కూడిన తేజోవంతమైన గ్రహంలా విరాజిల్లుతున్నాడు.
4.9.18
न दृश्यतेऽस्यानुचरो न कुञ्जरो न चोष्णरश्म्यावरणं समुच्छ्रितम् ।
न कुण्डलं नाङ्गदमस्य न स्रजो विचित्रिताङ्गश्च रथश्रतुर्युजः ॥ ४.९.१८ ॥
ఇతనికి సేవకులు కనిపించరు, ఏనుగు లేదు; ఎత్తుగా లేచిన ఎండ నివారణ గొడుగు లేదు; కుండలాలు, భుజకీర్తులు, మాలలు లేవు; నాలుగు గుర్రాలు కట్టిన అలంకృత రథమూ లేదు.
4.9.19
क्षात्रं च रूपं हि बिभर्त्ययं भृशं गजेन्द्रशार्दूलमहर्षभोपमः ।
अभ्यागतोऽस्माननलंकृतोपि सन् विरोचते भानुरिवाचिरोदितः ॥ ४.९.१९ ॥
ఇతడు క్షత్రియ రూపం ధరించినవాడు; గజరాజు, పులి, మహావృషభం వంటివాడు. మన వద్దకు వచ్చిన ఇతడు అలంకారాలు లేకపోయినా, కొత్తగా ఉదయించిన సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తున్నాడు.
4.9.20
विभात्ययं क्षत्रिय एव सर्वथा विराट इत्येवमुवाच तं प्रति ।
ससागरान्तामयमद्य मेदिनीं प्रशासितुं चार्हति वासवोपमः ॥ ४.९.२० ॥
ఇతడు అన్ని విధాలుగా క్షత్రియుడిగానే కనిపిస్తున్నాడు అని విరాటుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు. సముద్రాంతంగా వ్యాపించిన ఈ భూమిని పాలించదగినవాడు, ఇంద్రునితో సమానుడు ఇతడు.
4.9.21
नाक्षत्रियो नूनमयं भविष्यति मूर्धाभिषिक्तः प्रतिभाति मां प्रति ।
तुल्यं हि रूपं प्रतिदृश्यतेऽस्य गजस्य सिंहस्य तथर्षभस्य ॥ ४.९.२१ ॥
ఇతడు నిశ్చయంగా క్షత్రియుడు కానివాడు కాదు; మకుటాభిషిక్తుడిగా ఉంటాడని నాకు తోస్తోంది. ఇతని రూపం ఏనుగు, సింహం, వృషభం వంటి వాటితో సమానంగా కనిపిస్తోంది.
4.9.22
यमेष कामं परिमार्गते द्विजः स चास्य सर्वः क्रियतामसंशयम् ।
प्रियं च मे दर्शनमीदृशे जने द्विजेषु मुख्येषु तथाऽतिथिष्वपि ॥ ४.९.२२ ॥
ఈ బ్రాహ్మణుడు ఏ కోరికను కోరుతున్నాడో, దాన్ని అంతటినీ సందేహం లేకుండా నెరవేర్చండి. ఇలాంటి వ్యక్తిని చూడటం నాకు ఇష్టం; శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులను, అతిథులను చూడటం వలె.
4.9.23
धनेषु रत्नेष्वथ गोषु वेश्मसु प्रकामतो मे विचरत्ववारितः ॥ ४.९.२३ ॥
ధనాలలో, రత్నాలలో, గోవులలో, గృహాలలో నా సొంతంగా ఇష్టానుసారం ఎక్కడైనా, ఎవరూ ఆటంకపరచకుండా ఆయన తిరగవచ్చు.
4.9.24
एवं ब्रुवाणस्तमनन्ततेजसं विराजमानं सहसोत्थितो नृपः ।
अन्येन रूपेण समीपमागतं त्रिदण्डकुण्ड्यङ्कुशशिक्यपाणिनम् ॥ ४.९.२४ ॥
ఇలా మాట్లాడుతూ, అనంత తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తున్న ఆతని వైపు రాజు అకస్మాత్తుగా లేచాడు; వేరే రూపంలో సమీపంగా వచ్చినవాడు, చేతుల్లో త్రిదండం, కుండిక, అంకుశం, జోలె ధరించి ఉన్నాడు.
4.9.25
समुत्थिता सा हि सभा सपार्थिवा सविप्रराजन्यविशा सशूद्रका ।
सभागत प्रेक्ष्य तपन्तमर्चिषां विनिःसृतं राहुमुखाद्यथा रविम् ॥ ४.९.२५ ॥
రాహు ముఖం నుండి వెలువడి తపించే సూర్యునిలా సభలోకి వచ్చిన అతనిని చూసి, రాజులు, బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులతో కూడిన ఆ సభ లేచి నిలబడింది.
4.9.26
स तेन पूर्वं जयतां भवानिह द्विजातिनोक्तोऽभिमुखः कृताञ्जलिः ।
जयं जयार्हेण समेत्य वर्धितो विराटराजो ह्यभिवादयच्च तम् ॥ ४.९.२६ ॥
ఆ ద్విజుడు మొదట "మీరు ఇక్కడ విజయులుగా ఉండాలి" అని ఆశీర్వదించాడు. విజయానికి అర్హుడైన అతనిని కలిసి, విజయార్హుడైన విరాట రాజు చేతులు జోడించి ఎదురుగా నిలిచి అతనికి నమస్కరించాడు.
4.9.27
तमब्रवीत्प्राञ्जलिरेष पार्थिवो विराटराजो मधुराक्षरं वचः ।
प्राप्तः कुतस्त्वं भगवन्किमिच्छसि क्व यास्यसे किं करवाणि ते द्विज ॥ ४.९.२७ ॥
చేతులు జోడించిన ఆ విరాట రాజు మధురమైన మాటలతో అతనితో ఇలా అన్నాడు: "భగవాన్, మీరు ఎక్కడి నుండి వచ్చారు? మీరు ఏమి కోరుకుంటున్నారు? ఎక్కడికి వెళ్తారు? ఓ ద్విజా, మీ కోసం నేను ఏమి చేయాలి?"
4.9.28
श्रुतं च शीलं च कुलं च शंस मे गोत्रं तथा नाम च देशमेव ते ।
सत्यप्रतिज्ञा हि भवन्ति साधवो विशेषतः प्रव्रजिता द्विजातयः ॥ ४.९.२८ ॥
మీ విద్య, ఆచారం, కులం, గోత్రం, నామం, దేశం నాకు చెప్పండి. సత్యప్రతిజ్ఞులే సాధువులు, ముఖ్యంగా సన్యసించిన ద్విజులు.
4.9.29
यथाऽनुरूपं प्रचरामि ते त्वहं न चावमन्ता न तवाभिभाषितम् ।
अपूजिता ह्यग्निसमा द्विजातयः कुलं दहेयुः सविषा इवोरगाः ॥ ४.९.२९ ॥
మీకు తగిన విధంగా నేను సేవిస్తాను; మీ మాటను అవమానించను. గౌరవించబడని ద్విజులు అగ్నితో సమానులు; విషంగల పాములు వలె వారు కులాన్నే దహింపజేస్తారు.
4.9.30
सर्वां च भूमिं तव दातुमुत्सहे सदण्डकोशां विसृजामि ते पुरम् ।
कस्यासि राज्ञो विषयादिहागतः किं कर्म चात्राचरसि द्विजोत्तम ॥ ४.९.३० ॥
నేను నీకు సైన్యం, ఖజానాతో కూడిన మొత్తం భూమిని, ఈ నగరాన్ని ఇవ్వడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాను. ఓ ఉత్తమ ద్విజుడా, ఏ రాజు రాజ్యం నుండి ఇక్కడికి వచ్చావు, ఇక్కడ ఏ కర్మ చేస్తున్నావు?
4.9.31
एवं ब्रुवाणं तमुवाच पार्थिवं युधिष्ठिरो धर्ममवेक्ष्य चासकृत् ।
सत्यं वचः को न्विह वक्तुमुत्सहेद्यथाप्रतिज्ञं तु शृणुष्व पार्थिव ॥ ४.९.३१ ॥
ఇలా మాట్లాడుతున్న ఆ రాజుతో యుధిష్ఠిరుడు ధర్మాన్ని పదే పదే దృష్టిలో ఉంచుకొని ఇలా అన్నాడు: ఇక్కడ సత్యవాక్యం పలకడానికి ఎవరు సాహసిస్తారు? అయినా రాజా, నేను చేసిన ప్రతిజ్ఞ ప్రకారం విను.
4.9.32
श्रुतं च शीलं च कुलं च कर्म च शृणुष्व मे जन्म च देशमेव च ।
गुरूपदेशान्नियमाच्च मे व्रतं कुलक्रमार्थं पितृभिर्नियोजितम् ॥ ४.९.३२ ॥
నా శాస్త్రజ్ఞానం, శీలం, కులం, కర్మ, జన్మ, దేశం వినుము. గురువు ఉపదేశం, నియమం వల్ల నా వ్రతం ఏర్పడింది; అది కులాచారం కోసం పితృదేవతలు నాకు నియమించినది.
4.9.33
द्विजो व्रतेनास्मि न च स्वतः प्रभो संमुण्डितः प्रव्रजितस्त्रिदण्डभृत् ।
इदं शरीरं मम पश्य मानुषं समावृतं पञ्चभिरेव धातुभिः ॥ ४.९.३३ ॥
ప్రభూ, నేను వ్రతం వల్లనే ద్విజుడను, స్వభావంతో కాదు. తల గొరిగించుకుని, సన్యాసం స్వీకరించి, త్రిదండం ధరించి ఉన్నాను. ఐదు భూతాలతో మాత్రమే ఆవృతమైన ఈ నా మానవ శరీరాన్ని చూడు.
4.9.34
ममेह पञ्चेन्द्रियगात्रदर्शिनो वदन्ति पञ्चैव पितॄन्यथा श्रुतिः ।
मनुष्यजातित्वमचिन्तयन्नहं न चास्मि तुल्यः पितृभिः स्वभावतः ॥ ४.९.३४ ॥
ఇక్కడ ఐదు ఇంద్రియ శరీరాన్ని చూసేవారు చెబుతారు, శ్రుతి ప్రకారం పితృదేవతలు ఐదుగురే అని. మానవ జన్మను ఆలోచించకుండా నేను స్వభావరీత్యా పితృదేవతలతో సమానుడను కాను.
4.9.35
कङ्को हि नाम्ना विषयं तवागतो व्रती द्विजातिः स्वकृतेन कर्मणा ।
द्यूतप्रसङ्गादधनोऽस्मि राजन्सत्यप्रतिज्ञा व्रतिनश्चरामः ॥ ४.९.३५ ॥
కంకుడు అనే పేరుగల వ్రతధారి ద్విజుడిగా నేను మీ రాజ్యానికి వచ్చాను. నా స్వకర్మవల్ల, జూదాసక్తివల్ల, రాజా, నేను ధనహీనుడను; సత్యప్రతిజ్ఞులైన వ్రతులుగా మేము సంచరిస్తాము.
4.9.36
युधिष्ठिरस्यापि सखाऽभवं पुरा गृहप्रवेशी च शरीरमेव च ।
गृहे च तस्योपितवानहं सुखं राजाऽस्मि तस्य स्वपुरेऽभवं पुरा ॥ ४.९.३६ ॥
పూర్వం నేను యుధిష్ఠిరునికి స్నేహితుడుగా ఉన్నాను, ఇంట్లో ప్రవేశించేవాడిగా, ఆయన దేహానికి సన్నిహితుడుగా కూడా. ఆయన ఇంట్లో నేను సుఖంగా ఉన్నాను; పూర్వం ఆయన స్వంత పట్టణంలో నేను రాజుగా ఉన్నాను.
4.9.37
ममाज्ञया तत्र विचेरुरङ्गना मम प्रियार्थं दमयन्ति वाजिनः ।
मया कृतं तस्य पुरे तु यत्पुरा न तत्कदाचित्कृतवाञ्जनोऽन्यथा ॥ ४.९.३७ ॥
నా ఆజ్ఞతో అక్కడ స్త్రీలు తిరిగేవారు; నా ఆనందం కోసం గుర్రాలు మచ్చిక చేయబడేవి. ఆయన నగరంలో నేను చేసినది, పూర్వం ఎవరూ అలా భిన్నంగా చేయలేదు.
4.9.38
सोहं पुरा तस्य वयस्समः सखा चरामि सर्वां वसुधां सुदुःखितः ।
न तु प्रशान्तिं क्वचिदाप्तवानहं व्रतोपदेशान्नियमेन भारिकः ॥ ४.९.३८ ॥
పూర్వం ఆయనకు సమవయస్కుడైన స్నేహితుడైన నేను, అత్యంత దుఃఖితుడనై భూమి అంతా సంచరిస్తున్నాను. కానీ ఎక్కడా శాంతిని పొందలేదు; వ్రతోపదేశం వల్ల, నియమ భారంతో బరువెక్కిన వాడినై.
4.9.39
वैयाघ्रपद्योस्मि नरेन्द्र गोत्रतस्तदेव सौख्यं मृगयामहे वयम् ।
कृतज्ञभावेन मयाऽनुकीर्तितं युधिष्ठिरस्यात्मसमस्य चेष्टितम् ॥ ४.९.३९ ॥
ఓ రాజా, నేను వైయాఘ్రపద్య గోత్రానికి చెందినవాడను. మేము అదే సుఖాన్ని వెతుకుతున్నాము. కృతజ్ఞతా భావంతో, తనకు సమానుడైన యుధిష్ఠిరుని చరిత్రను నేను వర్ణించాను.
4.9.40
इमं हि मोक्षाश्रममास्थितस्य मे युधिष्ठिरस्तुल्यगुणो भवानपि ।
न मेऽस्ति माता न पिता न बान्धवा न मेऽस्ति रूपं न रतिर्न सन्ततिः ॥ ४.९.४० ॥
ఈ మోక్షాశ్రమంలో నివసించే నాకు, యుధిష్ఠిరుడు కూడా మీతో సమాన గుణాలు కలవాడే. నాకు తల్లి లేదు, తండ్రి లేదు, బంధువులు లేరు; నాకు రూపం లేదు, రతి లేదు, సంతానం కూడా లేదు.
4.9.41
सुखं च दुःखं च हि तुल्यमद्य मे प्रियाप्रिये तुल्यगते गतागते ।
मुक्तोस्मि कामाच्च धनाच्च सांप्रतं त्वदाश्रये वस्तुमिहाभ्युपागतः ॥ ४.९.४१ ॥
ఇప్పుడు నాకు సుఖం దుఃఖం సమానమే; ప్రియం అప్రియం సమానమే; వెళ్ళడం రావడం సమానమే. ఇప్పుడు నేను కామం నుండి, ధనం నుండి విముక్తుడనయ్యాను; మీ ఆశ్రయంలో నివసించడానికి ఇక్కడికి వచ్చాను.
4.9.42
संवत्सरेणेह समाप्यते त्विदं मम व्रतं दुष्करकर्मकारिणः ।
ततो भवन्तं परितोष्य कर्मभिः पुनर्व्रजिष्ये च कुतूहलं यतः ॥ ४.९.४२ ॥
ఇక్కడ ఒక సంవత్సరంలో కష్టమైన కర్మలు చేసే నా ఈ వ్రతం పూర్తవుతుంది. అప్పుడు నా కర్మలతో మిమ్మల్ని సంతృప్తిపరచి, నా కుతూహలం ఎక్కడి నుండి కలిగిందో అక్కడికి మళ్లీ వెళ్తాను.
4.9.43
अक्षान्निवप्तुं कुशलोस्म्वहं सदा पराजितः शकुनिरुतानि चिन्तयन् ।
मृगद्विजानां च रुतानि चिन्तयन्निराश्रयः प्रव्रजितोस्मि भिक्षुकः ॥ ४.९.४३ ॥
నేను పాచికలు వేయడంలో ఎప్పుడూ నైపుణ్యుడను, కానీ ఓడిపోయినవాడను; శకుని వలె పక్షుల ధ్వనులను ఆలోచిస్తూ, మృగాలు మరియు పక్షుల ధ్వనులను ఆలోచిస్తూ, ఆశ్రయం లేకుండా నేను సన్యాసి భిక్షువుగా మారాను.
4.9.44
तेनैवमुक्ते वचने नराधिपः कृताञ्जलिः प्रव्रजितं विलोक्य च ।
अथाब्रवीद्धृष्टमनाः शुभाक्षरं मनोनुगं सर्वसभागतं वचः ॥ ४.९.४४ ॥
అతను ఇలా పలికిన తర్వాత, రాజు చేతులు జోడించి సన్యాసిని చూసి, సంతోషమనస్కుడై, సభలోని వారందరికీ వినిపించేలా, మనసుకు నచ్చే శుభ అక్షరాల మాటలు పలికాడు.
4.9.45
ददामि ते हन्त वरं यदीप्सितं प्रशाधि मत्स्यान्यदि मन्यते भवान् ।
प्रिया हि धूर्ता मम चाक्षकोविदास्त्वं चापि देवो मम राज्यमर्हसि ॥ ४.९.४५ ॥
నీకు కోరిన వరం ఇస్తాను; నీవు సరి అనుకుంటే మత్స్యులను పాలించు. నా ప్రియమైన జూదగాళ్లు పాచికలలో నిపుణులు; నీవు కూడా, నా దేవా, నా రాజ్యానికి అర్హుడవు.
4.9.46
समानयानासनवस्त्रभोजनं प्रभ्रूतमाल्याभरणानुलेपनम् ।
स सार्वभौमोपम सर्वदाऽर्हसि प्रियं हि मन्ये तव नित्यदर्शनम् ॥ ४.९.४६ ॥
వాహనాలు, ఆసనాలు, వస్త్రాలు, భోజనం, విస్తారమైన మాలలు, ఆభరణాలు, సుగంధ లేపనాలు, ఇవన్నీ పొందడానికి నీవు ఎల్లప్పుడూ అర్హుడవు, సార్వభౌముని వలె; ఎందుకంటే నిన్ను నిత్యం చూడటం నాకు ప్రియమని భావిస్తున్నాను.
4.9.47
ये त्वाऽभिधावेयुरनर्थपीडिता द्विजातिमुख्या यदि वेतरे जनाः ।
सर्वाणि कार्याण्यहमर्थितस्त्वया तेषां करिष्यामि न मेऽत्र संशयः ॥ ४.९.४७ ॥
అనర్థంతో పీడితులై నీ వద్దకు పరుగెత్తి వచ్చే వారు, ద్విజులలో ముఖ్యులైనా లేదా ఇతరులైనా, వారి పనులన్నిటినీ నీవు కోరిన కారణంగా నేను చేస్తాను; ఇందులో నాకు ఎలాంటి సందేహం లేదు.
4.9.48
ममान्तिके यश्च तवाप्रियं चरेत्प्रवासये तं परिचिन्त्य मानवम् ।
यच्चापि किंचिद्वसु विद्यते मम प्रभुर्भवांस्तस्य वशी वसेह च ॥ ४.९.४८ ॥
నా సమీపంలో ఉండి మీకు అప్రియమైనది చేసే మనిషిని ఆలోచించి బహిష్కరించండి. నా దగ్గర ఉన్న ఏ ధనమైనా మీరే దానికి ప్రభువు, నియంత; ఇక్కడే నివసించండి.
4.9.49
अतोऽभिलाषः परमो न विद्यते न मे जितं किंचन धारये धनम् ।
न भोजनं किंचन संस्पृशेयं हविष्यभोजी निशि च क्षितीशयः ॥ ४.९.४९ ॥
అందువల్ల నాకు పరమ కోరిక ఏదీ లేదు; నేను గెలిచిన ధనాన్ని ఉంచుకోను, ఏ ఆహారాన్నీ తాకను. హవిష్య భోజనం చేసేవాడినై, రాత్రి నేలపై పడుకుంటాను.
4.9.50
व्रतोपदेशात्समयो हि नैष्ठिको न क्रोधितव्यं नरदेव कस्यचित् ।
एवंप्रतिज्ञस्य ममेह भूपते निवासबुद्धिर्भविता तु नान्यथा ॥ ४.९.५० ॥
వ్రత ఉపదేశం వల్ల ఈ నియమం స్థిరమైనది; ఓ నరదేవా, ఎవరిమీదా కోపించకూడదు. ఓ భూపతీ, ఇలా ప్రతిజ్ఞ చేసిన నాకు ఇక్కడ నివసించాలనే బుద్ధి ఉంటుంది; ఇతరంగా కాదు.
4.9.51
एवं वरं मात्स्य वृणे प्रदापितं कृति भविष्यामि वरेण तेऽनघ ॥ ४.९.५१ ॥
ఇలా, ఓ మత్స్యరాజా, ఇవ్వబడిన వరాన్ని నేను కోరుతున్నాను; ఓ నిష్కళంకుడా, నీ వరం ప్రకారం నేను చేస్తాను.
4.9.52
एवं तु राज्ञः प्रथमः समागमो बभूव मात्स्यस्य युधिष्ठिरस्य च ।
विराटराजस्य हि तेन सङ्गमो बभूव विष्णोरिव वज्रपाणिना ॥ ४.९.५२ ॥
ఇలా మత్స్యరాజు విరాటుకు, యుధిష్ఠిరునికి మొదటి సమాగమం జరిగింది. విరాటరాజుకు ఆయనతో కలయిక, విష్ణువుకు వజ్రపాణితో కలయిక వలె జరిగింది.
4.9.53
तमासनस्थं प्रियरूपदर्शनं निरीक्षमाणो न ततर्प भूमिपः ।
सभां च तां प्रज्वलयन्युधिष्ठिरः श्रिया यथा शक्रइव त्रिविष्टपम् ॥ ४.९.५३ ॥
ఆసనంపై కూర్చున్న, ప్రియమైన రూపం గల ఆయనను చూస్తూనే రాజు తృప్తి చెందలేదు; యుధిష్ఠిరుడు తన కాంతితో ఆ సభను ఇంద్రుడు స్వర్గాన్ని ప్రకాశింపజేసినట్లు ప్రకాశింపజేశాడు.
4.9.54
एवं स लब्ध्वा नृपतिः समागमं विराटराजेन नरर्षभस्तदा ।
उवास वीरः परमार्चितः सुखी न चास्य कश्चिच्चरितं बुबोध तत् ॥ ४.९.५४ ॥
ఈ విధంగా ఆ నరశ్రేష్ఠుడైన వీరుడు ఆనాడు విరాటరాజుతో సమాగమాన్ని పొంది, ఎంతో గౌరవించబడి సుఖంగా నివసించాడు; అతని ఆ ప్రవర్తనను ఎవరూ గ్రహించలేదు.