മഹാഭാരതം · അധ്യായം 4.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.9.1
ततस्तु ते पुण्यजलां शिवां शुभां महर्षिगन्धर्वनिषेवितोदकाम् ।
त्रिलोककान्तामवतीर्य जाह्नवीमृषींश्च देवांश्च पितृनतपर्यन् ॥ ४.९.१ ॥
അപ്പോൾ അവർ പുണ്യജലമുള്ള, മംഗളകരമായ, മഹർഷിമാരും ഗന്ധർവന്മാരും സേവിക്കുന്ന ജലമുള്ള, മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും പ്രിയമായ ജാഹ്നവിയിൽ ഇറങ്ങി ഋഷിമാർക്കും ദേവന്മാർക്കും പിതൃക്കൾക്കും തർപ്പണം ചെയ്തു.
4.9.2
वरप्रदानं ह्यनुचिन्त्य पार्थिवे हुत्वाऽग्निहोत्रं कृतजप्यमङ्गलः ।
दिशं तथैन्द्रीमभितः प्रपेदिवान्कृताञ्जलिर्धर्ममुपाह्वयच्छनैः ॥ ४.९.२ ॥
വരദാനത്തെ ഓർത്ത് രാജാവ് അഗ്നിഹോത്രത്തിൽ ആഹുതി ചെയ്ത്, ജപവും മംഗളകർമ്മങ്ങളും നടത്തി, കിഴക്കൻ ദിശയിലേക്ക് ചെന്ന് കൈകൂപ്പി മെല്ലെ ധർമ്മനെ വിളിച്ചു.
4.9.3
वरप्रदानं मम दत्तवान्पिता प्रसन्नचेता वरदः प्रजापतिः ।
जलार्थिनो मे तृषितस्य सोदरा मया प्रयुक्ता विविशुर्जलाशयम् ॥ ४.९.३ ॥
പ്രസന്നമനസ്സോടെ വരദായകനായ പ്രജാപതിയായ എന്റെ പിതാവ് എനിക്ക് വരം നൽകി. വെള്ളം തേടി ദാഹിച്ച എന്റെ സഹോദരന്മാർ ഞാൻ അയച്ചതിനാൽ ജലാശയത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
4.9.4
निपातिता यक्षवरेण ते वने महाहवे वज्रभृतेव दानवाः ।
मया च गत्वा वरदो हि तोषितो विवक्षता प्रश्नसमुच्चयं गुरुः ॥ ४.९.४ ॥
വനത്തിൽ ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ യക്ഷശ്രേഷ്ഠൻ അവരെ വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രൻ ദാനവരെ വീഴ്ത്തിയതുപോലെ വീഴ്ത്തി. ഞാൻ ചെന്ന്, ചോദ്യങ്ങളുടെ കൂട്ടം പറയാനാഗ്രഹിച്ച വരദായകനായ ഗുരുവിനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു.
4.9.5
स मे प्रसन्नो भगवान्वरं ददौ परिष्वजंश्चाह तथैव सौहृदात् ।
वृणीष्व यद्वाञ्छसि पाण्डुनन्दन स्थितोऽन्तरिक्षे वरदोऽस्मि पश्य माम् ॥ ४.९.५ ॥
ആ ഭഗവാൻ എന്നിൽ പ്രസാദിച്ച് വരം നൽകി; സൗഹൃദത്താൽ എന്നെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് പറഞ്ഞു: "പാണ്ഡുപുത്രാ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക. ആകാശത്തു നിൽക്കുന്ന വരദായകനാണ് ഞാൻ, എന്നെ നോക്കുക."
4.9.6
स वै मयोक्तो वरदः पिता प्रभुः सदैव मे धर्मरता मतिर्भवेत् ।
इमे च जीवन्तु ममानुजाः प्रभो वयं स्वरूपं च जयं तथाऽऽप्नुमः ॥ ४.९.६ ॥
വരദായകനും പ്രഭുവുമായ ആ പിതാവിനോട് ഞാൻ അപേക്ഷിച്ചു: എന്റെ മനസ്സ് എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ രമിക്കട്ടെ. ഹേ പ്രഭോ, എന്റെ അനുജന്മാർ ജീവിക്കട്ടെ; ഞങ്ങൾ സ്വന്തം രൂപവും വിജയവും നേടട്ടെ.
4.9.7
क्षमा च कीर्तिश्च यथेप्सितं भवेद्व्रतं तु सत्यं च समाप्तिरेव च ।
वरो ममैषोस्तु यथाऽनुकीर्तितो न तन्मृषा देववृषो यथाऽब्रवीत् ॥ ४.९.७ ॥
ക്ഷമയും കീർത്തിയും, ഇഷ്ടമനുസരിച്ച് വ്രതവും, സത്യവും, പൂർത്തിയും ഉണ്ടാകട്ടെ. പറഞ്ഞതുപോലെ ഈ വരം എനിക്കുണ്ടാകട്ടെ; ദേവവൃഷഭൻ പറഞ്ഞത് വ്യാജമല്ല.
4.9.8
इत्येवमुक्त्वा धर्मात्मा धर्ममेवानुचिन्तयन् ।
तदैव तत्प्रसादेन रूपमेवाभवत्स्वयम् ॥ ४.९.८ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ധർമ്മാത്മാവ് ധർമ്മത്തെത്തന്നെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ആ നിമിഷത്തിൽത്തന്നെ അവന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ സ്വന്തം രൂപം തന്നെ പ്രത്യക്ഷമായി.
4.9.9
स वै द्विजातिस्तरुणस्त्रिदण्डभृत्कमण्डलूष्णीषधरो व्यजायत ।
सुरक्तमाञ्जिष्ठवराम्बरः शिखी पवित्रपाणिर्ददृशे तदाऽद्भुतम् ॥ ४.९.९ ॥
ആ ദ്വിജൻ യുവാവായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; ത്രിദണ്ഡവും കമണ്ഡലുവും തലപ്പാവും ധരിച്ചിരുന്നു. മനോഹരമായ കടുംചുവപ്പ് മഞ്ജിഷ്ഠ വസ്ത്രവും ശിഖയും പവിത്രമായ കൈകളുമായി അദ്ദേഹം അപ്പോൾ അത്ഭുതമായി കാണപ്പെട്ടു.
4.9.10
तथैव तेषामपि धर्मचारिणां यथोचितार्हाभरणाम्बरस्रजः ।
क्षणेन राजन्नभवन्महात्मनां प्रशस्तधर्माग्र्यफलाभिकाङ्क्षिणाम् ॥ ४.९.१० ॥
അതുപോലെ, പ്രശംസിക്കപ്പെട്ട ധർമ്മത്തിന്റെ ഉത്തമഫലം ആഗ്രഹിച്ച ആ ധർമ്മാചാരികളായ മഹാത്മാക്കൾക്കും, ഹേ രാജാവേ, ഒരു നിമിഷത്തിൽ യോഗ്യമായ ആഭരണങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും മാലകളും ഉണ്ടായി.
4.9.11
नवेन रूपेण विशांपतिर्युतस्त्वथर्वरूपेण बभौ प्रतापवान् ।
निबद्धवैडूर्यसितान्सकाञ्चनान्नृपस्तथाऽक्षान्परिवेष्ट्य वाससः ॥ ४.९.११ ॥
പുതിയ രൂപത്തിൽ വിശാംപതി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് പ്രതാപവാനായി തിളങ്ങി; വൈഡൂര്യവും വെളുത്ത രത്നങ്ങളും സ്വർണവും പതിച്ച കരുക്കൾ വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു.
4.9.12
ततो विराटं प्रथमं युधिष्ठिरो ददर्श दूरात्सुसमृद्धतेजसम् ।
अनन्ततेजोज्वलितं हुताशनं दुरासदं तीक्ष्णविषं यथोरगम् ॥ ४.९.१२ ॥
അപ്പോൾ യുധിഷ്ഠിരൻ ദൂരെ നിന്ന് ആദ്യം വിരാടനെ കണ്ടു; അനന്തമായ തേജസ്സിൽ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെയും, തീക്ഷ്ണവിഷമുള്ള സർപ്പംപോലെയും അടുക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവനായി.
4.9.13
सभासदं प्राञ्जलिभिर्जनैर्वृतं विचित्रनानाविधशस्त्रपाणिभिः ।
उपायनौघैः प्रविशद्भिराचितं द्विजैश्च शिक्षाक्षरमन्त्रधारिभिः ॥ ४.९.१३ ॥
സഭയിലിരിക്കുന്നവൻ, കൈകൂപ്പിയ ജനങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവൻ; വിചിത്രമായ പലതരം ആയുധങ്ങൾ കയ്യിലേന്തിയവരാലും കാഴ്ചവസ്തുക്കളുടെ പ്രവാഹവുമായി കടക്കുന്നവരാലും, ശിക്ഷാ-അക്ഷര-മന്ത്രധാരികളായ ബ്രാഹ്മണരാലും നിറഞ്ഞവൻ.
4.9.14
गजैरुदीर्मं तुरगैश्च सङ्कुलं मृगद्विपैः कुब्जगणैः समावृतम् ।
सितोच्छ्रितोष्णीषनिरुद्धमूर्धजं विचित्रवैडूर्यविकारकुण्डलम् ।
विराटमायाच्च युधिष्ठिरस्तदा बृहस्पतिः शक्रमिव त्रिविष्टपे ॥ ४.९.१४ ॥
ആനകളാൽ നിറഞ്ഞ്, കുതിരകളാൽ തിങ്ങി, മാനുകളും ആനകളും കൂനന്മാരുടെ കൂട്ടങ്ങളും ചുറ്റിയ; ഉയർന്ന വെള്ളത്തലപ്പാവിനാൽ കെട്ടിയ മുടിയുള്ള, വിചിത്രമായ വൈഡൂര്യ കുണ്ഡലങ്ങൾ അണിഞ്ഞ വിരാടന്റെ അടുത്തേക്ക് അപ്പോൾ യുധിഷ്ഠിരൻ എത്തി; സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ഇന്ദ്രനെ സമീപിക്കുന്ന ബൃഹസ്പതിയെപ്പോലെ.
4.9.15
तमाव्रजन्तं प्रसमीक्ष्य पाण्डवं विराटराजो मुदितेन चक्षुषा ।
पप्रच्छ चैनं स नराधिपो मुहुर्द्विजाश्च ये चास्य सभासदस्तदा ॥ ४.९.१५ ॥
പാണ്ഡവൻ സമീപിക്കുന്നത് കണ്ട് വിരാടരാജാവ് സന്തോഷദൃഷ്ടിയോടെ അവനോട് ചോദിച്ചു; ആ നരാധിപൻ അപ്പോൾ അവനോടും ബ്രാഹ്മണരോടും സഭാംഗങ്ങളോടും വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിച്ചു.
4.9.16
को वा विजानाति पुराऽस्य दर्शनं युवा सभां योऽयमुपैति मामिकाम् ।
रूपेण सारेण विराजयन्महीं श्रिया ह्ययं वैश्रवणो द्विजो यथा ॥ ४.९.१६ ॥
എന്റെ ഈ സഭയിലേക്ക് വരുന്ന ഈ യുവാവിനെ മുമ്പ് ആരാണ് കണ്ടിട്ടുള്ളത്? രൂപത്താലും ബലത്താലും ഭൂമിയെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന ഇവൻ ഐശ്വര്യത്തിൽ വൈശ്രവണനെപ്പോലെയുള്ള ദ്വിജനാണ്.
4.9.17
मृगेन्द्रराड्वारणयूथपोपमः प्रभात्ययं काञ्चनपर्वतो यथा ।
विराजते पावकसूर्यसन्निभं सचन्द्रनक्षत्र इवांशुमान्ग्रहः ॥ ४.९.१७ ॥
സിംഹരാജനെയും ആനക്കൂട്ടത്തിന്റെ നായകനെയും പോലെയുള്ള ഇവൻ സ്വർണപർവതംപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു; അഗ്നിയെയും സൂര്യനെയും പോലെ, ചന്ദ്രനക്ഷത്രങ്ങളോടുകൂടിയ തേജസ്വിയായ ഗ്രഹംപോലെ വിളങ്ങുന്നു.
4.9.18
न दृश्यतेऽस्यानुचरो न कुञ्जरो न चोष्णरश्म्यावरणं समुच्छ्रितम् ।
न कुण्डलं नाङ्गदमस्य न स्रजो विचित्रिताङ्गश्च रथश्रतुर्युजः ॥ ४.९.१८ ॥
ഇവന് പരിചാരകരെയോ ആനയെയോ കാണുന്നില്ല; വെയിലിനെ തടയുന്ന ഉയർന്ന കുടയുമില്ല; കുണ്ഡലങ്ങളോ അംഗദമോ മാലകളോ ഇല്ല; നാലു കുതിരകൾ പൂട്ടിയ അലങ്കരിച്ച രഥവുമില്ല.
4.9.19
क्षात्रं च रूपं हि बिभर्त्ययं भृशं गजेन्द्रशार्दूलमहर्षभोपमः ।
अभ्यागतोऽस्माननलंकृतोपि सन् विरोचते भानुरिवाचिरोदितः ॥ ४.९.१९ ॥
ഇവൻ ക്ഷത്രിയരൂപം ധരിക്കുന്നു; ഗജേന്ദ്രനെയും വ്യാഘ്രത്തെയും മഹാവൃഷഭത്തെയും പോലെയാണ്. നമ്മുടെ അടുത്തേക്ക് വന്ന ഇവൻ അലങ്കാരമില്ലെങ്കിലും, പുതുതായി ഉദിച്ച സൂര്യനെപ്പോലെ വിളങ്ങുന്നു.
4.9.20
विभात्ययं क्षत्रिय एव सर्वथा विराट इत्येवमुवाच तं प्रति ।
ससागरान्तामयमद्य मेदिनीं प्रशासितुं चार्हति वासवोपमः ॥ ४.९.२० ॥
ഇദ്ദേഹം എല്ലാവിധത്തിലും ക്ഷത്രിയൻ തന്നെയാണ് എന്ന് വിരാടൻ അദ്ദേഹത്തോടു പറഞ്ഞു. സമുദ്രാന്തം വരെയുള്ള ഈ ഭൂമിയെ ഭരിക്കാൻ ഇദ്ദേഹം യോഗ്യനാണ്, ഇന്ദ്രതുല്യൻ.
4.9.21
नाक्षत्रियो नूनमयं भविष्यति मूर्धाभिषिक्तः प्रतिभाति मां प्रति ।
तुल्यं हि रूपं प्रतिदृश्यतेऽस्य गजस्य सिंहस्य तथर्षभस्य ॥ ४.९.२१ ॥
ഇദ്ദേഹം തീർച്ചയായും ക്ഷത്രിയനല്ലാത്തവനല്ല; മുടിചൂടിയ രാജാവായിരിക്കും എന്ന് എനിക്കു തോന്നുന്നു. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ രൂപം ആന, സിംഹം, കാള എന്നിവയുടെ രൂപത്തിനു തുല്യമായി കാണപ്പെടുന്നു.
4.9.22
यमेष कामं परिमार्गते द्विजः स चास्य सर्वः क्रियतामसंशयम् ।
प्रियं च मे दर्शनमीदृशे जने द्विजेषु मुख्येषु तथाऽतिथिष्वपि ॥ ४.९.२२ ॥
ഈ ബ്രാഹ്മണൻ ഏത് ആഗ്രഹമാണ് തേടുന്നത്, അതെല്ലാം സംശയമില്ലാതെ നിറവേറ്റപ്പെടട്ടെ. ഇത്തരമൊരാളെ കാണുന്നത് എനിക്കു പ്രിയമാണ്; ശ്രേഷ്ഠരായ ബ്രാഹ്മണരെയും അതിഥികളെയും പോലെ.
4.9.23
धनेषु रत्नेष्वथ गोषु वेश्मसु प्रकामतो मे विचरत्ववारितः ॥ ४.९.२३ ॥
ധനങ്ങളിലും രത്നങ്ങളിലും പശുക്കളിലും ഭവനങ്ങളിലും എന്റെ സമ്മതത്തോടെ ഇഷ്ടം പോലെ തടസ്സമില്ലാതെ അദ്ദേഹം സഞ്ചരിക്കട്ടെ.
4.9.24
एवं ब्रुवाणस्तमनन्ततेजसं विराजमानं सहसोत्थितो नृपः ।
अन्येन रूपेण समीपमागतं त्रिदण्डकुण्ड्यङ्कुशशिक्यपाणिनम् ॥ ४.९.२४ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കെ, അനന്തതേജസ്സോടെ പ്രകാശിക്കുന്ന അദ്ദേഹത്തിനുനേരെ രാജാവ് പെട്ടെന്ന് എഴുന്നേറ്റു; മറ്റൊരു രൂപത്തിൽ അടുത്തെത്തിയവൻ, കയ്യിൽ ത്രിദണ്ഡവും കമണ്ഡലുവും അങ്കുശവും സഞ്ചിയും ധരിച്ചിരുന്നു.
4.9.25
समुत्थिता सा हि सभा सपार्थिवा सविप्रराजन्यविशा सशूद्रका ।
सभागत प्रेक्ष्य तपन्तमर्चिषां विनिःसृतं राहुमुखाद्यथा रविम् ॥ ४.९.२५ ॥
രാഹുവിന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് ജ്വലിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ സഭയിൽ എത്തിയ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട്, രാജാക്കന്മാരോടും ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രർ എന്നിവരോടുമൊപ്പം ആ സഭ എഴുന്നേറ്റു.
4.9.26
स तेन पूर्वं जयतां भवानिह द्विजातिनोक्तोऽभिमुखः कृताञ्जलिः ।
जयं जयार्हेण समेत्य वर्धितो विराटराजो ह्यभिवादयच्च तम् ॥ ४.९.२६ ॥
ആ ദ്വിജൻ ആദ്യം "അങ്ങ് ഇവിടെ ജയിക്കട്ടെ" എന്ന് അനുഗ്രഹിച്ചു. ജയാർഹനായ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട്, സ്വയം ജയാർഹനായ വിരാട രാജാവ് കൈകൂപ്പി മുന്നിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹത്തെ വണങ്ങി.
4.9.27
तमब्रवीत्प्राञ्जलिरेष पार्थिवो विराटराजो मधुराक्षरं वचः ।
प्राप्तः कुतस्त्वं भगवन्किमिच्छसि क्व यास्यसे किं करवाणि ते द्विज ॥ ४.९.२७ ॥
കൈകൂപ്പിനിന്ന ആ വിരാട രാജാവ് മധുരമായ വാക്കുകളിൽ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു: "ഭഗവാനേ, അങ്ങ് എവിടെനിന്നാണ് വന്നത്? അങ്ങ് എന്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്നു? എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്? ദ്വിജാ, അങ്ങേക്കായി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?"
4.9.28
श्रुतं च शीलं च कुलं च शंस मे गोत्रं तथा नाम च देशमेव ते ।
सत्यप्रतिज्ञा हि भवन्ति साधवो विशेषतः प्रव्रजिता द्विजातयः ॥ ४.९.२८ ॥
അങ്ങയുടെ വിദ്യയും ശീലവും കുലവും ഗോത്രവും പേരും ദേശവും എന്നോട് പറയൂ. സത്യപ്രതിജ്ഞരാണ് സാധുക്കൾ, വിശേഷിച്ച് സന്ന്യാസം സ്വീകരിച്ച ദ്വിജർ.
4.9.29
यथाऽनुरूपं प्रचरामि ते त्वहं न चावमन्ता न तवाभिभाषितम् ।
अपूजिता ह्यग्निसमा द्विजातयः कुलं दहेयुः सविषा इवोरगाः ॥ ४.९.२९ ॥
അങ്ങേയ്ക്ക് യോജിച്ച വിധം ഞാൻ ശുശ്രൂഷിക്കും; അങ്ങയുടെ വാക്ക് ഞാൻ നിന്ദിക്കുകയുമില്ല. പൂജിക്കപ്പെടാത്ത ദ്വിജർ അഗ്നിക്കു തുല്യരാണ്; വിഷമുള്ള സർപ്പങ്ങളെപ്പോലെ അവർ കുലത്തെ ദഹിപ്പിക്കും.
4.9.30
सर्वां च भूमिं तव दातुमुत्सहे सदण्डकोशां विसृजामि ते पुरम् ।
कस्यासि राज्ञो विषयादिहागतः किं कर्म चात्राचरसि द्विजोत्तम ॥ ४.९.३० ॥
സൈന്യത്തോടും ഖജനാവിനോടും കൂടിയ ഭൂമി മുഴുവനും ഈ നഗരവും നിനക്കു നൽകാൻ ഞാൻ ഒരുക്കമാണ്. ശ്രേഷ്ഠനായ ദ്വിജാ, ഏതു രാജാവിന്റെ രാജ്യത്തുനിന്നാണ് നീ ഇവിടെ വന്നത്, ഇവിടെ നീ എന്ത് കർമ്മം ചെയ്യുന്നു?
4.9.31
एवं ब्रुवाणं तमुवाच पार्थिवं युधिष्ठिरो धर्ममवेक्ष्य चासकृत् ।
सत्यं वचः को न्विह वक्तुमुत्सहेद्यथाप्रतिज्ञं तु शृणुष्व पार्थिव ॥ ४.९.३१ ॥
ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ച ആ രാജാവിനോട് യുധിഷ്ഠിരൻ ധർമ്മത്തെ പലവുരു ഓർത്തുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: ഇവിടെ സത്യവാക്ക് പറയാൻ ആർ ധൈര്യപ്പെടും? എങ്കിലും രാജാവേ, ഞാൻ ചെയ്ത പ്രതിജ്ഞപോലെ കേൾക്കുക.
4.9.32
श्रुतं च शीलं च कुलं च कर्म च शृणुष्व मे जन्म च देशमेव च ।
गुरूपदेशान्नियमाच्च मे व्रतं कुलक्रमार्थं पितृभिर्नियोजितम् ॥ ४.९.३२ ॥
എന്റെ പഠനം, ശീലം, കുലം, കർമ്മം, ജന്മം, ദേശം ഇവയെല്ലാം കേൾക്കുക. ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശത്താലും നിയമത്താലും എന്റെ വ്രതം ഉണ്ട്; കുലാചാരത്തിനായി പിതൃക്കൾ എനിക്ക് നിയോഗിച്ചതാണത്.
4.9.33
द्विजो व्रतेनास्मि न च स्वतः प्रभो संमुण्डितः प्रव्रजितस्त्रिदण्डभृत् ।
इदं शरीरं मम पश्य मानुषं समावृतं पञ्चभिरेव धातुभिः ॥ ४.९.३३ ॥
പ്രഭോ, ഞാൻ വ്രതത്താൽ ദ്വിജനാണ്, സ്വഭാവത്താലല്ല. തല മുണ്ഡനം ചെയ്ത്, സന്ന്യസിച്ച്, ത്രിദണ്ഡം ധരിച്ചവനാണ് ഞാൻ. അഞ്ച് ധാതുക്കളാൽ മാത്രം മൂടപ്പെട്ട ഈ മനുഷ്യശരീരം നോക്കൂ.
4.9.34
ममेह पञ्चेन्द्रियगात्रदर्शिनो वदन्ति पञ्चैव पितॄन्यथा श्रुतिः ।
मनुष्यजातित्वमचिन्तयन्नहं न चास्मि तुल्यः पितृभिः स्वभावतः ॥ ४.९.३४ ॥
ഇവിടെ അഞ്ച് ഇന്ദ്രിയ ശരീരത്തെ കാണുന്നവർ പറയുന്നു, ശ്രുതിപ്രകാരം പിതൃക്കൾ അഞ്ചുപേർ മാത്രമാണെന്ന്. മനുഷ്യജന്മത്തെ ചിന്തിക്കാതെ ഞാൻ സ്വഭാവത്താൽ പിതൃക്കൾക്ക് തുല്യനല്ല.
4.9.35
कङ्को हि नाम्ना विषयं तवागतो व्रती द्विजातिः स्वकृतेन कर्मणा ।
द्यूतप्रसङ्गादधनोऽस्मि राजन्सत्यप्रतिज्ञा व्रतिनश्चरामः ॥ ४.९.३५ ॥
കങ്കൻ എന്ന പേരുള്ള വ്രതധാരിയായ ദ്വിജനായി ഞാൻ അങ്ങയുടെ രാജ്യത്തിൽ എത്തി. സ്വകർമ്മത്താൽ, ചൂതാട്ടാസക്തിയാൽ, രാജാവേ, ഞാൻ ധനഹീനനാണ്; സത്യപ്രതിജ്ഞരായ വ്രതികളായി ഞങ്ങൾ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
4.9.36
युधिष्ठिरस्यापि सखाऽभवं पुरा गृहप्रवेशी च शरीरमेव च ।
गृहे च तस्योपितवानहं सुखं राजाऽस्मि तस्य स्वपुरेऽभवं पुरा ॥ ४.९.३६ ॥
മുൻകാലത്ത് ഞാൻ യുധിഷ്ഠിരന്റെ സുഹൃത്തായിരുന്നു, വീട്ടിൽ പ്രവേശിക്കുന്നവനും അവന്റെ ശരീരത്തോട് അടുത്തവനുമായി. അവന്റെ വീട്ടിൽ ഞാൻ സുഖമായി വസിച്ചു; മുൻകാലത്ത് അവന്റെ സ്വന്തം നഗരത്തിൽ ഞാൻ രാജാവായിരുന്നു.
4.9.37
ममाज्ञया तत्र विचेरुरङ्गना मम प्रियार्थं दमयन्ति वाजिनः ।
मया कृतं तस्य पुरे तु यत्पुरा न तत्कदाचित्कृतवाञ्जनोऽन्यथा ॥ ४.९.३७ ॥
എന്റെ കല്പനയാൽ അവിടെ സ്ത്രീകൾ സഞ്ചരിച്ചു; എന്റെ പ്രീതിക്കായി കുതിരകൾ മെരുക്കപ്പെട്ടു. അവന്റെ നഗരത്തിൽ ഞാൻ ചെയ്തത്, മുൻകാലത്ത് ആരും അന്യഥാ ചെയ്തിട്ടില്ല.
4.9.38
सोहं पुरा तस्य वयस्समः सखा चरामि सर्वां वसुधां सुदुःखितः ।
न तु प्रशान्तिं क्वचिदाप्तवानहं व्रतोपदेशान्नियमेन भारिकः ॥ ४.९.३८ ॥
മുൻകാലത്ത് അവന്റെ സമവയസ്കനായ സുഹൃത്തായിരുന്ന ഞാൻ, അതിദുഃഖിതനായി ഭൂമി മുഴുവൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഒരിടത്തും ശാന്തി നേടിയിട്ടില്ല; വ്രതോപദേശത്താലും നിയമഭാരത്താലും അമർന്നവനായി.
4.9.39
वैयाघ्रपद्योस्मि नरेन्द्र गोत्रतस्तदेव सौख्यं मृगयामहे वयम् ।
कृतज्ञभावेन मयाऽनुकीर्तितं युधिष्ठिरस्यात्मसमस्य चेष्टितम् ॥ ४.९.३९ ॥
ഹേ രാജാവേ, ഞാൻ വൈയാഘ്രപദ്യ ഗോത്രത്തിൽ പെട്ടവനാണ്. ഞങ്ങൾ ആ സുഖം തന്നെയാണ് തേടുന്നത്. കൃതജ്ഞതാഭാവത്തോടെ, തനിക്കു സമനായ യുധിഷ്ഠിരന്റെ ചരിതം ഞാൻ വർണിച്ചു.
4.9.40
इमं हि मोक्षाश्रममास्थितस्य मे युधिष्ठिरस्तुल्यगुणो भवानपि ।
न मेऽस्ति माता न पिता न बान्धवा न मेऽस्ति रूपं न रतिर्न सन्ततिः ॥ ४.९.४० ॥
ഈ മോക്ഷാശ്രമത്തിൽ വസിക്കുന്ന എനിക്ക് യുധിഷ്ഠിരനും നിങ്ങളെപ്പോലെ സമഗുണനാണ്. എനിക്ക് അമ്മയില്ല, അച്ഛനില്ല, ബന്ധുക്കളില്ല; എനിക്ക് രൂപമില്ല, രതിയില്ല, സന്തതിയുമില്ല.
4.9.41
सुखं च दुःखं च हि तुल्यमद्य मे प्रियाप्रिये तुल्यगते गतागते ।
मुक्तोस्मि कामाच्च धनाच्च सांप्रतं त्वदाश्रये वस्तुमिहाभ्युपागतः ॥ ४.९.४१ ॥
ഇപ്പോൾ എനിക്ക് സുഖവും ദുഃഖവും സമമാണ്; പ്രിയവും അപ്രിയവും സമമാണ്; പോക്കും വരവും സമമാണ്. ഇപ്പോൾ ഞാൻ കാമത്തിൽനിന്നും ധനത്തിൽനിന്നും മുക്തനായിരിക്കുന്നു; നിങ്ങളുടെ അഭയത്തിൽ വസിക്കാനാണ് ഇവിടെ എത്തിയത്.
4.9.42
संवत्सरेणेह समाप्यते त्विदं मम व्रतं दुष्करकर्मकारिणः ।
ततो भवन्तं परितोष्य कर्मभिः पुनर्व्रजिष्ये च कुतूहलं यतः ॥ ४.९.४२ ॥
ഇവിടെ ഒരു വർഷം കൊണ്ട് കഠിനകർമങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന എന്റെ ഈ വ്രതം പൂർത്തിയാകും. അപ്പോൾ എന്റെ കർമങ്ങളാൽ നിങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിച്ച്, കൗതുകം എവിടെനിന്നു വന്നുവോ അവിടേക്ക് ഞാൻ വീണ്ടും പോകും.
4.9.43
अक्षान्निवप्तुं कुशलोस्म्वहं सदा पराजितः शकुनिरुतानि चिन्तयन् ।
मृगद्विजानां च रुतानि चिन्तयन्निराश्रयः प्रव्रजितोस्मि भिक्षुकः ॥ ४.९.४३ ॥
ഞാൻ ചൂതുകളിക്കുന്നതിൽ എപ്പോഴും നിപുണനാണ്, എന്നാൽ തോറ്റവനാണ്; ശകുനിയെപ്പോലെ പക്ഷികളുടെ ശബ്ദങ്ങളെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, മൃഗങ്ങളുടെയും പക്ഷികളുടെയും ശബ്ദങ്ങളെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, ആശ്രയമില്ലാതെ ഞാൻ സന്ന്യാസിയായ ഭിക്ഷുവായി മാറി.
4.9.44
तेनैवमुक्ते वचने नराधिपः कृताञ्जलिः प्रव्रजितं विलोक्य च ।
अथाब्रवीद्धृष्टमनाः शुभाक्षरं मनोनुगं सर्वसभागतं वचः ॥ ४.९.४४ ॥
അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, രാജാവ് കൈകൂപ്പി സന്ന്യാസിയെ നോക്കി, സന്തുഷ്ടമനസ്സോടെ, സഭയിലുള്ള എല്ലാവരും കേൾക്കത്തക്ക, മനസ്സിന് ഇണങ്ങുന്ന ശുഭവാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
4.9.45
ददामि ते हन्त वरं यदीप्सितं प्रशाधि मत्स्यान्यदि मन्यते भवान् ।
प्रिया हि धूर्ता मम चाक्षकोविदास्त्वं चापि देवो मम राज्यमर्हसि ॥ ४.९.४५ ॥
നിനക്ക് ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം ഞാൻ തരുന്നു; നീ ശരിയെന്ന് കരുതുന്നുവെങ്കിൽ മത്സ്യരെ ഭരിക്കുക. എന്റെ പ്രിയ ചൂതാട്ടക്കാർ ചൂതുകളിയിൽ വിദഗ്ധരാണ്; നീയും, എന്റെ ദേവാ, എന്റെ രാജ്യത്തിന് യോഗ്യനാണ്.
4.9.46
समानयानासनवस्त्रभोजनं प्रभ्रूतमाल्याभरणानुलेपनम् ।
स सार्वभौमोपम सर्वदाऽर्हसि प्रियं हि मन्ये तव नित्यदर्शनम् ॥ ४.९.४६ ॥
വാഹനം, ആസനം, വസ്ത്രം, ഭക്ഷണം, സമൃദ്ധമായ മാലകൾ, ആഭരണങ്ങൾ, സുഗന്ധലേപനം ഇവ നേടാൻ നീ എപ്പോഴും യോഗ്യനാണ്, ചക്രവർത്തിയെപ്പോലെ; നിന്നെ നിത്യം കാണുന്നത് എനിക്കിഷ്ടമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
4.9.47
ये त्वाऽभिधावेयुरनर्थपीडिता द्विजातिमुख्या यदि वेतरे जनाः ।
सर्वाणि कार्याण्यहमर्थितस्त्वया तेषां करिष्यामि न मेऽत्र संशयः ॥ ४.९.४७ ॥
അനർത്ഥത്താൽ പീഡിതരായി നിന്റെ അടുത്തേക്ക് ഓടിവരുന്നവർ, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരായാലും മറ്റുള്ളവരായാലും, അവരുടെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നീ ആവശ്യപ്പെട്ടതിനാൽ ഞാൻ ചെയ്യും; ഇതിൽ എനിക്ക് സംശയമില്ല.
4.9.48
ममान्तिके यश्च तवाप्रियं चरेत्प्रवासये तं परिचिन्त्य मानवम् ।
यच्चापि किंचिद्वसु विद्यते मम प्रभुर्भवांस्तस्य वशी वसेह च ॥ ४.९.४८ ॥
എന്റെ സമീപത്തിരുന്ന് നിങ്ങൾക്ക് അപ്രിയമായത് ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യനെ പരിചിന്തിച്ച് പുറത്താക്കട്ടെ. എന്റെ പക്കലുള്ള ഏതു സമ്പത്തിനും നിങ്ങളാണ് പ്രഭു; നിങ്ങൾ അതിന്റെ നിയന്താവ്; ഇവിടെത്തന്നെ വസിക്കുക.
4.9.49
अतोऽभिलाषः परमो न विद्यते न मे जितं किंचन धारये धनम् ।
न भोजनं किंचन संस्पृशेयं हविष्यभोजी निशि च क्षितीशयः ॥ ४.९.४९ ॥
അതിനാൽ എനിക്ക് പരമമായ ആഗ്രഹമൊന്നുമില്ല; ജയിച്ച ഒരു സമ്പത്തും ഞാൻ സൂക്ഷിക്കുന്നില്ല, ഒരു ഭക്ഷണവും ഞാൻ തൊടുന്നില്ല. ഹവിസ്സ് ഭക്ഷിക്കുന്നവനായി, രാത്രിയിൽ നിലത്തു കിടക്കുന്നു.
4.9.50
व्रतोपदेशात्समयो हि नैष्ठिको न क्रोधितव्यं नरदेव कस्यचित् ।
एवंप्रतिज्ञस्य ममेह भूपते निवासबुद्धिर्भविता तु नान्यथा ॥ ४.९.५० ॥
വ്രതോപദേശത്താൽ ഈ സമയം നിശ്ചിതമാണ്; ഹേ നരദേവാ, ആരോടും കോപിക്കരുത്. ഹേ ഭൂപതേ, ഇങ്ങനെ പ്രതിജ്ഞയുള്ള എനിക്ക് ഇവിടെ വസിക്കാനുള്ള ബുദ്ധിയുണ്ടാകും; അല്ലാതെയില്ല.
4.9.51
एवं वरं मात्स्य वृणे प्रदापितं कृति भविष्यामि वरेण तेऽनघ ॥ ४.९.५१ ॥
ഇങ്ങനെ, ഹേ മത്സ്യനേ, നൽകപ്പെട്ട വരം ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു; ഹേ നിഷ്കളങ്കനേ, നിന്റെ വരത്താൽ ഞാൻ പ്രവർത്തിക്കും.
4.9.52
एवं तु राज्ञः प्रथमः समागमो बभूव मात्स्यस्य युधिष्ठिरस्य च ।
विराटराजस्य हि तेन सङ्गमो बभूव विष्णोरिव वज्रपाणिना ॥ ४.९.५२ ॥
ഇങ്ങനെ മത്സ്യരാജാവ് വിരാടനും യുധിഷ്ഠിരനും തമ്മിലുള്ള ആദ്യ സമാഗമം നടന്നു. വിരാടരാജാവിന് അദ്ദേഹവുമായുള്ള സംഗമം, വിഷ്ണുവിന് വജ്രപാണിയുമായുള്ള സംഗമം പോലെയായിരുന്നു.
4.9.53
तमासनस्थं प्रियरूपदर्शनं निरीक्षमाणो न ततर्प भूमिपः ।
सभां च तां प्रज्वलयन्युधिष्ठिरः श्रिया यथा शक्रइव त्रिविष्टपम् ॥ ४.९.५३ ॥
ആസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന, പ്രിയരൂപനായ അദ്ദേഹത്തെ നോക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നിട്ടും രാജാവിന് തൃപ്തിയായില്ല; ഇന്ദ്രൻ സ്വർഗ്ഗത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ യുധിഷ്ഠിരൻ തന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ട് ആ സഭയെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു.
4.9.54
एवं स लब्ध्वा नृपतिः समागमं विराटराजेन नरर्षभस्तदा ।
उवास वीरः परमार्चितः सुखी न चास्य कश्चिच्चरितं बुबोध तत् ॥ ४.९.५४ ॥
ഇങ്ങനെ ആ നരശ്രേഷ്ഠനായ വീരൻ അന്ന് വിരാടരാജാവുമായി സമാഗമം ലഭിച്ച്, അത്യന്തം ആദരിക്കപ്പെട്ടവനായി സുഖമായി വസിച്ചു; അവന്റെ ആ നടപ്പിനെ ആരും മനസ്സിലാക്കിയില്ല.