ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं चैव ततो जयमुदीरयेत्
कृत्वा विवाहं तु कुरुप्रवीरा-
स्तदाऽभिमन्योर्मुदिताः सपक्षाः।
विश्रम्य रात्रावुषसि प्रतीताः ।
सभां विराटस्य ततोऽभिजग्मुः ॥ ५.१.१ ॥
ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଏବଂ ନରୋତ୍ତମ ନରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାପରେ ଜୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ କରି ଆନନ୍ଦିତ କୁରୁବୀରମାନେ ସହଯୋଗୀମାନଙ୍କ ସହିତ ରାତ୍ରିରେ ବିଶ୍ରାମ କରି ପ୍ରଭାତରେ ବିରାଟଙ୍କ ସଭା ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
5.1.2
सभा तु सा मत्स्यपतेः समृद्धा ।
मणिप्रवेकोत्तमरत्नचित्रा।
न्यस्तासना माल्यवती सुगन्धा ।
तामभ्ययुस्ते नरराजवर्याः ॥ ५.१.२ ॥
ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କ ସେହି ସଭା ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲା, ଉତ୍ତମ ମଣି ଓ ରତ୍ନରେ ବିଚିତ୍ର ଭାବେ ସଜ୍ଜିତ, ଆସନ ସଜାଯାଇଥିଲା, ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ। ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ସେହି ସଭାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
5.1.3
अथासनान्याविशतां पुरस्ता-
दुभौ विराटद्रुपदौ नरेन्द्रौ।
वृद्धौ च मान्यौ पृथिवीपतीनां ।
पित्रा समं तमजनार्दनौ च ॥ ५.१.३ ॥
ତା'ପରେ ସାମନାରେ ଥିବା ଆସନରେ ବିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦ, ଦୁଇ ନରେନ୍ଦ୍ର ବସିଲେ—ବୃଦ୍ଧ ଓ ପୃଥିବୀପତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ, ପିତାଙ୍କ ସହିତ; ଏବଂ ସେହି ଅଜନାର୍ଦନ ମଧ୍ୟ ବସିଲେ।
5.1.4
पाञ्चालराजस्य समीपतस्तु ।
शिनिप्रवीरः सहरौहिणेयः
मत्स्यस्य राज्ञस्तु सुसन्निकृष्टौ ।
जनार्दनश्चैव युधिष्ठिरश्च ॥ ५.१.४ ॥
ପାଂଚାଳ ରାଜାଙ୍କ ସମୀପରେ ଶିନିବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀର ରୌହିଣେୟଙ୍କ ସହିତ ବସିଲେ; ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କ ଅତି ନିକଟରେ ଜନାର୍ଦନ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମଧ୍ୟ ବସିଲେ।
5.1.5
सुताश्च सर्वे द्रुपदस्य राज्ञो ।
भीमार्जुनौ माद्रवतीसुतौ च।
प्रद्युम्नसाम्बौ च युधि प्रवीरौ ।
विराटपुत्रैश्च सहाभिमन्युः ॥ ५.१.५ ॥
ଦ୍ରୁପଦ ରାଜାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର, ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନ, ମାଦ୍ରୀଙ୍କର ଦୁଇ ପୁତ୍ର, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ସାମ୍ବ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀରମାନେ, ଏବଂ ବିରାଟ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଭିମନ୍ୟୁ।
5.1.6
सर्वे च शूराः पितृभिः समाना ।
वीर्येण रूपेण बलेन चैव।
उपाविशन्द्रौपदेयाः कुमाराः ।
सुवर्णचित्रेषु वरासनेषु ॥ ५.१.६ ॥
ସମସ୍ତ ବୀରମାନେ ନିଜ ପିତାମାନଙ୍କ ସମାନ, ବୀର୍ଯ୍ୟ, ରୂପ ଓ ବଳରେ। ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁତ୍ର କୁମାରମାନେ ସୁନା ଚିତ୍ରିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ବସିଲେ।
5.1.7
तथोपविष्टेषु महारथेषु ।
विराजमानाभरणाम्बरेषु
रराज सा राजवती समृद्धा ।
ग्रहैरिव द्यौर्विमलैरुपेता ॥ ५.१.७ ॥
ଏହିପରି ମହାରଥୀମାନେ ବସିଥିବାବେଳେ, ଅଳଙ୍କାର ଓ ବସ୍ତ୍ରରେ ଝଲସି, ସେହି ସମୃଦ୍ଧ ରାଜସଭା ନିର୍ମଳ ଗ୍ରହରେ ଭରା ଆକାଶ ପରି ଶୋଭିଲା।
5.1.8
ततः कथास्ते समवाययुक्ताः ।
कृत्वा विचित्राः पुरुषप्रवीराः ।
तस्थुर्मुहूर्तं परिचिन्तयन्तः ।
कृष्णं नृपास्ते समुदीक्षमाणाः ॥ ५.१.८ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ପୁରୁଷ ବୀରମାନେ ନାନା ପ୍ରକାରର କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ଲାଗିଲେ ଏବଂ କ୍ଷଣେ ଚିନ୍ତା କରି ଠିଆ ହେଲେ; ସେହି ରାଜାମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ରଭାବେ ଚାହିଁ ରହିଲେ।
5.1.9
कथान्तमासाद्य च माधवेन ।
संघट्टिताः पाण्डवकार्यहेतोः।
ते राजसिंहाः सहिता ह्यश्रृण्व-
न्वाक्यं महार्थं सुमहोदयं च ॥ ५.१.९ ॥
କଥାବାର୍ତ୍ତାର ଶେଷରେ, ମାଧବଙ୍କ ସହିତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିବା ସେହି ସିଂହ ସଦୃଶ ରାଜାମାନେ ମହା ଅର୍ଥ ଓ ଅତି ମହତ୍ ଫଳଯୁକ୍ତ ସେହି ବାକ୍ୟ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଶୁଣିଲେ।
5.1.10
सर्वैर्भवद्भिर्विदितं यथाऽयं ।
युधिष्ठिरः सौबलेनाक्षवत्याम्।
जितो निकृत्याऽपहृतं च राज्यं ।
वनप्रवासे समयः कृतश्च ॥ ५.१.१० ॥
ସୁବଳର ପୁତ୍ର (ଶକୁନି) ପାଶା ଖେଳରେ ଛଳରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରି ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ହରଣ କଲା ଏବଂ ବନବାସର ସମୟ ସ୍ଥିର ହେଲା, ଏସବୁ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି।
5.1.11
शक्तैर्विजेतुं तरसा महीं च ।
सत्ये स्थितैः सत्यरथैर्यथावत्।
पाण्डोः सुतैस्त्रद्रुतमुग्ररूपं ।
वर्षाणि षट् सप्त च चीर्णमग्र्यैः ॥ ५.१.११ ॥
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଶୀଘ୍ର ଜୟ କରିବାରେ ସମର୍ଥ, ସତ୍ୟରେ ସ୍ଥିର ପ୍ରକୃତ ସାରଥି। ସେହି ଭୟଙ୍କର ରୂପର କାଳକୁ ସେମାନେ ଛଅ ଓ ସାତ ବର୍ଷ ଯଥାବିଧି ସହିଲେ।
5.1.12
रिच्छद्भिराप्तं स्वकुलेन राज्यम् ॥ ५.१.१२ ॥
ନିଜ କୁଳର ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହରାଯାଇଥିବା ରାଜ୍ୟ ସେମାନେ ପୁନର୍ବାର ପାଇଥିଲେ।
5.1.13
एवं गते धर्मसुतस्य राज्ञो ।
दुर्योधनस्यापि च यद्धितं स्यात्।
तच्चिन्तयध्वं कुरुपाण्डवानां ।
धर्म्यं च युक्तं च यशस्करं च ॥ ५.१.१३ ॥
ଏହିପରି ଘଟିବା ପରେ ଧର୍ମପୁତ୍ର ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କର ଯାହା ହିତ ହେବ, କୁରୁ-ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ଧର୍ମ୍ୟ, ଯୁକ୍ତ ଓ ଯଶସ୍କର ହେବ, ତାହା ହିଁ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ।
5.1.14
अधर्मयुक्तं न च कामयेत ।
राज्यं सुराणामपि धर्मराजः।
धर्मार्थयुक्तं तु महीपतित्वं ।
ग्रोमेऽपि कस्मिंश्चिदयं बुभूषेत् ॥ ५.१.१४ ॥
ଧର୍ମରାଜ ଅଧର୍ମଯୁକ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରିବେ ନାହିଁ, ଦେବତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥଯୁକ୍ତ ଭୂପତିତ୍ୱ, ଗୋଟିଏ ଗାଁର ଅଧିପତିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ, ସେ ଇଚ୍ଛା କରିପାରନ୍ତି।
5.1.15
पित्र्यं हि राज्यं विदितं नृपाणां ।
यथाऽपकृष्टं धृतराष्ट्रपुत्रैः।
मिथ्योपचारेण यथा ह्यनेन ।
कृच्छ्रं महत्प्राप्तमसह्यरूपम् ॥ ५.१.१५ ॥
ରାଜାମାନଙ୍କର ପୈତୃକ ରାଜ୍ୟ ସୁବିଦିତ; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଯେପରି ତାହା ଛଡ଼ାଇ ନେଲେ, ସେପରି ଏମାନେ ମିଥ୍ୟା ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ମହା, ଅସହ୍ୟ କଷ୍ଟ ପାଇଛନ୍ତି।
5.1.16
न चापि पार्थो विजितो रणे तैः ।
स्वतेजसा धृतराष्ट्रस्य पुत्रैः।
तथाऽपि राजा सहितः सुहृद्भि-
रभीप्सतेऽनामयमेव तेषाम् ॥ ५.१.१६ ॥
ପାର୍ଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇନଥିଲେ; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ନିଜ ତେଜରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜିତି ନ ଥିଲେ। ତଥାପି ରାଜା ସୁହୃଦମାନଙ୍କ ସହିତ ସେମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହିଁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି।
5.1.17
यत्तु स्वयं पाण्डुसुतैर्विजित्य ।
समाहृतं भूमिपतीन्प्रपीड्य
तत्प्रार्थयन्ते पुरुषप्रवीराः ।
कुन्तीसुता माद्रवतीसुतौ च ॥ ५.१.१७ ॥
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ନିଜେ ଜିତି, ରାଜାମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ନ କରି ଯାହା ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ, ସେହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଓ ମାଦ୍ରୀର ଦୁଇ ପୁତ୍ର ତାହା ହିଁ ଚାହାଁନ୍ତି।
5.1.18
बलाभियुक्तैर्विविधैरुपायैः ।
संप्रार्थिता हन्तुममित्रसङ्घैः।
राज्यं जिहीर्षद्भिरसद्भिरुग्रैः ।
सर्वं च तद्वो विदितं यथावत् ॥ ५.१.१८ ॥
ବଳବାନ, ବିବିଧ ଉପାୟରେ ଶତ୍ରୁସମୂହ ଦ୍ୱାରା ମାରିବାକୁ ପ୍ରେରିତ, ରାଜ୍ୟ ହରଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଉଗ୍ର ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା — ଏସବୁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଯଥାବତ୍ ଜଣା ଅଛି।
5.1.19
तेषां च लोभं प्रसमीक्ष्य वृद्धं ।
धर्मज्ञतां चापि युधिष्ठिरस्य।
संबन्धितां चापि समीक्ष्य तेषां ।
मतिं कुरुध्वं सहिताः पृथक्व । ॥ ५.१.१९ ॥
ସେମାନଙ୍କର ବଢ଼ିଥିବା ଲୋଭ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଧର୍ମଜ୍ଞାନ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କକୁ ଭଲ ଭାବେ ବିଚାରି, ଏକାଠି ଓ ପୃଥକ ଭାବେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କର।
5.1.20
इमे च सत्येऽभिरताः सदैव ।
तं पालयित्वा समयं यथावत्।
अतोऽन्यथा तैरुपचर्यमाणा ।
हन्युः समेतान्धृतराष्ट्रपुत्रान् ॥ ५.१.२० ॥
ଏମାନେ ସର୍ବଦା ସତ୍ୟରେ ନିରତ। ଚୁକ୍ତି ଯଥାଯଥ ପାଳନ କଲା ପରେ, ନହେଲେ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହେଲେ, ଏକତ୍ର ହୋଇଥିବା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସେମାନେ ବଧ କରିବେ।
5.1.21
तैर्विप्रकारं च निशम्य कार्ये ।
सुहृज्जनास्तान्परिवारयेयुः।
युद्धेन बाधेयुरिमांस्तथैवं ।
तैर्बाध्यमाना युधि तांश्च हन्युः ॥ ५.१.२१ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଅପମାନ ଶୁଣି, ଏ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମିତ୍ରମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଘେରିବେ; ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଏମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ିତ କରିବେ; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବେ।
5.1.22
तथाऽपि नेमेऽल्पतयाऽसमर्था-
स्तेषां जयायेति भवेन्मतिर्वः ।
समेत्य सर्वे सहिताः सुहृद्भि-
स्तेषां विनाशाय यतेयुरेव ॥ ५.१.२२ ॥
ତଥାପି ଏମାନେ ସଂଖ୍ୟାରେ ଅଳ୍ପ ହେତୁ ଅସମର୍ଥ; ସେମାନଙ୍କ ଜୟ ପାଇଁ ତୁମର ମତ ହୋଇପାରେ। ସମସ୍ତ ମିତ୍ରଙ୍କ ସହ ଏକାଠି ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ହିଁ ଯତ୍ନ କରିବା ଉଚିତ।
5.1.23
दुर्योधनस्यापि मतं यथाव-
न्न ज्ञायते किं नु करिष्यतीति
अज्ञायमाने च मते परस्य ।
मन्त्रस्य पारं कथमभ्युपेमः ॥ ५.१.२३ ॥
ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ମତ ମଧ୍ୟ ଠିକ୍ ଭାବେ ଜଣାପଡ଼ୁନାହିଁ; ସେ କଣ କରିବ ଜଣା ନାହିଁ। ଅନ୍ୟର ମତ ଅଜ୍ଞାତ ଥିବାବେଳେ, ମନ୍ତ୍ରଣାର ଶେଷକୁ ଆମେ କିପରି ପହଞ୍ଚିବା?
5.1.24
तस्मादितो गच्छतु धर्मशीलः ।
शुचिः कुलीनः पुरुषोऽप्रमत्तः।
दूतः समर्थः प्रशमाय तेषां ।
राज्यार्धदानाय युधिष्ठिरस्य ॥ ५.१.२४ ॥
ତେଣୁ ଏଠାରୁ ଧର୍ମଶୀଳ, ଶୁଚି, କୁଳୀନ, ସାବଧାନ ଓ ସମର୍ଥ କୌଣସି ପୁରୁଷ ଦୂତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଉନ୍ତୁ, ଯେପରି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ଅଧା ଦେବାକୁ ସନ୍ଧି ହୋଇପାରିବ।
5.1.25
निशम्य वाक्यं तु जनार्दनस्य ।
धर्मार्थयुक्तं मधुरं समं च।
समाददे वाक्यमथाग्रजोऽस्य ।
संपूज्य वाक्यं तदतीव राजन् ॥ ५.१.२५ ॥
ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କର ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥଯୁକ୍ତ, ମଧୁର ଓ ସମ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ସେହି ବାକ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ବାକ୍ୟକୁ ଅତ୍ୟଧିକ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।