మహాభారతం · అధ్యాయం 5.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं चैव ततो जयमुदीरयेत्
कृत्वा विवाहं तु कुरुप्रवीरा-
स्तदाऽभिमन्योर्मुदिताः सपक्षाः।
विश्रम्य रात्रावुषसि प्रतीताः ।
सभां विराटस्य ततोऽभिजग्मुः ॥ ५.१.१ ॥
నారాయణుడికి నమస్కరించి, నరులలో ఉత్తముడైన నరునికీ, దేవి సరస్వతికీ నమస్కరించి, అప్పుడు విజయాన్ని ప్రకటించాలి. అభిమన్యుని వివాహాన్ని జరిపిన కురు వీరులు, ఆనందంతో, తమ మిత్రులతో కలిసి రాత్రి విశ్రమించి, ఉదయాన విరాటుని సభకు వెళ్లారు.
5.1.2
सभा तु सा मत्स्यपतेः समृद्धा ।
मणिप्रवेकोत्तमरत्नचित्रा।
न्यस्तासना माल्यवती सुगन्धा ।
तामभ्ययुस्ते नरराजवर्याः ॥ ५.१.२ ॥
మత్స్యరాజు ఆ సభ సంపన్నమైనది, ఉత్తమ మణులు రత్నాలతో అలంకరించబడినది, ఆసనాలు అమర్చబడినది, మాలలతో అలంకరించబడి సుగంధభరితమైనది. ఆ సభను ఆ రాజశ్రేష్ఠులు చేరుకున్నారు.
5.1.3
अथासनान्याविशतां पुरस्ता-
दुभौ विराटद्रुपदौ नरेन्द्रौ।
वृद्धौ च मान्यौ पृथिवीपतीनां ।
पित्रा समं तमजनार्दनौ च ॥ ५.१.३ ॥
అప్పుడు ముందు ఆసనాలపై విరాటుడు, ద్రుపదుడు అనే ఇద్దరు నరేంద్రులు కూర్చున్నారు—వృద్ధులు, భూపతులలో గౌరవనీయులు, తండ్రితో కలిసి; ఆ అజనార్దనుడు కూడా కూర్చున్నాడు.
5.1.4
पाञ्चालराजस्य समीपतस्तु ।
शिनिप्रवीरः सहरौहिणेयः
मत्स्यस्य राज्ञस्तु सुसन्निकृष्टौ ।
जनार्दनश्चैव युधिष्ठिरश्च ॥ ५.१.४ ॥
పాంచాల రాజుకు సమీపంలో శిని వంశ శ్రేష్ఠ వీరుడు, రౌహిణేయునితో కలిసి కూర్చున్నాడు; మత్స్యరాజుకు మిక్కిలి దగ్గరగా జనార్దనుడు, యుధిష్ఠిరుడు కూడా కూర్చున్నారు.
5.1.5
सुताश्च सर्वे द्रुपदस्य राज्ञो ।
भीमार्जुनौ माद्रवतीसुतौ च।
प्रद्युम्नसाम्बौ च युधि प्रवीरौ ।
विराटपुत्रैश्च सहाभिमन्युः ॥ ५.१.५ ॥
ద్రుపద రాజు కుమారులందరూ, భీముడు, అర్జునుడు, మాద్రి కుమారులిద్దరూ, ప్రద్యుమ్నుడు, సాంబుడు, యుద్ధంలో శ్రేష్ఠ వీరులు, విరాటుని కుమారులతో కూడిన అభిమన్యుడు.
5.1.6
सर्वे च शूराः पितृभिः समाना ।
वीर्येण रूपेण बलेन चैव।
उपाविशन्द्रौपदेयाः कुमाराः ।
सुवर्णचित्रेषु वरासनेषु ॥ ५.१.६ ॥
వీరులందరూ తమ తండ్రులతో సమానులు, పరాక్రమం, రూపం, బలంలో. ద్రౌపది కుమారులైన రాకుమారులు బంగారు చిత్రాలతో అలంకరించిన శ్రేష్ఠ ఆసనాలపై కూర్చున్నారు.
5.1.7
तथोपविष्टेषु महारथेषु ।
विराजमानाभरणाम्बरेषु
रराज सा राजवती समृद्धा ।
ग्रहैरिव द्यौर्विमलैरुपेता ॥ ५.१.७ ॥
ఈ విధంగా మహారథులు కూర్చున్నప్పుడు, ఆభరణాలు వస్త్రాలతో ప్రకాశిస్తూ, ఆ సమృద్ధమైన రాజసభ నిర్మల గ్రహాలతో కూడిన ఆకాశంలా ప్రకాశించింది.
5.1.8
ततः कथास्ते समवाययुक्ताः ।
कृत्वा विचित्राः पुरुषप्रवीराः ।
तस्थुर्मुहूर्तं परिचिन्तयन्तः ।
कृष्णं नृपास्ते समुदीक्षमाणाः ॥ ५.१.८ ॥
అప్పుడు ఆ పురుష వీరులు వివిధ సంభాషణలలో మునిగి, క్షణకాలం ఆలోచిస్తూ నిలిచారు; ఆ రాజులు కృష్ణుని వైపు చూస్తూ ఉన్నారు.
5.1.9
कथान्तमासाद्य च माधवेन ।
संघट्टिताः पाण्डवकार्यहेतोः।
ते राजसिंहाः सहिता ह्यश्रृण्व-
न्वाक्यं महार्थं सुमहोदयं च ॥ ५.१.९ ॥
సంభాషణ ముగింపులో, మాధవునితో కలిసి పాండవుల కార్యం కోసం సమావేశమైన ఆ సింహతుల్య రాజులు, గొప్ప అర్థంతోనూ గొప్ప ఫలితంతోనూ కూడిన ఆ మాటలను కలిసి విన్నారు.
5.1.10
सर्वैर्भवद्भिर्विदितं यथाऽयं ।
युधिष्ठिरः सौबलेनाक्षवत्याम्।
जितो निकृत्याऽपहृतं च राज्यं ।
वनप्रवासे समयः कृतश्च ॥ ५.१.१० ॥
సుబలుని కుమారుడు (శకుని) పాచికల ఆటలో మోసంతో యుధిష్ఠిరుని ఓడించి అతని రాజ్యాన్ని అపహరించాడని, వనవాసానికి కాలం నిర్ణయించబడిందని మీరందరూ తెలుసుకున్నారు.
5.1.11
शक्तैर्विजेतुं तरसा महीं च ।
सत्ये स्थितैः सत्यरथैर्यथावत्।
पाण्डोः सुतैस्त्रद्रुतमुग्ररूपं ।
वर्षाणि षट् सप्त च चीर्णमग्र्यैः ॥ ५.१.११ ॥
పాండుని కుమారులు భూమిని వేగంగా జయించగల సమర్థులు, సత్యంలో నిలిచిన నిజమైన సారథులు. భయంకర రూపమైన ఆ కాలాన్ని వారు ఆరు, ఏడు సంవత్సరాలు తగినట్లుగా ఉత్తములుగా సహించారు.
5.1.12
रिच्छद्भिराप्तं स्वकुलेन राज्यम् ॥ ५.१.१२ ॥
తమ వంశీయులచే కోల్పోయిన రాజ్యాన్ని వారు తిరిగి పొందారు.
5.1.13
एवं गते धर्मसुतस्य राज्ञो ।
दुर्योधनस्यापि च यद्धितं स्यात्।
तच्चिन्तयध्वं कुरुपाण्डवानां ।
धर्म्यं च युक्तं च यशस्करं च ॥ ५.१.१३ ॥
ఇలా జరిగిన తరువాత ధర్మపుత్రుడైన రాజు యుధిష్ఠిరునికి, దుర్యోధనునికి కూడా ఏది హితమో, కురుపాండవులకు ఏది ధర్మబద్ధమూ, తగినదీ, కీర్తిదాయకమో దానినే ఆలోచించండి.
5.1.14
अधर्मयुक्तं न च कामयेत ।
राज्यं सुराणामपि धर्मराजः।
धर्मार्थयुक्तं तु महीपतित्वं ।
ग्रोमेऽपि कस्मिंश्चिदयं बुभूषेत् ॥ ५.१.१४ ॥
ధర్మరాజు అధర్మంతో కూడిన రాజ్యాన్ని కోరడు; దేవతల రాజ్యాన్ని కూడా కోరడు. కానీ ధర్మార్థాలతో కూడిన భూపతిత్వాన్ని, ఏదైనా ఒక గ్రామంపైన కూడా అధికారాన్ని అతడు కోరవచ్చు.
5.1.15
पित्र्यं हि राज्यं विदितं नृपाणां ।
यथाऽपकृष्टं धृतराष्ट्रपुत्रैः।
मिथ्योपचारेण यथा ह्यनेन ।
कृच्छ्रं महत्प्राप्तमसह्यरूपम् ॥ ५.१.१५ ॥
రాజులకు పితృసంబంధమైన రాజ్యం సుప్రసిద్ధం. ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు దానిని ఎలా లాక్కున్నారో, అలాగే వారు అసత్య ప్రవర్తనతో ఈ మహా, సహింపరాని కష్టాన్ని పొందారు.
5.1.16
न चापि पार्थो विजितो रणे तैः ।
स्वतेजसा धृतराष्ट्रस्य पुत्रैः।
तथाऽपि राजा सहितः सुहृद्भि-
रभीप्सतेऽनामयमेव तेषाम् ॥ ५.१.१६ ॥
పార్థుడు యుద్ధంలో వారిచేత ఓడించబడలేదు; ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు తమ తేజస్సుతో అతడిని జయించనూ లేదు. అయినప్పటికీ రాజు తన సుహృత్తులతో కలిసి వారికి క్షేమమే కోరుతున్నాడు.
5.1.17
यत्तु स्वयं पाण्डुसुतैर्विजित्य ।
समाहृतं भूमिपतीन्प्रपीड्य
तत्प्रार्थयन्ते पुरुषप्रवीराः ।
कुन्तीसुता माद्रवतीसुतौ च ॥ ५.१.१७ ॥
పాండుపుత్రులు స్వయంగా జయించి, రాజులను బాధించి సమకూర్చుకున్నదాన్నే పురుషవీరులైన కుంతీపుత్రులు, మాద్రీ కుమారులిద్దరూ కోరుతున్నారు.
5.1.18
बलाभियुक्तैर्विविधैरुपायैः ।
संप्रार्थिता हन्तुममित्रसङ्घैः।
राज्यं जिहीर्षद्भिरसद्भिरुग्रैः ।
सर्वं च तद्वो विदितं यथावत् ॥ ५.१.१८ ॥
బలంతో కూడినవారు, అనేక ఉపాయాలతో శత్రుసమూహాలచే చంపమని ప్రేరేపించబడిన, రాజ్యాన్ని అపహరించాలనుకున్న దుష్టులు, క్రూరులు — ఇవన్నీ మీకు యథావిధిగా తెలుసు.
5.1.19
तेषां च लोभं प्रसमीक्ष्य वृद्धं ।
धर्मज्ञतां चापि युधिष्ठिरस्य।
संबन्धितां चापि समीक्ष्य तेषां ।
मतिं कुरुध्वं सहिताः पृथक्व । ॥ ५.१.१९ ॥
వారి పెరిగిన లోభాన్ని, యుధిష్ఠిరుని ధర్మజ్ఞానాన్ని, వారితో ఉన్న సంబంధాన్ని బాగా పరిశీలించి, కలిసిగానీ వేరుగాగానీ నిశ్చయం చేయండి.
5.1.20
इमे च सत्येऽभिरताः सदैव ।
तं पालयित्वा समयं यथावत्।
अतोऽन्यथा तैरुपचर्यमाणा ।
हन्युः समेतान्धृतराष्ट्रपुत्रान् ॥ ५.१.२० ॥
వీరు ఎల్లప్పుడూ సత్యంలో నిమగ్నులై ఉంటారు. ఒప్పందాన్ని సరిగ్గా పాటించిన తర్వాత, లేకపోతే వారిచేత అవమానించబడితే, సమావేశమైన ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను వారు చంపుతారు.
5.1.21
तैर्विप्रकारं च निशम्य कार्ये ।
सुहृज्जनास्तान्परिवारयेयुः।
युद्धेन बाधेयुरिमांस्तथैवं ।
तैर्बाध्यमाना युधि तांश्च हन्युः ॥ ५.१.२१ ॥
వారిచేత జరిగిన అవమానాన్ని విని, ఈ వ్యవహారంలో మిత్రులు వారిని చుట్టుముడతారు; యుద్ధంతో వీరిని బాధిస్తారు; అలాగే వారిచేత బాధింపబడి, యుద్ధంలో వారిని చంపుతారు.
5.1.22
तथाऽपि नेमेऽल्पतयाऽसमर्था-
स्तेषां जयायेति भवेन्मतिर्वः ।
समेत्य सर्वे सहिताः सुहृद्भि-
स्तेषां विनाशाय यतेयुरेव ॥ ५.१.२२ ॥
అయినప్పటికీ వీరు సంఖ్యలో తక్కువగా ఉండటం వల్ల అసమర్థులు; వారి విజయం కోసం మీ అభిప్రాయం కావచ్చు. మిత్రులందరితో కలిసి, వారి వినాశానికే ప్రయత్నించాలి.
5.1.23
दुर्योधनस्यापि मतं यथाव-
न्न ज्ञायते किं नु करिष्यतीति
अज्ञायमाने च मते परस्य ।
मन्त्रस्य पारं कथमभ्युपेमः ॥ ५.१.२३ ॥
దుర్యోధనుని అభిప్రాయం కూడా సరిగ్గా తెలియడం లేదు; అతడు ఏమి చేస్తాడో తెలియదు. ఎదుటివారి అభిప్రాయం తెలియనప్పుడు, ఆలోచన అంతాన్ని మనం ఎలా చేరగలం?
5.1.24
तस्मादितो गच्छतु धर्मशीलः ।
शुचिः कुलीनः पुरुषोऽप्रमत्तः।
दूतः समर्थः प्रशमाय तेषां ।
राज्यार्धदानाय युधिष्ठिरस्य ॥ ५.१.२४ ॥
కాబట్టి ఇక్కడి నుండి ధర్మశీలుడు, శుచి, కులీనుడు, అప్రమత్తుడు, సమర్థుడు అయిన ఒక పురుషుడు వారి వద్దకు రాయబారిగా వెళ్లాలి; యుధిష్ఠిరునికి రాజ్యంలో సగభాగం ఇచ్చేలా శాంతి కుదిర్చేందుకు.
5.1.25
निशम्य वाक्यं तु जनार्दनस्य ।
धर्मार्थयुक्तं मधुरं समं च।
समाददे वाक्यमथाग्रजोऽस्य ।
संपूज्य वाक्यं तदतीव राजन् ॥ ५.१.२५ ॥
జనార్దనుని ధర్మార్థయుక్తమైన, మధురమైన, సమమైన మాటలను విని, ఆయన అన్నగారు ఆ మాటలను స్వీకరించారు; ఓ రాజా, ఆ మాటలను ఎంతగానో గౌరవించారు.