マハーバーラタ · 章 5.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.10.1
सर्वं व्याप्तमिदं देवा वृत्रेण जगदव्ययम् ।
न ह्यस्य सदृशं किञ्चित्प्रतिघाताय यद्भवेत् ॥ ५.१०.१ ॥
神々よ、ヴリトラはこの不滅の世界全体を覆い尽くした。彼に並び、彼を阻むことのできるものは何もない。
5.10.2
समर्थो ह्यभवं पूर्वमसमर्थोऽस्मि सांप्रतम् ।
कथं नु कार्यं भद्रं वो दुर्धर्षः स हि मे मतः ॥ ५.१०.२ ॥
私は以前は力があったが、今は無力だ。ではあなたがたの幸せのための務めをどう果たせばよいのか。彼は私には打ち破りがたく思われる。
5.10.3
तेजस्वी च महात्मा च युद्धे चामितविक्रमः ।
ग्रसेत्रिभुवनं सर्वं सदेवासुरमानुषम् ॥ ५.१०.३ ॥
彼は輝かしく偉大な魂を持ち、戦いにおいて計り知れない武勇を誇る。神々、阿修羅、人間を含む三界すべてを呑み込むこともできるだろう。
5.10.4
तस्माद्विनिश्चयमिमं शृणुध्वं त्रिदिवौकसः ।
विष्णोः क्षयमुपागम्य समेत्य च महात्मना ॥ ५.१०.४ ॥
それゆえ、天界の住人たちよ、この決意を聞け。ヴィシュヌの住処に赴き、かの偉大な魂と会ったうえで……
5.10.5
तेन संमन्त्र्य वेत्स्यामो वधोपायं दुरात्मनः ।
एवमुक्ते मघवता देवाः शर्षिगणास्तदा।
शरण्यं शरमं देवं जग्मुर्विष्णुं महाबलम् ॥ ५.१०.५ ॥
彼と相談すれば、あの邪悪な者を殺す方法がわかるだろう。マガヴァン（インドラ）がこう言うと、神々と聖仙の群れは、庇護者にして破壊者、偉大な力を持つ神ヴィシュヌのもとへ赴いた。
5.10.6
ऊचुश्च सर्वे देवेशं विष्णुं वृत्रभयार्दिताः ।
त्रयो लोकास्त्वया क्रान्तास्त्रिभिर्विक्रमणैः पुरा ॥ ५.१०.६ ॥
ヴリトラへの恐怖に苦しむ者たちは皆、神々の主ヴィシュヌに言った。「昔、あなたは三歩で三つの世界を踏破された。」
5.10.7
अमृतं चाहृतं विष्णो दैत्याश्च निहता रणे ।
बलिं बद्ध्वा महादैत्यं शक्रो देवाधिपः कृतः ॥ ५.१०.७ ॥
ヴィシュヌよ、甘露は取り戻され、ダイティヤたちは戦いで討たれ、大ダイティヤのバリを縛って、シャクラは神々の主とされた。
5.10.8
त्वं प्रभुः सर्वदेवानां त्वया सर्वमिदं ततम् ।
त्वं हि देवो महादेव सर्वलोकनमस्कृतः ॥ ५.१०.८ ॥
あなたはすべての神々の主であり、これらすべてはあなたに満ちている。あなたこそ神、偉大なるマハーデーヴァよ、すべての世界に礼拝される方。
5.10.9
गतिर्भव त्वं देवानां सेन्द्राणाममरोत्तम ।
जगद्व्याप्तमिदं सर्वं वृत्रेणासुरसूदन ॥ ५.१०.९ ॥
神々とインドラと共にいる者すべての拠り所となれ、不死者の中で最も優れた方よ。アスラの滅ぼす者よ、この全世界はヴリトラに覆われた。
5.10.10
अवश्यं करणीयं मे भवतां हितमुत्तमम् ।
तस्मादुपायं वक्ष्यामि यथाऽसौ नभविष्यति ॥ ५.१०.१० ॥
私は必ずあなたがたの最善をなさねばならない。ゆえに、彼が滅ぶであろう方法を告げよう。
5.10.11
गच्छध्वं सर्षिगन्धर्वा यत्रासौ विश्वरूपधृक् ।
साम तस्य प्रयुञ्जध्वं तत एनं विजेष्यथ ॥ ५.१०.११ ॥
聖仙とガンダルヴァたちよ、普遍の姿をとる者のいるところへ行け。彼に対して和睦（サーマ）を用いよ。そうすれば彼に勝つであろう。
5.10.12
भविष्यति जयो देवाः शक्रस्य मम तेजसा ।
अदृश्यश्च प्रवेक्ष्यामि वज्रे ह्यस्यायुधोत्तमे ॥ ५.१०.१२ ॥
神々よ、私の威光によりインドラに勝利がもたらされるだろう。私は目に見えぬまま、彼の至上の武器である雷霆に入ろう。
5.10.13
गच्छध्वमृषिभिः सार्धं गन्धर्वैश्च सुरोत्तमाः ।
वृत्रस्य सह शक्रेण सन्धिं कुरुत माचिरम् ॥ ५.१०.१३ ॥
最良の神々よ、聖仙やガンダルヴァたちと共に行き、インドラとともにヴリトラと遅れることなく和睦せよ。
5.10.14
एवमुक्ते तु देवेन ऋषयस्त्रिदशास्तथा ।
ययुः समेत्य सहिताः शक्रं कृत्वा पुरःसरम् ॥ ५.१०.१४ ॥
神がこのように告げると、聖仙たちと神々は集まり、インドラを先頭にして出発した。
5.10.15
समीपमेत्य च यदा सर्व एव महौजसः ।
तं तेजसा प्रज्वलितं प्रतपन्तं दिशो दश ॥ ५.१०.१५ ॥
その大力の者たちが皆近づいたとき、彼らは彼が自らの輝きに燃え、十方を焼き焦がしているのを見た。
5.10.16
ग्रसन्तमिव लोकांस्त्रीन्सूर्याचन्द्रमसौ यथा ।
ददृशुस्ते ततो वृत्रं शक्रेण सह देवताः ॥ ५.१०.१६ ॥
そこで神々は、インドラとともにヴリトラを見た。彼は三界を呑み込もうとするかのように、日と月のようであった。
5.10.17
ऋषयोऽथ ततोऽभ्येत्य वृत्रमूचुः प्रियं वचः ।
व्याप्तं जगदिदं सर्वं तेजसा तव दुर्जय ॥ ५.१०.१७ ॥
そこで聖仙たちはヴリトラに近づき、心地よい言葉を述べた。「ああ、征服しがたき者よ、この世界全体はそなたの輝きに満ちている。」
5.10.18
न च शक्नोषि निर्जेषुं वासवं बलिनां वर ।
युध्यतोश्चापि वां कालो व्यतीतः सुमहानिह ॥ ५.१०.१८ ॥
力ある者の中の最良者よ、そなたはヴァーサヴァ（インドラ）に勝てない。そなたら二人が戦っているうちに、ここでは非常に長い時が過ぎた。
5.10.19
पीड्यन्ते च प्रजाः सर्वाः सदेवासुरमानुषाः ।
सख्यं भवतु ते वृत्र शक्रेण सह नित्यदा ॥ ५.१०.१९ ॥
神々、阿修羅、人間を含むすべての生き物が苦しんでいる。ヴリトラよ、おまえがシャクラと常に友であらんことを。
5.10.20
अवाप्स्यसि सुखं त्वं च शक्रलोकांश्च शाश्वतान् ।
ऋषिवाक्यं निशम्याथ वृत्रःस तु महाबलः ॥ ५.१०.२० ॥
おまえは幸福とシャクラの永遠の世界を得るであろう。聖者たちの言葉を聞いて、大力のヴリトラは…
5.10.21
उवाच तानृषीन्सर्वान्प्रणम्य शिरसाऽसुरः ।
सर्वे यूयं महाभागा गन्धर्वाश्चैव सर्वशः ॥ ५.१०.२१ ॥
そのアスラは頭を垂れ、すべての聖者に礼をして言った。「あなたがたは皆、大いなる幸運の持ち主であり、あらゆる意味でガンダルヴァでもある。」
5.10.22
यद्ब्रूथ तच्छ्रुतं सर्वं ममापि श्रृणुतानघाः ।
सन्धिः कथं वै भविता मम शक्रस्य चोभयोः ।
तेजसोर्हि द्वयोर्देवाः सख्यं वै भविता कथम् ॥ ५.१०.२२ ॥
あなたがたの言われたことはすべて聞いた。罪なき方々よ、今度は私の言葉も聞いてほしい。私とシャクラの間にどうして和約が成り立つだろうか。神々よ、二人の輝ける者の間にどうして友情が生まれるだろうか。
5.10.23
सकृत्सतां सङ्गतमीप्सितव्यं ।
ततः परं भविता भव्यमेव।
नातिक्रामेत्सत्पुरुषेण सङ्गतं ।
तस्मात्सतां संगतमीप्सितव्यम् ॥ ५.१०.२३ ॥
善人との交わりは一度でも望むべきものである。その後には必ず吉祥が訪れる。善人との縁を人は踏み越えてはならない。ゆえに善人との交わりを望むべきである。
5.10.24
दृढं सतां सङ्गतं चापि नित्यं ।
ब्रूयाच्चार्थं ह्यर्थकृच्छ्रेषु धीराः ।
महार्थवत्सत्पुरुषेण सङ्गतं ।
तस्मात्सन्तं न जिघांसेत धीरः ॥ ५.१०.२४ ॥
善き人々との交わりは常に堅固であれ。困難の時には、堅固な人は意味ある言葉を語れ。大いなる目的を持つ善人と交わりを結べ。ゆえに、堅固な者は善き人を害してはならない。
5.10.25
इन्द्रः सतां संमतश्च निवासश्च महात्मनाम् ।
सत्यवादी ह्यनिन्द्यश्च धर्मवित्सूक्ष्मनिश्चयः ॥ ५.१०.२५ ॥
インドラは善き人々に尊ばれ、大いなる魂の住処である。彼は真実を語り、非難されるところなく、ダルマに通じ、精妙な判断を持つ。
5.10.26
तेन ते सह शक्रेण सन्धिर्भवतु नित्यदा ।
एवं विश्वासमागच्छ मा ते भूद्बुद्धिरन्यथा ॥ ५.१०.२६ ॥
そのシャクラと、あなたは常に盟約を結べ。このように信頼を抱け。あなたの知性が別のものになりませんように。
5.10.27
महर्षिवचनं श्रुत्वा तानुवाच महाद्युतिः ।
अवश्यं भगवन्तो मे माननीयास्तपस्विनः ॥ ५.१०.२७ ॥
偉大な聖仙の言葉を聞き、大いに輝く者は彼らに言った。「確かに、尊き苦行者たちは私に敬われるべきである。」
5.10.28
ब्रवीमि यदहं देवास्तत्सर्वं क्रियते यदि ।
ततः सर्वं करिष्यामि यदूचुर्मां दिवौकसः ॥ ५.१०.२८ ॥
「神々よ、私の言うことがすべて行われるならば、天上の住人が私に告げたことすべてを私は行おう。」
5.10.29
न शुष्केण न चाद्रेण नाश्मना न च दारुणा ।
न शस्त्रेण न चास्त्रेण न दिवा न तथा निशि ॥ ५.१०.२९ ॥
乾いたものによっても、濡れたものによっても、石によっても、木によっても、武器によっても、飛び道具によっても、昼にも、夜にも。
5.10.30
वध्यो भवेयं विप्रेन्द्राः शक्रस्य सह दैवतैः ।
एवं मे रोचते सन्धिः शक्रेण सह नित्यदा ॥ ५.१०.३० ॥
神々とともに私が帝釈天（インドラ）に殺されるように。最高のバラモンたちよ、帝釈天と常に盟約を結ぶことこそ私の望みです。
5.10.31
बाढमित्येव ऋषयस्तमूचुर्भरतर्षभ ।
एवं वृत्ते तु सन्धाने वृत्रः प्रमुदितोऽभवत् ॥ ५.१०.३१ ॥
「まさにその通りだ」と仙人たちは彼に言った。バラタの牡牛よ。このように盟約が成立すると、ヴリトラは大いに喜んだ。
5.10.32
ततः सन्धिं मिथः कृत्वा ऋषयो दीप्ततेजसः ।
शक्रस्य सह वृत्रेण पुनर्जग्मुर्यथागतम् ॥ ५.१०.३२ ॥
その後、輝く威光の仙人たちは、シャクラとヴリトラの間に相互の盟約を結ばせて、来た道を再び帰っていった。
5.10.33
युक्तः सदाऽभवच्चापि शक्रो हर्षसमन्वितः ।
वृत्रस्य वधसंयुक्तानुपायानन्वचिन्तयत् ॥ ५.१०.३३ ॥
シャクラもまた常に喜びに満ち、警戒を怠らず、ヴリトラを討つための方策を思案し始めた。
5.10.34
अभिसन्धिर्महेन्द्रस्य सन्धिकर्मणि यः कृतः ।
ऋषिभिस्त्वीरितं यच्च महेन्द्रस्तदनुस्मरन् ॥ ५.१०.३४ ॥
大インドラは、盟約を結ぶ際に抱いた意図と、仙人たちが語ったことを思い起こしつつ……
5.10.35
छिद्रान्वेषी समुद्विग्नः सदा वसति देवराट् ।
स कदाचिन्समुद्रान्ते समपश्यन्महासुरम् ॥ ५.१०.३५ ॥
神々の王は常に動揺し、隙をうかがいながら暮らしていた。ある時、海辺で彼はあの大阿修羅を見た。
5.10.36
सन्ध्याकाल उपावृत्ते मुहूर्ते चातिदारुणे ।
ततः संचिन्त्य भगवान्वरदानं महात्मनः ॥ ५.१०.३६ ॥
夕暮れが近づいたとき、そのきわめて恐ろしい時刻に、尊き主は偉大な者の恩寵を考えた上で、
5.10.37
सन्ध्येयं वर्तते रौद्रा न रात्रिर्दिवसं न च ।
वृत्रश्चावश्यवध्योऽयं मम सर्वहरो रिपुः ॥ ५.१०.३७ ॥
これは恐ろしい薄暮であり、夜でも昼でもない。そして、私のすべてを奪う敵であるこのヴリトラは、必ず殺さねばならない。
5.10.38
यदि वृत्रं न हन्म्यद्य वञ्चयित्वा महासुरम् ।
महाबलं महाकायं न मे श्रेयो भविष्यति ॥ ५.१०.३८ ॥
今日、私が偉大なアスラのヴリトラを欺いて殺さなければ、この大力・巨体の者がいる限り、私に幸いは訪れないだろう。
5.10.39
एवं संचिन्तयन्नेव शक्रो विष्णुमनुस्मरन् ।
अथ फेनं तदाऽपश्यत् समुद्रे पर्वतोपमप् ॥ ५.१०.३९ ॥
このように思案しているうちに、シャクラはヴィシュヌを念じた。そのとき彼は海の中に山のような泡を見た。
5.10.40
नायं युष्को न चाद्रोऽयं न च शस्त्रमिदं तथा ।
एनं क्षेप्स्यामि वृत्रस्य क्षणादेव नशिष्यति ॥ ५.१०.४० ॥
これは乾いてもおらず濡れてもおらず、武器でもない。これをヴリトラに投げつければ、彼は一瞬で滅びるだろう。
5.10.41
सवज्रमथ फेनं तं क्षिप्रं वृत्रे निसृष्टवान् ।
प्रविश्य फेनं तं विष्णुरथ वृत्रं व्यनाशयत् ॥ ५.१०.४१ ॥
そして彼は金剛杵とともにその泡をヴリトラへ素早く投げつけた。その泡に入ったヴィシュヌがヴリトラを滅ぼした。
5.10.42
निहते तु ततो वृत्रे दिशो वितिमिराऽभवन् ।
प्रववौ च शिवो वायुः प्रजाश्च जहृषुस्तथा ॥ ५.१०.४२ ॥
ヴリトラが殺されると、方角は闇を離れ、吉祥の風が吹き、生き物たちもまた喜んだ。
5.10.43
ततो देवाः सगन्धर्वा यक्षरक्षोमहोरगाः ।
ऋषयश्च महेन्द्रं तमस्तुवन्विविधैः स्तवैः ॥ ५.१०.४३ ॥
そこで、ガンダルヴァたちとともに神々、ヤクシャ、ラークシャサ、大蛇、そして聖仙たちが、様々な讃歌でマヘーンドラを讃えた。
5.10.44
नमस्कृतः सर्वभूतैः सर्वभूतान्यसान्त्वयत् ।
हत्वा शत्रुं प्रहृष्टात्मा वासवः सह दैवतैः ॥ ५.१०.४४ ॥
一切の存在から礼拝された彼は、すべての生き物を慰めた。敵を倒して心喜ぶヴァーサヴァは、神々とともにあった。
5.10.45
विष्णुं त्रिभुवनश्रेष्ठं पूजयामास धर्मवित् ।
ततो हते महावीर्ये वृत्रे देवभयङ्करे ॥ ५.१०.४५ ॥
法を知る者は三界の最勝者ヴィシュヌを礼拝した。そして神々に恐怖を与えた大勇のヴリトラが殺された後……
5.10.46
अनृतेनाभिभूतोऽभूच्छक्रः परमदुर्मनाः ।
त्रैशीर्षयाऽभिभूतश्च स पूर्वं ब्रह्महत्यया ॥ ५.१०.४६ ॥
虚偽に打ち負かされたシャクラは心に深く悩んだ。以前にも彼はトリシラスを殺したバラモン殺しの罪に打ち負かされていた。
5.10.47
महादेवस्य भूतैश्च स पुनर्ब्रह्महा इति ।
आक्रुष्टो निर्भयैर्भूयो व्रीडितो बलवृत्रहा ॥ ५.१०.४७ ॥
マハーデーヴァの眷属の霊たちや恐れを知らぬ者たちによって再び「バラモン殺し」と罵られ、強大なヴリトラを倒したインドラは再び恥じ入った。
5.10.48
सोऽन्तमाश्रित्य लोकानां नष्टसंज्ञो विचेतनः ।
न प्राज्ञायत देवेन्द्रस्त्वभिभूतः स्वकर्मभिः ॥ ५.१०.४८ ॥
彼は世界の果てに身を寄せ、意識を失い、無感覚となった。自らの行いに打ち負かされ、神々の王インドラは認められなくなった。
5.10.49
प्रतिच्छन्नोऽवसच्चाप्सु चेष्टमान इवोरगः ।
ततः प्रनष्टे देवेन्द्रे ब्रह्महत्या भयार्दिते ॥ ५.१०.४९ ॥
彼は水中に身を隠して住み、蛇のように身をくねらせていた。インドラが消えた後、ブラーフマン殺しの罪の恐怖に苦しむ神々は……
5.10.50
भूमिः प्रध्वस्तसंकाशा निर्वृक्षा शुष्ककानना ।
विच्छिन्नस्रोतसो नद्यः सरांस्यनुदकानि च ॥ ५.१०.५० ॥
大地は砕け散ったように見え、木々はなく、森は枯れていた。川の流れは断たれ、湖は水のないものとなった。
5.10.51
संक्षोभश्चापि सत्वानामनावृष्टिकृतोऽभवत् ।
देवाश्चापि भृशं त्रस्तास्तथा सर्वे महर्षयः ॥ ५.१०.५१ ॥
雨が降らないことから、生きとし生けるものにも動揺が生じた。神々は大いに恐れ、同様にすべての大仙も恐れた。
5.10.52
अराजकं जगत्सर्वमभिभूतमुपद्रवैः ।
ततो भीताऽभवन्देवाः को नो राजा भवेदिति ॥ ५.१०.५२ ॥
王がいないため、世界全体が災いに打ちのめされた。そこで神々は恐れて言った、「我らの王は誰になるのか？」
5.10.53
दिवि देवर्षयश्चापि देवराजविनाकृताः ।
न स्म कश्चन देवानां राज्ये वै कुरुते मतिम् ॥ ५.१०.५३ ॥
天上の神聖な聖仙たちも神々の王を失った。神々のうち誰一人として王権を望む者はいなかった。