ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.10.1
सर्वं व्याप्तमिदं देवा वृत्रेण जगदव्ययम् ।
न ह्यस्य सदृशं किञ्चित्प्रतिघाताय यद्भवेत् ॥ ५.१०.१ ॥
ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੇ ਇਸ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵਿਆਪ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।
5.10.2
समर्थो ह्यभवं पूर्वमसमर्थोऽस्मि सांप्रतम् ।
कथं नु कार्यं भद्रं वो दुर्धर्षः स हि मे मतः ॥ ५.१०.२ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਸਮਰੱਥ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ? ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੁਰਧਰਸ਼ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
5.10.3
तेजस्वी च महात्मा च युद्धे चामितविक्रमः ।
ग्रसेत्रिभुवनं सर्वं सदेवासुरमानुषम् ॥ ५.१०.३ ॥
ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ, ਮਹਾਤਮਾ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬੇਅੰਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਸਹਿਤ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਉਹ ਨਿਗਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
5.10.4
तस्माद्विनिश्चयमिमं शृणुध्वं त्रिदिवौकसः ।
विष्णोः क्षयमुपागम्य समेत्य च महात्मना ॥ ५.१०.४ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸਵਰਗਵਾਸੀਓ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਸੁਣੋ: ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ...
5.10.5
तेन संमन्त्र्य वेत्स्यामो वधोपायं दुरात्मनः ।
एवमुक्ते मघवता देवाः शर्षिगणास्तदा।
शरण्यं शरमं देवं जग्मुर्विष्णुं महाबलम् ॥ ५.१०.५ ॥
ਉਸ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਦੇ ਵਧ ਦਾ ਉਪਾਅ ਜਾਣਾਂਗੇ। ਮਘਵਾਨ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਗਣ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ਰਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਸੰਹਾਰਕ, ਮਹਾਬਲੀ ਦੇਵ ਵਿਸ਼ਣੂ ਕੋਲ ਗਏ।
5.10.6
ऊचुश्च सर्वे देवेशं विष्णुं वृत्रभयार्दिताः ।
त्रयो लोकास्त्वया क्रान्तास्त्रिभिर्विक्रमणैः पुरा ॥ ५.१०.६ ॥
ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਮਾਪ ਲਏ ਸਨ।'
5.10.7
अमृतं चाहृतं विष्णो दैत्याश्च निहता रणे ।
बलिं बद्ध्वा महादैत्यं शक्रो देवाधिपः कृतः ॥ ५.१०.७ ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ; ਰਣ ਵਿੱਚ ਦੈਂਤ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਮਹਾਦੈਂਤ ਬਲੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
5.10.8
त्वं प्रभुः सर्वदेवानां त्वया सर्वमिदं ततम् ।
त्वं हि देवो महादेव सर्वलोकनमस्कृतः ॥ ५.१०.८ ॥
ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈਂ; ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਤ ਹੈ। ਤੂੰ ਹੀ ਦੇਵ ਹੈਂ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਮਸਕਾਰਿਤ।
5.10.9
गतिर्भव त्वं देवानां सेन्द्राणाममरोत्तम ।
जगद्व्याप्तमिदं सर्वं वृत्रेणासुरसूदन ॥ ५.१०.९ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ ਤੂੰ ਹੀ ਹੋ, ਹੇ ਅਮਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ। ਹੇ ਅਸੁਰਸੂਦਨ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵਿਆਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
5.10.10
अवश्यं करणीयं मे भवतां हितमुत्तमम् ।
तस्मादुपायं वक्ष्यामि यथाऽसौ नभविष्यति ॥ ५.१०.१० ॥
ਤੁਹਾਡਾ ਪਰਮ ਭਲਾ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਕ ਉਪਾਅ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
5.10.11
गच्छध्वं सर्षिगन्धर्वा यत्रासौ विश्वरूपधृक् ।
साम तस्य प्रयुञ्जध्वं तत एनं विजेष्यथ ॥ ५.१०.११ ॥
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਜਾਓ ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਧਾਰੀ ਉਹ ਹੈ। ਉਸ ਨਾਲ ਸਾਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ; ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਜਿੱਤੋਗੇ।
5.10.12
भविष्यति जयो देवाः शक्रस्य मम तेजसा ।
अदृश्यश्च प्रवेक्ष्यामि वज्रे ह्यस्यायुधोत्तमे ॥ ५.१०.१२ ॥
ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਮੇਰੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਮੈਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਮ ਹਥਿਆਰ ਵਜ੍ਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।
5.10.13
गच्छध्वमृषिभिः सार्धं गन्धर्वैश्च सुरोत्तमाः ।
वृत्रस्य सह शक्रेण सन्धिं कुरुत माचिरम् ॥ ५.१०.१३ ॥
ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵਤਿਓ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਓ; ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਰਤ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ ਸੰਧੀ ਕਰੋ।
5.10.14
एवमुक्ते तु देवेन ऋषयस्त्रिदशास्तथा ।
ययुः समेत्य सहिताः शक्रं कृत्वा पुरःसरम् ॥ ५.१०.१४ ॥
ਦੇਵ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਤੁਰ ਪਏ।
5.10.15
समीपमेत्य च यदा सर्व एव महौजसः ।
तं तेजसा प्रज्वलितं प्रतपन्तं दिशो दश ॥ ५.१०.१५ ॥
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਬਲਦਾ ਅਤੇ ਦਸੀਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਂਦਾ ਵੇਖਿਆ।
5.10.16
ग्रसन्तमिव लोकांस्त्रीन्सूर्याचन्द्रमसौ यथा ।
ददृशुस्ते ततो वृत्रं शक्रेण सह देवताः ॥ ५.१०.१६ ॥
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਵਿਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ।
5.10.17
ऋषयोऽथ ततोऽभ्येत्य वृत्रमूचुः प्रियं वचः ।
व्याप्तं जगदिदं सर्वं तेजसा तव दुर्जय ॥ ५.१०.१७ ॥
ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਿਰਤ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ: "ਹੇ ਦੁਰਜਯ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਤੇਰੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।"
5.10.18
न च शक्नोषि निर्जेषुं वासवं बलिनां वर ।
युध्यतोश्चापि वां कालो व्यतीतः सुमहानिह ॥ ५.१०.१८ ॥
ਹੇ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਲੜਦਿਆਂ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ ਹੈ।
5.10.19
पीड्यन्ते च प्रजाः सर्वाः सदेवासुरमानुषाः ।
सख्यं भवतु ते वृत्र शक्रेण सह नित्यदा ॥ ५.१०.१९ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ, ਤੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਸਦਾ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨਾਲ ਹੋਵੇ।
5.10.20
अवाप्स्यसि सुखं त्वं च शक्रलोकांश्च शाश्वतान् ।
ऋषिवाक्यं निशम्याथ वृत्रःस तु महाबलः ॥ ५.१०.२० ॥
ਤੂੰ ਸੁਖ ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਬਲੀ ਉਹ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ...
5.10.21
उवाच तानृषीन्सर्वान्प्रणम्य शिरसाऽसुरः ।
सर्वे यूयं महाभागा गन्धर्वाश्चैव सर्वशः ॥ ५.१०.२१ ॥
ਉਸ ਅਸੁਰ ਨੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ: "ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਹਾਭਾਗ ਹੋ, ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੰਧਰਵ ਵੀ ਹੋ।"
5.10.22
यद्ब्रूथ तच्छ्रुतं सर्वं ममापि श्रृणुतानघाः ।
सन्धिः कथं वै भविता मम शक्रस्य चोभयोः ।
तेजसोर्हि द्वयोर्देवाः सख्यं वै भविता कथम् ॥ ५.१०.२२ ॥
ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਿਹਾ ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਸੁਣ ਲਿਆ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੋ, ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਵੀ ਸੁਣੋ। ਮੇਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੀ ਸੰਧੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗੀ? ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਦੋ ਤੇਜਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗੀ?
5.10.23
सकृत्सतां सङ्गतमीप्सितव्यं ।
ततः परं भविता भव्यमेव।
नातिक्रामेत्सत्पुरुषेण सङ्गतं ।
तस्मात्सतां संगतमीप्सितव्यम् ॥ ५.१०.२३ ॥
ਸਜਣਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੀ ਚਾਹੁਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਭ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਤਪੁਰਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਸਜਣਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਹੀ ਚਾਹੁਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
5.10.24
दृढं सतां सङ्गतं चापि नित्यं ।
ब्रूयाच्चार्थं ह्यर्थकृच्छ्रेषु धीराः ।
महार्थवत्सत्पुरुषेण सङ्गतं ।
तस्मात्सन्तं न जिघांसेत धीरः ॥ ५.१०.२४ ॥
ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਸਦਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰਹੇ; ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਧੀਰ ਪੁਰਖ ਅਰਥ ਭਰੀ ਗੱਲ ਕਹੇ। ਵੱਡੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਸਤਪੁਰਖ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਧੀਰ ਪੁਰਖ ਸੱਜਣ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਨਾ।
5.10.25
इन्द्रः सतां संमतश्च निवासश्च महात्मनाम् ।
सत्यवादी ह्यनिन्द्यश्च धर्मवित्सूक्ष्मनिश्चयः ॥ ५.१०.२५ ॥
ਇੰਦਰ ਸੱਜਣਾਂ ਦਾ ਮਾਨਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਨਿਰਦੋਸ਼, ਧਰਮ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲਾ ਹੈ।
5.10.26
तेन ते सह शक्रेण सन्धिर्भवतु नित्यदा ।
एवं विश्वासमागच्छ मा ते भूद्बुद्धिरन्यथा ॥ ५.१०.२६ ॥
ਉਸ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਸੰਧੀ ਸਦਾ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰੋਸਾ ਕਰ; ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਉਲਟ ਨਾ ਹੋਵੇ।
5.10.27
महर्षिवचनं श्रुत्वा तानुवाच महाद्युतिः ।
अवश्यं भगवन्तो मे माननीयास्तपस्विनः ॥ ५.१०.२७ ॥
ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ: “ਜ਼ਰੂਰ ਭਗਵਾਨ ਤਪਸਵੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮਾਨਯੋਗ ਹਨ।”
5.10.28
ब्रवीमि यदहं देवास्तत्सर्वं क्रियते यदि ।
ततः सर्वं करिष्यामि यदूचुर्मां दिवौकसः ॥ ५.१०.२८ ॥
“ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਮੈਂ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਉਹ ਸਭ ਜੇ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਵਰਗਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ।”
5.10.29
न शुष्केण न चाद्रेण नाश्मना न च दारुणा ।
न शस्त्रेण न चास्त्रेण न दिवा न तथा निशि ॥ ५.१०.२९ ॥
ਸੁੱਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਗਿੱਲੇ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਸ਼ਸਤਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ।
5.10.30
वध्यो भवेयं विप्रेन्द्राः शक्रस्य सह दैवतैः ।
एवं मे रोचते सन्धिः शक्रेण सह नित्यदा ॥ ५.१०.३० ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਮੈਂ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਵਧ ਹੋਵਾਂ; ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠੋ! ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹੀ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨਾਲ ਸਦਾ ਲਈ ਸੰਧੀ ਹੋਵੇ।
5.10.31
बाढमित्येव ऋषयस्तमूचुर्भरतर्षभ ।
एवं वृत्ते तु सन्धाने वृत्रः प्रमुदितोऽभवत् ॥ ५.१०.३१ ॥
'ਬਹੁਤ ਠੀਕ, ਇੰਝ ਹੀ ਹੋਵੇ' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਹੇ ਭਰਤਰਸ਼ਭ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਧੀ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।
5.10.32
ततः सन्धिं मिथः कृत्वा ऋषयो दीप्ततेजसः ।
शक्रस्य सह वृत्रेण पुनर्जग्मुर्यथागतम् ॥ ५.१०.३२ ॥
ਫਿਰ ਦੀਪਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਸੰਧੀ ਕਰਵਾ ਕੇ ਜਿਸ ਰਾਹ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ ਉਸੇ ਰਾਹ ਮੁੜ ਗਏ।
5.10.33
युक्तः सदाऽभवच्चापि शक्रो हर्षसमन्वितः ।
वृत्रस्य वधसंयुक्तानुपायानन्वचिन्तयत् ॥ ५.१०.३३ ॥
ਸ਼ਕ੍ਰ ਵੀ ਸਦਾ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚੌਕਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਵਧ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਉਪਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
5.10.34
अभिसन्धिर्महेन्द्रस्य सन्धिकर्मणि यः कृतः ।
ऋषिभिस्त्वीरितं यच्च महेन्द्रस्तदनुस्मरन् ॥ ५.१०.३४ ॥
ਸੰਧੀ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਮਹੇਂਦਰ ਨੇ ਜੋ ਮਨਸ਼ਾ ਰੱਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਮਹੇਂਦਰ (ਇੰਦਰ)...
5.10.35
छिद्रान्वेषी समुद्विग्नः सदा वसति देवराट् ।
स कदाचिन्समुद्रान्ते समपश्यन्महासुरम् ॥ ५.१०.३५ ॥
ਛਿਦ੍ਰ ਲੱਭਦਾ, ਸਦਾ ਬੇਚੈਨ ਰਹਿੰਦਾ ਦੇਵਰਾਜ (ਇੰਦਰ) ਵਸਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਉਸ ਮਹਾਂ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
5.10.36
सन्ध्याकाल उपावृत्ते मुहूर्ते चातिदारुणे ।
ततः संचिन्त्य भगवान्वरदानं महात्मनः ॥ ५.१०.३६ ॥
ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਤਾਂ, ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਉਸ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ, ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ।
5.10.37
सन्ध्येयं वर्तते रौद्रा न रात्रिर्दिवसं न च ।
वृत्रश्चावश्यवध्योऽयं मम सर्वहरो रिपुः ॥ ५.१०.३७ ॥
ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਸੰਧਿਆ ਵਰਤ ਰਹੀ ਹੈ; ਨਾ ਰਾਤ ਹੈ ਨਾ ਦਿਨ। ਅਤੇ ਇਹ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਹਰਨ ਵਾਲਾ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਵਧ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।
5.10.38
यदि वृत्रं न हन्म्यद्य वञ्चयित्वा महासुरम् ।
महाबलं महाकायं न मे श्रेयो भविष्यति ॥ ५.१०.३८ ॥
ਜੇ ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਸੁਰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਨਾ ਮਾਰਾਂ, ਤਾਂ ਇਸ ਮਹਾਬਲੀ, ਮਹਾਕਾਇ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਮੇਰਾ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
5.10.39
एवं संचिन्तयन्नेव शक्रो विष्णुमनुस्मरन् ।
अथ फेनं तदाऽपश्यत् समुद्रे पर्वतोपमप् ॥ ५.१०.३९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਿਆਂ ਹੀ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਝੱਗ ਵੇਖਿਆ।
5.10.40
नायं युष्को न चाद्रोऽयं न च शस्त्रमिदं तथा ।
एनं क्षेप्स्यामि वृत्रस्य क्षणादेव नशिष्यति ॥ ५.१०.४० ॥
ਇਹ ਨਾ ਸੁੱਕਾ ਹੈ, ਨਾ ਗਿੱਲਾ; ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਕੋਈ ਸ਼ਸਤਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਮੈਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
5.10.41
सवज्रमथ फेनं तं क्षिप्रं वृत्रे निसृष्टवान् ।
प्रविश्य फेनं तं विष्णुरथ वृत्रं व्यनाशयत् ॥ ५.१०.४१ ॥
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਵਜ੍ਰ ਸਮੇਤ ਉਸ ਝੱਗ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਉੱਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁੱਟਿਆ। ਉਸ ਝੱਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕੀਤਾ।
5.10.42
निहते तु ततो वृत्रे दिशो वितिमिराऽभवन् ।
प्रववौ च शिवो वायुः प्रजाश्च जहृषुस्तथा ॥ ५.१०.४२ ॥
ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਸ਼ੁਭ ਹਵਾ ਵਗੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ।
5.10.43
ततो देवाः सगन्धर्वा यक्षरक्षोमहोरगाः ।
ऋषयश्च महेन्द्रं तमस्तुवन्विविधैः स्तवैः ॥ ५.१०.४३ ॥
ਫਿਰ ਗੰਧਰਵਾਂ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਯੱਖਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਮਹਾਨਾਗਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ੍ਤੋਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਹੇਂਦਰ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ।
5.10.44
नमस्कृतः सर्वभूतैः सर्वभूतान्यसान्त्वयत् ।
हत्वा शत्रुं प्रहृष्टात्मा वासवः सह दैवतैः ॥ ५.१०.४४ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ; ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਵਾਸਵ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਰਿਹਾ।
5.10.45
विष्णुं त्रिभुवनश्रेष्ठं पूजयामास धर्मवित् ।
ततो हते महावीर्ये वृत्रे देवभयङ्करे ॥ ५.१०.४५ ॥
ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਵੀਰਜ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
5.10.46
अनृतेनाभिभूतोऽभूच्छक्रः परमदुर्मनाः ।
त्रैशीर्षयाऽभिभूतश्च स पूर्वं ब्रह्महत्यया ॥ ५.१०.४६ ॥
ਝੂਠ ਨਾਲ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਕ੍ਰ ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਪਹਿਲਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੀਰਸ਼ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਹਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
5.10.47
महादेवस्य भूतैश्च स पुनर्ब्रह्महा इति ।
आक्रुष्टो निर्भयैर्भूयो व्रीडितो बलवृत्रहा ॥ ५.१०.४७ ॥
ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਭੂਤਗਣਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਭਉ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫਿਰ 'ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆਰਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਝਿੜਕਿਆ; ਬਲਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹੰਤਾ ਇੰਦਰ ਫਿਰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਇਆ।
5.10.48
सोऽन्तमाश्रित्य लोकानां नष्टसंज्ञो विचेतनः ।
न प्राज्ञायत देवेन्द्रस्त्वभिभूतः स्वकर्मभिः ॥ ५.१०.४८ ॥
ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਦਬਿਆ ਦੇਵੇਂਦਰ ਪਛਾਣਿਆ ਨਾ ਗਿਆ।
5.10.49
प्रतिच्छन्नोऽवसच्चाप्सु चेष्टमान इवोरगः ।
ततः प्रनष्टे देवेन्द्रे ब्रह्महत्या भयार्दिते ॥ ५.१०.४९ ॥
ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਹਿਲਦਾ; ਫਿਰ ਦੇਵੇਂਦਰ ਗਾਇਬ ਹੋਣ ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਦੇਵਤੇ...
5.10.50
भूमिः प्रध्वस्तसंकाशा निर्वृक्षा शुष्ककानना ।
विच्छिन्नस्रोतसो नद्यः सरांस्यनुदकानि च ॥ ५.१०.५० ॥
ਧਰਤੀ ਜਿਵੇਂ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਸੀ, ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਾਲੀ; ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਹਾਅ ਕੱਟੇ ਗਏ, ਸਰੋਵਰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਏ।
5.10.51
संक्षोभश्चापि सत्वानामनावृष्टिकृतोऽभवत् ।
देवाश्चापि भृशं त्रस्तास्तथा सर्वे महर्षयः ॥ ५.१०.५१ ॥
ਮੀਂਹ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਲਚਲ ਮਚ ਗਈ; ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਡਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਵੀ।
5.10.52
अराजकं जगत्सर्वमभिभूतमुपद्रवैः ।
ततो भीताऽभवन्देवाः को नो राजा भवेदिति ॥ ५.१०.५२ ॥
ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਉਪਦ੍ਰਵਾਂ ਨਾਲ ਦਬ ਗਿਆ; ਤਦ ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਕੇ ਬੋਲੇ, 'ਸਾਡਾ ਰਾਜਾ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ?'
5.10.53
दिवि देवर्षयश्चापि देवराजविनाकृताः ।
न स्म कश्चन देवानां राज्ये वै कुरुते मतिम् ॥ ५.१०.५३ ॥
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਦੇਵਰਾਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋਏ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।