महाभारत · अध्याय 5.100
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.100.1
हिरण्यपुरमित्येतत्ख्यातं पुरवरं महत् ।
दैत्यानां दानवानां च मायाशतविचारिणाम् ॥ ५.१००.१ ॥
हिरण्यपुर नावाने प्रसिद्ध असलेले हे महान श्रेष्ठ नगर शेकडो मायांमध्ये संचार करणाऱ्या दैत्य आणि दानवांचे आहे.
5.100.2
अनल्पेन प्रयत्नेन निर्मितं विश्वकर्मणा ।
मयेन मनसा सृष्टं पातालतलमाश्रितम् ॥ ५.१००.२ ॥
अत्यंत प्रयत्नाने विश्वकर्म्याने हे निर्माण केले; मयाने मनाने याची निर्मिती केली; हे पाताळतळाशी वसलेले आहे.
5.100.3
अत्र मायासहस्राणि वविकुर्वाणा महौजसः ।
दानवा निवसन्ति स्म शूरा दत्तवराः पुरा ॥ ५.१००.३ ॥
येथे हजारो मायांचे प्रदर्शन करणारे, महापराक्रमी, शूर दानव राहतात; पूर्वी त्यांना वर दिले गेले होते.
5.100.4
नैते शक्रेण नान्येन यमेन वरुणेन वा ।
शक्यन्ते वशमानेतुं तथैव धनदेन च ॥ ५.१००.४ ॥
इंद्र, इतर कोणी, यम किंवा वरुण, तसेच कुबेरही यांना वश करू शकत नाहीत.
5.100.5
असुराः कालखञ्जाश्च तथा वुष्णुपदोद्भवाः ।
नैर्ऋता यातुधानाश्च ब्रह्मपादोद्भवाश्च ये ॥ ५.१००.५ ॥
असुर, कालखंज, वुष्णुपदापासून जन्मलेले, नैर्ऋत आणि यातुधान, आणि ब्रह्मपादापासून जन्मलेले जे आहेत ते.
5.100.6
दंष्ट्रिणो भीमवेगाश्च वातवेगपराक्रमाः ।
मायावीर्योपसंपन्ना निवसन्त्यत्र मातले ॥ ५.१००.६ ॥
दाढा असलेले, भीषण वेगाचे, वायुवेग आणि पराक्रम असलेले, मायाबलाने युक्त असे येथे मातलात राहतात.
5.100.7
निवातकवचा नाम दानवा युद्धदुर्मदाः ।
जानासि च यथा शक्रो नैताञ्शक्रोति बाधितुं ॥ ५.१००.७ ॥
निवातकवच नावाचे दानव युद्धात उन्मत्त आहेत. इंद्रालाही त्यांना बाधा करता येत नाही हे तुला ठाऊक आहे.
5.100.8
बहुशो मातले त्वं च तव पुत्रश्च गोमुखः ।
निर्भग्नो देवराजश्च सहपुत्रः शचीपतिः ॥ ५.१००.८ ॥
हे मातली, तू आणि तुझा पुत्र गोमुख अनेकदा पराभूत झालात. शचीपती देवराजही आपल्या पुत्रासह पराभूत झाला.
5.100.9
पश्य वेश्मानि रौक्माणि मातले राजतानि च ।
कर्मणा विधियुक्तेन युक्तान्युपगतानि च ॥ ५.१००.९ ॥
हे मातली, सोन्याचे आणि चांदीचे वाडे पाहा; ते विधीनुसार बांधलेले आणि कौशल्याने रचलेले आहेत.
5.100.10
वैदूर्यमणिचित्राणि प्रवालरुचिराणि च ।
अर्कस्फटिकशुभ्राणि वज्रसारोञ्ज्वलानि च ॥ ५.१००.१० ॥
वैडूर्य व रत्नांनी विचित्र, प्रवाळांनी सुंदर, सूर्यकांत व स्फटिकासारखे शुभ्र आणि वज्रसाराने झळाळणारे.
5.100.11
पार्थिवानीव चाभास्ति पद्मरागमयानि च ।
शैलानीव च दृश्यन्ते दारवाणीव चाप्युत ॥ ५.१००.११ ॥
ते पृथ्वीसारखे झळकतात व पद्मरागाने बनलेले आहेत; पर्वतांसारखे दिसतात आणि लाकडी असल्यासारखेही भासतात.
5.100.12
सूर्यरूपाणि चाभान्ति दीप्ताग्निसदृशानि च ।
मणिजालविचित्राणि प्रांशूनि निबिडानि च ॥ ५.१००.१२ ॥
ते सूर्यरूपासारखे झळकतात व पेटत्या अग्नीसारखे आहेत; मण्यांच्या जाळ्यांनी विचित्र, उंच व दाट आहेत.
5.100.13
नैतानि शक्यं निर्देष्टु रूपतो द्रव्यतस्तथा ।
गुणतश्चैव सिद्धानि प्रमाणगुणवन्ति च ॥ ५.१००.१३ ॥
यांचे रूप, द्रव्य आणि गुण सांगणे शक्य नाही; ही सिद्ध असून प्रमाण व गुणांनी युक्त आहेत.
5.100.14
आक्रीडान्पश्य दैत्यानां तथैव शयनान्युत ।
रत्नवन्ति महार्हाणि भाजनान्यासनानि च ॥ ५.१००.१४ ॥
दैत्यांची क्रीडास्थाने पाहा, तसेच त्यांची शयने; रत्नजडित, अत्यंत मौल्यवान भांडी आणि आसने.
5.100.15
जलदाभांस्तथा शैलांस्तोयप्रस्रवणानि च ।
कामपुष्पफलांश्चापि पादपान्कापचारिणः ॥ ५.१००.१५ ॥
मेघांसारखे पर्वत, पाण्याचे झरे व प्रवाह; इच्छेनुसार फुले व फळे देणारे, स्वैर संचार करणारे वृक्षही.
5.100.16
मातले कश्चिदत्रापि रुचिरस्ते वरो भवेत् ।
अथवाऽन्यां दिशं भूमेर्गच्छाव यदि मन्यसे ॥ ५.१००.१६ ॥
हे मातली, इथेच तुला एखादा रुचिर वर मिळू शकेल; किंवा तुला पटत असेल तर पृथ्वीच्या दुसऱ्या दिशेला जाऊ.
5.100.17
मातलिस्त्वब्रवीदेनं भाषमाणं तथाविधम् ।
देवर्षे नैव मे कार्यं विप्रियं त्रिदिवौकसाम् ॥ ५.१००.१७ ॥
असे बोलणाऱ्या नारदांना मातली म्हणाला, 'हे देवर्षी, त्रिदिवनिवासी देवांना अप्रिय असे कार्य मला करावयाचे नाही.'
5.100.18
नित्यानुषक्तवैरा हि भ्रातरो देवदानवाः ।
परपक्षेण संबन्धं रोचयिष्याम्यहं कथम् ॥ ५.१००.१८ ॥
देव आणि दानव बंधू असूनही नित्य वैराने बांधलेले आहेत; मग शत्रुपक्षाशी संबंध मी कसा पसंत करू?
5.100.19
अन्यत्र साधु गच्छाव द्रष्टुं नार्हामि दानवान् ।
जानामि तव चात्मानं हिंसात्मकमनं तथा ॥ ५.१००.१९ ॥
दुसरीकडे जाऊ; दानवांना पाहणे मला योग्य नाही. तुझे मन आणि त्याचा हिंसक स्वभाव मला ठाऊक आहे.