મહાભારત · અધ્યાય 5.104
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.104.1
मातलेर्वचनं श्रुत्वा नारदो मुनिसत्तमः ।
अब्रवीद्देवराजं तमार्यकं कुरुनन्दन ॥ ५.१०४.१ ॥
માતલિનાં વચન સાંભળીને મુનિશ્રેષ્ઠ નારદે દેવરાજને કહ્યું, હે કુરુનંદન.
5.104.2
सूतोऽयं मातलिर्नाम शक्रस्य दयितः सुहृत् ।
शुचिः शीलगुणोपेतस्तेजस्वी वीर्यवान्बली ॥ ५.१०४.२ ॥
આ મા��લિ નામનો સારથિ છે, ઇન્દ્રનો પ્રિય મિત્ર; શુચિ, શીલ અને ગુણોથી યુક્ત, તેજસ્વી, વીર્યવાન અને બળવાન.
5.104.3
शक्रस्यायं सखा चैव मन्त्री सारथिरेव च ।
अल्पान्तरप्रभावश्च वासवेन रणे रणे ॥ ५.१०४.३ ॥
આ શક્રનો મિત્ર, મંત્રી અને સારથિ પણ છે; દરેક યુદ્ધમાં વાસવ સાથે તેના પ્રભાવમાં થોડો જ તફાવત છે.
5.104.4
अयं हरिसहस्रेण युक्तं जैत्रं रथोत्तमम् ।
देवासुरेषु युद्धेषु मनसैव नियच्छति ॥ ५.१०४.४ ॥
હજાર હરિ ઘોડાથી જોડાયેલો વિજયી શ્રેષ્ઠ રથ આ દેવાસુર યુદ્ધોમાં માત્ર મનથી જ નિયંત્રિત કરે છે.
5.104.5
अनेन विजितानश्वैर्दोर्भ्यां जयति वासवः ।
अनेन बलभित्पूर्वं प्रहृते प्रहरत्युत ॥ ५.१०४.५ ॥
આના વડે જીતેલા અશ્વો સાથે વાસવ પોતાના બે હાથે વિજય મેળવે છે; આના દ્વારા જ બલભિત્ પહેલાં પ્રહાર થતાં પ્રહાર કરે છે.
5.104.6
अस्य कन्या वरारोहा रूपेणासदृशी भुवि ।
सत्यशीलगुणोपेता गुणकेशीति विश्रुता ॥ ५.१०४.६ ॥
આની કન્યા, સુંદર કટિવાળી, પૃથ્વી પર રૂપમાં અનુપમ છે; સત્ય, શીલ અને ગુણોથી યુક્ત, ગુણકેશી નામે વિખ્યાત.
5.104.7
तस्यास्य यत्नाच्चरतस्त्रैलोक्यममरद्युते ।
सुमुखो भवतः पौत्रो रोचते दुहितुः पतिः ॥ ५.१०४.७ ॥
તેના માટે ત્રણે લોકમાં પ્રયત્નપૂર્વક શોધતાં, હે અમરતેજસ્વી, તમારો પૌત્ર સુમુખ પુત્રીના પતિ તરીકે મને ગમે છે.
5.104.8
यदि ते रोचते सम्यग्भुजगोत्तम मा चिरम् ।
क्रियतामार्यक क्षिप्रं बुद्धिः कन्यापरिग्रहे ॥ ५.१०४.८ ॥
જો આ તમને સંપૂર્ણ ગમતું હોય, હે નાગશ્રેષ્ઠ, તો વિલંબ ન કરો. હે આર્ય, કન્યાને સ્વીકારવાનો નિશ્ચય જલદી કરો.
5.104.9
यथा विष्णुकुले लक्ष्मीर्यथा स्वाहा विभावसोः ।
कुले तव तथैवास्तु गुणकेशी सुमध्यमा ॥ ५.१०४.९ ॥
વિષ્ણુના કુળમાં લક્ષ્મી અને વિભાવસુ (અગ્નિ)ના કુળમાં સ્વાહા જેમ છે, તેમ તમારા કુળમાં પાતળી કટિવાળી ગુણકેશી થાઓ.
5.104.10
पौत्रस्यार्थे भवांस्तस्माद्गुणकेशीं प्रतीच्छतु ।
सदृशीं प्रतिरूपस्य वासवस्य शचीमिव ॥ ५.१०४.१० ॥
તેથી પૌત્ર માટે તમે ગુણકેશીનો સ્વીકાર કરો. વાસવ (ઇન્દ્ર) માટે શચી જેમ યોગ્ય છે, તેમ તેના સમાન રૂપવાળા (સુમુખ) માટે તે યોગ્ય છે.
5.104.11
पितृहीनमपि ह्येनं गुणतो वरयामहे ।
बहुमानाच्च भवतस्तथैवैरावतस्य च ॥ ५.१०४.११ ॥
પિતા વિનાનો હોવા છતાં તેના ગુણોને કારણે અમે તેને વર તરીકે પસંદ કરીએ છીએ; તમારા પ્રત્યેના મોટા આદરથી અને ઐરાવત પ્રત્યેના આદરથી પણ એવું જ.
5.104.12
सुमुखस्य गुणैश्चैव शीलशौचदमादिभिः ।
अभिगम्य स्वयं कन्यामयं दातुं समुद्यतः ।
मातलिस्तस्य संमानं कर्तुमर्हो भवानपि ॥ ५.१०४.१२ ॥
સુમુખના ગુણોથી અને શીલ, શૌચ, દમ આદિથી, આ (કણ્વ) પોતે આવીને કન્યા આપવા તૈયાર થયા છે. તમે પણ માતલિનું સન્માન કરવા યોગ્ય છો.
5.104.13
स तु दीनः प्रहृष्टश्च प्राह नारदमार्यकः ।
व्रियमाणे तथा पौत्रे पुत्रे च निधनं गते ॥ ५.१०४.१३ ॥
તે દીન હોવા છતાં હર્ષિત થઈને આર્યકે નારદને કહ્યું—પૌત્ર વરાઈ રહ્યો હતો અને પુત્ર મૃત્યુ પામ્યો હતો ત્યારે.
5.104.14
मन्ये नैतद्बहुमतं महर्षे वचनं तव ।
सखा शक्रस्य संयुक्तः कस्यायं नेप्सितो भवेत्।
कारणस्य तु दौर्बल्याच्चिन्तयामि महामुने ॥ ५.१०४.१४ ॥
આર્યક બોલ્યો: હે મહર્ષિ, હું તમારા આ વચનને બહુ માન્ય ગણતો નથી. ઇન્દ્રના મિત્ર સાથે જોડાયેલો કોને ઇચ્છિત ન હોય? પરંતુ કારણની દુર્બળતાને લીધે, હે મહામુનિ, હું ચિંતિત છું.
5.104.15
अस्य देहकरस्तात मम पुत्रो महाद्युते ।
भक्षितो वैनतेयेन दुःखार्तास्तेन वै वयम् ॥ ५.१०४.१५ ॥
આર્યક બોલ્યો: હે તાત, હે મહાતેજસ્વી, આના દેહને ઘડનાર મારા પુત્રને વૈનતેય (ગરુડ)એ ભક્ષી લીધો. તેથી અમે દુઃખથી પીડિત છીએ.
5.104.16
पुनरेव च तेनोक्तं वैनतेयेन गच्छता ।
मासेनान्येन सुमुखं भक्षयिष्य इति प्रभो ॥ ५.१०४.१६ ॥
ફરીથી, જતી વખતે વૈનતેયે કહ્યું હતું: 'હે પ્રભુ, બીજા એક મહિના પછી હું સુમુખને ભક્ષીશ.'
5.104.17
ध्रुवं तथा तद्भविता जानीमस्तस्य निश्चयम् ।
तेन हर्षः प्रनष्टो मे सुपर्णवचनेन वै ॥ ५.१०४.१७ ॥
ચોક્કસ એમ જ થશે; તેનો નિશ્ચય અમે જાણીએ છીએ. સુપર્ણ (ગરુડ)ના તે વચનથી મારો હર્ષ નષ્ટ થઈ ગયો છે.
5.104.18
मातलिस्त्वब्रवीदेनं बुद्धिरत्र कृता मया ।
जामातृभावेन वृतः सुमुखस्तव पुत्रजः ॥ ५.१०४.१८ ॥
પણ માતલિએ તેને કહ્યું: અહીં મેં આ નિર્ણય કર્યો છે. તમારા પુત્રનો પુત્ર સુમુખ જમાઈ તરીકે વરાયો છે.
5.104.19
सोऽयं मया च सहितो नारदेन च पन्नगः ।
त्रिलोकेशं सुरपतिं गत्वा पश्यतु वासवम् ॥ ५.१०४.१९ ॥
આ સર્પ મારી અને નારદની સાથે જઈને ત્રિલોકાધિપતિ દેવરાજ વાસવને જુઓ.
5.104.20
शेषेणैवास्य कार्येण प्रज्ञास्वाम्यहमायुषः ।
सुपर्णस्य विघाते च प्रयतिष्यामि सत्तम ॥ ५.१०४.२० ॥
હે સત્તમ, એના કાર્યના બાકી ભાગથી જ હું મારું આયુષ્ય જાણીશ; સુપર્ણ (ગરુડ)ને રોકવા હું પ્રયત્ન કરીશ.
5.104.21
सुमुखश्च मया सार्धं देवेशमिगच्छतु ।
कार्यसंसाधनार्थाय स्वस्ति तेऽस्तु भुजङ्गम ॥ ५.१०४.२१ ॥
સુમુખ પણ મારી સાથે દેવેશ પાસે જાય; કાર્યસિદ્ધિ માટે તને કલ્યાણ થાઓ, હે ભુજંગમ.
5.104.22
आर्यकेणाभ्यनुज्ञाता गम्यतामिति भारत ।
ततस्ते सुमुखं गृह्य सर्व एव महौजसः।
ददृशुः शक्रमासीनं देवराजं महाद्युतिम् ॥ ५.१०४.२२ ॥
આર્યકની અનુમતિ મળ્યા પછી, હે ભારત, 'જાઓ' એમ કહેવાતાં તે સર્વ મહાતેજસ્વી સુમુખને લઈ બેઠેલા મહાદ્યુતિ દેવરાજ શક્રને જોયા.
5.104.23
सङ्गत्या तत्र भगवान्विष्णुरासीच्चतुर्भुजः ।
ततस्तत्सर्वमाचख्यौ नारदो मातलिं प्रति ॥ ५.१०४.२३ ॥
ત્યાં તે સભામાં ભગવાન વિષ્ણુ ચતુર્ભુજ રૂપે હતા; પછી નારદે માતલિને તે બધું કહ્યું.
5.104.24
ततः पुरन्दरं विष्णुरुवाच भुवनेश्वरम् ।
अमृतं दीयतामस्मै क्रियताममरैः समः ॥ ५.१०४.२४ ॥
ત્યારે વિષ્ણુએ ભુવનેશ્વર પુરંદરને કહ્યું: 'એને અમૃત આપવામાં આવે, દેવો સમાન બનાવવામાં આવે.'
5.104.25
मातलिर्नारदश्चैव सुमुखश्चैव वासव ।
लभन्तां भवतः कामात्काममेतं यथेप्सितम् ॥ ५.१०४.२५ ॥
માતલિ અને નારદ તથા સુમુખ પણ, હે વાસવ! તમારી પાસેથી ઇચ્છા મુજબ આ ઇચ્છિત વરદાન તેઓ મેળવો.
5.104.26
पुरन्दरोऽथ संचिन्त्य वैनतेयपराक्रमम् ।
विष्णुमेवाब्रवीदेनं भवानेव ददात्विति ॥ ५.१०४.२६ ॥
પછી પુરંદરે વૈનતેયના પરાક્રમનો વિચાર કરીને વિષ્ણુને જ કહ્યું, "તમે જ આ આપો."
5.104.27
ईशस्त्वं सर्वलोकानां चराणामचराश्च ये ।
त्वया दत्तमदत्तं कः कर्तुमुत्सहते विभो ॥ ५.१०४.२७ ॥
તમે સર્વ લોકોના ઈશ્વર છો, ચર અને અચર સૌના; તમારા દીધેલા કે ન દીધેલાને કોણ કરવાનું સાહસ કરશે, હે વિભો?
5.104.28
प्रादाच्छक्रस्ततस्तस्मै पन्नगायायुरुत्तमम् ।
न त्वेनममृतप्राशं चकार बलवृत्रहा ॥ ५.१०४.२८ ॥
પછી શક્રે તે નાગને ઉત્તમ આયુષ્ય આપ્યું; પણ બલવૃત્રહાએ તેને અમૃતપાન કરવા દીધું નહીં.
5.104.29
लब्ध्वा वरं तु सुमुखः सुमुखः संबभूव ह ।
कृतदारो यथाकामं जगाम च गृहान्प्रति ॥ ५.१०४.२९ ॥
વર મેળવીને સુમુખ ખરેખર પ્રસન્નમુખ થયો; લગ્ન કરીને ઇચ્છા મુજબ પોતાના ઘર તરફ ગયો.
5.104.30
नारदस्त्वार्यकश्चैव कृतकार्यौ मुदा युतौ ।
अभिजग्मतुरभ्यर्च्य देवराजं महाद्युतिम् ॥ ५.१०४.३० ॥
નારદ અને આર્યક પણ પોતાનું કાર્ય સિદ્ધ કરીને આનંદથી સાથે મળીને મહાતેજસ્વી દેવરાજની પૂજા કરીને તેમની પાસે ગયા.