ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.104
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.104.1
मातलेर्वचनं श्रुत्वा नारदो मुनिसत्तमः ।
अब्रवीद्देवराजं तमार्यकं कुरुनन्दन ॥ ५.१०४.१ ॥
ਮਾਤਲੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਰਦ ਨੇ ਦੇਵਰਾਜ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ।
5.104.2
सूतोऽयं मातलिर्नाम शक्रस्य दयितः सुहृत् ।
शुचिः शीलगुणोपेतस्तेजस्वी वीर्यवान्बली ॥ ५.१०४.२ ॥
ਇਹ ਮਾਤਲਿ ਨਾਮ ਦਾ ਸਾਰਥੀ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ; ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇਜਸਵੀ, ਵੀਰਜਵਾਨ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ।
5.104.3
शक्रस्यायं सखा चैव मन्त्री सारथिरेव च ।
अल्पान्तरप्रभावश्च वासवेन रणे रणे ॥ ५.१०४.३ ॥
ਇਹ ਸ਼ਕ੍ਰ ਦਾ ਮਿੱਤਰ, ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਵੀ ਹੈ; ਹਰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਵਾਸਵ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ।
5.104.4
अयं हरिसहस्रेण युक्तं जैत्रं रथोत्तमम् ।
देवासुरेषु युद्धेषु मनसैव नियच्छति ॥ ५.१०४.४ ॥
ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਹਰੀ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜਿੱਤੂ ਉੱਤਮ ਰਥ ਨੂੰ ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਮਨ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਬੂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
5.104.5
अनेन विजितानश्वैर्दोर्भ्यां जयति वासवः ।
अनेन बलभित्पूर्वं प्रहृते प्रहरत्युत ॥ ५.१०४.५ ॥
ਇਸ ਦੇ ਜਿੱਤੇ ਹੋਏ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਵਾਸਵ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਬਲਭਿਤ੍ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਰ ਹੋਣ ’ਤੇ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
5.104.6
अस्य कन्या वरारोहा रूपेणासदृशी भुवि ।
सत्यशीलगुणोपेता गुणकेशीति विश्रुता ॥ ५.१०४.६ ॥
ਇਸ ਦੀ ਧੀ, ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ; ਸੱਚ, ਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਗੁਣਕੇਸ਼ੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ।
5.104.7
तस्यास्य यत्नाच्चरतस्त्रैलोक्यममरद्युते ।
सुमुखो भवतः पौत्रो रोचते दुहितुः पतिः ॥ ५.१०४.७ ॥
ਉਸ ਲਈ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਯਤਨ ਨਾਲ ਭਾਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਹੇ ਅਮਰ-ਤੇਜ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੋਤਰਾ ਸੁਮੁਖ ਧੀ ਦੇ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੈ।
5.104.8
यदि ते रोचते सम्यग्भुजगोत्तम मा चिरम् ।
क्रियतामार्यक क्षिप्रं बुद्धिः कन्यापरिग्रहे ॥ ५.१०४.८ ॥
ਜੇ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਸੰਦ ਹੈ, ਹੇ ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਹੇ ਆਰਯ, ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਜਲਦੀ ਕਰੋ।
5.104.9
यथा विष्णुकुले लक्ष्मीर्यथा स्वाहा विभावसोः ।
कुले तव तथैवास्तु गुणकेशी सुमध्यमा ॥ ५.१०४.९ ॥
ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਵਿਭਾਵਸੂ (ਅਗਨੀ) ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਸਵਾਹਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਗੁਣਕੇਸ਼ੀ ਹੋਵੇ।
5.104.10
पौत्रस्यार्थे भवांस्तस्माद्गुणकेशीं प्रतीच्छतु ।
सदृशीं प्रतिरूपस्य वासवस्य शचीमिव ॥ ५.१०४.१० ॥
ਇਸ ਲਈ ਪੋਤਰੇ ਵਾਸਤੇ ਤੁਸੀਂ ਗੁਣਕੇਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ। ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਚੀ ਵਾਸਵ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਾਲੇ (ਸੁਮੁਖ) ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ।
5.104.11
पितृहीनमपि ह्येनं गुणतो वरयामहे ।
बहुमानाच्च भवतस्तथैवैरावतस्य च ॥ ५.१०४.११ ॥
ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਹੀਣਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵੱਡੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਐਰਾਵਤ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
5.104.12
सुमुखस्य गुणैश्चैव शीलशौचदमादिभिः ।
अभिगम्य स्वयं कन्यामयं दातुं समुद्यतः ।
मातलिस्तस्य संमानं कर्तुमर्हो भवानपि ॥ ५.१०४.१२ ॥
ਸੁਮੁਖ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੀਲ, ਸ਼ੌਚ, ਦਮ ਆਦਿ ਕਰਕੇ, ਇਹ (ਕਣ੍ਵ) ਆਪ ਆ ਕੇ ਕੰਨਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਮਾਤਲੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋ।
5.104.13
स तु दीनः प्रहृष्टश्च प्राह नारदमार्यकः ।
व्रियमाणे तथा पौत्रे पुत्रे च निधनं गते ॥ ५.१०४.१३ ॥
ਉਹ ਦੁਖੀ ਸੀ ਪਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਰਿਆਕ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—ਪੋਤਰਾ ਵਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਮਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
5.104.14
मन्ये नैतद्बहुमतं महर्षे वचनं तव ।
सखा शक्रस्य संयुक्तः कस्यायं नेप्सितो भवेत्।
कारणस्य तु दौर्बल्याच्चिन्तयामि महामुने ॥ ५.१०४.१४ ॥
ਆਰਿਆਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਇਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਮਾਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਕੌਣ ਚਾਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ? ਪਰ ਕਾਰਨ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਚਿੰਤਿਤ ਹਾਂ।
5.104.15
अस्य देहकरस्तात मम पुत्रो महाद्युते ।
भक्षितो वैनतेयेन दुःखार्तास्तेन वै वयम् ॥ ५.१०४.१५ ॥
ਆਰਿਆਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਹੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਇਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੈਨਤੇਯ (ਗਰੁੜ) ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਾਂ।
5.104.16
पुनरेव च तेनोक्तं वैनतेयेन गच्छता ।
मासेनान्येन सुमुखं भक्षयिष्य इति प्रभो ॥ ५.१०४.१६ ॥
ਫਿਰ, ਜਾਂਦਿਆਂ ਵੈਨਤੇਯ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ: 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਸੁਮੁਖ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।'
5.104.17
ध्रुवं तथा तद्भविता जानीमस्तस्य निश्चयम् ।
तेन हर्षः प्रनष्टो मे सुपर्णवचनेन वै ॥ ५.१०४.१७ ॥
ਜ਼ਰੂਰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਸੀਂ ਉਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਸੁਪਰਣ (ਗਰੁੜ) ਦੇ ਉਸ ਬਚਨ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
5.104.18
मातलिस्त्वब्रवीदेनं बुद्धिरत्र कृता मया ।
जामातृभावेन वृतः सुमुखस्तव पुत्रजः ॥ ५.१०४.१८ ॥
ਪਰ ਮਾਤਲੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਮੁਖ ਜਵਾਈ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
5.104.19
सोऽयं मया च सहितो नारदेन च पन्नगः ।
त्रिलोकेशं सुरपतिं गत्वा पश्यतु वासवम् ॥ ५.१०४.१९ ॥
ਇਹ ਸਰਪ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੇਵਰਾਜ ਵਾਸਵ ਨੂੰ ਵੇਖੇ।
5.104.20
शेषेणैवास्य कार्येण प्रज्ञास्वाम्यहमायुषः ।
सुपर्णस्य विघाते च प्रयतिष्यामि सत्तम ॥ ५.१०४.२० ॥
ਹੇ ਸੱਤਮ, ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਜਾਣਾਂਗਾ; ਸੁਪਰਣ (ਗਰੁੜ) ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਮੈਂ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗਾ।
5.104.21
सुमुखश्च मया सार्धं देवेशमिगच्छतु ।
कार्यसंसाधनार्थाय स्वस्ति तेऽस्तु भुजङ्गम ॥ ५.१०४.२१ ॥
ਸੁਮੁਖ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦੇਵੇਸ਼ ਕੋਲ ਜਾਵੇ; ਕਾਰਜ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਭੁਜੰਗਮ।
5.104.22
आर्यकेणाभ्यनुज्ञाता गम्यतामिति भारत ।
ततस्ते सुमुखं गृह्य सर्व एव महौजसः।
ददृशुः शक्रमासीनं देवराजं महाद्युतिम् ॥ ५.१०४.२२ ॥
ਆਰਯਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, 'ਜਾਓ' ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਤੇਜਸ਼ੀ ਸੁਮੁਖ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਮਹਾਦਯੁਤੀ ਦੇਵਰਾਜ ਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ।
5.104.23
सङ्गत्या तत्र भगवान्विष्णुरासीच्चतुर्भुजः ।
ततस्तत्सर्वमाचख्यौ नारदो मातलिं प्रति ॥ ५.१०४.२३ ॥
ਉੱਥੇ ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਚਤੁਰਭੁਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਨ; ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਨੇ ਮਾਤਲੀ ਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ।
5.104.24
ततः पुरन्दरं विष्णुरुवाच भुवनेश्वरम् ।
अमृतं दीयतामस्मै क्रियताममरैः समः ॥ ५.१०४.२४ ॥
ਤਦ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਪੁਰੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।'
5.104.25
मातलिर्नारदश्चैव सुमुखश्चैव वासव ।
लभन्तां भवतः कामात्काममेतं यथेप्सितम् ॥ ५.१०४.२५ ॥
ਮਾਤਲਿ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਤੇ ਸੁਮੁਖ ਵੀ, ਹੇ ਵਾਸਵ! ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇੱਛਤ ਵਰ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ।
5.104.26
पुरन्दरोऽथ संचिन्त्य वैनतेयपराक्रमम् ।
विष्णुमेवाब्रवीदेनं भवानेव ददात्विति ॥ ५.१०४.२६ ॥
ਫਿਰ ਪੁਰੰਦਰ ਨੇ ਵੈਨਤੇਯ ਦੇ ਪਰਾਕਰਮ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਹੀ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਹ ਦਿਓ।"
5.104.27
ईशस्त्वं सर्वलोकानां चराणामचराश्च ये ।
त्वया दत्तमदत्तं कः कर्तुमुत्सहते विभो ॥ ५.१०४.२७ ॥
ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਹੈਂ, ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਨਾ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ; ਤੇਰੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂ ਨਾ ਦਿੱਤੇ ਨੂੰ ਕੌਣ ਕਰਨ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਕਰੇਗਾ, ਹੇ ਵਿਭੋ?
5.104.28
प्रादाच्छक्रस्ततस्तस्मै पन्नगायायुरुत्तमम् ।
न त्वेनममृतप्राशं चकार बलवृत्रहा ॥ ५.१०४.२८ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਉਸ ਨਾਗ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਉਮਰ ਦਿੱਤੀ; ਪਰ ਬਲਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
5.104.29
लब्ध्वा वरं तु सुमुखः सुमुखः संबभूव ह ।
कृतदारो यथाकामं जगाम च गृहान्प्रति ॥ ५.१०४.२९ ॥
ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸੁਮੁਖ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
5.104.30
नारदस्त्वार्यकश्चैव कृतकार्यौ मुदा युतौ ।
अभिजग्मतुरभ्यर्च्य देवराजं महाद्युतिम् ॥ ५.१०४.३० ॥
ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਆਰਯਕ ਵੀ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਦੇਵਰਾਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਕੋਲ ਗਏ।