มหาภารตะ · อัธยายะ 5.105
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.105.1
गरुडस्तत्र शुश्राव यथावृत्तं महाबलः ।
आयुःप्रदानं शक्रेण कृतं नागस्य भारत ॥ ५.१०५.१ ॥
ครุฑผู้มีกำลังมากได้ฟังที่นั้นตามที่เกิดขึ้นจริง ว่าท้าวศักระได้ประทานชีวิตแก่นาคนั้น ข้าแต่ภารตะ
5.105.2
पक्षवातेन महता रुद्ध्वा त्रिभुवनं खगः ।
सुपर्णः परमक्रुद्धो वासवं समुपाद्रवत् ॥ ५.१०५.२ ॥
ครุฑผู้ที่เรียกว่าสุบรรณ ปิดกั้นสามโลกด้วยลมใหญ่จากปีกของตน ด้วยความโกรธยิ่งนัก จึงพุ่งเข้าใส่วาสวะ คือพระอินทร์
5.105.3
भगवन्किमवज्ञानाद्वृत्तिः प्रतिहता मम ।
कामकारवरं दत्त्वा पुनश्चलितवानसि ॥ ५.१०५.३ ॥
ข้าแต่ท่านผู้เป็นที่เคารพ เหตุใดการดำรงชีพของข้าจึงถูกขัดขวางด้วยความดูหมิ่น ท่านได้ประทานพรให้ข้าทำตามใจปรารถนาแล้ว แต่กลับเปลี่ยนใจอีกครั้ง
5.105.4
निसर्गात्सर्वभूतानां सर्वभूतेश्वरेण मे ।
आहारो विहितो धात्रा किमर्थं वार्यते त्वया ॥ ५.१०५.४ ॥
โดยธรรมชาติของสรรพสัตว์ อาหารของข้าได้ถูกกำหนดไว้โดยพระธาดา ผู้เป็นเจ้าแห่งสรรพสัตว์ ไฉนท่านจึงห้ามปรามมันเล่า
5.105.5
वृतश्चैष महानागः स्थापितः समयश्च मे ।
अनेन च मया देव भर्तव्यः प्रसवो महान् ॥ ५.१०५.५ ॥
ข้าได้เลือกนาคใหญ่ตัวนี้ และข้อตกลงของข้าก็ได้ตั้งไว้แล้ว ข้าแต่เทพ ด้วยนาคนี้และด้วยข้า ลูกหลานอันใหญ่ของข้าต้องได้รับการเลี้ยงดู
5.105.6
एतस्मिंस्तु तथाभूते नान्यं हिंसितुमुत्सहे ।
क्रीडसे कामकारेण देवराज यथेच्छकम् ॥ ५.१०५.६ ॥
แต่ในสภาพเช่นนี้ ข้าไม่ยินดีจะทำร้ายผู้ใดอื่น ข้าแต่พระราชาแห่งเทวดา ท่านเล่นตามความปรารถนาด้วยเจตจำนงของตนเอง
5.105.7
सोऽहं प्राणान्विमोक्ष्यामि तथा परिजनो मम ।
ये च भृत्या मम गृहे प्रीतिमान्भव वासव ॥ ५.१०५.७ ॥
ข้าจะสละชีวิต และครอบครัวของข้า รวมทั้งบ่าวไพร่ในเรือนของข้าก็จะสละเช่นกัน ข้าแต่วาสวะ ขอได้โปรดเมตตาเถิด
5.105.8
श्रुत्वा सुपर्णवचनं सुमुखो दुर्मुखस्तदा ।
त्यक्त्वा रूपं विवर्णस्तु सर्परूपधरोऽभवत् ।
गत्वा विष्णुसमीपं तु पादपीठं समाश्लिषत् ॥ ५.१०५.८ ॥
เมื่อได้ฟังคำของสุบรรณ สุมุขะและทุรมุขะจึงละทิ้งรูปของตน ผิวซีดเผือด แล้วกลายเป็นงูตามรูปร่าง จากนั้นจึงไปยังที่อยู่ของพระวิษณุ และกอดแท่นเหยียบพระบาทของพระองค์
5.105.9
न मत्कृतं वैनतेय न मां क्रोद्धुं त्वमर्हसि ।
दत्ताभयः स सुमुखो विष्णुना प्रभविष्णुना ।
श्रत्वा पुरन्दरेणोक्तमुवाच विनतासुतः ॥ ५.१०५.९ ॥
วัยตัยเยยะ นี่ไม่ได้เป็นการกระทำของข้า ท่านไม่ควรโกรธข้า สุมุขะได้รับคำมั่นว่าจะปลอดภัยจากพระวิษณุผู้ทรงอำนาจ เมื่อได้ฟังสิ่งที่ปุรันทระกล่าว บุตรแห่งวินตาก็ตอบ
5.105.10
एतच्चैवाहमर्हामि भूयश्च बलवृत्रहन् ।
त्रैलोक्यस्येश्वरो योऽहं परभृत्यत्वमागतः ॥ ५.१०५.१० ॥
แม้สิ่งนี้ข้าก็ควรได้รับอีก ข้าแต่ผู้สังหารพฤตระ ข้าแต่ผู้มีกำลัง ข้าผู้เป็นเจ้าแห่งสามโลก กลับมารับใช้ผู้อื่น
5.105.11
त्वयि तिष्ठति देवेश न विष्णुः कारणं मम ।
त्रैलोक्यराजराज्यं हि त्वयि वासव शाश्वतम् ॥ ५.१०५.११ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งเทวดา ตราบใดที่ท่านยังดำรงอยู่ พระวิษณุก็ไม่ใช่เหตุผลของข้า ข้าแต่วาสวะ อำนาจปกครองสามโลกนั้นเป็นนิรันดร์ในท่าน
5.105.12
ममापि दक्षस्य सुता जननी कश्यपः पिता ।
अहमत्युत्सहे लोकान्समन्ताद्वोढुमोजसा ॥ ५.१०५.१२ ॥
มารดาของข้าก็เป็นธิดาของทักษะ และบิดาของข้าคือกัศยปะ ด้วยพลังของข้า ข้าสามารถค้ำจุนโลกทั้งปวงได้ทุกทิศ
5.105.13
असह्यं सर्वभूतानां ममापि विपुलं बलम् ।
मयाऽपि सुमहत्कर्म कृतं दैतेयविग्रहे ॥ ५.१०५.१३ ॥
กำลังอันใหญ่หลวงของข้าก็แบกรับไม่ไหวสำหรับสรรพสัตว์ทั้งปวง และข้าก็ได้กระทำการอันยิ่งใหญ่ในการรบกับไทตยะ
5.105.14
श्रुतश्रीः श्रुतसेनश्च विवस्वान्रोचनामुखः ।
प्रस्रुतः कालकाक्षश्च मयाऽपि दितिजा हताः ॥ ५.१०५.१४ ॥
ศรุตศรี ศรุตเสนะ วิวัสวาน โรจนามุขะ ประสรุตะ และกาลกากษะ บุตรของทิติ ก็ถูกข้าสังหารเช่นกัน
5.105.15
यत्तु ध्वजस्थानगतो यत्नात्परिचराम्यहम् ।
वहामि चैवानुजं ते तेन मामवमन्यसे ॥ ५.१०५.१५ ॥
แม้ข้าจะอยู่ประจำที่ยอดธงและคอยรับใช้ท่านด้วยความเอาใจใส่ และแม้ข้าจะแบกน้องชายของท่าน ท่านก็ยังดูหมิ่นข้า
5.105.16
कोऽन्यो भारसहो ह्यस्ति कोऽन्योस्ति बलवत्तरः ।
मया योऽहं विशिष्टः सन्वहामीमं सबान्धवं ॥ ५.१०५.१६ ॥
ยังมีผู้ใดอื่นที่แบกภาระได้อีกเล่า ยังมีผู้ใดที่แข็งแกร่งกว่าข้าอีกเล่า ข้าผู้มีความโดดเด่น แบกผู้นี้พร้อมทั้งญาติของเขาได้
5.105.17
अवज्ञाय तु यत्तेऽहं भोजनाद्व्यपरोपितः ।
तेन मे गौरवं नष्टं त्वत्तश्चास्माच्च वासव ॥ ५.१०५.१७ ॥
ท่านดูหมิ่นข้าแล้วจึงขับไล่ข้าออกจากอาหาร ด้วยเหตุนั้นเกียรติของข้าจึงสูญสิ้น ทั้งเพราะท่านและเพราะผู้นี้ ข้าแต่วาสวะ
5.105.18
अदित्यां य इमे जाता बलविक्रमशालिनः ।
त्वमेषां किल सर्वेषां बलेन बलवत्तरः ॥ ५.१०५.१८ ॥
ในบรรดาบุตรทั้งหลายที่เกิดจากอทิติ ผู้มีกำลังและความกล้าหาญ ท่านแน่นอนว่าเป็นผู้แข็งแกร่งที่สุดในพละกำลังของทั้งหมดนี้
5.105.19
सोऽहं पक्षैकदेशेन वहामि त्वां गतक्लमः ।
विमृश त्वं शनैस्तात कोऽन्वत्र बलवानिति ॥ ५.१०५.१९ ॥
ข้าสามารถแบกท่านไว้ได้ด้วยเพียงส่วนหนึ่งของปีก โดยไม่รู้สึกเหนื่อยล้า ข้าแต่ลูกรัก ขอท่านพิจารณาช้าๆ เถิดว่าผู้ใดในที่นี้แข็งแกร่งกว่ากัน
5.105.20
स तस्य वचनं श्रुत्वा खगस्योदर्कदारुणम् ।
अक्षोभ्यं क्षोभयंस्तार्क्ष्यमुवाच रथचक्रभृत् ॥ ५.१०५.२० ॥
เมื่อได้ฟังคำของนกนั้นซึ่งน่าสะพรึงกลัวในผลที่จะตามมา ผู้ทรงล้อรถศึกจึงกระตุ้นผู้ที่ไม่สั่นคลอนได้ แล้วตรัสกับตารกษยะ
5.105.21
गरुत्मन्मन्यसेत्मानं बलवन्तं सुदुर्बलम् ।
अलमस्मत्समक्षं ते स्तोतुमात्मानमण्डज ॥ ५.१०५.२१ ॥
คะรุตมัน ท่านคิดว่าตนเข้มแข็ง ทั้งที่อ่อนแอยิ่งนัก ผู้เกิดจากไข่เอ๋ย พอเถิด อย่ายกยอตนต่อหน้าพวกเรา
5.105.22
त्रैलोक्यमपि मे कृत्स्नमशक्तं देहधारणे ।
अहमेवात्मनात्मानं वहामि त्वां च धारये ॥ ५.१०५.२२ ॥
แม้ไตรโลกทั้งสิ้นก็ไม่อาจแบกรับร่างของข้าได้ ข้าเองแบกตัวข้าด้วยตนเอง และยังพยุงท่านไว้ด้วย
5.105.23
न त्वं वहसि मां दोर्भ्यां मोघं तव विकत्थनम् ।
इमं तावन्ममैकं त्वं बाहुं सव्येतरं वह।
यद्येनं धारयस्येकं सफलं ते विकत्थितम् ॥ ५.१०५.२३ ॥
ท่านไม่อาจแบกข้าด้วยสองแขนของท่านได้ คำคุยโวของท่านจึงไร้ผล จงแบกแขนข้างนี้ของข้าก่อนเถิด ข้างซ้ายหรือข้างขวาก็ได้ หากท่านรับแม้เพียงข้างเดียวนี้ได้ คำคุยโวของท่านจึงจะออกผล
5.105.24
इत्युक्त्वा भगवांस्तस्य स्कन्धे बाहुं समासजत् ।
आरोपितं समुद्वोढुं भारं तं नाशकद्बलात् ।
निपपात स भारार्तो विहलो नष्टचेतनः ॥ ५.१०५.२४ ॥
เมื่อตรัสดังนี้แล้ว พระผู้เป็นเจ้าก็วางแขนลงบนบ่าของเขา เขาไม่อาจแบกน้ำหนักที่วางบนตนด้วยกำลังได้ จึงทรุดลงด้วยภาระอันหนัก มึนงงและหมดสติ แล้วล้มลง
5.105.25
यावान्हि भारः कृत्स्नायाः पृथिव्याः पर्वतैः सह ।
एकस्या देहशाखायास्तावद्भारममन्यत ॥ ५.१०५.२५ ॥
น้ำหนักของแผ่นดินทั้งผืนพร้อมภูเขาทั้งหลาย ยิ่งใหญ่เพียงใด เขาก็คิดว่าน้ำหนักของกิ่งร่างกายเพียงกิ่งเดียวของพระองค์ยิ่งใหญ่เพียงนั้น
5.105.26
न त्वेनं पीडयामास बलेन बलवत्तरः ।
ततो हि जीवितं तस्य न व्यनीनशदच्युतः ॥ ५.१०५.२६ ॥
แต่ผู้มีกำลังยิ่งกว่านั้นมิได้บีบคั้นเขาด้วยกำลัง เหตุนั้นพระอัจยุตจึงมิได้ทำลายชีวิตของเขา
5.105.27
व्यात्तास्यः स्रस्तकायश्च विचेता विह्वलः खगः ।
मुमोच पत्राणि तदा गुरुभारप्रपीडितः ॥ ५.१०५.२७ ॥
นกนั้นอ้าปาก ร่างกายอ่อนระทวย มึนงงและสับสน ถูกภาระอันหนักกดทับ จึงทิ้งขนของตนในขณะนั้น
5.105.28
स विष्णुं शिरसा पक्षी प्रणम्य विनतासुतः ।
विचेता विह्वलो दीनः किंचिद्वचनमब्रवीत् ॥ ५.१०५.२८ ॥
นกนั้น บุตรของพระวินตา ก้มศีรษะถวายนมัสการพระวิษณุ มึนงง สับสน ทุกข์ระทม และกล่าวถ้อยคำบางประการ
5.105.29
भगवँल्लोकसारस्य सदृशेन वपुष्मता ।
भुजेन स्वैरमुक्तेन निष्पिष्टोऽस्मि महीतले ॥ ५.१०५.२९ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระคุณ เมื่อพระกรของพระองค์ซึ่งเทียบเท่าแก่นแท้ของโลกทั้งหลาย และงดงามด้วยรูปกาย ถูกปล่อยลงอย่างไม่ตั้งใจ ข้าพระองค์ก็ถูกบดลงบนพื้นพิภพ
5.105.30
क्षन्तुमर्हसि मे देव विह्वलस्याल्पचेतसः ।
बलदाहविदग्धस्य पक्षिणो ध्वजवासिनः ॥ ५.१०५.३० ॥
ข้าแต่เทพเจ้า ขอพระองค์โปรดอภัยให้แก่ข้าพระองค์ ผู้มีจิตระทมและปัญญาน้อย เป็นนกที่ถูกเผาไหม้ด้วยความคะนองกำลัง ผู้อาศัยอยู่บนธง
5.105.31
न हि ज्ञातं बलं देव मया ते परम विभो ।
तेन मन्याम्यहं वीर्यमात्मनो न समं परैः ॥ ५.१०५.३१ ॥
ข้าแต่เทพเจ้า ข้าแต่พระผู้ยิ่งใหญ่ ข้าพระองค์มิได้รู้จักกำลังสูงสุดของพระองค์ เหตุนั้นข้าพระองค์จึงคิดว่าความกล้าหาญของตนมิได้เทียบเท่ากับผู้อื่น
5.105.32
ततश्चक्रे स भगवान्प्रसादं वै गरुत्मतः ।
मैवं भूय इति स्नेहात्तदा चैनमुवाच ह ॥ ५.१०५.३२ ॥
ลำดับนั้น พระผู้เป็นเจ้าก็ทรงแสดงความเมตตาต่อครุฑ และด้วยความเอ็นดูจึงตรัสแก่เขาว่า "อย่าพูดเช่นนี้อีกเลย"
5.105.33
पादाङ्गुष्ठेन चिक्षेप सुमुखं गरुडोरसि ।
ततः प्रभृति राजेन्द्र सहसर्पेण वर्तते ॥ ५.१०५.३३ ॥
พระองค์ทรงใช้ปลายนิ้วเท้าเหวี่ยงสุมุขะไปที่อกของครุฑ ตั้งแต่นั้นมา ข้าแต่จอมกษัตริย์ เขาก็อยู่ร่วมกับงู
5.105.34
एवं विष्णुबलाक्रान्तो गर्वनाशमुपागतः ।
गरुडो बलवान्राजन्वैनतेयो महायशाः ॥ ५.१०५.३४ ॥
ครุฑผู้เข้มแข็ง บุตรของไวนเตยะ ผู้มีเกียรติยศยิ่งใหญ่ ถูกอำนาจของพระวิษณุครอบงำเช่นนี้ จึงถึงความพินาศแห่งความทะนงตน ข้าแต่กษัตริย์
5.105.35
तथा त्वमपि गान्धारे यावत्पाण्डुसुतान्रणे ।
नासादयसि तान्वीरांस्तावज्जीवसि पुत्रक ॥ ५.१०५.३५ ॥
ฉันนั้นเอง ข้าแต่บุตรแห่งคานธารี ตราบใดที่เจ้ายังมิได้พบกับวีรบุรุษเหล่านั้น คือบุตรของปาณฑุ ในสงคราม ตราบนั้นเจ้าก็ยังมีชีวิตอยู่ ลูกเอ๋ย
5.105.36
भीमः प्रहरतां श्रेष्ठो वायुपुत्रो महाबलः ।
धनञ्जयश्चेन्द्रसुतो न हन्यातां तु कं रणे ॥ ५.१०५.३६ ॥
ภีมะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักรบ ผู้เป็นบุตรของวายุผู้มีกำลังมหาศาล และธนัญชัย บุตรของพระอินทร์ ขอให้ทั้งสองอย่าได้สังหารผู้ใดในสงครามเลย
5.105.37
विष्णुर्वायुश्च शक्रश्च धर्मस्तौ चाश्विनावुभौ ।
एते देवास्त्वया केन हेतुना वीक्षितुं क्षमाः ॥ ५.१०५.३७ ॥
พระวิษณุ พระวายุ และพระศักระ พระธรรม และอัศวินทั้งสอง ทวยเทพเหล่านี้ เจ้าจะสามารถเห็นได้ด้วยเหตุใด
5.105.38
तदलं ते विरोधेन शमं गच्छ नृपात्मज ।
वासुदेवेन तीर्थेन कुलं रक्षितुमर्हसि ॥ ५.१०५.३८ ॥
เหตุนั้น ข้าแต่โอรสของกษัตริย์ พอแล้วกับการเป็นศัตรู จงไปสู่ความสงบเถิด เจ้าควรปกป้องวงศ์ตระกูลด้วยวาสุเทพผู้เป็นท่าทาง
5.105.39
प्रत्यक्षदर्शी सर्वस्य नारदोऽयं महातपाः ।
माहात्म्यस्य तदा विष्णोः सोऽयं चक्रगदाधरः ॥ ५.१०५.३९ ॥
นารทะผู้มีตบะยิ่งใหญ่นี้ เป็นผู้เห็นเหตุการณ์ทั้งปวงด้วยตาตนเอง ในกาลนั้นเขาเป็นพยานถึงความยิ่งใหญ่ของพระวิษณุ ผู้ทรงจักรและคทา
5.105.40
दुर्योधनस्तु तच्छ्रुत्वा निश्वसन्भृकुटीमुखः ।
राधेयमभिसंप्रेक्ष्य जहास स्वनवत्तदा ॥ ५.१०५.४० ॥
ส่วนทุรโยธน์ เมื่อได้ฟังดังนั้น ถอนใจพลางขมวดคิ้ว จ้องมองกรรณะ บุตรของราธา แล้วหัวเราะดังลั่นในขณะนั้น
5.105.41
कदर्थीकृत्य तद्वाक्यमृषेः कण्वस्य दुर्मतिः ।
ऊरुं गजकराकारं ताडयन्निदमब्रवीत् ॥ ५.१०५.४१ ॥
ทุรโยธน์ผู้มีใจชั่วร้ายดูหมิ่นถ้อยคำของฤๅษีกัณวะ แล้วตบต้นขาที่ใหญ่เหมือนงวงช้าง กล่าวถ้อยคำเหล่านี้
5.105.42
यथैवेश्वरसृष्टोऽस्मि यद्भावि या च मे गतिः ।
तथा महर्षे वर्तामि किं प्रलापः करिष्यति ॥ ५.१०५.४२ ॥
ข้าเป็นไปตามที่พระผู้เป็นเจ้าสร้างไว้ ทั้งสิ่งที่จะเกิดและหนทางที่ข้าดำเนินอยู่ ข้าก็ประพฤติตามนั้น ข้าแน่ะมหาฤๅษี การพร่ำบ่นของท่านจะทำอะไรได้
5.105.43
ततः कण्वोऽब्रवीत्क्रुद्धो दुर्योधनमपण्डितम् ।
यस्मादूकं ताडयसि ऊरौ मृत्युर्भविष्यति ॥ ५.१०५.४३ ॥
ครั้งนั้น กัณวะโกรธจึงกล่าวกับทุรโยธน์ผู้ไร้ปัญญาว่า เพราะเจ้าตบต้นขาของตน ต้นขาของเจ้านั่นแหละจะเป็นเหตุให้เจ้าตาย