મહાભારત · અધ્યાય 5.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.106.1
अनर्थे जातिनिर्बन्धं परार्थे लोभमोहितम् ।
अनार्यकेष्वभिरतं मरणे कृतनिश्चयम् ॥ ५.१०६.१ ॥
અનર્થમાં જાતિનો હઠાગ્રહ ધરાવનાર, બીજાના હિત માટે લોભથી મોહિત, અનાર્યોમાં રમનાર, મરણનો નિશ્ચય કરનાર.
5.106.2
ज्ञातीनां दुःखकर्तारं बन्धूनां शोकवर्धनम् ।
सुहृदां क्लेशदातारं द्विषतां हर्षवर्धनम् ॥ ५.१०६.२ ॥
જ્ઞાતિઓને દુઃખ આપનાર, બંધુઓનો શોક વધારનાર, મિત્રોને ક્લેશ આપનાર, શત્રુઓનો હર્ષ વધારનાર.
5.106.3
कथं नैनं विमार्गस्थं वारयन्तीह बान्धवाः ।
सौहृदाद्वा सुहृत्स्निग्धो भगवान्वा पितामहः ॥ ५.१०६.३ ॥
ખોટા માર્ગે ઊભેલા આને અહીં બાંધવો કેમ રોકતા નથી? અથવા સ્નેહથી પ્રેમ રાખનાર ભગવાન પિતામહ કેમ રોકતા નથી?
5.106.4
उक्तं भगवता वाक्यमुक्तं भीष्मेण यत्क्षमम् ।
उक्तं बहुविधं चैव नारदेनापि तच्छृणु ॥ ५.१०६.४ ॥
ભગવાને કહેલું વચન, ભીષ્મે કહેલું યોગ્ય વચન, અને નારદે પણ અનેક પ્રકારે કહેલું — તે સાંભળો.
5.106.5
दुर्लभो वै सुहृच्छ्रोता दुर्लभश्च हितः सुहृत् ।
तिष्ठते हि सुह्यद्यत्र न बन्धुस्तत्र तिष्ठते ॥ ५.१०६.५ ॥
સાંભળનાર મિત્ર દુર્લભ છે, અને હિતકારી મિત્ર પણ દુર્લભ છે. જ્યાં મિત્ર રહે છે ત્યાં બંધુ રહેતો નથી.
5.106.6
श्रोतव्यमपि पश्यापि सुहृदां कुरुनन्दन ।
न कर्तव्यश्च निर्बन्धो निर्बन्धो हि सुदारुणः ॥ ५.१०६.६ ॥
હે કુરુનંદન, મિત્રોની વાત સાંભળવી અને વિચારવી જોઈએ. હઠ ન કરવો જોઈએ, કારણ કે હઠ અત્યંત ભયંકર છે.
5.106.7
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
यथा निर्बन्धतः प्राप्तो गालवेन पराजयः ॥ ५.१०६.७ ॥
અહીં પણ લોકો આ પ્રાચીન ઇતિહાસનું ઉદાહરણ આપે છે, જેમ હઠને કારણે ગાલવનો પરાજય થયો.
5.106.8
विश्वामित्रं तपस्यन्तं धर्मो जिज्ञासया पुरा ।
अभ्यगच्छत्स्वयं भूत्वा वसिष्ठो भगवानृषिः ॥ ५.१०६.८ ॥
પૂર્વે ધર્મ જિજ્ઞાસાથી તપ કરતા વિશ્વામિત્ર પાસે ભગવાન ઋષિ વસિષ્ઠનું રૂપ ધારણ કરીને સ્વયં આવ્યા.
5.106.9
सप्तर्षीणामन्यतमं वेषमास्थाय भारत ।
बभुक्षुः क्षुधितो राजन्नाश्रमं कौशिकस्य तु ॥ ५.१०६.९ ॥
હે ભારત, સપ્તર્ષિઓમાંથી કોઈનું રૂપ ધારણ કરી, ભૂખ્યા થઈને, હે રાજન, કૌશિકના આશ્રમમાં ભોજન ઇચ્છવા આવ્યા.
5.106.10
विश्वामित्रोऽथ संभ्रान्तः श्रपयामास वै चरुम् ।
परमान्नस्य यत्नेन न च तं प्रत्यपालयत् ॥ ५.१०६.१० ॥
પછી વિશ્વામિત્ર ગભરાઈને ચરુ રંધાવ્યો; ઉત્તમ અન્ન યત્નથી રાંધતાં પણ તેમની સંભાળ લીધી નહીં.
5.106.11
अन्नं तेन यदा भुक्तमन्यैर्दत्तं तपस्विभिः ।
अथ गृह्णान्नमत्युष्णं विश्वामित्रोऽप्युपागमत् ॥ ५.१०६.११ ॥
તેમણે અન્ય તપસ્વીઓએ આપેલું અન્ન જમ્યું ત્યારે, અતિ ગરમ અન્ન લઈને વિશ્વામિત્ર પણ આવ્યા.
5.106.12
भुक्तं मे तिष्ठ तावत्त्वमित्युक्त्वा भगवान्ययौ ।
विश्वामित्रस्ततो राजन्स्थित एव महाद्युतिः ॥ ५.१०६.१२ ॥
'મેં ભોજન કર્યું; તું હમણાં રોકાઈ જા' એમ કહીને ભગવાન ચાલ્યા ગયા. હે રાજન, ત્યારે મહાતેજસ્વી વિશ્વામિત્ર ત્યાં જ ઊભા રહ્યા.
5.106.13
भक्तं प्रगृह्य मूर्ध्ना वै बाहुभ्यां संशितव्रतः ।
स्थितः स्थाणुरिवाभ्याशे निश्चेष्टो मारुताशनः ॥ ५.१०६.१३ ॥
ભોજન માથા પર ઉપાડીને, બન્ને ભુજાઓથી, દૃઢવ્રતી, પાસે થાંભલાની જેમ સ્થિર ઊભા રહ્યા; નિશ્ચલ, વાયુનું ભક્ષણ કરતા.
5.106.14
तस्य शुश्रूषणे यत्नमकरोद्गालवो मुनिः ।
गौरवाद्बहुमानाच्च हार्देन प्रियकाम्यया ॥ ५.१०६.१४ ॥
તેમની સેવામાં ગાલવ મુનિએ યત્ન કર્યો; આદર અને ઘણા સન્માનથી, સ્નેહથી અને તેમને પ્રસન્ન કરવાની ઇચ્છાથી.
5.106.15
अथ वर्षशते पूर्णे धर्मः पुनरुपागमत् ।
वासिष्ठं वेषमास्थाय कौशिकं भोजनेप्सया ॥ ५.१०६.१५ ॥
પછી સો વર્ષ પૂરાં થતાં ધર્મ ફરી આવ્યા; વસિષ્ઠનું રૂપ ધારણ કરીને, ભોજનની ઇચ્છાથી કૌશિક પાસે.
5.106.16
स दृष्ट्वा शिरसा भक्तं ध्रियमाणं महर्षिणा ।
तिष्ठता वायुभक्षेण विश्वामित्रेण धीमता ॥ ५.१०६.१६ ॥
મહર્ષિએ માથા પર ધારણ કરેલું ભોજન તેણે જોયું; ઊભા રહેલા, વાયુભક્ષી, બુદ્ધિમાન વિશ્વામિત્રે ધારણ કરેલું.
5.106.17
प्रतिगृह्य ततो धर्मस्तथैवोष्णं तथा नवम् ।
भुक्त्वा प्रीतोस्मि विप्रर्षे तमुक्त्वा स मुनिर्गतः ॥ ५.१०६.१७ ॥
પછી ધર્મે તે ગરમ અને તાજું સ્વીકારીને ખાધું, "હે વિપ્રર્ષિ, હું પ્રસન્ન છું" એમ કહીને તે મુનિ ચાલ્યા ગયા.
5.106.18
क्षत्रभावादपगतो ब्राह्मणत्वमुपागतः ।
धर्मस्य वचनात्प्रीतो विश्वामित्रस्तथाऽभवत् ॥ ५.१०६.१८ ॥
ક્ષત્રિયભાવથી તે દૂર થયા અને બ્રાહ્મણત્વ પામ્યા; ધર્મના વચનથી પ્રસન્ન થઈને વિશ્વામિત્ર તેવા જ બની ગયા.
5.106.19
विश्वामित्रस्तु शिष्यस्य गालवस्य तपस्विनः ।
शुश्रूषया च भक्त्या च प्रीतिमानित्युवाच ह ॥ ५.१०६.१९ ॥
તપસ્વી શિષ્ય ગાલવની સેવા અને ભક્તિથી પ્રસન્ન થયેલા વિશ્વામિત્રે આમ કહ્યું.
5.106.20
अनुज्ञातो मया वत्स यथेष्टं गच्छ गवालव ।
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं गालवो मुनिसत्तमम् ॥ ५.१०६.२० ॥
"વત્સ, મારી અનુમતિથી તને ગમે તેમ જા, ગવાલવ." એમ કહેવાયેલા ગાલવે તે મુનિશ્રેષ્ઠને આ જવાબ આપ્યો.
5.106.21
प्रीतो मधुरया वाचा विश्वामित्रं महाद्युतिम् ।
दक्षिणाः काः प्रयच्छामि भवते गुरुकर्मणि ॥ ५.१०६.२१ ॥
મધુર વાણીથી પ્રસન્ન થયેલા ગાલવે તેજસ્વી વિશ્વામિત્રને કહ્યું, "ગુરુકર્મ માટે હું તમને કઈ દક્ષિણા આપું?"
5.106.22
दक्षिणाभिरुपेतं हि कर्म सिद्ध्यति मानद ।
दक्षिणानां हि दाता वै अपवर्गेण युज्यते ॥ ५.१०६.२२ ॥
હે માનદ, દક્ષિણા સહિત કરેલું કર્મ ચોક્કસ સિદ્ધ થાય છે; દક્ષિણા આપનાર ચોક્કસ મોક્ષ સાથે જોડાય છે.
5.106.23
स्वर्गे क्रतुफलं तद्धि दक्षिणा शान्तिरुच्यते ।
किमाहरामि गुर्वर्थं ब्रवीतु भगवानिति ॥ ५.१०६.२३ ॥
તે સ્વર્ગમાં યજ્ઞનું ફળ છે; દક્ષિણાને શાંતિ કહેવાય છે. ગુરુ માટે હું શું લાવું? ભગવાન જ કહો.
5.106.24
स जानानस्तु भगवान्खिन्नं शुश्रूषणेन वै ।
विश्वामित्रस्तमसकृद्गच्छ गच्छेत्यचोदयत् ॥ ५.१०६.२४ ॥
ભગવાન વિશ્વામિત્ર સેવાથી થાકેલા તેને જાણતા હોવા છતાં વારંવાર "જા, જા" કહીને પ્રેરતા રહ્યા.
5.106.25
असकृद्गच्छगच्छेति विश्वामित्रेण भाषितः ।
किं ददानीति बहुशो गालवः प्रत्यभाषत ॥ ५.१०६.२५ ॥
વિશ્વામિત્ર વારંવાર બોલ્યા, 'જા, જા'. ત્યારે ગાલવે વારંવાર ઉત્તર આપ્યો, 'હું શું આપું?'
5.106.26
निर्बन्धतस्तु बहुशो गालवस्य तपस्विनः ।
किंचिदागतसंरम्भो विश्वामित्रोऽब्रवीदिदम् ॥ ५.१०६.२६ ॥
ગાલવ તપસ્વીના વારંવારના આગ્રહથી વિશ્વામિત્ર કંઈક ક્રોધિત થઈને આ બોલ્યા.
5.106.27
एकतःश्यामकर्णानां हयानां चन्द्रवर्चसाम् ।
अष्टौ शतानि मे देहि गच्छ गालव मा चिरम् ॥ ५.१०६.२७ ॥
'ગાલવ, ચંદ્રસમાન ઝળહળતા, એક બાજુ કાળા કાનવાળા આઠસો ઘોડા મને આપ. વિલંબ કર્યા વિના જા.'