مہابھارت · ادھیائے 5.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.106.1
अनर्थे जातिनिर्बन्धं परार्थे लोभमोहितम् ।
अनार्यकेष्वभिरतं मरणे कृतनिश्चयम् ॥ ५.१०६.१ ॥
جو بے مقصد خاندانی ضد پر قائم ہو، دوسروں کی خاطر لالچ میں مبتلا ہو، غیر آریاؤں میں رمتا ہو اور موت کا ارادہ کر چکا ہو۔
5.106.2
ज्ञातीनां दुःखकर्तारं बन्धूनां शोकवर्धनम् ।
सुहृदां क्लेशदातारं द्विषतां हर्षवर्धनम् ॥ ५.१०६.२ ॥
جو اپنے رشتہ داروں کے لیے دکھ کا باعث ہو، بندھوؤں کا غم بڑھانے والا ہو، دوستوں کو تکلیف دینے والا ہو اور دشمنوں کی خوشی بڑھانے والا ہو۔
5.106.3
कथं नैनं विमार्गस्थं वारयन्तीह बान्धवाः ।
सौहृदाद्वा सुहृत्स्निग्धो भगवान्वा पितामहः ॥ ५.१०६.३ ॥
غلط راستے پر کھڑے اس شخص کو یہاں اس کے رشتہ دار کیوں نہیں روکتے؟ یا دوستی کے پیار سے بھرے بزرگ پتاماہ کیوں نہیں روکتے؟
5.106.4
उक्तं भगवता वाक्यमुक्तं भीष्मेण यत्क्षमम् ।
उक्तं बहुविधं चैव नारदेनापि तच्छृणु ॥ ५.१०६.४ ॥
بھگوان نے جو بات کہی، بھیشم نے جو مناسب بات کہی، اور نارد نے بھی بہت طرح سے جو کہا — وہ سنو۔
5.106.5
दुर्लभो वै सुहृच्छ्रोता दुर्लभश्च हितः सुहृत् ।
तिष्ठते हि सुह्यद्यत्र न बन्धुस्तत्र तिष्ठते ॥ ५.१०६.५ ॥
سننے والا دوست کمیاب ہے، اور بھلا چاہنے والا دوست بھی کمیاب ہے۔ جہاں دوست ٹھہرتا ہے، وہاں رشتہ دار نہیں ٹھہرتا۔
5.106.6
श्रोतव्यमपि पश्यापि सुहृदां कुरुनन्दन ।
न कर्तव्यश्च निर्बन्धो निर्बन्धो हि सुदारुणः ॥ ५.१०६.६ ॥
اے کرو نندن، دوستوں کی بات سننی اور اس پر غور بھی کرنا چاہیے۔ ضد نہیں کرنی چاہیے، کیونکہ ضد نہایت ہولناک ہے۔
5.106.7
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
यथा निर्बन्धतः प्राप्तो गालवेन पराजयः ॥ ५.१०६.७ ॥
یہاں بھی لوگ اس قدیم داستان کی مثال دیتے ہیں، جیسے ضد کے سبب گالو کو شکست ہوئی۔
5.106.8
विश्वामित्रं तपस्यन्तं धर्मो जिज्ञासया पुरा ।
अभ्यगच्छत्स्वयं भूत्वा वसिष्ठो भगवानृषिः ॥ ५.१०६.८ ॥
قدیم زمانے میں دھرم نے تجسس سے تپسیا کرتے وِشوامِتر کے پاس، بھگوان رشی وسِشٹھ کا روپ دھار کر، خود آ کر۔
5.106.9
सप्तर्षीणामन्यतमं वेषमास्थाय भारत ।
बभुक्षुः क्षुधितो राजन्नाश्रमं कौशिकस्य तु ॥ ५.१०६.९ ॥
اے بھارت، سپت رشیوں میں سے کسی ایک کا روپ دھار کر، بھوکا ہو کر، اے راجا، کوشک کے آشرم میں کھانا چاہنے کے لیے آیا۔
5.106.10
विश्वामित्रोऽथ संभ्रान्तः श्रपयामास वै चरुम् ।
परमान्नस्य यत्नेन न च तं प्रत्यपालयत् ॥ ५.१०६.१० ॥
پھر وِشوامِتر گھبرا کر چرو پکوانے لگا؛ اعلیٰ اناج کو کوشش سے پکاتے ہوئے بھی اس کی طرف توجہ نہ کی۔
5.106.11
अन्नं तेन यदा भुक्तमन्यैर्दत्तं तपस्विभिः ।
अथ गृह्णान्नमत्युष्णं विश्वामित्रोऽप्युपागमत् ॥ ५.१०६.११ ॥
جب اس نے دوسرے تپسویوں کا دیا ہوا اناج کھا لیا، تب بہت گرم اناج لے کر وِشوامِتر بھی آیا۔
5.106.12
भुक्तं मे तिष्ठ तावत्त्वमित्युक्त्वा भगवान्ययौ ।
विश्वामित्रस्ततो राजन्स्थित एव महाद्युतिः ॥ ५.१०६.१२ ॥
'میں کھا چکا ہوں؛ تم ابھی ٹھہرو' یہ کہہ کر بھگوان چلا گیا۔ اے راجا، پھر مہاتیجسوی وِشوامِتر وہیں کھڑا رہا۔
5.106.13
भक्तं प्रगृह्य मूर्ध्ना वै बाहुभ्यां संशितव्रतः ।
स्थितः स्थाणुरिवाभ्याशे निश्चेष्टो मारुताशनः ॥ ५.१०६.१३ ॥
کھانا سر پر اٹھائے، دونوں بازوؤں سے، پختہ عہد والے، قریب ستون کی طرح ساکت کھڑے رہے؛ بے حرکت، ہوا کھاتے ہوئے۔
5.106.14
तस्य शुश्रूषणे यत्नमकरोद्गालवो मुनिः ।
गौरवाद्बहुमानाच्च हार्देन प्रियकाम्यया ॥ ५.१०६.१४ ॥
اس کی خدمت میں گالو منی نے کوشش کی؛ تعظیم اور بڑی عزت سے، محبت سے، اور اسے خوش کرنے کی خواہش سے۔
5.106.15
अथ वर्षशते पूर्णे धर्मः पुनरुपागमत् ।
वासिष्ठं वेषमास्थाय कौशिकं भोजनेप्सया ॥ ५.१०६.१५ ॥
پھر سو سال پورے ہونے پر دھرم دوبارہ آیا؛ وشسٹ کا روپ دھار کر، کھانے کی خواہش سے کوشک کے پاس۔
5.106.16
स दृष्ट्वा शिरसा भक्तं ध्रियमाणं महर्षिणा ।
तिष्ठता वायुभक्षेण विश्वामित्रेण धीमता ॥ ५.१०६.१६ ॥
اس نے مہرشی کا سر پر اٹھایا ہوا کھانا دیکھا، جسے کھڑے ہوئے، ہوا کھانے والے، دانا وشوامتر اٹھائے ہوئے تھے۔
5.106.17
प्रतिगृह्य ततो धर्मस्तथैवोष्णं तथा नवम् ।
भुक्त्वा प्रीतोस्मि विप्रर्षे तमुक्त्वा स मुनिर्गतः ॥ ५.१०६.१७ ॥
پھر دھرم نے اسے گرم اور تازہ قبول کیا اور کھا کر کہا، "اے وپر رشی، میں خوش ہوں"؛ یہ کہہ کر وہ منی چلے گئے۔
5.106.18
क्षत्रभावादपगतो ब्राह्मणत्वमुपागतः ।
धर्मस्य वचनात्प्रीतो विश्वामित्रस्तथाऽभवत् ॥ ५.१०६.१८ ॥
کشتریہ حالت سے وہ دور ہو گیا اور برہمنیت کو پہنچا؛ دھرم کے کلام سے خوش ہو کر وشوامتر ویسا ہی ہو گیا۔
5.106.19
विश्वामित्रस्तु शिष्यस्य गालवस्य तपस्विनः ।
शुश्रूषया च भक्त्या च प्रीतिमानित्युवाच ह ॥ ५.१०६.१९ ॥
تپسوی شاگرد گالو کی خدمت اور عقیدت سے خوش ہو کر وشوامتر نے یوں کہا۔
5.106.20
अनुज्ञातो मया वत्स यथेष्टं गच्छ गवालव ।
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं गालवो मुनिसत्तमम् ॥ ५.१०६.२० ॥
"اے بیٹے، میری اجازت سے جیسا چاہو چلے جاؤ، گوالو۔" یوں کہے جانے پر گالو نے اس بہترین منی سے یہ جواب دیا۔
5.106.21
प्रीतो मधुरया वाचा विश्वामित्रं महाद्युतिम् ।
दक्षिणाः काः प्रयच्छामि भवते गुरुकर्मणि ॥ ५.१०६.२१ ॥
میٹھی بات سے خوش ہو کر گالو نے تیجسوی وشوامتر سے کہا، "گرو کے کام کے لیے آپ کو کون سی دکشنا دوں؟"
5.106.22
दक्षिणाभिरुपेतं हि कर्म सिद्ध्यति मानद ।
दक्षिणानां हि दाता वै अपवर्गेण युज्यते ॥ ५.१०६.२२ ॥
اے مانَد، دکشنا کے ساتھ کیا گیا کرم یقیناً ثمر لاتا ہے؛ اور دکشنا دینے والا یقیناً نجات سے جڑ جاتا ہے۔
5.106.23
स्वर्गे क्रतुफलं तद्धि दक्षिणा शान्तिरुच्यते ।
किमाहरामि गुर्वर्थं ब्रवीतु भगवानिति ॥ ५.१०६.२३ ॥
وہ آسمان میں یگیہ کا پھل ہے؛ دکشنا کو شانتی کہا جاتا ہے۔ گرو کے لیے میں کیا لاؤں؟ بھگوان ہی بتائیں۔
5.106.24
स जानानस्तु भगवान्खिन्नं शुश्रूषणेन वै ।
विश्वामित्रस्तमसकृद्गच्छ गच्छेत्यचोदयत् ॥ ५.१०६.२४ ॥
بھگوان وشوامتر اسے جانتے ہوئے کہ وہ خدمت سے تھک چکا ہے، بار بار "جاؤ، جاؤ" کہہ کر اسے آگے بڑھاتے رہے۔
5.106.25
असकृद्गच्छगच्छेति विश्वामित्रेण भाषितः ।
किं ददानीति बहुशो गालवः प्रत्यभाषत ॥ ५.१०६.२५ ॥
وشوامتر نے بار بار کہا، 'جاؤ، جاؤ'۔ تب گالو نے بار بار جواب دیا، 'میں کیا دوں؟'
5.106.26
निर्बन्धतस्तु बहुशो गालवस्य तपस्विनः ।
किंचिदागतसंरम्भो विश्वामित्रोऽब्रवीदिदम् ॥ ५.१०६.२६ ॥
گالو تپسوی کے بار بار اصرار سے وشوامتر کچھ برہم ہو کر یہ بولے۔
5.106.27
एकतःश्यामकर्णानां हयानां चन्द्रवर्चसाम् ।
अष्टौ शतानि मे देहि गच्छ गालव मा चिरम् ॥ ५.१०६.२७ ॥
'گالو، چاند کی مانند چمکتے، ایک طرف سیاہ کانوں والے آٹھ سو گھوڑے مجھے دو۔ دیر نہ کرو، جاؤ۔'