มหาภารตะ · อัธยายะ 5.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.106.1
अनर्थे जातिनिर्बन्धं परार्थे लोभमोहितम् ।
अनार्यकेष्वभिरतं मरणे कृतनिश्चयम् ॥ ५.१०६.१ ॥
ผู้ที่ยึดมั่นในความทะนงในชาติกำเนิดอย่างดื้อดึงแม้จะนำไปสู่ความพินาศ ถูกโลภะในผลประโยชน์ของผู้อื่นหลอกลวง ยินดีในคนชั้นต่ำ และตัดสินใจแล้วที่จะรับความตาย
5.106.2
ज्ञातीनां दुःखकर्तारं बन्धूनां शोकवर्धनम् ।
सुहृदां क्लेशदातारं द्विषतां हर्षवर्धनम् ॥ ५.१०६.२ ॥
ผู้ก่อทุกข์แก่ญาติ ผู้เพิ่มความโศกให้แก่เครือญาติ ผู้มอบความลำบากแก่มิตรสหาย และผู้เพิ่มความยินดีให้แก่ศัตรู
5.106.3
कथं नैनं विमार्गस्थं वारयन्तीह बान्धवाः ।
सौहृदाद्वा सुहृत्स्निग्धो भगवान्वा पितामहः ॥ ५.१०६.३ ॥
เหตุใดญาติของเขาจึงไม่ห้ามเขาที่ยืนอยู่บนทางผิดในที่นี้ หรือเหตุใดปู่ผู้ทรงเกียรติ ผู้รักใคร่เขาด้วยมิตรภาพ จึงไม่ห้ามเขา
5.106.4
उक्तं भगवता वाक्यमुक्तं भीष्मेण यत्क्षमम् ।
उक्तं बहुविधं चैव नारदेनापि तच्छृणु ॥ ५.१०६.४ ॥
จงฟังถ้อยคำที่พระผู้ทรงเกียรติได้กล่าวไว้ ถ้อยคำอันควรที่ภีษมะได้กล่าว และสิ่งที่นารทะได้กล่าวไว้หลายประการด้วยเช่นกัน
5.106.5
दुर्लभो वै सुहृच्छ्रोता दुर्लभश्च हितः सुहृत् ।
तिष्ठते हि सुह्यद्यत्र न बन्धुस्तत्र तिष्ठते ॥ ५.१०६.५ ॥
มิตรที่ฟังคำเตือนนั้นหาได้ยาก และมิตรที่หวังดีก็หาได้ยาก มิตรแท้อยู่ที่ใดก็ไม่ใช่ญาติที่อยู่ที่นั่น
5.106.6
श्रोतव्यमपि पश्यापि सुहृदां कुरुनन्दन ।
न कर्तव्यश्च निर्बन्धो निर्बन्धो हि सुदारुणः ॥ ५.१०६.६ ॥
โอ้ผู้ทำให้ชาวกุรุชื่นชม ควรฟังและพิจารณาถ้อยคำของมิตรสหาย อย่ายึดมั่นดื้อดึง เพราะความดื้อดึงนั้นร้ายแรงยิ่งนัก
5.106.7
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
यथा निर्बन्धतः प्राप्तो गालवेन पराजयः ॥ ५.१०६.७ ॥
ในเรื่องนี้ผู้คนยังยกเรื่องเก่าแก่นี้มากล่าวอ้าง คือความพ่ายแพ้ที่เกาลวะได้รับเพราะความดื้อดึง
5.106.8
विश्वामित्रं तपस्यन्तं धर्मो जिज्ञासया पुरा ।
अभ्यगच्छत्स्वयं भूत्वा वसिष्ठो भगवानृषिः ॥ ५.१०६.८ ॥
ในกาลก่อน ธรรมะเองด้วยความอยากรู้ ได้มายังวิศวามิตรผู้กำลังบำเพ็ญตบะ โดยแปลงกายเป็นฤๅษีวสิษฐะผู้ทรงเกียรติ
5.106.9
सप्तर्षीणामन्यतमं वेषमास्थाय भारत ।
बभुक्षुः क्षुधितो राजन्नाश्रमं कौशिकस्य तु ॥ ५.१०६.९ ॥
โอ้ภารตะ โอ้พระราชา ธรรมะแปลงกายเป็นหนึ่งในสัปตฤๅษี ด้วยความหิวและปรารถนาอาหาร ได้มายังอาศรมของเการศิกะ
5.106.10
विश्वामित्रोऽथ संभ्रान्तः श्रपयामास वै चरुम् ।
परमान्नस्य यत्नेन न च तं प्रत्यपालयत् ॥ ५.१०६.१० ॥
ครั้นแล้ววิศวามิตรผู้ปั่นป่วนใจ ได้สั่งให้หุงข้าวบูชายัญ แม้จะหุงอาหารชั้นเลิศด้วยความประณีต แต่ก็มิได้ใส่ใจต่อผู้มาเยือน
5.106.11
अन्नं तेन यदा भुक्तमन्यैर्दत्तं तपस्विभिः ।
अथ गृह्णान्नमत्युष्णं विश्वामित्रोऽप्युपागमत् ॥ ५.१०६.११ ॥
เมื่อฤๅษีผู้นั้นฉันอาหารที่ฤๅษีอื่นถวายแล้ว วิศวามิตรจึงนำอาหารที่ร้อนจัดเข้ามาใกล้
5.106.12
भुक्तं मे तिष्ठ तावत्त्वमित्युक्त्वा भगवान्ययौ ।
विश्वामित्रस्ततो राजन्स्थित एव महाद्युतिः ॥ ५.१०६.१२ ॥
ผู้ทรงเกียรติกล่าวว่า “เราฉันแล้ว ท่านจงรออยู่ก่อนเถิด” แล้วก็จากไป โอ้พระราชา วิศวามิตรผู้รุ่งโรจน์ยิ่งจึงยืนอยู่ที่นั้นนั่นเอง
5.106.13
भक्तं प्रगृह्य मूर्ध्ना वै बाहुभ्यां संशितव्रतः ।
स्थितः स्थाणुरिवाभ्याशे निश्चेष्टो मारुताशनः ॥ ५.१०६.१३ ॥
ท่านยกอาหารขึ้นทูนไว้เหนือศีรษะด้วยสองแขน ผู้มีวัตรมั่นคงยืนอยู่ใกล้ดุจเสาหลัก ไม่ไหวติง กินแต่ลม
5.106.14
तस्य शुश्रूषणे यत्नमकरोद्गालवो मुनिः ।
गौरवाद्बहुमानाच्च हार्देन प्रियकाम्यया ॥ ५.१०६.१४ ॥
มุนีเกาลวะได้พยายามปรนนิบัติท่านด้วยความเคารพอย่างยิ่ง ด้วยความรักใคร่ และด้วยความปรารถนาจะให้ท่านพอใจ
5.106.15
अथ वर्षशते पूर्णे धर्मः पुनरुपागमत् ।
वासिष्ठं वेषमास्थाय कौशिकं भोजनेप्सया ॥ ५.१०६.१५ ॥
ครั้นเวลาร้อยปีครบถ้วน ธรรมะก็กลับมาอีก แปลงกายเป็นวสิษฐะ ปรารถนาอาหาร มายังเการศิกะ
5.106.16
स दृष्ट्वा शिरसा भक्तं ध्रियमाणं महर्षिणा ।
तिष्ठता वायुभक्षेण विश्वामित्रेण धीमता ॥ ५.१०६.१६ ॥
ท่านเห็นอาหารที่มหาฤๅษีวิศวามิตรผู้ฉลาดยืนทูนไว้เหนือศีรษะ ยืนอยู่และกินแต่ลม
5.106.17
प्रतिगृह्य ततो धर्मस्तथैवोष्णं तथा नवम् ।
भुक्त्वा प्रीतोस्मि विप्रर्षे तमुक्त्वा स मुनिर्गतः ॥ ५.१०६.१७ ॥
ธรรมะจึงรับอาหารนั้นทั้งที่ยังอุ่นและสดใหม่ ฉันแล้วกล่าวว่า “โอ้ฤๅษีผู้ประเสริฐในหมู่พราหมณ์ เราพอใจแล้ว” ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว มุนีผู้นั้นก็จากไป
5.106.18
क्षत्रभावादपगतो ब्राह्मणत्वमुपागतः ।
धर्मस्य वचनात्प्रीतो विश्वामित्रस्तथाऽभवत् ॥ ५.१०६.१८ ॥
วิศวามิตรละสภาวะของนักรบ บรรลุความเป็นพราหมณ์ และเมื่อพอใจด้วยถ้อยคำของธรรมะ วิศวามิตรก็เป็นเช่นนั้น
5.106.19
विश्वामित्रस्तु शिष्यस्य गालवस्य तपस्विनः ।
शुश्रूषया च भक्त्या च प्रीतिमानित्युवाच ह ॥ ५.१०६.१९ ॥
วิศวามิตรผู้เป็นครู พอใจในการปรนนิบัติและความภักดีของศิษย์ คือฤๅษีเกาลวะ จึงกล่าวดังนี้
5.106.20
अनुज्ञातो मया वत्स यथेष्टं गच्छ गवालव ।
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं गालवो मुनिसत्तमम् ॥ ५.१०६.२० ॥
“ลูกรัก เราอนุญาตให้เจ้าไปได้ตามที่ต้องการ เกาลวะเอ๋ย” เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น เกาลวะจึงตอบมุนีผู้ประเสริฐที่สุดนั้นว่า
5.106.21
प्रीतो मधुरया वाचा विश्वामित्रं महाद्युतिम् ।
दक्षिणाः काः प्रयच्छामि भवते गुरुकर्मणि ॥ ५.१०६.२१ ॥
กาลวะพอใจในถ้อยคำหวานของท่าน จึงกล่าวกับวิศวามิตรผู้รุ่งโรจน์ว่า ข้าพเจ้าควรถวายค่าบูชาอะไรแด่ท่าน สำหรับงานของครูเล่า
5.106.22
दक्षिणाभिरुपेतं हि कर्म सिद्ध्यति मानद ।
दक्षिणानां हि दाता वै अपवर्गेण युज्यते ॥ ५.१०६.२२ ॥
ข้าแต่ผู้ให้เกียรติ พิธีกรรมที่มีค่าบูชาประกอบย่อมสำเร็จ และผู้ให้ค่าบูชาย่อมเชื่อมโยงกับความหลุดพ้นอย่างแท้จริง
5.106.23
स्वर्गे क्रतुफलं तद्धि दक्षिणा शान्तिरुच्यते ।
किमाहरामि गुर्वर्थं ब्रवीतु भगवानिति ॥ ५.१०६.२३ ॥
ผลของพิธียัญในสวรรค์นั้น ค่าบูชาเรียกว่าความสงบ ข้าพเจ้าควรนำอะไรมาถวายครู ขอให้พระผู้เป็นเจ้าตรัสบอกเถิด
5.106.24
स जानानस्तु भगवान्खिन्नं शुश्रूषणेन वै ।
विश्वामित्रस्तमसकृद्गच्छ गच्छेत्यचोदयत् ॥ ५.१०६.२४ ॥
พระผู้เป็นเจ้าวิศวามิตรทรงทราบว่ากาลวะอ่อนล้าจากการรับใช้ จึงกระตุ้นให้ไปซ้ำแล้วซ้ำอีกว่า ไปเถิด ไปเถิด
5.106.25
असकृद्गच्छगच्छेति विश्वामित्रेण भाषितः ।
किं ददानीति बहुशो गालवः प्रत्यभाषत ॥ ५.१०६.२५ ॥
วิศวามิตรกล่าวซ้ำแล้วซ้ำอีกว่า ไปเถิด ไปเถิด กาลวะจึงตอบซ้ำแล้วซ้ำอีกว่า ข้าพเจ้าจะให้อะไรเล่า
5.106.26
निर्बन्धतस्तु बहुशो गालवस्य तपस्विनः ।
किंचिदागतसंरम्भो विश्वामित्रोऽब्रवीदिदम् ॥ ५.१०६.२६ ॥
เมื่อฤๅษีกาลวะคะยั้นคะยอซ้ำแล้วซ้ำอีก วิศวามิตรก็มีความขุ่นเคืองขึ้นเล็กน้อย จึงกล่าวถ้อยคำนี้
5.106.27
एकतःश्यामकर्णानां हयानां चन्द्रवर्चसाम् ।
अष्टौ शतानि मे देहि गच्छ गालव मा चिरम् ॥ ५.१०६.२७ ॥
กาลวะเอ๋ย จงถวายม้าแปดร้อยตัวแก่เรา ม้าที่มีผิวขาวดุจจันทร์ และมีหูดำข้างเดียว ไปเถิด กาลวะ อย่ารีรอให้นานนัก