ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.106.1
अनर्थे जातिनिर्बन्धं परार्थे लोभमोहितम् ।
अनार्यकेष्वभिरतं मरणे कृतनिश्चयम् ॥ ५.१०६.१ ॥
ଅନର୍ଥରେ ବଂଶଗତ ହଠ ଧରିଥିବା, ପରର ହିତ ପାଇଁ ଲୋଭରେ ମୋହିତ, ଅନାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ରମଣ କରୁଥିବା, ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଥିବା।
5.106.2
ज्ञातीनां दुःखकर्तारं बन्धूनां शोकवर्धनम् ।
सुहृदां क्लेशदातारं द्विषतां हर्षवर्धनम् ॥ ५.१०६.२ ॥
ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଥିବା, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କର ଶୋକ ବଢ଼ାଉଥିବା, ସୁହୃଦମାନଙ୍କୁ କ୍ଲେଶ ଦେଉଥିବା, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ହର୍ଷ ବଢ଼ାଉଥିବା।
5.106.3
कथं नैनं विमार्गस्थं वारयन्तीह बान्धवाः ।
सौहृदाद्वा सुहृत्स्निग्धो भगवान्वा पितामहः ॥ ५.१०६.३ ॥
ଭୁଲ ପଥରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଏହାକୁ ଏଠାରେ ବନ୍ଧୁମାନେ କାହିଁକି ରୋକନ୍ତି ନାହିଁ? ଅଥବା ସ୍ନେହରେ ପ୍ରିୟ ଭଗବାନ ପିତାମହ କାହିଁକି ରୋକନ୍ତି ନାହିଁ?
5.106.4
उक्तं भगवता वाक्यमुक्तं भीष्मेण यत्क्षमम् ।
उक्तं बहुविधं चैव नारदेनापि तच्छृणु ॥ ५.१०६.४ ॥
ଭଗବାନ କହିଥିବା ବାକ୍ୟ, ଭୀଷ୍ମ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଭାବେ କହିଥିବା ବାକ୍ୟ, ଏବଂ ନାରଦ ମଧ୍ୟ ବହୁ ପ୍ରକାରରେ କହିଥିବା — ତାହା ଶୁଣ।
5.106.5
दुर्लभो वै सुहृच्छ्रोता दुर्लभश्च हितः सुहृत् ।
तिष्ठते हि सुह्यद्यत्र न बन्धुस्तत्र तिष्ठते ॥ ५.१०६.५ ॥
ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ବନ୍ଧୁ ଦୁର୍ଲଭ, ହିତକାରୀ ବନ୍ଧୁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ଯେଉଁଠାରେ ବନ୍ଧୁ ରହେ, ସେଠାରେ ଆତ୍ମୀୟ ରହେ ନାହିଁ।
5.106.6
श्रोतव्यमपि पश्यापि सुहृदां कुरुनन्दन ।
न कर्तव्यश्च निर्बन्धो निर्बन्धो हि सुदारुणः ॥ ५.१०६.६ ॥
ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବା ଓ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ। ହଠ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ହଠ ଅତି ଭୟଙ୍କର।
5.106.7
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
यथा निर्बन्धतः प्राप्तो गालवेन पराजयः ॥ ५.१०६.७ ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସକୁ ଉଦାହରଣ ଭାବରେ କୁହନ୍ତି, ଯେପରି ହଠ ଯୋଗୁ ଗାଳବଙ୍କର ପରାଜୟ ହେଲା।
5.106.8
विश्वामित्रं तपस्यन्तं धर्मो जिज्ञासया पुरा ।
अभ्यगच्छत्स्वयं भूत्वा वसिष्ठो भगवानृषिः ॥ ५.१०६.८ ॥
ପୂର୍ବକାଳରେ ଧର୍ମ ଜିଜ୍ଞାସାରୁ ତପସ୍ୟାରତ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଭଗବାନ ଋଷି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି ନିଜେ ଆସିଥିଲେ।
5.106.9
सप्तर्षीणामन्यतमं वेषमास्थाय भारत ।
बभुक्षुः क्षुधितो राजन्नाश्रमं कौशिकस्य तु ॥ ५.१०६.९ ॥
ହେ ଭରତ, ସପ୍ତର୍ଷିଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି, କ୍ଷୁଧିତ ହୋଇ, ହେ ରାଜନ୍, କୌଶିକଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଭୋଜନ ଇଚ୍ଛାରେ ଆସିଲେ।
5.106.10
विश्वामित्रोऽथ संभ्रान्तः श्रपयामास वै चरुम् ।
परमान्नस्य यत्नेन न च तं प्रत्यपालयत् ॥ ५.१०६.१० ॥
ତା'ପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ଚରୁ ପକାଇଲେ; ଉତ୍ତମ ଅନ୍ନ ଯତ୍ନରେ ରାନ୍ଧୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେଲେ ନାହିଁ।
5.106.11
अन्नं तेन यदा भुक्तमन्यैर्दत्तं तपस्विभिः ।
अथ गृह्णान्नमत्युष्णं विश्वामित्रोऽप्युपागमत् ॥ ५.१०६.११ ॥
ସେ ଅନ୍ୟ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଅନ୍ନ ଖାଇଲେ, ସେତେବେଳେ ଅତି ଗରମ ଅନ୍ନ ନେଇ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ।
5.106.12
भुक्तं मे तिष्ठ तावत्त्वमित्युक्त्वा भगवान्ययौ ।
विश्वामित्रस्ततो राजन्स्थित एव महाद्युतिः ॥ ५.१०६.१२ ॥
'ମୁଁ ଭୋଜନ କରିସାରିଛି; ତୁମେ ଏବେ ରୁହ' ଏହା କହି ଭଗବାନ ଚାଲିଗଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ସେତେବେଳେ ମହାଦ୍ୟୁତି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସେଠାରେ ହିଁ ରହିଲେ।
5.106.13
भक्तं प्रगृह्य मूर्ध्ना वै बाहुभ्यां संशितव्रतः ।
स्थितः स्थाणुरिवाभ्याशे निश्चेष्टो मारुताशनः ॥ ५.१०६.१३ ॥
ଭୋଜନ ମସ୍ତକରେ ଧରି, ଦୁଇ ବାହୁରେ, ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ ହୋଇ, ନିକଟରେ ସ୍ତମ୍ଭ ପରି ସ୍ଥିର ଠିଆ ହେଲେ; ନିଶ୍ଚଳ, ବାୟୁ ଭକ୍ଷଣ କରି।
5.106.14
तस्य शुश्रूषणे यत्नमकरोद्गालवो मुनिः ।
गौरवाद्बहुमानाच्च हार्देन प्रियकाम्यया ॥ ५.१०६.१४ ॥
ତାଙ୍କ ସେବାରେ ଗାଳବ ମୁନି ଯତ୍ନ କଲେ; ଗୌରବ ଓ ବହୁ ସମ୍ମାନରେ, ସ୍ନେହରେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ।
5.106.15
अथ वर्षशते पूर्णे धर्मः पुनरुपागमत् ।
वासिष्ठं वेषमास्थाय कौशिकं भोजनेप्सया ॥ ५.१०६.१५ ॥
ତା'ପରେ ଶହେ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଧର୍ମ ପୁଣି ଆସିଲେ; ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ରୂପ ଧରି, ଭୋଜନ ଇଚ୍ଛାରେ କୌଶିକଙ୍କ ପାଖକୁ।
5.106.16
स दृष्ट्वा शिरसा भक्तं ध्रियमाणं महर्षिणा ।
तिष्ठता वायुभक्षेण विश्वामित्रेण धीमता ॥ ५.१०६.१६ ॥
ମହର୍ଷି ମସ୍ତକରେ ଧରିଥିବା ଭୋଜନ ସେ ଦେଖିଲେ; ଠିଆ ହୋଇଥିବା, ବାୟୁ ଭକ୍ଷକ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧୃତ।
5.106.17
प्रतिगृह्य ततो धर्मस्तथैवोष्णं तथा नवम् ।
भुक्त्वा प्रीतोस्मि विप्रर्षे तमुक्त्वा स मुनिर्गतः ॥ ५.१०६.१७ ॥
ତା'ପରେ ଧର୍ମ ତାହାକୁ ଗରମ ଓ ତାଜା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି ଖାଇଲେ, "ହେ ବିପ୍ରର୍ଷି, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ଅଛି" ବୋଲି କହି ସେ ମୁନି ଚାଲିଗଲେ।
5.106.18
क्षत्रभावादपगतो ब्राह्मणत्वमुपागतः ।
धर्मस्य वचनात्प्रीतो विश्वामित्रस्तथाऽभवत् ॥ ५.१०६.१८ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବରୁ ସେ ଦୂରେଇ ଯାଇ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପାଇଲେ; ଧର୍ମଙ୍କ ବାଣୀରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସେପରି ହେଲେ।
5.106.19
विश्वामित्रस्तु शिष्यस्य गालवस्य तपस्विनः ।
शुश्रूषया च भक्त्या च प्रीतिमानित्युवाच ह ॥ ५.१०६.१९ ॥
ତପସ୍ବୀ ଶିଷ୍ୟ ଗାଳବଙ୍କ ସେବା ଓ ଭକ୍ତିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହା କହିଲେ।
5.106.20
अनुज्ञातो मया वत्स यथेष्टं गच्छ गवालव ।
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं गालवो मुनिसत्तमम् ॥ ५.१०६.२० ॥
"ବତ୍ସ, ମୋ ଅନୁମତିରେ ତୁମେ ଯେମିତି ଇଚ୍ଛା କର ସେମିତି ଯାଅ, ଗବାଳବ।" ଏହା କୁହାଯିବାରୁ ଗାଳବ ସେହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଏହା ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
5.106.21
प्रीतो मधुरया वाचा विश्वामित्रं महाद्युतिम् ।
दक्षिणाः काः प्रयच्छामि भवते गुरुकर्मणि ॥ ५.१०६.२१ ॥
ମଧୁର ବାଣୀରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଗାଳବ ତେଜସ୍ୱୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଗୁରୁକର୍ମ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କୁ କେଉଁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବି?"
5.106.22
दक्षिणाभिरुपेतं हि कर्म सिद्ध्यति मानद ।
दक्षिणानां हि दाता वै अपवर्गेण युज्यते ॥ ५.१०६.२२ ॥
ହେ ମାନଦ, ଦକ୍ଷିଣାଯୁକ୍ତ କର୍ମ ନିଶ୍ଚୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ; ଦକ୍ଷିଣା ଦାତା ନିଶ୍ଚୟ ମୋକ୍ଷ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ।
5.106.23
स्वर्गे क्रतुफलं तद्धि दक्षिणा शान्तिरुच्यते ।
किमाहरामि गुर्वर्थं ब्रवीतु भगवानिति ॥ ५.१०६.२३ ॥
ତାହା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯଜ୍ଞଫଳ; ଦକ୍ଷିଣାକୁ ଶାନ୍ତି କୁହାଯାଏ। ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ କ'ଣ ଆଣିବି? ଭଗବାନ କହନ୍ତୁ।
5.106.24
स जानानस्तु भगवान्खिन्नं शुश्रूषणेन वै ।
विश्वामित्रस्तमसकृद्गच्छ गच्छेत्यचोदयत् ॥ ५.१०६.२४ ॥
ଭଗବାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସେବାରେ କ୍ଳାନ୍ତ ତାହାକୁ ଜାଣି ମଧ୍ୟ ବାରମ୍ବାର "ଯାଅ, ଯାଅ" କହି ପ୍ରେରଣା ଦେଲେ।
5.106.25
असकृद्गच्छगच्छेति विश्वामित्रेण भाषितः ।
किं ददानीति बहुशो गालवः प्रत्यभाषत ॥ ५.१०६.२५ ॥
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବାରମ୍ବାର କହିଲେ, 'ଯାଅ, ଯାଅ'। ତେଣୁ ଗାଳବ ବାରମ୍ବାର ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ମୁଁ କ'ଣ ଦେବି?'
5.106.26
निर्बन्धतस्तु बहुशो गालवस्य तपस्विनः ।
किंचिदागतसंरम्भो विश्वामित्रोऽब्रवीदिदम् ॥ ५.१०६.२६ ॥
ଗାଳବ ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ବାରମ୍ବାର ଆଗ୍ରହରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଟିକିଏ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଏହା କହିଲେ।
5.106.27
एकतःश्यामकर्णानां हयानां चन्द्रवर्चसाम् ।
अष्टौ शतानि मे देहि गच्छ गालव मा चिरम् ॥ ५.१०६.२७ ॥
'ଗାଳବ, ଚନ୍ଦ୍ରପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ୱରେ କଳା କାନ ଥିବା ଆଠଶହ ଘୋଡା ମୋତେ ଦିଅ। ବିଳମ୍ବ ନ କରି ଯାଅ।'