মহাভারত · অধ্যায় 5.107
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.107.1
एवमुक्तस्तदा तेन विश्वामित्रेण धीमता ।
नास्ते न शेते नाहारं कुरुते गालवस्तदा ॥ ५.१०७.१ ॥
বুদ্ধিমান বিশ্বামিত্র এইরূপ বললে, গালব তখন বসলেন না, শুলেন না, আহারও গ্রহণ করলেন না।
5.107.2
त्वगस्थिभूतो हरिणाश्चिन्ताशोकपरायणः ।
शोचमानोऽतिमात्रं स दह्यमानश्च मन्युना ।
गालवो दुःखितो दुःखाद्विललाप सुयोधन ॥ ५.१०७.२ ॥
ত্বক ও অস্থিমাত্রাবশিষ্ট, চিন্তা ও শোকে নিমগ্ন, অতিশয় বিলাপকারী, ক্রোধে দগ্ধ সেই গালব দুঃখে পীড়িত হয়ে, হে সুযোধন, বিলাপ করতে লাগলেন।
5.107.3
कुतः पुष्टानि मित्राणि कुतोऽर्थाः सञ्चयः कृतः ।
हयानां चन्द्रशुभ्राणां शतान्यष्टौ कुतो मम ॥ ५.१०७.३ ॥
আমার মিত্ররা কোথায় পুষ্ট হলো? আমার ধনসঞ্চয় কোথায় হলো? চাঁদের মতো শুভ্র আটশো ঘোড়া আমার কোথায়?
5.107.4
कुतो मे भोजने श्रद्धा सुखश्रद्धा कुतश्च मे ।
श्रद्धा मे जीवितस्यापि छिन्ना किं जीवितेन मे ॥ ५.१०७.४ ॥
ভোজনে আমার আগ্রহ কোথায়? সুখে আমার বিশ্বাস কোথায়? জীবনের আশাও ছিন্ন হয়েছে; এই জীবনে আমার কী প্রয়োজন?
5.107.5
अहं पारे समुद्रस्य पृथिव्या वा परं परात् ।
गत्वाऽऽत्मानं विमुञ्चामि किं फलं जीवितेन मे ॥ ५.१०७.५ ॥
আমি সমুদ্রের পারে বা পৃথিবীর ওপারে গিয়ে নিজেকে মুক্ত করব। এই জীবনে আমার কী লাভ?
5.107.6
अदनस्याकृतार्थस्य त्यक्तस्य विविधैः फलैः ।
ऋणं धारयमाणस्य कुतः सुखमनीहया ॥ ५.१०७.६ ॥
যে ভোজন করে না, যার উদ্দেশ্য সিদ্ধ হয়নি, নানা ফল থেকে যে বঞ্চিত, ঋণ বহন করছে, তার আকাঙ্ক্ষাহীন সুখ কোথায়?
5.107.7
सुहृदां हि धनं भुक्त्वा कृत्वा प्रणयमीप्सितम् ।
प्रतिकर्तुमशक्तस्य जीवितान्मरणं वरम् ॥ ५.१०७.७ ॥
বন্ধুদের ধন ভোগ করে এবং তাদের ইচ্ছিত স্নেহ লাভ করে, যে তার প্রতিদান দিতে অক্ষম, তার পক্ষে বেঁচে থাকার চেয়ে মৃত্যুই শ্রেয়।
5.107.8
प्रतिश्रुत्य करिष्येति कर्तव्यं तदकुर्वतः ।
मिथ्यावचनदग्धस्य इष्टापूर्तं प्रणश्यति ॥ ५.१०७.८ ॥
"করব" বলে প্রতিশ্রুতি দিয়েও সেই কর্তব্য যে করে না, মিথ্যা বাক্যে দগ্ধ সেই ব্যক্তির ইষ্টাপূর্ত পুণ্য নষ্ট হয়।
5.107.9
न रूपमनृतस्यास्ति नानृतस्यास्ति सन्ततिः ।
नानृतस्याधिपत्यं च कुत एव गतिः शुभा ॥ ५.१०७.९ ॥
মিথ্যার কোনো রূপ নেই, মিথ্যার কোনো সন্তানও নেই, মিথ্যার কোনো আধিপত্যও নেই; তবে তার শুভ গতি কোথা থেকে আসবে?
5.107.10
कुतः कृतघ्नस्य यशः कुतः स्थानं कुतः सुखम् ।
अश्रद्धेयः कृतघ्नो हि कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः ॥ ५.१०७.१० ॥
কৃতঘ্নের যশ কোথায়, স্থান কোথায়, সুখ কোথায়? কৃতঘ্ন অবিশ্বাস্য; কৃতঘ্নের জন্য কোনো প্রায়শ্চিত্ত নেই।
5.107.11
न जीवत्यधनः पापः कुतः पापस्य तन्त्रणम् ।
पापो ध्रुवमवाप्नोति विनाशं नाशयन्कृतम् ॥ ५.१०७.११ ॥
নিঃস্ব পাপী বাঁচে না; পাপীর রক্ষা কোথায়? পাপী নিশ্চয়ই বিনাশ লাভ করে, নিজের কৃত (পুণ্য) কর্মকেও নষ্ট করতে করতে।
5.107.12
सोऽहं पापः कृतघ्नस्य कृपणश्चानृतोऽपि च ।
गुरोर्यः कृतकार्यः संस्तत्करोमि न भाषितम् ॥ ५.१०७.१२ ॥
আমি পাপী, কৃতঘ্ন, কৃপণ ও মিথ্যাবাদী; গুরুর কার্য সিদ্ধ করেও তা করা হয়েছে বলে মনে না করে, উচ্চারিত বাক্য পালন করি না।
5.107.13
सोऽहं प्राणान्विमोक्ष्यामि कृत्वा यत्नमनुत्तमम् ।
अर्थिता न मया काचित्कृतपूर्वा दिवौकसाम् ॥ ५.१०७.१३ ॥
আমি সর্বোত্তম চেষ্টা করে প্রাণ ত্যাগ করব; দেবলোকবাসীদের কাছে আমি আগে কখনো কিছু চাইনি।
5.107.14
मानयन्ति च मां सर्वे त्रिदशा यज्ञसंस्तरे ।
अहं तु विबुधश्रेष्ठं देवं त्रिभुवनेश्वरम् ।
विष्णुं गच्छाम्यहं कृष्णं गतिं गतिमतां वरम् ॥ ५.१०७.१४ ॥
যজ্ঞসভায় সকল দেবতা আমাকে সম্মান করেন; কিন্তু আমি দেবশ্রেষ্ঠ ত্রিভুবনেশ্বর বিষ্ণু কৃষ্ণের কাছে যাই, যিনি গতিমানদের শ্রেষ্ঠ গতি।
5.107.15
भोगा यस्मात्प्रतिष्ठन्ते व्याप्य सर्वान्सुरासुरान् ।
प्रणतो द्रष्टुमिच्छामि कृष्णं योगिनमव्ययम् ॥ ५.१०७.१५ ॥
যাঁর থেকে সমস্ত ভোগ প্রতিষ্ঠিত, যিনি দেব ও অসুর সকলকে ব্যাপ্ত করে আছেন, সেই অব্যয় যোগী কৃষ্ণকে প্রণাম করে দর্শন করতে আমি ইচ্ছা করি।
5.107.16
एवमुक्ते सखा तस्य गरुडो विनतात्मजः ।
दर्शयामास तं प्राह संहृष्टः प्रियकाम्यया ॥ ५.१०७.१६ ॥
এরূপ বলা হলে, তাঁর সখা বিনতাপুত্র গরুড় তাঁকে দর্শন দিলেন; আনন্দিত হয়ে, প্রিয় সাধনের ইচ্ছায় তিনি বললেন।
5.107.17
सहृद्भवान्मम मतः सुहृदां च मतः सुहृत् ।
ईप्सितेनाभिलाषेण योक्तव्यो विभवे सति ॥ ५.१०७.१७ ॥
আপনি আমার হিতৈষী; আমার মতে বন্ধুদের মধ্যে আপনিই শ্রেষ্ঠ বন্ধু; ঐশ্বর্য থাকলে ইষ্ট আকাঙ্ক্ষায় আপনাকে আমার সঙ্গে যুক্ত হওয়া উচিত।
5.107.18
विभवश्चास्ति मे विप्र वासवावरजो द्विज ।
पूर्वमुक्तस्त्वदर्थं च कृतः कामश्च तेन मे ॥ ५.१०७.१८ ॥
হে বিপ্র, হে দ্বিজ, আমারও ঐশ্বর্য আছে; ইন্দ্রের কনিষ্ঠ ভ্রাতা (বিষ্ণু) আগেই আপনার জন্য বলেছিলেন, তাঁর দ্বারা আমারও কামনা পূর্ণ হয়েছে।
5.107.19
स भवानेतु गच्छाव नयिष्ये त्वां यथासुखम् ।
देशं पारं पृथिव्या वा गच्छ गालव मा चिरम् ॥ ५.१०७.१९ ॥
আপনি আসুন, আমরা যাই; আপনাকে সুখে নিয়ে যাব। পৃথিবীর দূরবর্তী দেশে চলুন, হে গালব, বিলম্ব করবেন না।