महाभारत · अध्याय 5.107
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.107.1
एवमुक्तस्तदा तेन विश्वामित्रेण धीमता ।
नास्ते न शेते नाहारं कुरुते गालवस्तदा ॥ ५.१०७.१ ॥
बुद्धिमान विश्वामित्रांनी असे सांगितल्यावर गालव तेव्हा बसला नाही, झोपला नाही, आहारही घेतला नाही.
5.107.2
त्वगस्थिभूतो हरिणाश्चिन्ताशोकपरायणः ।
शोचमानोऽतिमात्रं स दह्यमानश्च मन्युना ।
गालवो दुःखितो दुःखाद्विललाप सुयोधन ॥ ५.१०७.२ ॥
त्वचा व हाडे एवढाच उरलेला, चिंता व शोकात बुडालेला, अतिशय शोक करणारा, क्रोधाने जळणारा तो गालव दुःखाने पीडित होऊन, हे सुयोधना, विलाप करू लागला.
5.107.3
कुतः पुष्टानि मित्राणि कुतोऽर्थाः सञ्चयः कृतः ।
हयानां चन्द्रशुभ्राणां शतान्यष्टौ कुतो मम ॥ ५.१०७.३ ॥
माझे मित्र कुठे पोसले गेले? माझ्या धनाचा संचय कुठे झाला? चंद्रासारखे पांढरे आठशे घोडे माझे कुठे?
5.107.4
कुतो मे भोजने श्रद्धा सुखश्रद्धा कुतश्च मे ।
श्रद्धा मे जीवितस्यापि छिन्ना किं जीवितेन मे ॥ ५.१०७.४ ॥
भोजनाची इच्छा माझ्यात कुठे? सुखाची श्रद्धा माझ्यात कुठे? जीवनाची आशाही तुटली; या जीवनाने मला काय उपयोग?
5.107.5
अहं पारे समुद्रस्य पृथिव्या वा परं परात् ।
गत्वाऽऽत्मानं विमुञ्चामि किं फलं जीवितेन मे ॥ ५.१०७.५ ॥
मी समुद्राच्या पलीकडे किंवा पृथ्वीच्या पलीकडे जाऊन स्वतःला मुक्त करीन. या जीवनाचे मला काय फळ?
5.107.6
अदनस्याकृतार्थस्य त्यक्तस्य विविधैः फलैः ।
ऋणं धारयमाणस्य कुतः सुखमनीहया ॥ ५.१०७.६ ॥
जो खात नाही, ज्याचे हेतू पूर्ण झाले नाहीत, विविध फलांपासून जो वंचित आहे आणि कर्ज वाहत आहे, त्याला इच्छेशिवाय सुख कुठे?
5.107.7
सुहृदां हि धनं भुक्त्वा कृत्वा प्रणयमीप्सितम् ।
प्रतिकर्तुमशक्तस्य जीवितान्मरणं वरम् ॥ ५.१०७.७ ॥
मित्रांचे धन उपभोगून आणि त्यांचे इच्छित प्रेम मिळवून, जो त्याची परतफेड करण्यास असमर्थ आहे, त्याच्यासाठी जगण्यापेक्षा मरण श्रेष्ठ आहे.
5.107.8
प्रतिश्रुत्य करिष्येति कर्तव्यं तदकुर्वतः ।
मिथ्यावचनदग्धस्य इष्टापूर्तं प्रणश्यति ॥ ५.१०७.८ ॥
"करीन" असे वचन देऊनही जो ते कर्तव्य करत नाही, खोट्या बोलण्याने दग्ध झालेल्या त्याचे इष्टापूर्त पुण्य नष्ट होते.
5.107.9
न रूपमनृतस्यास्ति नानृतस्यास्ति सन्ततिः ।
नानृतस्याधिपत्यं च कुत एव गतिः शुभा ॥ ५.१०७.९ ॥
असत्याला रूप नाही, असत्याला संतती नाही, असत्याचे आधिपत्यही नाही; मग त्याला शुभ गती कुठून मिळणार?
5.107.10
कुतः कृतघ्नस्य यशः कुतः स्थानं कुतः सुखम् ।
अश्रद्धेयः कृतघ्नो हि कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः ॥ ५.१०७.१० ॥
कृतघ्नाला कीर्ती कुठे, स्थान कुठे, सुख कुठे? कृतघ्न अविश्वसनीय आहे; कृतघ्नाला प्रायश्चित्त नाही.
5.107.11
न जीवत्यधनः पापः कुतः पापस्य तन्त्रणम् ।
पापो ध्रुवमवाप्नोति विनाशं नाशयन्कृतम् ॥ ५.१०७.११ ॥
निर्धन पापी जगत नाही; पाप्याला संरक्षण कुठे? पापी निश्चितच विनाश पावतो, केलेल्या पुण्यालाही नष्ट करत.
5.107.12
सोऽहं पापः कृतघ्नस्य कृपणश्चानृतोऽपि च ।
गुरोर्यः कृतकार्यः संस्तत्करोमि न भाषितम् ॥ ५.१०७.१२ ॥
मी पापी, कृतघ्न, कृपण आणि असत्यवादी आहे; गुरूचे काम पूर्ण करूनही ते केलेले न मानणारा, आणि बोललेले न पाळणारा.
5.107.13
सोऽहं प्राणान्विमोक्ष्यामि कृत्वा यत्नमनुत्तमम् ।
अर्थिता न मया काचित्कृतपूर्वा दिवौकसाम् ॥ ५.१०७.१३ ॥
मी अत्युत्तम प्रयत्न करून प्राण त्यागीन; स्वर्गवासीयांकडे मी यापूर्वी कधी काही याचना केलेली नाही.
5.107.14
मानयन्ति च मां सर्वे त्रिदशा यज्ञसंस्तरे ।
अहं तु विबुधश्रेष्ठं देवं त्रिभुवनेश्वरम् ।
विष्णुं गच्छाम्यहं कृष्णं गतिं गतिमतां वरम् ॥ ५.१०७.१४ ॥
यज्ञसभेत सर्व देव माझा सन्मान करतात; पण मी देवश्रेष्ठ, त्रिभुवनेश्वर विष्णू कृष्णाकडे जातो, जो गतिमानांमध्ये श्रेष्ठ गती आहे.
5.107.15
भोगा यस्मात्प्रतिष्ठन्ते व्याप्य सर्वान्सुरासुरान् ।
प्रणतो द्रष्टुमिच्छामि कृष्णं योगिनमव्ययम् ॥ ५.१०७.१५ ॥
ज्यांच्यापासून सर्व भोग स्थिर होतात, जो देव आणि असुरांना व्यापून आहे, त्या अविनाशी योगी कृष्णाला नमस्कार करून दर्शन घेण्याची माझी इच्छा आहे.
5.107.16
एवमुक्ते सखा तस्य गरुडो विनतात्मजः ।
दर्शयामास तं प्राह संहृष्टः प्रियकाम्यया ॥ ५.१०७.१६ ॥
असे म्हटल्यावर, त्याचा मित्र विनतेचा पुत्र गरुड याने त्याला दर्शन दिले; आनंदित होऊन, प्रिय करण्याच्या इच्छेने तो म्हणाला.
5.107.17
सहृद्भवान्मम मतः सुहृदां च मतः सुहृत् ।
ईप्सितेनाभिलाषेण योक्तव्यो विभवे सति ॥ ५.१०७.१७ ॥
तू माझा हितचिंतक आहेस; माझ्या मते मित्रांमध्ये तूच श्रेष्ठ मित्र आहेस; वैभव असताना इच्छित अभिलाषेने तू माझ्याशी जोडला गेला पाहिजेस.
5.107.18
विभवश्चास्ति मे विप्र वासवावरजो द्विज ।
पूर्वमुक्तस्त्वदर्थं च कृतः कामश्च तेन मे ॥ ५.१०७.१८ ॥
हे विप्रा, हे द्विजा, माझ्याकडेही वैभव आहे; इंद्राचा धाकटा भाऊ (विष्णू) पूर्वीच तुझ्यासाठी बोलला होता, त्याच्यामुळे माझीही इच्छा पूर्ण झाली आहे.
5.107.19
स भवानेतु गच्छाव नयिष्ये त्वां यथासुखम् ।
देशं पारं पृथिव्या वा गच्छ गालव मा चिरम् ॥ ५.१०७.१९ ॥
तुम्ही या, आपण जाऊ; मी तुम्हाला सुखाने नेईन. पृथ्वीच्या पलीकडील देशाकडे चला, हे गालवा, उशीर करू नका.