মহাভারত · অধ্যায় 5.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.109.1
इयं विवस्वदा पूर्वं श्रौतेन विधिना किल ।
गुरवे दक्षिणा दत्ता दक्षिणेत्युच्यते च दिक् ॥ ५.१०९.१ ॥
পূর্বে বিবস্বান (সূর্য) শ্রৌত বিধি অনুসারে গুরুকে এই দক্ষিণা দিয়েছিলেন; সেই কারণেই এই দিককে দক্ষিণ বলা হয়।
5.109.2
अत्र लोकत्रयस्यास्य पितृपक्षः प्रतिष्ठितः ।
अत्रोष्मपाणां देवानां निवासः श्रूयते द्विज ॥ ५.१०९.२ ॥
এখানে এই ত্রিলোকের পিতৃপক্ষ প্রতিষ্ঠিত; হে দ্বিজ, এখানে উষ্মপা দেবতাদের বাসস্থান শোনা যায়।
5.109.3
अत्र विश्वे सदा देवाः पितृभिः सार्धमासते ।
इज्यमानाः स्म लोकेषु संप्राप्तास्तुल्यभागताम् ॥ ५.१०९.३ ॥
এখানে বিশ্বদেবগণ সর্বদা পিতৃগণের সঙ্গে বাস করেন; লোকে পূজিত হয়ে তাঁরা সমান অংশ লাভ করেছেন।
5.109.4
एतद्द्वितीयं देवस्य द्वारमाचक्षते द्विज ।
त्रुटिशो लवशश्चापि गण्यते कालनिश्चयः ॥ ५.१०९.४ ॥
একে দেবতার দ্বিতীয় দ্বার বলা হয়, হে দ্বিজ; ত্রুটি ও লব পরিমাপে কালনির্ণয় গণনা করা হয়।
5.109.5
अत्र देवर्षयो नित्यं पितृलोकर्षयस्तथा ।
तथा राजर्षयः सर्वे निवसन्ति गतव्यथाः ॥ ५.१०९.५ ॥
এখানে দেবর্ষিগণ সর্বদা বাস করেন; তেমনই পিতৃলোকের ঋষিগণও; সমস্ত রাজর্ষি ব্যথাহীন হয়ে বাস করেন।
5.109.6
अत्र धर्मश्च सत्यं च कर्म चात्र निगद्यते ।
गतिरेषा द्विजश्रेष्ठ कर्मणामवसायिनाम् ॥ ५.१०९.६ ॥
এখানে ধর্ম, সত্য ও কর্মও ঘোষিত হয়; হে দ্বিজশ্রেষ্ঠ, এটিই কর্ম সমাপ্তকারীদের গতি।
5.109.7
एषा दिक्सा द्विजश्रेष्ठ यां सर्वः प्रतिपद्यते ।
वृता त्वनवबोधेन सुखं तेन न गम्यते ॥ ५.१०९.७ ॥
হে দ্বিজশ্রেষ্ঠ! সকলে যে দিক লাভ করে, এটাই সেই দিক; কিন্তু অজ্ঞানে আবৃত থাকলে সেখানে সুখে যাওয়া যায় না।
5.109.8
नैर्ऋतानां सहस्रामि बहून्यत्र द्विजर्षभ ।
सृष्टानि प्रतिकूलानि द्रष्टव्यान्यकृतात्मभिः ॥ ५.१०९.८ ॥
হে দ্বিজশ্রেষ্ঠ! এখানে নৈর্ঋতদের হাজার হাজার ও বহু প্রতিকূল রূপ সৃষ্ট হয়েছে; অশুদ্ধচিত্ত ব্যক্তিরাই সেগুলির মুখোমুখি হয়।
5.109.9
अत्र मन्दरकुञ्जेषु विप्रर्षिसदनेषु च ।
गायन्ति गाथा गन्धर्वाश्चित्तबुद्धिहरा द्विज ॥ ५.१०९.९ ॥
হে দ্বিজ! এখানে মন্দর পর্বতের কুঞ্জে ও বিপ্র-ঋষিদের আশ্রমে গন্ধর্বরা চিত্ত ও বুদ্ধি হরণকারী গাথা গান করে।
5.109.10
अत्र सामानि गाथाभिः श्रुत्वा गीतानि रैवतः ।
गतदारो गतामात्यो गतराज्यो वनं गतः ॥ ५.१०९.१० ॥
এখানে রৈবত গাথার সঙ্গে গীত সামগান শুনলেন; তারপর তাঁর পত্নীরা চলে গেলেন, মন্ত্রীরা চলে গেলেন, রাজ্য চলে গেল, এবং তিনি বনে গেলেন।
5.109.11
अत्र सावर्मिना चैव यवक्रीतात्मजेन च ।
मर्यादा स्थापिता ब्रह्मन्यां सूर्यो नातिवर्तते ॥ ५.१०९.११ ॥
এখানে সাবর্মি ও যবক্রীতের পুত্র দ্বারা এমন এক মর্যাদা স্থাপিত হয়েছিল, যা সূর্যও অতিক্রম করে না।
5.109.12
अत्र राक्षसराजेन पौलस्त्येन महात्मना ।
रावणेन तपः कृत्वा सुरेभ्योऽमरता वृता ॥ ५.१०९.१२ ॥
এখানে রাক্ষসরাজ, পুলস্ত্যের পুত্র মহাত্মা রাবণ তপস্যা করে দেবতাদের কাছ থেকে অমরত্ব বর লাভ করেছিলেন।
5.109.13
अत्र वृत्तेन वृत्रोऽपि शक्रशत्रुत्वमेयिवान् ।
अत्र सर्वासवः प्राप्ताः पुनर्गच्छन्ति पञ्चधा ॥ ५.१०९.१३ ॥
এখানে আচরণের দ্বারা বৃত্রও ইন্দ্রের শত্রুতা লাভ করেছিল। এখানে সমস্ত আসবগণ পৌঁছে আবার পাঁচ প্রকারে ফিরে যায়।
5.109.14
अत्र दुष्कृतकर्माणो नराः पच्यन्ति गालव ।
अत्र वैतरणी नाम नदी वैतरणैर्वृता ॥ ५.१०९.१४ ॥
এখানে দুষ্কর্মকারী মানুষেরা পীড়িত হয়, হে গালব। এখানে বৈতরণী নামে এক নদী আছে, যা বৈতরণদের দ্বারা বেষ্টিত।
5.109.15
अत्र गत्वा सुखस्यान्तं दुःखस्यान्तं प्रपद्यते ।
अत्रावृत्तो दिनकरः सुरसं क्षरते पयः ॥ ५.१०९.१५ ॥
এখানে গিয়ে মানুষ সুখের শেষ এবং দুঃখের শেষ লাভ করে। এখানে সূর্য ফিরে এসে সুমিষ্ট রসের দুধ ক্ষরণ করে।
5.109.16
काष्ठां चासाद्य वासिष्ठीं हिममुत्सृजते पुनः ।
अत्राहं गालव पुरा क्षुधाऽऽर्तः परिचिन्तयन् ॥ ५.१०९.१६ ॥
বাসিষ্ঠী দিক পৌঁছে সে আবার হিম ছড়ায়। এখানে, হে গালব, পূর্বে ক্ষুধায় পীড়িত হয়ে আমি চিন্তা করছিলাম।
5.109.17
लब्धवान्युध्यमानौ द्वौ बृहन्तौ गजकच्छपौ ।
अत्र चक्रधनुर्नाम सूर्याञ्जातो महानृषिः ॥ ५.१०९.१७ ॥
যুদ্ধরত দুটি বিশাল হাতি ও কচ্ছপ সে এখানে লাভ করেছিল। এখানে চক্রধনু নামে এক মহান ঋষি সূর্য থেকে জন্মেছিলেন।
5.109.18
विदुर्यं कपिलं देवं येनार्ताः सगरात्मजाः ।
अत्र सिद्धाः शिवा नाम ब्राह्मणा वेदपारगाः ॥ ५.१०९.१८ ॥
সগরের পুত্রেরা পীড়িত হয়ে যে কপিল দেবতাকে জেনেছিলেন; এখানে বেদে পারঙ্গম শিব নামে সিদ্ধ ব্রাহ্মণগণ আছেন।
5.109.19
अधीत्य सकलान्वेदाँल्लेभिरे मोक्षमक्षयम् ।
अत्र भोगवती नाम पुरी वासुकिपालिता ॥ ५.१०९.१९ ॥
সমস্ত বেদ অধ্যয়ন করে তাঁরা অক্ষয় মোক্ষ লাভ করেছিলেন। এখানে বাসুকি কর্তৃক রক্ষিত ভোগবতী নামে এক নগরী আছে।
5.109.20
तक्षकेण च नागेन तथैवैरावतेन च ।
अत्र निर्याणकालेऽपि तमः संप्राप्यते महत् ॥ ५.१०९.२० ॥
তক্ষক নাগ এবং ঐরাবত নাগের দ্বারাও এখানে মৃত্যুকালে মহান অন্ধকার প্রাপ্ত হওয়া যায়।
5.109.21
अभेद्यं भास्करेणापि स्वयं वा कृष्णवर्त्मना ।
एष तस्यापि ते मार्गः परिचारस्य गालव ।
ब्रूहि मे यदि गन्तव्यं प्रतीचीं शृणु चापराम् ॥ ५.१०९.२१ ॥
সূর্যও যা ভেদ করতে পারে না, বা স্বয়ং কৃষ্ণ পথের দ্বারাও যা ভেদ্য নয়; এটিই তার পথও, হে গালব, তোমার পরিচারকের পথ। যদি তোমাকে পশ্চিম দিকে যেতে হয়, আমাকে বলো; আর অন্য দিকটিও শোনো।