મહાભારત · અધ્યાય 5.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.109.1
इयं विवस्वदा पूर्वं श्रौतेन विधिना किल ।
गुरवे दक्षिणा दत्ता दक्षिणेत्युच्यते च दिक् ॥ ५.१०९.१ ॥
પૂર્વે વિવસ્વાન (સૂર્ય)એ શ્રૌત વિધિ પ્રમાણે ગુરુને આ દક્ષિણા આપી હતી; તેથી આ દિશાને દક્ષિણ કહેવામાં આવે છે.
5.109.2
अत्र लोकत्रयस्यास्य पितृपक्षः प्रतिष्ठितः ।
अत्रोष्मपाणां देवानां निवासः श्रूयते द्विज ॥ ५.१०९.२ ॥
અહીં આ ત્રણે લોકોનો પિતૃપક્ષ સ્થાપિત છે; હે દ્વિજ, અહીં ઊષ્મપ દેવતાઓનો નિવાસ સંભળાય છે.
5.109.3
अत्र विश्वे सदा देवाः पितृभिः सार्धमासते ।
इज्यमानाः स्म लोकेषु संप्राप्तास्तुल्यभागताम् ॥ ५.१०९.३ ॥
અહીં વિશ્વેદેવો સદા પિતૃઓ સાથે વસે છે; લોકોમાં પૂજાઈને તેમણે સમાન ભાગ પ્રાપ્ત કર્યો છે.
5.109.4
एतद्द्वितीयं देवस्य द्वारमाचक्षते द्विज ।
त्रुटिशो लवशश्चापि गण्यते कालनिश्चयः ॥ ५.१०९.४ ॥
તેને દેવનું બીજું દ્વાર કહે છે, હે દ્વિજ; ત્રુટિ અને લવ એ માપોથી કાળનિર્ણય ગણવામાં આવે છે.
5.109.5
अत्र देवर्षयो नित्यं पितृलोकर्षयस्तथा ।
तथा राजर्षयः सर्वे निवसन्ति गतव्यथाः ॥ ५.१०९.५ ॥
અહીં દેવર્ષિઓ સદા વસે છે; તેમ જ પિતૃલોકના ઋષિઓ; બધા રાજર્ષિઓ વ્યથા વિના વસે છે.
5.109.6
अत्र धर्मश्च सत्यं च कर्म चात्र निगद्यते ।
गतिरेषा द्विजश्रेष्ठ कर्मणामवसायिनाम् ॥ ५.१०९.६ ॥
અહીં ધર્મ, સત્ય અને કર્મ પણ કહેવાય છે; હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, આ કર્મોને પૂર્ણ કરનારાઓની ગતિ છે.
5.109.7
एषा दिक्सा द्विजश्रेष्ठ यां सर्वः प्रतिपद्यते ।
वृता त्वनवबोधेन सुखं तेन न गम्यते ॥ ५.१०९.७ ॥
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ! સૌ જે દિશા પામે છે તે આ છે; પરંતુ અજ્ઞાનથી ઘેરાયેલા લોકો માટે તે સુખપૂર્વક જવાતી નથી.
5.109.8
नैर्ऋतानां सहस्रामि बहून्यत्र द्विजर्षभ ।
सृष्टानि प्रतिकूलानि द्रष्टव्यान्यकृतात्मभिः ॥ ५.१०९.८ ॥
હે દ્વિજર્ષભ! અહીં નૈર્ઋતોનાં હજારો અને અનેક પ્રતિકૂળ રૂપો સર્જાયેલાં છે; તે અશુદ્ધ મનવાળા લોકોને જ દેખાય છે.
5.109.9
अत्र मन्दरकुञ्जेषु विप्रर्षिसदनेषु च ।
गायन्ति गाथा गन्धर्वाश्चित्तबुद्धिहरा द्विज ॥ ५.१०९.९ ॥
હે દ્વિજ! અહીં મંદર પર્વતના કુંજોમાં અને વિપ્ર-ઋષિઓના આશ્રમોમાં ગંધર્વો ચિત્ત અને બુદ્ધિ હરી લેનારાં ગાથાઓ ગાય છે.
5.109.10
अत्र सामानि गाथाभिः श्रुत्वा गीतानि रैवतः ।
गतदारो गतामात्यो गतराज्यो वनं गतः ॥ ५.१०९.१० ॥
અહીં રૈવતે ગાથાઓ સાથે ગાયેલાં સામગાન સાંભળ્યાં; પછી તેની પત્નીઓ ગઈ, અમાત્યો ગયા, રાજ્ય ગયું, અને તે વનમાં ગયો.
5.109.11
अत्र सावर्मिना चैव यवक्रीतात्मजेन च ।
मर्यादा स्थापिता ब्रह्मन्यां सूर्यो नातिवर्तते ॥ ५.१०९.११ ॥
અહીં સાવર્મિ અને યવક્રીતના પુત્રે એક મર્યાદા સ્થાપી; તેને સૂર્ય પણ ઓળંગતો નથી.
5.109.12
अत्र राक्षसराजेन पौलस्त्येन महात्मना ।
रावणेन तपः कृत्वा सुरेभ्योऽमरता वृता ॥ ५.१०९.१२ ॥
અહીં રાક્ષસરાજ, પુલસ્ત્યના પુત્ર મહાત્મા રાવણે તપ કરીને દેવોથી અમરતાનું વરદાન માગ્યું.
5.109.13
अत्र वृत्तेन वृत्रोऽपि शक्रशत्रुत्वमेयिवान् ।
अत्र सर्वासवः प्राप्ताः पुनर्गच्छन्ति पञ्चधा ॥ ५.१०९.१३ ॥
અહીં આચરણથી વૃત્રે પણ ઇન્દ્રનું શત્રુત્વ મેળવ્યું. અહીં સર્વ આસવો પહોંચીને ફરી પાંચ પ્રકારે પાછા જાય છે.
5.109.14
अत्र दुष्कृतकर्माणो नराः पच्यन्ति गालव ।
अत्र वैतरणी नाम नदी वैतरणैर्वृता ॥ ५.१०९.१४ ॥
અહીં દુષ્કર્મ કરનારા મનુષ્યો પકાવાય છે, ગાલવ. અહીં વૈતરણી નામની નદી છે, જે વૈતરણોથી ઘેરાયેલી છે.
5.109.15
अत्र गत्वा सुखस्यान्तं दुःखस्यान्तं प्रपद्यते ।
अत्रावृत्तो दिनकरः सुरसं क्षरते पयः ॥ ५.१०९.१५ ॥
અહીં જઈને મનુષ્ય સુખનો અંત અને દુઃખનો અંત પામે છે. અહીં સૂર્ય પાછો ફરીને મધુર રસવાળું દૂધ ઝરાવે છે.
5.109.16
काष्ठां चासाद्य वासिष्ठीं हिममुत्सृजते पुनः ।
अत्राहं गालव पुरा क्षुधाऽऽर्तः परिचिन्तयन् ॥ ५.१०९.१६ ॥
વાસિષ્ઠી દિશાએ પહોંચીને તે ફરી હિમ છોડે છે. અહીં, ગાલવ, પહેલાં ભૂખથી પીડાઈને હું વિચારી રહ્યો હતો.
5.109.17
लब्धवान्युध्यमानौ द्वौ बृहन्तौ गजकच्छपौ ।
अत्र चक्रधनुर्नाम सूर्याञ्जातो महानृषिः ॥ ५.१०९.१७ ॥
લડતા બે મોટા હાથી અને કાચબો તેને અહીં મળ્યા. અહીં ચક્રધનુ નામે મહાન ઋષિ સૂર્યથી જન્મ્યા.
5.109.18
विदुर्यं कपिलं देवं येनार्ताः सगरात्मजाः ।
अत्र सिद्धाः शिवा नाम ब्राह्मणा वेदपारगाः ॥ ५.१०९.१८ ॥
સગરના પુત્રો પીડાઈને જે કપિલ દેવને ઓળખતા હતા તેને; અહીં વેદપારંગત શિવ નામે સિદ્ધ બ્રાહ્મણો છે.
5.109.19
अधीत्य सकलान्वेदाँल्लेभिरे मोक्षमक्षयम् ।
अत्र भोगवती नाम पुरी वासुकिपालिता ॥ ५.१०९.१९ ॥
બધા વેદોનો અભ્યાસ કરીને તેમણે અક્ષય મોક્ષ મેળવ્યો. અહીં વાસુકિ દ્વારા રક્ષિત ભોગવતી નામની નગરી છે.
5.109.20
तक्षकेण च नागेन तथैवैरावतेन च ।
अत्र निर्याणकालेऽपि तमः संप्राप्यते महत् ॥ ५.१०९.२० ॥
તક્ષક નાગ દ્વારા અને તેવી જ રીતે ઐરાવત નાગ દ્વારા પણ અહીં પ્રયાણકાળે મહાન અંધકાર પ્રાપ્ત થાય છે.
5.109.21
अभेद्यं भास्करेणापि स्वयं वा कृष्णवर्त्मना ।
एष तस्यापि ते मार्गः परिचारस्य गालव ।
ब्रूहि मे यदि गन्तव्यं प्रतीचीं शृणु चापराम् ॥ ५.१०९.२१ ॥
સૂર્ય દ્વારા પણ ભેદી ન શકાય તેવો, અથવા સ્વયં કાળા માર્ગ દ્વારા પણ ભેદી ન શકાય તેવો; આ તેનો પણ માર્ગ છે, હે ગાલવ, તારા સેવકનો માર્ગ. જો તારે પશ્ચિમ તરફ જવું હોય તો મને કહે; બીજી દિશા પણ સાંભળ.