ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.109.1
इयं विवस्वदा पूर्वं श्रौतेन विधिना किल ।
गुरवे दक्षिणा दत्ता दक्षिणेत्युच्यते च दिक् ॥ ५.१०९.१ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਵਸਵਾਨ (ਸੂਰਜ) ਨੇ ਸ਼ਰੌਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ; ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
5.109.2
अत्र लोकत्रयस्यास्य पितृपक्षः प्रतिष्ठितः ।
अत्रोष्मपाणां देवानां निवासः श्रूयते द्विज ॥ ५.१०९.२ ॥
ਇੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਤ੍ਰ ਪੱਖ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ; ਹੇ ਦਵਿਜ, ਇੱਥੇ ਊਸ਼ਮਪ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵਾਸ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
5.109.3
अत्र विश्वे सदा देवाः पितृभिः सार्धमासते ।
इज्यमानाः स्म लोकेषु संप्राप्तास्तुल्यभागताम् ॥ ५.१०९.३ ॥
ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ ਸਦਾ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵਸਦੇ ਹਨ; ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜੇ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
5.109.4
एतद्द्वितीयं देवस्य द्वारमाचक्षते द्विज ।
त्रुटिशो लवशश्चापि गण्यते कालनिश्चयः ॥ ५.१०९.४ ॥
ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਦੂਜਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦਵਿਜ; ਤ੍ਰੁਟੀ ਅਤੇ ਲਵ ਦੇ ਮਾਪ ਨਾਲ ਕਾਲ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਨ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
5.109.5
अत्र देवर्षयो नित्यं पितृलोकर्षयस्तथा ।
तथा राजर्षयः सर्वे निवसन्ति गतव्यथाः ॥ ५.१०९.५ ॥
ਇੱਥੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਸਦਾ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪਿਤ੍ਰਲੋਕ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ; ਸਾਰੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵਸਦੇ ਹਨ।
5.109.6
अत्र धर्मश्च सत्यं च कर्म चात्र निगद्यते ।
गतिरेषा द्विजश्रेष्ठ कर्मणामवसायिनाम् ॥ ५.१०९.६ ॥
ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੱਚ ਅਤੇ ਕਰਮ ਵੀ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਦਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਹੈ।
5.109.7
एषा दिक्सा द्विजश्रेष्ठ यां सर्वः प्रतिपद्यते ।
वृता त्वनवबोधेन सुखं तेन न गम्यते ॥ ५.१०९.७ ॥
ਹੇ ਦਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਹੀ ਹੈ; ਪਰ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਸ ਵੱਲ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜਾਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
5.109.8
नैर्ऋतानां सहस्रामि बहून्यत्र द्विजर्षभ ।
सृष्टानि प्रतिकूलानि द्रष्टव्यान्यकृतात्मभिः ॥ ५.१०९.८ ॥
ਹੇ ਦਵਿਜਰਿਸ਼ਭ! ਇੱਥੇ ਨੈਰਿਤਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਰੂਪ ਰਚੇ ਗਏ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
5.109.9
अत्र मन्दरकुञ्जेषु विप्रर्षिसदनेषु च ।
गायन्ति गाथा गन्धर्वाश्चित्तबुद्धिहरा द्विज ॥ ५.१०९.९ ॥
ਹੇ ਦਵਿਜ! ਇੱਥੇ ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ ਦੇ ਕੁੰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਿਪ੍ਰ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਧਰਵ ਉਹ ਗਾਥਾਵਾਂ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਹਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
5.109.10
अत्र सामानि गाथाभिः श्रुत्वा गीतानि रैवतः ।
गतदारो गतामात्यो गतराज्यो वनं गतः ॥ ५.१०९.१० ॥
ਇੱਥੇ ਰੈਵਤ ਨੇ ਗਾਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗਾਏ ਗਏ ਸਾਮ-ਗੀਤ ਸੁਣੇ; ਫਿਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਮੰਤਰੀ ਗਏ, ਰਾਜ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਬਣ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
5.109.11
अत्र सावर्मिना चैव यवक्रीतात्मजेन च ।
मर्यादा स्थापिता ब्रह्मन्यां सूर्यो नातिवर्तते ॥ ५.१०९.११ ॥
ਇੱਥੇ ਸਾਵਰਮੀ ਅਤੇ ਯਵਕ੍ਰੀਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮਰਿਆਦਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ; ਜਿਸਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵੀ ਉਲੰਘਦਾ ਨਹੀਂ।
5.109.12
अत्र राक्षसराजेन पौलस्त्येन महात्मना ।
रावणेन तपः कृत्वा सुरेभ्योऽमरता वृता ॥ ५.१०९.१२ ॥
ਇੱਥੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਪੁਲਸਤਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਵਣ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਵਰ ਮੰਗਿਆ।
5.109.13
अत्र वृत्तेन वृत्रोऽपि शक्रशत्रुत्वमेयिवान् ।
अत्र सर्वासवः प्राप्ताः पुनर्गच्छन्ति पञ्चधा ॥ ५.१०९.१३ ॥
ਇੱਥੇ ਆਚਰਣ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵੈਰੀਪਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਆਸਵ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਫਿਰ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
5.109.14
अत्र दुष्कृतकर्माणो नराः पच्यन्ति गालव ।
अत्र वैतरणी नाम नदी वैतरणैर्वृता ॥ ५.१०९.१४ ॥
ਇੱਥੇ ਬੁਰੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਪਕਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਗਾਲਵ। ਇੱਥੇ ਵੈਤਰਣੀ ਨਾਮ ਦੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਤਰਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।
5.109.15
अत्र गत्वा सुखस्यान्तं दुःखस्यान्तं प्रपद्यते ।
अत्रावृत्तो दिनकरः सुरसं क्षरते पयः ॥ ५.१०९.१५ ॥
ਇੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖ ਦਾ ਅੰਤ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਅੰਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੂਰਜ ਮੁੜ ਕੇ ਮਿੱਠੇ ਰਸ ਵਾਲਾ ਦੁੱਧ ਵਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
5.109.16
काष्ठां चासाद्य वासिष्ठीं हिममुत्सृजते पुनः ।
अत्राहं गालव पुरा क्षुधाऽऽर्तः परिचिन्तयन् ॥ ५.१०९.१६ ॥
ਵਾਸਿਸ਼ਠੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਬਰਫ਼ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਹੇ ਗਾਲਵ, ਪਹਿਲਾਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਸੀ।
5.109.17
लब्धवान्युध्यमानौ द्वौ बृहन्तौ गजकच्छपौ ।
अत्र चक्रधनुर्नाम सूर्याञ्जातो महानृषिः ॥ ५.१०९.१७ ॥
ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਦੋ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਕੱਛੂ ਉਸਨੇ ਇੱਥੇ ਪਾਏ। ਇੱਥੇ ਚਕ੍ਰਧਨੁ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ।
5.109.18
विदुर्यं कपिलं देवं येनार्ताः सगरात्मजाः ।
अत्र सिद्धाः शिवा नाम ब्राह्मणा वेदपारगाः ॥ ५.१०९.१८ ॥
ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਜਿਸ ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਸਨੂੰ; ਇੱਥੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੀਣ ਸ਼ਿਵ ਨਾਮ ਦੇ ਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ।
5.109.19
अधीत्य सकलान्वेदाँल्लेभिरे मोक्षमक्षयम् ।
अत्र भोगवती नाम पुरी वासुकिपालिता ॥ ५.१०९.१९ ॥
ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਕਸ਼ੈ ਮੋਕਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਵਾਸੁਕੀ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਭੋਗਵਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਨਗਰੀ ਹੈ।
5.109.20
तक्षकेण च नागेन तथैवैरावतेन च ।
अत्र निर्याणकालेऽपि तमः संप्राप्यते महत् ॥ ५.१०९.२० ॥
ਤਕਸ਼ਕ ਨਾਗ ਅਤੇ ਏਰਾਵਤ ਨਾਗ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੱਡਾ ਅੰਧਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
5.109.21
अभेद्यं भास्करेणापि स्वयं वा कृष्णवर्त्मना ।
एष तस्यापि ते मार्गः परिचारस्य गालव ।
ब्रूहि मे यदि गन्तव्यं प्रतीचीं शृणु चापराम् ॥ ५.१०९.२१ ॥
ਸੂਰਜ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਭੇਦਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ, ਜਾਂ ਖੁਦ ਹਨੇਰੇ ਮਾਰਗ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਭੇਦਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ; ਇਹ ਉਸਦਾ ਵੀ ਮਾਰਗ ਹੈ, ਹੇ ਗਾਲਵ, ਤੇਰੇ ਸੇਵਕ ਦਾ ਮਾਰਗ। ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ; ਦੂਜੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੀ ਸੁਣ।