মহাভারত · অধ্যায় 5.111
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.111.1
यस्मादुत्तार्यते पापाद्यस्मान्निश्रेयसोऽश्रुते ।
अस्मादुत्तारणबलादुत्तरेत्युच्यते द्विज ॥ ५.१११.१ ॥
যার দ্বারা পাপ থেকে উদ্ধার হয়, যার দ্বারা পরম কল্যাণ লাভ হয়, সেই উদ্ধারের শক্তির জন্য তাকে 'উত্তরা' বলা হয়, হে দ্বিজ।
5.111.2
उत्तरस्य हिरण्यस्य परिवापस्य गालव ।
मार्गः पश्चिमपूर्वाभ्यां दिग्भ्यां वै मध्यमः स्मृतः ॥ ५.१११.२ ॥
হে গালব, উত্তরের হিরণ্য পরিবাপের পথ পশ্চিম ও পূর্ব দিকের মধ্যবর্তী মধ্যম পথ বলে স্মৃত হয়েছে।
5.111.3
अस्यां दिशि वरिष्ठायामुत्तरायां द्विजर्षभ ।
नासौम्यो नाविधेयात्मा नाधर्मो वसते जनः ॥ ५.१११.३ ॥
হে দ্বিজশ্রেষ্ঠ, এই উত্তম উত্তর দিকে দুষ্ট স্বভাবের মানুষ বা অসংযত মনের মানুষ বাস করে না, অধর্মও বাস করে না।
5.111.4
अत्र नारायणः कृष्णो जिष्णुश्चैव नरोत्तमः ।
बदर्यामाश्रमपदे तथा ब्रह्मा च शाश्वतः ॥ ५.१११.४ ॥
এখানে বদরীর আশ্রমপদে নারায়ণ কৃষ্ণ, বিজয়ী জিষ্ণু এবং নরোত্তম (অর্জুন) বাস করেন, আর শাশ্বত ব্রহ্মাও।
5.111.5
अत्र वै हिमवत्पृष्ठे नित्यमास्ते महेश्वरः ।
प्रकृत्या पुरुषः सार्धं युगान्ताग्निसमप्रभः ॥ ५.१११.५ ॥
এখানে হিমালয়ের পৃষ্ঠে সর্বদা মহেশ্বর বাস করেন; প্রকৃতির সঙ্গে পুরুষ, যুগান্তের অগ্নির ন্যায় দীপ্তিমান।
5.111.6
न स दृश्यो मुनिगणैस्तथा देवैः सवासवैः ।
गन्धर्वयक्षसिद्धैर्वा नरनारायणादृते ॥ ५.१११.६ ॥
তাঁকে মুনিগণ দেখতে পান না, ইন্দ্রসহ দেবতারাও নয়, গন্ধর্ব, যক্ষ ও সিদ্ধগণও নয় — নর-নারায়ণ ব্যতীত।
5.111.7
अत्र विष्णुः सहस्राक्षः सहस्रचरणोऽव्ययः ।
सहस्रशिरसः श्रीमानेकः पश्यति मायया ॥ ५.१११.७ ॥
এখানে সহস্রাক্ষ, সহস্রচরণ, অব্যয় বিষ্ণু, সহস্রশীর্ষ শ্রীমান একাকী মায়ার দ্বারা দেখেন।
5.111.8
अत्र राज्येन विप्राणां चन्द्रमाश्चाभ्यषिच्यत ।
अत्र गङ्गां महादेवः पतन्तीं गगनाच्च्युताम् ॥ ५.१११.८ ॥
এখানে ব্রাহ্মণদের রাজ্যে চন্দ্রের অভিষেক হয়েছিল; এখানে মহাদেব আকাশ থেকে পতনশীল গঙ্গাকে ধারণ করেন।
5.111.9
प्रतिगृह्य ददौ लोके मानुषे ब्रह्मवित्तम ।
अत्र देव्या तपस्तप्तं महेश्वरपरीप्सया ॥ ५.१११.९ ॥
গ্রহণ করে তিনি জগতে মানুষদের দান করলেন। হে ব্রহ্মজ্ঞানীশ্রেষ্ঠ, এখানে দেবী মহেশ্বরকে লাভের ইচ্ছায় তপস্যা করেছিলেন।
5.111.10
अत्र कामश्च रोषश्च शैलश्चोमा च संबभुः ।
अत्र राक्षसयक्षाणां गन्धर्वाणां च गालव ॥ ५.१११.१० ॥
এখানে কাম ও ক্রোধ, শৈল এবং উমা আবির্ভূত হন; এখানে, হে গালব, রাক্ষস, যক্ষ ও গন্ধর্বদের বাস।
5.111.11
आधिपत्येन कैलासे धनदोऽप्यभिषेचितः ।
अत्र चैत्ररथं रम्यमत्र वैखानसाश्रमः ॥ ५.१११.११ ॥
কৈলাসে আধিপত্যের জন্য ধনদ (কুবের)ও অভিষিক্ত হন। এখানে রমণীয় চৈত্ররথ; এখানে বৈখানসদের আশ্রম।
5.111.12
अत्र मन्दाकिनी चैव मन्दरश्च द्विजर्षभ ।
अत्र सौगन्धिकवनं नैर्ऋतैरभिरक्ष्यते ॥ ५.१११.१२ ॥
এখানে মন্দাকিনী ও মন্দর, হে দ্বিজশ্রেষ্ঠ। এখানে সৌগন্ধিক বন; নৈর্ঋতেরা তা রক্ষা করেন।
5.111.13
शाद्वलं कदलीस्कन्धमत्र सन्तानका नगाः ।
अत्र संयमनित्यानां सिद्धानां स्वैरचारिणाम् ॥ ५.१११.१३ ॥
এখানে সবুজ ঘাসের প্রান্তর, কলাগাছের কাণ্ড ও সন্তানক বৃক্ষ আছে; এখানে সর্বদা সংযমী, ইচ্ছামতো বিচরণকারী সিদ্ধগণ আছেন।
5.111.14
विमानान्युनुरूपाणि कामभोग्यानि गालव ।
अत्र ते ऋषयः सप्त देवी चारुन्धती तथा ॥ ५.१११.१४ ॥
হে গালব, এখানে ইচ্ছামতো ভোগযোগ্য, উপযুক্ত বিমান আছে; এখানে সেই সাতজন ঋষি এবং দেবী অরুন্ধতীও আছেন।
5.111.15
अत्र तिष्ठति वै रात्रिन्दिवाप्यत्रावतिष्ठते ।
अत्र यज्ञं समासाद्य ध्रुवं स्थाता पितामहः ॥ ५.१११.१५ ॥
এখানে রাত ও দিন অবস্থান করে, এখানেই থাকে; এখানে যজ্ঞে পৌঁছে পিতামহ নিশ্চিতভাবে স্থির হয়ে দাঁড়াবেন।
5.111.16
ज्योतींषि चन्द्रसूर्यौ च परिवर्तन्ति नित्यशः ।
अत्र गङ्गामहाद्वारं रक्षन्ति द्विजसत्तम ॥ ५.१११.१६ ॥
চাঁদ ও সূর্যসহ জ্যোতিষ্কগুলি এখানে সর্বদা আবর্তিত হয়; হে দ্বিজশ্রেষ্ঠ, এখানে তাঁরা গঙ্গার মহাদ্বার রক্ষা করেন।
5.111.17
धामा नाम महात्मानो मुनयः सत्यवादिनः ।
न तेषां ज्ञायते मूर्तिर्नाकृतिर्न तपश्चितम् ॥ ५.१११.१७ ॥
ধাম নামে মহাত্মা, সত্যবাদী মুনিগণ আছেন; তাঁদের মূর্তি, আকৃতি বা সঞ্চিত তপস্যা জানা যায় না।
5.111.18
परिवर्तसहस्रामि कामभोज्याननि गालव ।
यथायथा प्रविशति तस्मात्परतरं नरः । ॥ ५.१११.१८ ॥
হে গালব, হাজার হাজার পরিবর্তন পর্যন্ত ইচ্ছামতো ভোগযোগ্য…; মানুষ যতই যতই প্রবেশ করে, তার চেয়েও দূরের…।
5.111.19
तथातथा द्विजश्रेष्ठ प्रविलीयति गालव ।
नैतत्केनचिदन्येन गतपूर्वं द्विजर्षभ ॥ ५.१११.१९ ॥
হে দ্বিজশ্রেষ্ঠ গালব, ঠিক তেমনই তা বিলীন হয়। হে দ্বিজর্ষভ, এটি আগে অন্য কারও দ্বারা অতিক্রান্ত হয়নি।
5.111.20
ऋते नारायणं देवं नरं वा जिष्णुमव्ययम् ।
अत्र कैलासमित्युक्तं स्थानमैलविलस्य तत् ॥ ५.१११.२० ॥
নারায়ণ দেব বা নর, অথবা অব্যয় জিষ্ণু ছাড়া, এখানে কৈলাস বলা হয়েছে—তা ঐলবিলের স্থান।
5.111.21
अत्र विद्युत्प्रभा नाम जझिरेऽप्सरसो दश ।
अत्र विष्णुपदं नाम क्रमता विष्णुना कृतम् ॥ ५.१११.२१ ॥
এখানে বিদ্যুৎপ্রভা নামে দশ অপ্সরা জন্মেছিল। এখানে বিষ্ণুপদ নামে স্থান আছে, বিষ্ণু পদক্ষেপ করে তা নির্মাণ করেছিলেন।
5.111.22
त्रिलोकविक्रमे ब्रह्मन्नुत्तरां दिशमाश्रितम् ।
अत्र राज्ञा मरुतेन यज्ञेनेष्टं द्विजोत्तम ॥ ५.१११.२२ ॥
ত্রিলোকবিক্রমে, হে ব্রহ্মন্, এটি উত্তর দিকে অবস্থিত। এখানে রাজা মরুত যজ্ঞের দ্বারা পূজা করেছিলেন, হে দ্বিজোত্তম।
5.111.23
उशीरबीजे विप्रर्षे यत्र जाम्बूनदं सरः ।
जीमूतस्यात्र विप्रर्षेरुपतस्थे महात्मनः ॥ ५.१११.२३ ॥
হে বিপ্রর্ষি, উশীরবীজে যেখানে জাম্বূনদ সরোবর আছে। এখানে মহাত্মা জীমূত বিপ্রর্ষির সেবা করা হয়েছিল।
5.111.24
साक्षाद्धैमवतः पुण्यो विमलः कनकाकरः ।
ब्राह्मणेषु च यत्कृत्स्नं स्वन्तं कृत्वा धनं महत् ॥ ५.१११.२४ ॥
সাক্ষাৎ হিমালয়ের পবিত্র, নির্মল স্বর্ণখনি; এবং ব্রাহ্মণদের মধ্যে সমস্ত মহাধন দান করে রাখা হয়েছে।
5.111.25
वव्रे धनं महर्षिः स जैमूतं तद्धनं ततः ।
अत्र नित्यं दिशांपालाः सायंप्रातर्द्विजर्षभ ॥ ५.१११.२५ ॥
সেই মহর্ষি জৈমূতের সেই ধন চেয়েছিলেন। এখানে দিকপালেরা সর্বদা সকালে ও সন্ধ্যায় থাকেন, হে দ্বিজশ্রেষ্ঠ।
5.111.26
कस्य कार्यं किमिति वै परिक्रोशान्ति गालव ।
एवमेषा द्विजश्रेष्ठ गुणैरन्यैर्दिगुत्तरा ॥ ५.१११.२६ ॥
"কার কাজ, কী?" এইভাবে তারা চিৎকার করে, হে গালব। এভাবে এই উত্তর দিক অন্য গুণে বিশিষ্ট, হে দ্বিজশ্রেষ্ঠ।
5.111.27
उत्तरेति परिख्याता सर्वकर्मस्तु चोत्तरा ।
एता विस्तरशस्तात तव शङ्गीर्तिता दिशः ॥ ५.१११.२७ ॥
"উত্তরা" নামে তা প্রসিদ্ধ; এবং সব কাজে তা উত্তরা। হে বৎস, এভাবে দিকগুলি তোমাকে বিস্তারিতভাবে বলা হলো।
5.111.28
चतस्रः क्रमयोगेन कामाशां गन्तुमिच्छसि ।
उद्यतोऽहं द्विजश्रेष्ठ तव दर्शयितुं दिशः।
पृथिवीं चाखिलां ब्रह्मंस्तस्मादारोह मां द्विज ॥ ५.१११.२८ ॥
চারটি দিকে ক্রমানুসারে যেতে তুমি ইচ্ছা কর। হে দ্বিজশ্রেষ্ঠ, তোমাকে দিকগুলি দেখাতে আমি প্রস্তুত; হে ব্রাহ্মণ, সমগ্র পৃথিবীও। অতএব, হে দ্বিজ, আমার উপর আরোহণ কর।