મહાભારત · અધ્યાય 5.111
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.111.1
यस्मादुत्तार्यते पापाद्यस्मान्निश्रेयसोऽश्रुते ।
अस्मादुत्तारणबलादुत्तरेत्युच्यते द्विज ॥ ५.१११.१ ॥
જેનાથી પાપમાંથી ઉદ્ધાર થાય છે, જેનાથી પરમ કલ્યાણ પ્રાપ્ત થાય છે, તે ઉદ્ધારશક્તિને કારણે તેને 'ઉત્તરા' કહેવાય છે, હે દ્વિજ.
5.111.2
उत्तरस्य हिरण्यस्य परिवापस्य गालव ।
मार्गः पश्चिमपूर्वाभ्यां दिग्भ्यां वै मध्यमः स्मृतः ॥ ५.१११.२ ॥
હે ગાલવ, ઉત્તરના હિરણ્ય પરિવાપનો માર્ગ પશ્ચિમ અને પૂર્વ દિશાઓની વચ્ચેનો મધ્યમ માર્ગ મનાયો છે.
5.111.3
अस्यां दिशि वरिष्ठायामुत्तरायां द्विजर्षभ ।
नासौम्यो नाविधेयात्मा नाधर्मो वसते जनः ॥ ५.१११.३ ॥
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, આ શ્રેષ્ઠ ઉત્તર દિશામાં દુષ્ટ સ્વભાવનો કે અવશ મનનો માનવી વસતો નથી, અધર્મ પણ વસતો નથી.
5.111.4
अत्र नारायणः कृष्णो जिष्णुश्चैव नरोत्तमः ।
बदर्यामाश्रमपदे तथा ब्रह्मा च शाश्वतः ॥ ५.१११.४ ॥
અહીં બદરીના આશ્રમપદમાં નારાયણ કૃષ્ણ, વિજયી જિષ્ણુ અને નરોત્તમ (અર્જુન) વસે છે, તેમજ શાશ્વત બ્રહ્મા પણ.
5.111.5
अत्र वै हिमवत्पृष्ठे नित्यमास्ते महेश्वरः ।
प्रकृत्या पुरुषः सार्धं युगान्ताग्निसमप्रभः ॥ ५.१११.५ ॥
અહીં હિમાલયની પીઠ પર સદા મહેશ્વર વસે છે; પ્રકૃતિ સાથેનો પુરુષ, યુગાંતના અગ્નિ સમાન પ્રભાવાળો.
5.111.6
न स दृश्यो मुनिगणैस्तथा देवैः सवासवैः ।
गन्धर्वयक्षसिद्धैर्वा नरनारायणादृते ॥ ५.१११.६ ॥
તેમને મુનિગણ જોઈ શકતા નથી, ઇન્દ્ર સહિતના દેવો પણ નહીં, ગંધર્વ, યક્ષ કે સિદ્ધો પણ નહીં — નર-નારાયણ સિવાય.
5.111.7
अत्र विष्णुः सहस्राक्षः सहस्रचरणोऽव्ययः ।
सहस्रशिरसः श्रीमानेकः पश्यति मायया ॥ ५.१११.७ ॥
અહીં હજાર નેત્રો, હજાર ચરણોવાળા, અવ્યય વિષ્ણુ, હજાર મસ્તકોવાળા તેજસ્વી એકલા પોતાની માયાથી જુએ છે.
5.111.8
अत्र राज्येन विप्राणां चन्द्रमाश्चाभ्यषिच्यत ।
अत्र गङ्गां महादेवः पतन्तीं गगनाच्च्युताम् ॥ ५.१११.८ ॥
અહીં બ્રાહ્મણોના રાજ્યથી ચંદ્રનો અભિષેક થયો; અહીં મહાદેવે આકાશથી પડતી ગંગાને ધારણ કરી.
5.111.9
प्रतिगृह्य ददौ लोके मानुषे ब्रह्मवित्तम ।
अत्र देव्या तपस्तप्तं महेश्वरपरीप्सया ॥ ५.१११.९ ॥
સ્વીકારીને તેમણે જગતમાં મનુષ્યોને આપી. હે બ્રહ્મજ્ઞાનીઓમાં શ્રેષ્ઠ, અહીં દેવીએ મહેશ્વરને પામવાની ઇચ્છાથી તપ કર્યું.
5.111.10
अत्र कामश्च रोषश्च शैलश्चोमा च संबभुः ।
अत्र राक्षसयक्षाणां गन्धर्वाणां च गालव ॥ ५.१११.१० ॥
અહીં કામ અને ક્રોધ, પર્વત અને ઉમા પ્રગટ થયા; અહીં, હે ગાલવ, રાક્ષસો, યક્ષો અને ગંધર્વોનો વાસ છે.
5.111.11
आधिपत्येन कैलासे धनदोऽप्यभिषेचितः ।
अत्र चैत्ररथं रम्यमत्र वैखानसाश्रमः ॥ ५.१११.११ ॥
કૈલાસ પર આધિપત્યથી ધનદ (કુબેર) પણ અભિષિક્ત થયા. અહીં રમણીય ચૈત્રરથ; અહીં વૈખાનસોનો આશ્રમ છે.
5.111.12
अत्र मन्दाकिनी चैव मन्दरश्च द्विजर्षभ ।
अत्र सौगन्धिकवनं नैर्ऋतैरभिरक्ष्यते ॥ ५.१११.१२ ॥
અહીં મંદાકિની અને મંદર છે, હે દ્વિજર્ષભ. અહીં સૌગંધિક વન છે; તે નૈર્ઋતો દ્વારા રક્ષાય છે.
5.111.13
शाद्वलं कदलीस्कन्धमत्र सन्तानका नगाः ।
अत्र संयमनित्यानां सिद्धानां स्वैरचारिणाम् ॥ ५.१११.१३ ॥
અહીં લીલું ઘાસ, કેળાના થડ અને સંતાનક વૃક્ષો છે; અહીં સદા સંયમી, ઇચ્છા પ્રમાણે વિચરતા સિદ્ધો છે.
5.111.14
विमानान्युनुरूपाणि कामभोग्यानि गालव ।
अत्र ते ऋषयः सप्त देवी चारुन्धती तथा ॥ ५.१११.१४ ॥
હે ગાલવ, અહીં ઇચ્છા પ્રમાણે ભોગવવા યોગ્ય, અનુરૂપ વિમાનો છે; અહીં તે સાત ઋષિઓ અને દેવી અરુંધતી પણ છે.
5.111.15
अत्र तिष्ठति वै रात्रिन्दिवाप्यत्रावतिष्ठते ।
अत्र यज्ञं समासाद्य ध्रुवं स्थाता पितामहः ॥ ५.१११.१५ ॥
અહીં રાત અને દિવસ સ્થિર રહે છે, અહીં જ રોકાય છે; અહીં યજ્ઞ પાસે પહોંચીને પિતામહ બ્રહ્મા નિશ્ચયે સ્થિર ઊભા રહેશે.
5.111.16
ज्योतींषि चन्द्रसूर्यौ च परिवर्तन्ति नित्यशः ।
अत्र गङ्गामहाद्वारं रक्षन्ति द्विजसत्तम ॥ ५.१११.१६ ॥
ચંદ્ર અને સૂર્ય સહિત જ્યોતિઓ અહીં સતત ફરતી રહે છે; હે દ્વિજોત્તમ, અહીં તેઓ ગંગાના મહાદ્વારનું રક્ષણ કરે છે.
5.111.17
धामा नाम महात्मानो मुनयः सत्यवादिनः ।
न तेषां ज्ञायते मूर्तिर्नाकृतिर्न तपश्चितम् ॥ ५.१११.१७ ॥
ધામા નામના મહાત્મા, સત્યવાદી મુનિઓ છે; તેમનું રૂપ, આકાર કે સંચિત તપ જાણી શકાતું નથી.
5.111.18
परिवर्तसहस्रामि कामभोज्याननि गालव ।
यथायथा प्रविशति तस्मात्परतरं नरः । ॥ ५.१११.१८ ॥
હે ગાલવ, હજારો પરિવર્તનો સુધી ઇચ્છા પ્રમાણે ભોગવવા યોગ્ય…; માણસ જેમ જેમ અંદર પ્રવેશે છે, તેના કરતાં પણ વધુ દૂરનું…।
5.111.19
तथातथा द्विजश्रेष्ठ प्रविलीयति गालव ।
नैतत्केनचिदन्येन गतपूर्वं द्विजर्षभ ॥ ५.१११.१९ ॥
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ ગાલવ, જેમ જેમ તે વિલીન થાય છે. હે દ્વિજર્ષભ, આ કોઈ બીજાએ પહેલાં ગયું નથી.
5.111.20
ऋते नारायणं देवं नरं वा जिष्णुमव्ययम् ।
अत्र कैलासमित्युक्तं स्थानमैलविलस्य तत् ॥ ५.१११.२० ॥
નારાયણ દેવ કે નર, અથવા અવ્યય જિષ્ણુ સિવાય, અહીં કૈલાસ કહેવાયું છે—તે ઐલવિલનું સ્થાન છે.
5.111.21
अत्र विद्युत्प्रभा नाम जझिरेऽप्सरसो दश ।
अत्र विष्णुपदं नाम क्रमता विष्णुना कृतम् ॥ ५.१११.२१ ॥
અહીં વિદ્યુત્પ્રભા નામની દસ અપ્સરાઓ જન્મી. અહીં વિષ્ણુપદ નામનું સ્થાન છે, જે વિષ્ણુએ પગ મૂકીને બનાવ્યું.
5.111.22
त्रिलोकविक्रमे ब्रह्मन्नुत्तरां दिशमाश्रितम् ।
अत्र राज्ञा मरुतेन यज्ञेनेष्टं द्विजोत्तम ॥ ५.१११.२२ ॥
ત્રિલોકવિક્રમમાં, હે બ્રહ્મન્, આ ઉત્તર દિશામાં છે. અહીં રાજા મરુતે યજ્ઞથી પૂજન કર્યું, હે દ્વિજોત્તમ.
5.111.23
उशीरबीजे विप्रर्षे यत्र जाम्बूनदं सरः ।
जीमूतस्यात्र विप्रर्षेरुपतस्थे महात्मनः ॥ ५.१११.२३ ॥
હે વિપ્રર્ષિ, ઉશીરબીજમાં જ્યાં જામ્બૂનદ સરોવર છે. અહીં મહાત્મા જીમૂત વિપ્રર્ષિની સેવા થઈ.
5.111.24
साक्षाद्धैमवतः पुण्यो विमलः कनकाकरः ।
ब्राह्मणेषु च यत्कृत्स्नं स्वन्तं कृत्वा धनं महत् ॥ ५.१११.२४ ॥
સાક્ષાત્ હિમાલયની પવિત્ર, નિર્મળ સુવર્ણખાણ; અને બ્રાહ્મણોમાં સંપૂર્ણ મહાધન દાન કરીને રાખેલું.
5.111.25
वव्रे धनं महर्षिः स जैमूतं तद्धनं ततः ।
अत्र नित्यं दिशांपालाः सायंप्रातर्द्विजर्षभ ॥ ५.१११.२५ ॥
તે મહર્ષિએ જૈમૂતનું તે ધન માગ્યું. અહીં દિશાઓના રક્ષકો સદા સવાર-સાંજ રહે છે, હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ.
5.111.26
कस्य कार्यं किमिति वै परिक्रोशान्ति गालव ।
एवमेषा द्विजश्रेष्ठ गुणैरन्यैर्दिगुत्तरा ॥ ५.१११.२६ ॥
"કોનું કામ, શું છે?" એમ તેઓ પોકારે છે, હે ગાલવ. એ રીતે આ ઉત્તર દિશા અન્ય ગુણોથી વિશિષ્ટ છે, હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ.
5.111.27
उत्तरेति परिख्याता सर्वकर्मस्तु चोत्तरा ।
एता विस्तरशस्तात तव शङ्गीर्तिता दिशः ॥ ५.१११.२७ ॥
"ઉત્તરા" નામે તે પ્રખ્યાત છે; અને સર્વ કર્મોમાં તે ઉત્તરા છે. હે તાત, આ રીતે દિશાઓ તને વિસ્તારથી કહેવામાં આવી.
5.111.28
चतस्रः क्रमयोगेन कामाशां गन्तुमिच्छसि ।
उद्यतोऽहं द्विजश्रेष्ठ तव दर्शयितुं दिशः।
पृथिवीं चाखिलां ब्रह्मंस्तस्मादारोह मां द्विज ॥ ५.१११.२८ ॥
ચાર દિશાઓમાં ક્રમશઃ જવાની તું ઇચ્છા રાખે છે. હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, તને દિશાઓ બતાવવા હું તૈયાર છું; હે બ્રાહ્મણ, સમગ્ર પૃથ્વી પણ. તેથી, હે દ્વિજ, મારા પર ચઢ.