महाभारत · अध्याय 5.113
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.113.1
ऋषभस्य ततः शृङ्गं निपत्य द्विजपक्षिणौ ।
शाण्डिलीं ब्राह्मणीं तत्र ददृशो तपोन्विताम् ॥ ५.११३.१ ॥
मग ऋषभ शिखरावरून उतरलेल्या दोन द्विज पक्ष्यांनी तेथे तपात रत असलेली ब्राह्मणी शाण्डिली पाहिली.
5.113.2
अभिवाद्य सुपर्णस्तु गालवश्चाभिपूज्य ताम् ।
तया च स्वागतेनोक्तौ विष्टरे सन्निषीदतुः ॥ ५.११३.२ ॥
सुपर्णाने अभिवादन केले, गालवानेही तिचा सन्मान केला. तिच्या स्वागताच्या शब्दांनी दोघे आसनावर बसले.
5.113.3
सिद्धमन्नं तया दत्तं बलिमन्त्रोपबृंहितम् ।
भुक्त्वा तृप्तावुभौ भूमौ सुप्तौ तावनुमोहितौ ॥ ५.११३.३ ॥
तिने बलि-मंत्राने समृद्ध केलेले शिजवलेले अन्न दिले. जेवून तृप्त झालेले दोघे मोहित होऊन जमिनीवर झोपले.
5.113.4
मुहूर्तात्प्रतिबुद्धस्तु सुपर्णो गमनेप्सया ।
तां दृष्ट्वा चारुसर्वाङ्गी तापसीं ब्रह्मचारिणीम् ॥ ५.११३.४ ॥
क्षणात सुपर्ण जाण्याच्या इच्छेने जागा झाला. सर्वांगसुंदर त्या ब्रह्मचारिणी तापसीला पाहून—
5.113.5
ग्रहीतुं हि मनश्चक्रे रूपात्साक्षादिव श्रियम् ।
अथ भ्रष्टतनूजाङ्गमात्मानं ददृशे खगः ॥ ५.११३.५ ॥
साक्षात श्रीसारख्या तिच्या रूपाने तिला पकडण्याचे मन त्याने केले. तेव्हा तो पक्षी स्वतःला शरीर व अवयव गळून पडलेला पाहता झाला.
5.113.6
मांसपिण्डोपमोऽभूत्स मुखपादान्वितः खगः ।
गालवस्तं तथा दृष्ट्वा विमनाः पर्यपृच्छत ॥ ५.११३.६ ॥
तो पक्षी मांसाच्या गोळ्यासारखा झाला, फक्त तोंड व पाय उरले. त्याला त्या अवस्थेत पाहून गालव उदास मनाने विचारू लागला.
5.113.7
किमिदं भवता प्राप्तमिहागमनजं फलम् ।
वासोऽयमिह कालं तु कियन्तं नौ भविष्यति ॥ ५.११३.७ ॥
येथे येण्याचे हे काय फळ तुला मिळाले? आपला येथील वास किती काळ राहील?
5.113.8
किं नु ते मनसा ध्यातमशुभं धर्मदूषणम् ।
न ह्ययं भवतः स्वल्पो व्यभिचारो भविष्यति ॥ ५.११३.८ ॥
तू मनात धर्माला दूषित करणारा कोणता अशुभ विचार केलास? तुझे हे उल्लंघन थोडे नसेल.
5.113.9
सुपर्णोऽथाब्रवीद्विप्रं प्रध्यातं वै मया द्विज ।
इमां सिद्धामितो नेतुं तत्र यत्र प्रजापतिः ॥ ५.११३.९ ॥
तेव्हा गरुड ब्राह्मणाला म्हणाला, 'हे द्विजा, मी निश्चयाने ठरवले आहे की या सिद्धेला येथून प्रजापती असतील तेथे नेले पाहिजे.'
5.113.10
यत्र देवो महादेवो यत्र विष्णुः सनातनः ।
यत्र धर्मश्च यज्ञश्च तत्रेयं निवसेदिति ॥ ५.११३.१० ॥
जिथे देव महादेव आहेत, जिथे सनातन विष्णू आहेत, जिथे धर्म आणि यज्ञ आहेत, तिथेच ही वास करो.
5.113.11
सोऽहं भगवतीं याचे प्रणतः प्रियकाम्यया ।
मयैतन्नाम प्रध्यातं मनसा शोचसा किल ॥ ५.११३.११ ॥
मी नमस्कार करून प्रियाच्या इच्छेने त्या भगवतीकडे याचना करतो. माझ्याकडून हे नाव मनात आणि शोकाने खरोखर खोलवर चिंतिले गेले आहे.
5.113.12
तदेवं बहुमानात्ते मयेहानीप्सितं कृतम् ।
सुकृतं दुष्कृतं वा त्वं माहात्म्यात्क्षन्तुमर्हसि ॥ ५.११३.१२ ॥
अशा प्रकारे, अत्यंत आदराने माझ्याकडून येथे तुला अनिष्ट असे काही घडले आहे. चांगले असो वा वाईट, तुझ्या महानतेने तू ते क्षमा करणे योग्य आहे.
5.113.13
सा तौ तदाऽब्रवीत्तुष्टा पतगेन्द्रद्विजर्षभौ ।
न भेतव्यं सुपर्णोऽसि सुपर्ण त्यज संभ्रमम् ॥ ५.११३.१३ ॥
तेव्हा संतुष्ट झालेली ती त्या पक्षिराज आणि द्विजश्रेष्ठ दोघांना म्हणाली – 'भिऊ नकोस, तू सुपर्ण आहेस; हे सुपर्णा, घाबरणे सोड.'
5.113.14
निन्दितास्मि त्वया वत्स न च निन्दां क्षमाम्यहम् ।
लोकेभ्यः सपदि भ्रश्येद्यो मां निन्देत पापकृत् ॥ ५.११३.१४ ॥
वत्सा, तू माझी निंदा केलीस; पण मी ती निंदा क्षमा करणार नाही. जो पापी माझी निंदा करतो तो लगेच लोकांतून पडतो.
5.113.15
हीनयाऽलक्षणैः सर्वैस्तथाऽनिन्दितया मया ।
आचारं प्रतिगृह्णन्त्या सिद्धिः प्राप्तेयमुत्तमा ॥ ५.११३.१५ ॥
सर्व दुर्लक्षणांशिवाय, तसेच निंदारहित राहून, आचार स्वीकारत मी ही उत्तम सिद्धी मिळवली आहे.
5.113.16
आचारः फलते धर्ममाचारः फलते धनम् ।
आचाराच्छ्रियमाप्नोति आचारो हन्त्यलक्षणम् ॥ ५.११३.१६ ॥
आचार धर्माचे फळ देतो; आचार धनाचे फळ देतो. आचारामुळे माणसाला श्री प्राप्त होते; आचार अलक्षणाचा नाश करतो.
5.113.17
तदायुष्मन्खगपते यथेष्टं गम्यतामितः ।
न च ते गर्हणीयाऽहं गर्हितव्याः स्त्रियः क्वचित् ॥ ५.११३.१७ ॥
म्हणून हे दीर्घायुषी खगपती, तुला हवे तिकडे इथून जा. तू माझी निंदा करू नकोस; स्त्रियांचीही कधी निंदा करू नये.
5.113.18
यदि त्वमात्मनो ह्यर्थे मां चैवादातुमिच्छसि ।
तदेव नष्टदेहस्तु स्या वै त्वं पन्नगाशन ॥ ५.११३.१८ ॥
जर तू स्वतःसाठी मलाही घेऊ इच्छितोस, तर हे पन्नगाशन, तुझे शरीरच नष्ट होईल.
5.113.19
तस्यैव हि प्रसादेन देवदेवस्य चिन्तनात् ।
त्वं तु साङ्गस्तु सञ्जातः पुनरेव भविष्यसि ॥ ५.११३.१९ ॥
त्याच्याच कृपेने आणि देवदेवाच्या चिंतनाने तू अवयवांसह पुन्हा उत्पन्न होशील.
5.113.20
भवितासि यथापूर्वं बलवीर्यसमन्वितः ।
बभूवतुस्ततस्तस्य पक्षौ द्रविणवत्तरौ ॥ ५.११३.२० ॥
तू पूर्वीप्रमाणेच बल आणि वीर्याने युक्त होशील. मग त्याचे दोन्ही पंख अधिक समृद्ध झाले.
5.113.21
अनुज्ञातस्तु शाण्डिल्या यथागतमुपागमत् ।
नैव चासादयामास तथारूपांस्तुरङ्गमान् ॥ ५.११३.२१ ॥
शाण्डिल्येची अनुज्ञा घेऊन तो आला त्याच मार्गाने परत गेला; पण तशा रूपाचे घोडे त्याला मिळाले नाहीत.
5.113.22
विश्वामित्रोऽथ तं दृष्ट्वा गालवं चाध्वनि स्थितः ।
उवाच वदतां श्रेष्ठो वैनतेयस्य सन्निधौ ॥ ५.११३.२२ ॥
तेव्हा विश्वामित्राने त्याला आणि वाटेत उभ्या असलेल्या गालवाला पाहून, वक्त्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्याने वैनतेयाच्या (गरुडाच्या) सान्निध्यात म्हटले.
5.113.23
यस्त्वया स्वयमेवार्थः प्रतिज्ञातो मम द्विज ।
तस्य कालोऽपवर्गस्य यथा वा मन्यते भवान् ॥ ५.११३.२३ ॥
हे द्विजा, तू स्वतः माझ्याशी जे कार्य करण्याची प्रतिज्ञा केलीस, त्याची पूर्तता कधी होईल असे तुला वाटते ते सांग.
5.113.24
प्रतीक्षिष्याम्यहं कालमेतावन्तं तथा परम् ।
यथासंसिध्यते विप्र स मार्गस्तु निशाम्यताम् ॥ ५.११३.२४ ॥
हे विप्रा, मी इतका वेळ, आणखी अधिकही, वाट पाहीन, जेणेकरून ते कार्य सिद्ध होईल; तो मार्ग आता ऐक.
5.113.25
सुपर्णोऽथाब्रवीद्दीनं गालवं भृशदुःखितम् ।
प्रत्यक्षं खल्विदानीं मे विश्वामित्रो यदुक्तवान् ॥ ५.११३.२५ ॥
तेव्हा सुपर्ण अत्यंत दुःखी आणि दीन झालेल्या गालवाला म्हणाला, "आता माझ्यासमोरच स्पष्ट झाले आहे की विश्वामित्रांनी जे सांगितले होते ते खरे आहे."
5.113.26
तदागच्छ द्विजश्रेष्ठ मन्त्रयिष्याव गालव ।
नादत्त्वा गुरवे शक्यं कृत्स्नमर्थं त्वयाऽऽसितुम् ॥ ५.११३.२६ ॥
"तर मग, द्विजश्रेष्ठ गालवा, ये, आपण विचार करू. गुरूला संपूर्ण दक्षिणा दिल्याशिवाय तुला राहणे शक्य नाही."