Mahābhārata · Adhyāya 5.116
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.116.1
हर्यश्वस्त्वब्रवीद्राजा विचिन्त्य बहुधा ततः ।
दीर्घमुष्णं च निःश्वस्य प्रजाहेतोर्नृपोत्तमः ॥ ५.११६.१ ॥
Having reflected in many ways, Haryaśva, best of kings, then heaved a long, hot sigh and spoke, for the sake of offspring.
5.116.2
उन्नतेषून्नता षट्सु सूक्ष्मा सूक्ष्मेषु सप्तसु ।
गम्भीरा त्रिषु गम्भीरेष्वियं रक्ता च पञ्चसु ॥ ५.११६.२ ॥
High among the high in six places, fine among the fine in seven, deep among the deep in three, and reddish in five.
5.116.3
बहुदेवासुरालोका बहुगन्धर्वदर्शना ।
बहुलक्षणसम्पन्ना बहुप्रसवधारिणी ॥ ५.११६.३ ॥
Seen by many gods and asuras, beheld by many gandharvas, endowed with many auspicious marks, and bearing many offspring.
5.116.4
समर्थेयं जनयितुं चक्रवर्तिनमात्मजम् ।
ब्रूहि शुल्कं द्विजश्रेष्ठ समीक्ष्य विभवं मम ॥ ५.११६.४ ॥
This woman is capable of bearing a universal emperor as a son. Best of brahmins, consider my means and name your price.
5.116.5
एकतःश्यामकर्णानां शतान्यष्टौ ददस्व मे ।
हयानां चन्द्र शुभ्राणां देशजानां वपुष्मताम् ॥ ५.११६.५ ॥
On one side, give me eight hundred horses with dark ears, white as the moon, native to the land, with beautiful bodies.
5.116.6
ततस्तव भवित्रीयं पुत्राणां जननी शुभा ।
अरणीव हुताशानां योनिरायतलोचना ॥ ५.११६.६ ॥
Then she shall be the auspicious mother of your sons, the wide-eyed womb, as the fire-stick is the source of the sacrificial fires.
5.116.7
एतच्छ्रुत्वा वचो राजा हर्यश्वः काममोहितः ।
उवाच गालवं दीनो राजर्षिरृषिसत्तमम् ॥ ५.११६.७ ॥
Hearing these words, King Haryaśva, deluded by desire, spoke dejectedly to Gālava, the royal sage and best of sages.
5.116.8
द्वे मे शते संनिहिते हयानां यद्विधास्तव ।
एष्टव्याः शतशस्त्वन्ये चरन्ति मम वाजिनः ॥ ५.११६.८ ॥
I have two hundred horses ready, of the kind you require; and hundreds of other horses of mine roam about, which may also be sought.
5.116.9
सोऽहमेकमपत्यं वै जनयिष्यामि गालव ।
अस्यामेतं भवान्कामं सम्पादयतु मे वरम् ॥ ५.११६.९ ॥
I shall beget one offspring from her, Gālava. May you fulfil this desire of mine, this boon.
5.116.10
एतच्छ्रुत्वा तु सा कन्या गालवं वाक्यमब्रवीत् ।
मम दत्तो वरः कश्चित्केनचिद्ब्रह्मवादिना ॥ ५.११६.१० ॥
Hearing this, the maiden spoke these words to Gālava: "To me a boon has been given by some speaker of the Veda."
5.116.11
प्रसूत्यन्ते प्रसूत्यन्ते कन्यैव त्वं भविष्यसि ।
स त्वं ददस्व मां राज्ञे प्रतिगृह्य हयोत्तमान् ॥ ५.११६.११ ॥
At the end of childbirth you shall again be a maiden. Therefore, accepting the excellent horses, give me to the king.
5.116.12
नृपेभ्यो हि चतुर्भ्यस्ते पूर्णान्यष्टौ शतानि वै ।
भविष्यन्ति तथा पुत्रा मम चत्वार एव च ॥ ५.११६.१२ ॥
From four kings you shall receive a full eight hundred horses; and there shall indeed be four sons for me.
5.116.13
क्रियतां मम संहारो गुर्वर्थं द्विजसत्तम ।
एषा तावन्मम प्रज्ञा यथा वा मन्यसे द्विज ॥ ५.११६.१३ ॥
"Let my task be completed for the sake of the teacher, best of the twice-born. This, for now, is my judgement; do as you think fit, O twice-born."
5.116.14
एवमुक्तस्तु स मुनिः कन्यया गालवस्तदा ।
हर्यश्वं पृथिवीपालमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ५.११६.१४ ॥
Thus addressed, the sage Gālava then spoke these words to Haryaśva, the protector of the earth, together with the maiden.
5.116.15
इयं कन्या नरश्रेष्ठ हर्यश्व प्रतिगृह्यताम् ।
चतुर्भागेन शुल्कस्य जनयस्वैकमात्मजम् ॥ ५.११६.१५ ॥
"Best of men, Haryaśva, accept this maiden, and in return for a fourth part of the bride-price beget from her one son."
5.116.16
प्रतिगृह्य स तां कन्यां गालवं प्रतिनन्द्य च ।
समये देशकाले च लब्धवान्सुतमीप्सितम् ॥ ५.११६.१६ ॥
Having accepted the maiden and thanked Gālava, he obtained in due time and place the desired son.
5.116.17
ततो वसुमना नाम वसुभ्यो वसुमत्तरः ।
वसुप्रख्यो नरपतिः स बभूव वसुप्रदः ॥ ५.११६.१७ ॥
Then was born that king named Vasumanā, richer than the Vasus, resembling the Vasus, a giver of wealth.
5.116.18
अथ काले पुनर्धीमान्गालवः प्रत्युपस्थितः ।
उपसंगम्य चोवाच हर्यश्वं प्रीतमानसम् ॥ ५.११६.१८ ॥
Then in due time the wise Gālava came again, approached Haryaśva whose mind was pleased, and spoke.
5.116.19
जातो नृप सुतस्तेऽय बालभास्करसंनिभः ।
कालो गन्तुं नरश्रेष्ठ भिक्षार्थमपरं नृपम् ॥ ५.११६.१९ ॥
O king, this son of yours has been born, like the rising sun. O best of men, it is time to go to another king for alms.
5.116.20
हर्यश्वः सत्यवचने स्थितः स्थित्वा च पौरुषे ।
दुर्लभत्वाद्धयानां च प्रददौ माधवीं पुनः ॥ ५.११६.२० ॥
Haryaśva stood firm in truthful speech, and firm in manly valour. Because of the rarity of horses, he gave Mādhavī away again.
5.116.21
माधवी च पुनर्दीप्तां परित्यज्य नृपश्रियम् ।
कुमारी कामतो भूत्वा गालवं पृष्ठतोऽन्वगात् ॥ ५.११६.२१ ॥
And Mādhavī, again abandoning her radiant royal splendour, became a maiden through desire and followed Gālava from behind.
5.116.22
त्वय्येव तावत्तिष्ठन्तु हया इत्युक्तवान्द्विजः ।
प्रययौ कन्यया सार्धं दिवोदासं प्रजेश्वरम् ॥ ५.११६.२२ ॥
Saying "Let the horses remain with you for now," the brahmin set out with the maiden to Divodāsa, lord of the people.