महाभारत · अध्याय 5.116
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.116.1
हर्यश्वस्त्वब्रवीद्राजा विचिन्त्य बहुधा ततः ।
दीर्घमुष्णं च निःश्वस्य प्रजाहेतोर्नृपोत्तमः ॥ ५.११६.१ ॥
पुष्कळ प्रकारे विचार केल्यानंतर नृपश्रेष्ठ हर्यश्वाने दीर्घ आणि उष्ण उसासा टाकून संततीसाठी असे म्हटले.
5.116.2
उन्नतेषून्नता षट्सु सूक्ष्मा सूक्ष्मेषु सप्तसु ।
गम्भीरा त्रिषु गम्भीरेष्वियं रक्ता च पञ्चसु ॥ ५.११६.२ ॥
उंचांपैकी सहा ठिकाणी उंच, सूक्ष्मांपैकी सात ठिकाणी सूक्ष्म, खोलांपैकी तीन ठिकाणी खोल; आणि ही पाच ठिकाणी तांबडी आहे.
5.116.3
बहुदेवासुरालोका बहुगन्धर्वदर्शना ।
बहुलक्षणसम्पन्ना बहुप्रसवधारिणी ॥ ५.११६.३ ॥
पुष्कळ देव आणि असुरांनी पाहिलेली, पुष्कळ गंधर्वांना दर्शनीय, पुष्कळ लक्षणांनी संपन्न, पुष्कळ संतती धारण करणारी.
5.116.4
समर्थेयं जनयितुं चक्रवर्तिनमात्मजम् ।
ब्रूहि शुल्कं द्विजश्रेष्ठ समीक्ष्य विभवं मम ॥ ५.११६.४ ॥
ही स्त्री चक्रवर्ती पुत्र जन्म देण्यास समर्थ आहे. हे द्विजश्रेष्ठा, माझे वैभव पाहून शुल्क सांगा.
5.116.5
एकतःश्यामकर्णानां शतान्यष्टौ ददस्व मे ।
हयानां चन्द्र शुभ्राणां देशजानां वपुष्मताम् ॥ ५.११६.५ ॥
एका बाजूला काळे कान असलेले आठशे घोडे मला द्या—चंद्रासारखे शुभ्र, देशी, सुंदर शरीराचे घोडे.
5.116.6
ततस्तव भवित्रीयं पुत्राणां जननी शुभा ।
अरणीव हुताशानां योनिरायतलोचना ॥ ५.११६.६ ॥
तेव्हा ही शुभ स्त्री तुझ्या पुत्रांची माता होईल; अरणी जशी हवनाग्नींचे उगमस्थान, तशी ही विशाल नेत्रांची स्त्री होईल.
5.116.7
एतच्छ्रुत्वा वचो राजा हर्यश्वः काममोहितः ।
उवाच गालवं दीनो राजर्षिरृषिसत्तमम् ॥ ५.११६.७ ॥
हे वचन ऐकून काममोहित झालेला राजा हर्यश्व दीनपणे राजर्षी, ऋषिश्रेष्ठ गालवाला म्हणाला.
5.116.8
द्वे मे शते संनिहिते हयानां यद्विधास्तव ।
एष्टव्याः शतशस्त्वन्ये चरन्ति मम वाजिनः ॥ ५.११६.८ ॥
माझ्याजवळ दोनशे घोडे तयार आहेत, तुम्हाला हवे तसे; आणि माझे इतर शेकडो घोडे फिरत आहेत, त्यांचाही शोध घेता येईल.
5.116.9
सोऽहमेकमपत्यं वै जनयिष्यामि गालव ।
अस्यामेतं भवान्कामं सम्पादयतु मे वरम् ॥ ५.११६.९ ॥
मी तिच्यापासून एक संतती निर्माण करीन, गालवा. तुम्ही माझी ही इच्छा आणि वर पूर्ण करावा.
5.116.10
एतच्छ्रुत्वा तु सा कन्या गालवं वाक्यमब्रवीत् ।
मम दत्तो वरः कश्चित्केनचिद्ब्रह्मवादिना ॥ ५.११६.१० ॥
हे ऐकून ती कन्या गालवाला म्हणाली, "कोणा एका ब्रह्मवादी व्यक्तीने मला एक वर दिला आहे."
5.116.11
प्रसूत्यन्ते प्रसूत्यन्ते कन्यैव त्वं भविष्यसि ।
स त्वं ददस्व मां राज्ञे प्रतिगृह्य हयोत्तमान् ॥ ५.११६.११ ॥
प्रसूतीच्या शेवटी तू पुन्हा कन्याच राहशील. म्हणून उत्तम घोडे घेऊन मला राजाला दे.
5.116.12
नृपेभ्यो हि चतुर्भ्यस्ते पूर्णान्यष्टौ शतानि वै ।
भविष्यन्ति तथा पुत्रा मम चत्वार एव च ॥ ५.११६.१२ ॥
चार राजांकडून तुला पूर्ण आठशे घोडे मिळतील; आणि माझेही चार पुत्र होतील.
5.116.13
क्रियतां मम संहारो गुर्वर्थं द्विजसत्तम ।
एषा तावन्मम प्रज्ञा यथा वा मन्यसे द्विज ॥ ५.११६.१३ ॥
हे द्विजश्रेष्ठा, गुरूंसाठी माझे कार्य पूर्ण होऊ द्या. सध्या माझी बुद्धी ही आहे; हे द्विजा, आपल्याला जे योग्य वाटते ते.
5.116.14
एवमुक्तस्तु स मुनिः कन्यया गालवस्तदा ।
हर्यश्वं पृथिवीपालमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ५.११६.१४ ॥
असे सांगितल्यावर त्या मुनी गालवाने तेव्हा कन्येसह पृथ्वीपाल हर्यश्वाला हे वचन सांगितले.
5.116.15
इयं कन्या नरश्रेष्ठ हर्यश्व प्रतिगृह्यताम् ।
चतुर्भागेन शुल्कस्य जनयस्वैकमात्मजम् ॥ ५.११६.१५ ॥
हे नरश्रेष्ठ हर्यश्वा, या कन्येचा स्वीकार कर. शुल्काच्या चौथ्या भागाच्या बदल्यात हिच्यापासून एक पुत्र निर्माण कर.
5.116.16
प्रतिगृह्य स तां कन्यां गालवं प्रतिनन्द्य च ।
समये देशकाले च लब्धवान्सुतमीप्सितम् ॥ ५.११६.१६ ॥
त्या कन्येचा स्वीकार करून आणि गालवाचे आभार मानून, योग्य काळी व योग्य स्थळी त्याला इच्छित पुत्र प्राप्त झाला.
5.116.17
ततो वसुमना नाम वसुभ्यो वसुमत्तरः ।
वसुप्रख्यो नरपतिः स बभूव वसुप्रदः ॥ ५.११६.१७ ॥
नंतर वसुमना नावाचा, वसूंहून अधिक धनवान, वसूंसारखा तेजस्वी, धन देणारा तो नरपती झाला.
5.116.18
अथ काले पुनर्धीमान्गालवः प्रत्युपस्थितः ।
उपसंगम्य चोवाच हर्यश्वं प्रीतमानसम् ॥ ५.११६.१८ ॥
नंतर योग्य काळी बुद्धिमान गालव पुन्हा उपस्थित झाला; आणि प्रसन्न मनाच्या हर्यश्वाजवळ जाऊन तो म्हणाला.
5.116.19
जातो नृप सुतस्तेऽय बालभास्करसंनिभः ।
कालो गन्तुं नरश्रेष्ठ भिक्षार्थमपरं नृपम् ॥ ५.११६.१९ ॥
हे राजा, तुमचा हा पुत्र बालसूर्यासारखा जन्मला आहे. हे नरश्रेष्ठा, भिक्षेसाठी दुसऱ्या राजाकडे जाण्याची वेळ झाली आहे.
5.116.20
हर्यश्वः सत्यवचने स्थितः स्थित्वा च पौरुषे ।
दुर्लभत्वाद्धयानां च प्रददौ माधवीं पुनः ॥ ५.११६.२० ॥
हर्यश्व सत्यवचनात स्थिर होता आणि पौरुषातही स्थिर होता. घोड्यांच्या दुर्मिळतेमुळे त्याने माधवीला पुन्हा दान दिले.
5.116.21
माधवी च पुनर्दीप्तां परित्यज्य नृपश्रियम् ।
कुमारी कामतो भूत्वा गालवं पृष्ठतोऽन्वगात् ॥ ५.११६.२१ ॥
माधवीनेही पुन्हा तेजस्वी राजवैभव सोडून, कामवासनेने कुमारी होऊन गालवाच्या मागोमाग गेली.
5.116.22
त्वय्येव तावत्तिष्ठन्तु हया इत्युक्तवान्द्विजः ।
प्रययौ कन्यया सार्धं दिवोदासं प्रजेश्वरम् ॥ ५.११६.२२ ॥
"घोडे सध्या तुझ्याजवळच राहू देत" असे सांगून तो ब्राह्मण कन्येसह प्रजेश्वर दिवोदासाकडे गेला.