મહાભારત · અધ્યાય 5.121
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.121.1
अथ प्रचलितः स्थानादासनाच्च परिच्युतः ।
कम्पितेनेव मनसा धर्षितः शेकवाह्निना ॥ ५.१२१.१ ॥
ત્યારે તે પોતાના સ્થાન અને આસનથી ડગમગીને નીચે પડ્યો; કંપતા મનથી, શોકાગ્નિથી પીડિત થઈને.
5.121.2
म्लानस्रग्भ्रष्टविज्ञानः प्रभ्रष्टमुकुटाङ्गदः ।
विघूर्णन्स्रस्तसर्वाङ्गः प्रभ्रष्टाभरणाम्बरः ॥ ५.१२१.२ ॥
કરમાયેલી માળાવાળો, ચેતના ગુમાવેલો, મુગટ અને બાજુબંધ પડી ગયેલા, ચક્કર ખાતો, શરીરના બધા અંગો ઢીલા, આભૂષણ અને વસ્ત્ર ખસી ગયેલા.
5.121.3
अदृश्यमानस्तान्पश्यन्नपश्यंश्च पुनः पुनः ।
शून्यः शून्येन मनसा प्रपतिष्यन्महीतलम् ॥ ५.१२१.३ ॥
તેમને જોતો છતાં ન દેખાતો, વારંવાર જોતો ને ન જોતો, ખાલી મનથી, પૃથ્વીની સપાટી પર પડવાનો.
5.121.4
किं मया मनसा ध्यातमशुभं धर्मदूषणम् ।
येनाहं चलितः स्थानादिति राजा व्यचिन्तयत् ॥ ५.१२१.४ ॥
"મેં મનમાં કયો અશુભ, ધર્મદૂષક વિચાર કર્યો, જેથી હું મારા સ્થાનેથી ડગ્યો?" એમ રાજા વિચારવા લાગ્યો.
5.121.5
ते तु तत्रैव राजानः सिद्धाश्चाप्सरसस्तथा ।
अपश्यन्त निरालम्बं तं ययातिं परिच्युतम् ॥ ५.१२१.५ ॥
ત્યાં જ રહેલા રાજાઓ, સિદ્ધો અને અપ્સરાઓએ આધારવિહોણા, પડી ગયેલા તે યયાતિને જોયો.
5.121.6
अथैत्य पुरुषः कश्चित्क्षीणपुण्यनिपातकः ।
ययातिमब्रवीद्राजन्द्रेवराजस्य शासनात् ॥ ५.१२१.६ ॥
ત્યારે પુણ્ય ક્ષીણ થવાથી પતિત થયેલો કોઈ પુરુષ આવીને દેવરાજની આજ્ઞાથી યયાતિને બોલ્યો, "હે રાજન્!"
5.121.7
अतीव मदमत्तस्त्वं न कंचिन्नावमन्यसे ।
मानेन भ्रष्टः स्वर्गस्ते नार्हस्त्वं पार्थिवात्मज ॥ ५.१२१.७ ॥
તું અતિશય અભિમાનથી મત્ત છે; કોઈનું પણ અપમાન કર્યા વિના તું રહેતો નથી. અભિમાનને કારણે તારો સ્વર્ગ તારાથી છૂટી ગયો છે; હે રાજપુત્ર, તું તેને યોગ્ય નથી.
5.121.8
न च प्रज्ञायसे गच्छ पतस्वेति तमब्रवीत् ।
पतेयं सत्स्विति वचस्त्रिरुत्त्का नहुषात्मजः ॥ ५.१२१.८ ॥
"તને કોઈ ઓળખતું નથી; જા, પડ" એમ તેને કહેવામાં આવ્યું. ત્યારે નહુષપુત્રે "હું સત્પુરુષોની વચ્ચે પડીશ" એવું વચન ત્રણ વાર કહ્યું.
5.121.9
पतिष्यंन्तयामास गतिं गतिमतां वरः ।
एतस्मिन्नेव काले तु नैमिषे पार्थिवर्षभान् ॥ ५.१२१.९ ॥
ગતિમાનોમાં શ્રેષ્ઠ તે પડતાં પોતાની ગતિ... એ જ સમયે નૈમિષમાં રાજશ્રેષ્ઠોને...
5.121.10
चतुरोऽपश्यत नृपस्तेषां मध्ये पपात ह ।
प्रतर्दनो वसुमनाः शिबिरौशीनरोऽष्टकः ॥ ५.१२१.१० ॥
રાજાએ તેમાંથી ચારને જોયા; તેમની વચ્ચે તે પડ્યો — પ્રતર્દન, વસુમનસ, ઔશીનર શિબિ અને અષ્ટક.
5.121.11
वाजपेयेन यज्ञेन तर्पयन्ति सुरेश्वरम् ।
तेषामध्वरजं धूमं स्वर्गद्वारमुपस्थितम् ॥ ५.१२१.११ ॥
વાજપેય યજ્ઞથી તેઓ સુરેશ્વર (ઇન્દ્ર)ને તૃપ્ત કરે છે; તેમના યજ્ઞમાંથી ઊઠેલો ધુમાડો સ્વર્ગદ્વાર સુધી પહોંચ્યો છે.
5.121.12
ययातिरुपजिघ्रन्वै निपपात महीं प्रति ।
भूमौ स्वर्गे च संबद्धां नदीं धूममयीमिव ।
गङ्गां गामिव गच्छन्तीमालम्ब्य जगतीपतिः ॥ ५.१२१.१२ ॥
યયાતિ તેની સુગંધ લેતાં જ ભૂમિ તરફ પડ્યો. ભૂમિ અને સ્વર્ગને જોડતી ધુમાડાની નદી જેવી, ભૂમિ તરફ વહેતી ગંગા જેવી તેને પકડીને જગત્પતિ પડ્યો.
5.121.13
श्रीमत्स्ववभृथाग्र्येषु चतुर्षु प्रतिबन्धुषु ।
मध्ये निपतितो राजा लोकपालोपमेषु सः ॥ ५.१२१.१३ ॥
પોતાના અવભૃથ યજ્ઞોમાં, લોકપાલો જેવા ચાર સમાન બંધુઓની વચ્ચે તે રાજા પડી ગયો.
5.121.14
चतुर्षु हुतकल्पेषु राजसिंहमहाग्निषु ।
पपात मध्ये राजर्षिर्ययातिः पुण्यसङ्क्षये ॥ ५.१२१.१४ ॥
ચાર હુતકલ્પો જેવા, રાજસિંહ સમાન મહાઅગ્નિઓની વચ્ચે, પુણ્ય ક્ષીણ થતાં રાજર્ષિ યયાતિ પડ્યો.
5.121.15
तमाहुः पार्थिवाः सर्वे दीप्यमानमिव श्रिया ।
को भवान्कस्य वा बन्धुर्देशस्य नगरस्य वा ॥ ५.१२१.१५ ॥
બધા રાજાઓએ એ શોભાથી ઝળહળતા માણસને કહ્યું, 'તમે કોણ? કોના સગા? કયા દેશ કે નગરના?'
5.121.16
यक्षो वाऽप्यथवा देवो गन्धर्वो राक्षसोऽपि वा ।
न हि मानुषरूपोसि कोवार्थः काङ्क्ष्यते त्वया ॥ ५.१२१.१६ ॥
શું તમે યક્ષ, દેવ, ગંધર્વ કે રાક્ષસ છો? તમે માનવરૂપમાં નથી. તમારો કયો હેતુ ઇચ્છિત છે?
5.121.17
ययातिरस्मि राजर्षिः क्षीणपुण्यश्च्युतो दिवः ।
पतेयं सत्स्विति ध्यायन्भवत्सु पतितस्ततः ॥ ५.१२१.१७ ॥
હું યયાતિ, રાજર્ષિ છું, પુણ્ય ક્ષીણ થવાથી સ્વર્ગથી ચ્યુત થયેલો. 'સજ્જનોની વચ્ચે પડું' એમ વિચારીને હું તમારી વચ્ચે પડ્યો.
5.121.18
सत्यमेतद्भवतु ते काङ्क्षितं पुरुषर्षभ ।
सर्वेषां नः क्रतुफलं धर्मश्च प्रतिगृह्यताम् ॥ ५.१२१.१८ ॥
આ સત્ય થાઓ, તમારી ઇચ્છા પૂરી થાઓ, હે પુરુષર્ષભ! અમારા સૌના યજ્ઞફળ અને ધર્મને સ્વીકારો.
5.121.19
नाहं प्रतिग्रहधनो ब्राह्मणः क्षत्रियोऽह्यहम् ।
न च मे प्रवणा बुद्धिः परपुण्यविनाशने ॥ ५.१२१.१९ ॥
હું દાન લઈને જીવનારો બ્રાહ્મણ નથી; હું ક્ષત્રિય છું. બીજાનું પુણ્ય નષ્ટ કરવા તરફ મારી બુદ્ધિ ઢળતી નથી.
5.121.20
एतस्मिन्नेव काले तु मृगचर्याक्रमागताम् ।
माधवीं प्रेक्ष्य राजानस्तेऽभिवाद्येदमब्रुवन् ॥ ५.१२१.२० ॥
તે જ સમયે મૃગચર્યાના ક્રમે આવતી માધવીને જોઈને તે રાજાઓએ તેને અભિવાદન કરીને આ કહ્યું.
5.121.21
किमागमनकृत्यं ते किं कुर्मः शासनं तव ।
आज्ञाप्या हि वयं सर्वे तव पुत्रास्तपोधने ॥ ५.१२१.२१ ॥
તારા આવવાનું પ્રયોજન શું છે? તારી આજ્ઞા શું છે, અમે શું કરીએ? અમે સૌ તારા પુત્રો છીએ; આજ્ઞા આપવા યોગ્ય છીએ, હે તપોધને.
5.121.22
तेषां तद्भाषितं श्रुत्वा माधवी परया मुदा ।
पितरं समुपागच्छद्ययातिं सा ववन्द च ॥ ५.१२१.२२ ॥
તેમનું એ વચન સાંભળીને માધવી અત્યંત હર્ષથી પિતા યયાતિ પાસે ગઈ અને તેમને વંદન કર્યા.
5.121.23
स्पृष्ट्वा मूर्धनि तान्पुत्रांस्तापसी वाक्यमब्रवीत् ।
दौहित्रास्तव राजेन्द्र मम पुत्रा न ते पराः ॥ ५.१२१.२३ ॥
તે પુત્રોના માથે હાથ મૂકીને તે તાપસીએ આ વચન કહ્યું — હે રાજેન્દ્ર, આ તારા દૌહિત્રો છે, મારા પુત્રો છે; તેઓ તારા માટે પરાયા નથી.
5.121.24
इमे त्वां तारयिष्यन्ति दिष्टमेतत्पुरातनम् ।
अहं ते दुहिता राजन्माधवी मृगचारिणी ॥ ५.१२१.२४ ॥
આ તને તારશે; આ પ્રાચીન વિધાન છે. હે રાજન, હું તારી પુત્રી માધવી છું, મૃગની જેમ વિચરનારી.
5.121.25
मयाऽप्युपचितो धर्मस्ततोऽर्धं प्रतिगृह्यताम् ।
यस्माद्राजन्नराः सर्वे अपत्यफलभागिनः ॥ ५.१२१.२५ ॥
મેં સંચિત કરેલો ધર્મ પણ છે; તેનો અર્ધો ભાગ સ્વીકારો. હે રાજન્, સર્વ મનુષ્યો સંતાનફળના ભાગીદાર છે.
5.121.26
तस्मादिच्छन्ति दौहित्रान्यथा त्वं वसुधाधिप ।
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे शिरसा जननीं तदा ॥ ५.१२१.२६ ॥
તેથી, હે વસુધાધિપ, જેમ તમે ઇચ્છો છો તેમ તેઓ દૌહિત્રોની ઇચ્છા કરે છે. ત્યારે તે બધા રાજાઓ માથું નમાવીને માતાને વંદન કરે છે.
5.121.27
अभिवाद्य नमस्कृत्य मातामहमथाब्रुवन् ।
उच्चैरनुपमैः स्निग्धैः स्वरैरापूर्य मेदिनीम् ।
मातामहं नृपतयस्तारयन्तो दिवश्च्युतम् । ॥ ५.१२१.२७ ॥
અભિવાદન અને નમસ્કાર કરીને તેમણે મોસાળના દાદાને કહ્યું. અનુપમ, મધુર સ્વરોથી પૃથ્વી ભરીને, સ્વર્ગથી પડેલા મોસાળના દાદાને તારતા રાજાઓએ કહ્યું.
5.121.28
राजधर्मगुणोपेताः सत्यधर्मगुणान्विताः ।
दौहित्रास्ते वयं राजन्दिवमारोह पार्थिव ॥ ५.१२१.२८ ॥
રાજધર્મના ગુણોથી યુક્ત, સત્યધર્મના ગુણોથી સંપન્ન અમે તમારા દૌહિત્રો છીએ. હે રાજન્, હે પાર્થિવ, સ્વર્ગે આરોહણ કરો.
5.121.29
अथाकस्मादुपगतो गालवोऽप्याह पार्थिवम् ।
तपसो मेऽष्टभागेन स्वर्गमारोहतां भवान् ॥ ५.१२१.२९ ॥
ત્યારે અચાનક ગાલવ પણ આવીને રાજાને બોલ્યા, "મારી તપસ્યાના આઠમા ભાગથી તમે સ્વર્ગે આરોહણ કરો."