ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.121
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.121.1
अथ प्रचलितः स्थानादासनाच्च परिच्युतः ।
कम्पितेनेव मनसा धर्षितः शेकवाह्निना ॥ ५.१२१.१ ॥
ଏବେ ସେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଓ ଆସନରୁ ବିଚଳିତ ହୋଇ ତଳକୁ ଖସି ପଡ଼ିଲେ; କମ୍ପିତ ମନରେ, ଶୋକାଗ୍ନିରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ।
5.121.2
म्लानस्रग्भ्रष्टविज्ञानः प्रभ्रष्टमुकुटाङ्गदः ।
विघूर्णन्स्रस्तसर्वाङ्गः प्रभ्रष्टाभरणाम्बरः ॥ ५.१२१.२ ॥
ମଳିନ ମାଳା ଥିବା, ଚେତନା ହରାଇଥିବା, ମୁକୁଟ ଓ ବାହୁବନ୍ଧ ଖସିଯାଇଥିବା, ଘୂରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଶିଥିଳ, ଅଳଙ୍କାର ଓ ବସ୍ତ୍ର ଖସିଯାଇଥିବା।
5.121.3
अदृश्यमानस्तान्पश्यन्नपश्यंश्च पुनः पुनः ।
शून्यः शून्येन मनसा प्रपतिष्यन्महीतलम् ॥ ५.१२१.३ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ନ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଦେଖୁଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ନ ଦେଖୁଥିବା, ପୁନଃ ପୁନଃ, ଶୂନ୍ୟ ମନରେ, ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ପଡ଼ିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ।
5.121.4
किं मया मनसा ध्यातमशुभं धर्मदूषणम् ।
येनाहं चलितः स्थानादिति राजा व्यचिन्तयत् ॥ ५.१२१.४ ॥
"ମୁଁ ମନରେ କେଉଁ ଅଶୁଭ, ଧର୍ମଦୂଷଣ ଚିନ୍ତା କଲି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ନିଜ ସ୍ଥାନରୁ ଖସିଲି?" ଏହିପରି ରାଜା ଚିନ୍ତା କଲେ।
5.121.5
ते तु तत्रैव राजानः सिद्धाश्चाप्सरसस्तथा ।
अपश्यन्त निरालम्बं तं ययातिं परिच्युतम् ॥ ५.१२१.५ ॥
ସେଠାରେ ଥିବା ରାଜାମାନେ, ସିଦ୍ଧମାନେ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଥିଲେ; ସେମାନେ ଆଧାରହୀନ, ପଡ଼ିଯାଇଥିବା ଯଯାତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
5.121.6
अथैत्य पुरुषः कश्चित्क्षीणपुण्यनिपातकः ।
ययातिमब्रवीद्राजन्द्रेवराजस्य शासनात् ॥ ५.१२१.६ ॥
ଏବେ ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ପତିତ ହୋଇଥିବା କୌଣସି ଏକ ପୁରୁଷ ଆସି ଦେବରାଜଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଯଯାତିଙ୍କୁ କହିଲା, "ହେ ରାଜନ୍!"
5.121.7
अतीव मदमत्तस्त्वं न कंचिन्नावमन्यसे ।
मानेन भ्रष्टः स्वर्गस्ते नार्हस्त्वं पार्थिवात्मज ॥ ५.१२१.७ ॥
ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅହଂକାରରେ ମତ୍ତ; କାହାକୁ ବି ଅବମାନନା ନ କରି ତୁମେ ରହୁ ନାହଁ। ଅଭିମାନ ଯୋଗୁଁ ତୁମର ସ୍ୱର୍ଗ ତୁମଠାରୁ ଖସିଯାଇଛି; ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ତୁମେ ତାହାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ।
5.121.8
न च प्रज्ञायसे गच्छ पतस्वेति तमब्रवीत् ।
पतेयं सत्स्विति वचस्त्रिरुत्त्का नहुषात्मजः ॥ ५.१२१.८ ॥
"ତୁମେ ଚିହ୍ନାଯାଉ ନାହଁ; ଯାଅ, ପଡ଼" ବୋଲି ତାଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଥିଲା। ସେତେବେଳେ ନହୁଷପୁତ୍ର "ମୁଁ ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିବି" ଏହି ବାକ୍ୟ ତିନିଥର କହିଲେ।
5.121.9
पतिष्यंन्तयामास गतिं गतिमतां वरः ।
एतस्मिन्नेव काले तु नैमिषे पार्थिवर्षभान् ॥ ५.१२१.९ ॥
ଗତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ପଡ଼ିବା ସମୟରେ ନିଜର ଗତି... ସେହି ସମୟରେ ନୈମିଷରେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ...
5.121.10
चतुरोऽपश्यत नृपस्तेषां मध्ये पपात ह ।
प्रतर्दनो वसुमनाः शिबिरौशीनरोऽष्टकः ॥ ५.१२१.१० ॥
ରାଜା ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଜଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ପଡ଼ିଗଲେ — ପ୍ରତର୍ଦନ, ବସୁମନା, ଔଶୀନର ଶିବି ଓ ଅଷ୍ଟକ।
5.121.11
वाजपेयेन यज्ञेन तर्पयन्ति सुरेश्वरम् ।
तेषामध्वरजं धूमं स्वर्गद्वारमुपस्थितम् ॥ ५.१२१.११ ॥
ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସୁରେଶ୍ୱର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ଯଜ୍ଞରୁ ଉଠିଥିବା ଧୂଆଁ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଛି।
5.121.12
ययातिरुपजिघ्रन्वै निपपात महीं प्रति ।
भूमौ स्वर्गे च संबद्धां नदीं धूममयीमिव ।
गङ्गां गामिव गच्छन्तीमालम्ब्य जगतीपतिः ॥ ५.१२१.१२ ॥
ଯଯାତି ତାହା ଆଘ୍ରାଣ କରିବା ସମୟରେ ପୃଥିବୀ ଦିଗରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ପୃଥିବୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ସଂଯୁକ୍ତ କରୁଥିବା ଧୂଆଁର ନଦୀ ପରି, ପୃଥିବୀ ଆଡ଼କୁ ବହୁଥିବା ଗଙ୍ଗା ପରି ଯାହାକୁ ଧରି ଜଗତ୍ପତି ପଡ଼ିଗଲେ।
5.121.13
श्रीमत्स्ववभृथाग्र्येषु चतुर्षु प्रतिबन्धुषु ।
मध्ये निपतितो राजा लोकपालोपमेषु सः ॥ ५.१२१.१३ ॥
ନିଜର ଅବଭୃଥ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରଧାନ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ, ଲୋକପାଳଙ୍କ ସମାନ ଚାରି ସମାନ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ରାଜା ପଡ଼ିଗଲେ।
5.121.14
चतुर्षु हुतकल्पेषु राजसिंहमहाग्निषु ।
पपात मध्ये राजर्षिर्ययातिः पुण्यसङ्क्षये ॥ ५.१२१.१४ ॥
ଚାରି ହୁତକଳ୍ପ ସଦୃଶ, ରାଜସିଂହ ପରି ମହାଅଗ୍ନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ହେଲେ ରାଜର୍ଷି ଯଯାତି ପଡ଼ିଗଲେ।
5.121.15
तमाहुः पार्थिवाः सर्वे दीप्यमानमिव श्रिया ।
को भवान्कस्य वा बन्धुर्देशस्य नगरस्य वा ॥ ५.१२१.१५ ॥
ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ସେହି ଶୋଭାରେ ଝଲସୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଆପଣ କିଏ? କାହାର ବନ୍ଧୁ? କେଉଁ ଦେଶ ବା ନଗରର?'
5.121.16
यक्षो वाऽप्यथवा देवो गन्धर्वो राक्षसोऽपि वा ।
न हि मानुषरूपोसि कोवार्थः काङ्क्ष्यते त्वया ॥ ५.१२१.१६ ॥
ଆପଣ ଯକ୍ଷ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ନା ରାକ୍ଷସ? ଆପଣ ମାନବରୂପରେ ନାହାଁନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କର କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଇଚ୍ଛିତ?
5.121.17
ययातिरस्मि राजर्षिः क्षीणपुण्यश्च्युतो दिवः ।
पतेयं सत्स्विति ध्यायन्भवत्सु पतितस्ततः ॥ ५.१२१.१७ ॥
ମୁଁ ଯଯାତି, ରାଜର୍ଷି, ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ହେବାରୁ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଚ୍ୟୁତ। 'ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିବି' ଏହା ଭାବି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲି।
5.121.18
सत्यमेतद्भवतु ते काङ्क्षितं पुरुषर्षभ ।
सर्वेषां नः क्रतुफलं धर्मश्च प्रतिगृह्यताम् ॥ ५.१२१.१८ ॥
ଏହା ସତ୍ୟ ହେଉ, ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ, ହେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ! ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଯଜ୍ଞଫଳ ଓ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
5.121.19
नाहं प्रतिग्रहधनो ब्राह्मणः क्षत्रियोऽह्यहम् ।
न च मे प्रवणा बुद्धिः परपुण्यविनाशने ॥ ५.१२१.१९ ॥
ମୁଁ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରି ଜୀବନଧାରଣ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହେଁ; ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ। ଅନ୍ୟର ପୁଣ୍ୟ ବିନାଶ କରିବାକୁ ମୋ ବୁଦ୍ଧି ଝୁକେ ନାହିଁ।
5.121.20
एतस्मिन्नेव काले तु मृगचर्याक्रमागताम् ।
माधवीं प्रेक्ष्य राजानस्तेऽभिवाद्येदमब्रुवन् ॥ ५.१२१.२० ॥
ସେହି ସମୟରେ ମୃଗଚର୍ଯ୍ୟାର କ୍ରମରେ ଆସୁଥିବା ମାଧବୀଙ୍କୁ ଦେଖି ସେହି ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କରି ଏହା କହିଲେ।
5.121.21
किमागमनकृत्यं ते किं कुर्मः शासनं तव ।
आज्ञाप्या हि वयं सर्वे तव पुत्रास्तपोधने ॥ ५.१२१.२१ ॥
ତୁମ ଆସିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ'ଣ? ତୁମ ଆଦେଶ କ'ଣ, ଆମେ କ'ଣ କରିବା? ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ପୁତ୍ର; ଆଜ୍ଞା ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ, ହେ ତପୋଧନେ।
5.121.22
तेषां तद्भाषितं श्रुत्वा माधवी परया मुदा ।
पितरं समुपागच्छद्ययातिं सा ववन्द च ॥ ५.१२१.२२ ॥
ସେମାନଙ୍କ ସେହି କଥା ଶୁଣି ମାଧବୀ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ପିତା ଯଯାତି ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
5.121.23
स्पृष्ट्वा मूर्धनि तान्पुत्रांस्तापसी वाक्यमब्रवीत् ।
दौहित्रास्तव राजेन्द्र मम पुत्रा न ते पराः ॥ ५.१२१.२३ ॥
ସେହି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ହାତ ଥୋଇ ସେହି ତାପସୀ ଏହି କଥା କହିଲେ — ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏମାନେ ତୁମ ଦୌହିତ୍ର, ମୋ ପୁତ୍ର; ଏମାନେ ତୁମ ପର ନୁହଁନ୍ତି।
5.121.24
इमे त्वां तारयिष्यन्ति दिष्टमेतत्पुरातनम् ।
अहं ते दुहिता राजन्माधवी मृगचारिणी ॥ ५.१२१.२४ ॥
ଏମାନେ ତୁମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ; ଏହା ପୁରାତନ ବିଧାନ। ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ତୁମ କନ୍ୟା ମାଧବୀ, ମୃଗ ପରି ବିଚରଣକାରିଣୀ।
5.121.25
मयाऽप्युपचितो धर्मस्ततोऽर्धं प्रतिगृह्यताम् ।
यस्माद्राजन्नराः सर्वे अपत्यफलभागिनः ॥ ५.१२१.२५ ॥
ମୋ ଦ୍ୱାରା ସଞ୍ଚିତ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ତାର ଅଧା ଗ୍ରହଣ କର। ହେ ରାଜନ୍, ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ସନ୍ତାନଫଳର ଭାଗୀ।
5.121.26
तस्मादिच्छन्ति दौहित्रान्यथा त्वं वसुधाधिप ।
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे शिरसा जननीं तदा ॥ ५.१२१.२६ ॥
ତେଣୁ, ହେ ବସୁଧାଧିପ, ଆପଣ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୌହିତ୍ରଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି। ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ରାଜା ମୁଣ୍ଡ ନତ କରି ମାତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
5.121.27
अभिवाद्य नमस्कृत्य मातामहमथाब्रुवन् ।
उच्चैरनुपमैः स्निग्धैः स्वरैरापूर्य मेदिनीम् ।
मातामहं नृपतयस्तारयन्तो दिवश्च्युतम् । ॥ ५.१२१.२७ ॥
ଅଭିବାଦନ ଓ ନମସ୍କାର କରି ସେମାନେ ମାତାମହଙ୍କୁ କହିଲେ। ଅନୁପମ, ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ପୃଥିବୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ିଥିବା ମାତାମହଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ରାଜାମାନେ କହିଲେ।
5.121.28
राजधर्मगुणोपेताः सत्यधर्मगुणान्विताः ।
दौहित्रास्ते वयं राजन्दिवमारोह पार्थिव ॥ ५.१२१.२८ ॥
ରାଜଧର୍ମର ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସତ୍ୟଧର୍ମର ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଦୌହିତ୍ର। ହେ ରାଜନ୍, ହେ ପାର୍ଥିବ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଆରୋହଣ କରନ୍ତୁ।
5.121.29
अथाकस्मादुपगतो गालवोऽप्याह पार्थिवम् ।
तपसो मेऽष्टभागेन स्वर्गमारोहतां भवान् ॥ ५.१२१.२९ ॥
ଏପରି ସମୟରେ ଅକସ୍ମାତ୍ ଗାଲବ ମଧ୍ୟ ଆସି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ତପସ୍ୟାର ଅଷ୍ଟମାଂଶ ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଆରୋହଣ କରନ୍ତୁ।"