ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.121
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.121.1
अथ प्रचलितः स्थानादासनाच्च परिच्युतः ।
कम्पितेनेव मनसा धर्षितः शेकवाह्निना ॥ ५.१२१.१ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਅਤੇ ਆਸਨ ਤੋਂ ਡੋਲ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਕੰਬਦੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਸ਼ੋਕ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ।
5.121.2
म्लानस्रग्भ्रष्टविज्ञानः प्रभ्रष्टमुकुटाङ्गदः ।
विघूर्णन्स्रस्तसर्वाङ्गः प्रभ्रष्टाभरणाम्बरः ॥ ५.१२१.२ ॥
ਮੁਰਝਾਈ ਮਾਲਾ ਵਾਲਾ, ਹੋਸ਼ ਗੁਆਇਆ ਹੋਇਆ, ਮੁਕਟ ਤੇ ਬਾਜ਼ੂਬੰਦ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ, ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਢਿੱਲੇ, ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਬਸਤਰ ਖਿਸਕੇ ਹੋਏ।
5.121.3
अदृश्यमानस्तान्पश्यन्नपश्यंश्च पुनः पुनः ।
शून्यः शून्येन मनसा प्रपतिष्यन्महीतलम् ॥ ५.१२१.३ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿਸਦਾ, ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਨਾ ਵੇਖਦਾ, ਵਾਰ ਵਾਰ, ਖਾਲੀ ਮਨ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਾ।
5.121.4
किं मया मनसा ध्यातमशुभं धर्मदूषणम् ।
येनाहं चलितः स्थानादिति राजा व्यचिन्तयत् ॥ ५.१२१.४ ॥
"ਮੈਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਅਸ਼ੁਭ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ?" ਰਾਜਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
5.121.5
ते तु तत्रैव राजानः सिद्धाश्चाप्सरसस्तथा ।
अपश्यन्त निरालम्बं तं ययातिं परिच्युतम् ॥ ५.१२१.५ ॥
ਉਥੇ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਰਾਜਿਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਆਸਰੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਉਸ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
5.121.6
अथैत्य पुरुषः कश्चित्क्षीणपुण्यनिपातकः ।
ययातिमब्रवीद्राजन्द्रेवराजस्य शासनात् ॥ ५.१२१.६ ॥
ਫਿਰ ਪੁੰਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗਿਆ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਆ ਕੇ ਦੇਵਰਾਜ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨ!"
5.121.7
अतीव मदमत्तस्त्वं न कंचिन्नावमन्यसे ।
मानेन भ्रष्टः स्वर्गस्ते नार्हस्त्वं पार्थिवात्मज ॥ ५.१२१.७ ॥
ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਨਾਲ ਮਦਮੱਤ ਹੈਂ; ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਹੰਕਾਰ ਕਾਰਨ ਤੇਰਾ ਸਵਰਗ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਖੁੱਸ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈਂ।
5.121.8
न च प्रज्ञायसे गच्छ पतस्वेति तमब्रवीत् ।
पतेयं सत्स्विति वचस्त्रिरुत्त्का नहुषात्मजः ॥ ५.१२१.८ ॥
"ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ; ਜਾ, ਡਿੱਗ ਪੈ" ਇਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਤਦ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ "ਮੈਂ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਾਂਗਾ" ਇਹ ਵਚਨ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਕਿਹਾ।
5.121.9
पतिष्यंन्तयामास गतिं गतिमतां वरः ।
एतस्मिन्नेव काले तु नैमिषे पार्थिवर्षभान् ॥ ५.१२१.९ ॥
ਗਤੀਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਡਿੱਗਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੀ ਗਤੀ... ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਨੈਮਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ...
5.121.10
चतुरोऽपश्यत नृपस्तेषां मध्ये पपात ह ।
प्रतर्दनो वसुमनाः शिबिरौशीनरोऽष्टकः ॥ ५.१२१.१० ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਿਆ — ਪ੍ਰਤਰਦਨ, ਵਸੁਮਨਾ, ਉਸ਼ੀਨਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਿਬਿ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਕ।
5.121.11
वाजपेयेन यज्ञेन तर्पयन्ति सुरेश्वरम् ।
तेषामध्वरजं धूमं स्वर्गद्वारमुपस्थितम् ॥ ५.१२१.११ ॥
ਵਾਜਪੇਯ ਯੱਗ ਨਾਲ ਉਹ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੱਗ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਧੂੰਆਂ ਸਵਰਗ-ਦੁਆਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
5.121.12
ययातिरुपजिघ्रन्वै निपपात महीं प्रति ।
भूमौ स्वर्गे च संबद्धां नदीं धूममयीमिव ।
गङ्गां गामिव गच्छन्तीमालम्ब्य जगतीपतिः ॥ ५.१२१.१२ ॥
ਯਯਾਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੰਘਦਿਆਂ ਹੀ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਨਦੀ ਵਾਂਗ, ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਗੰਗਾ ਵਾਂਗ ਜਿਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਜਗਤਪਤੀ ਡਿੱਗਾ।
5.121.13
श्रीमत्स्ववभृथाग्र्येषु चतुर्षु प्रतिबन्धुषु ।
मध्ये निपतितो राजा लोकपालोपमेषु सः ॥ ५.१२१.१३ ॥
ਆਪਣੇ ਅਵਭ੍ਰਿਥ ਯਗਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਵਰਗੇ ਚਾਰ ਸਮਾਨ ਬੰਧੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਰਾਜਾ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
5.121.14
चतुर्षु हुतकल्पेषु राजसिंहमहाग्निषु ।
पपात मध्ये राजर्षिर्ययातिः पुण्यसङ्क्षये ॥ ५.१२१.१४ ॥
ਚਾਰ ਹੁਤਕਲਪਾਂ ਵਰਗੇ, ਰਾਜਸਿੰਹ ਰੂਪੀ ਮਹਾਅਗਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪੁੰਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਯਯਾਤੀ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
5.121.15
तमाहुः पार्थिवाः सर्वे दीप्यमानमिव श्रिया ।
को भवान्कस्य वा बन्धुर्देशस्य नगरस्य वा ॥ ५.१२१.१५ ॥
ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਕਿਸ ਦੇ ਬੰਧੂ? ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਨਗਰ ਦੇ?'
5.121.16
यक्षो वाऽप्यथवा देवो गन्धर्वो राक्षसोऽपि वा ।
न हि मानुषरूपोसि कोवार्थः काङ्क्ष्यते त्वया ॥ ५.१२१.१६ ॥
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਯਕਸ਼, ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ ਜਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਮਕਸਦ ਹੈ?
5.121.17
ययातिरस्मि राजर्षिः क्षीणपुण्यश्च्युतो दिवः ।
पतेयं सत्स्विति ध्यायन्भवत्सु पतितस्ततः ॥ ५.१२१.१७ ॥
ਮੈਂ ਯਯਾਤੀ, ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਹਾਂ, ਪੁੰਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ। 'ਸੱਜਣਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਡਿੱਗਾਂ' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਡਿੱਗਾ।
5.121.18
सत्यमेतद्भवतु ते काङ्क्षितं पुरुषर्षभ ।
सर्वेषां नः क्रतुफलं धर्मश्च प्रतिगृह्यताम् ॥ ५.१२१.१८ ॥
ਇਹ ਸੱਚ ਹੋਵੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਰਸ਼ਭ! ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।
5.121.19
नाहं प्रतिग्रहधनो ब्राह्मणः क्षत्रियोऽह्यहम् ।
न च मे प्रवणा बुद्धिः परपुण्यविनाशने ॥ ५.१२१.१९ ॥
ਮੈਂ ਦਾਨ ਲੈ ਕੇ ਜੀਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਹਾਂ। ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵੱਲ ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਨਹੀਂ ਝੁਕਦੀ।
5.121.20
एतस्मिन्नेव काले तु मृगचर्याक्रमागताम् ।
माधवीं प्रेक्ष्य राजानस्तेऽभिवाद्येदमब्रुवन् ॥ ५.१२१.२० ॥
ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਿਆ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਮਾਧਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।
5.121.21
किमागमनकृत्यं ते किं कुर्मः शासनं तव ।
आज्ञाप्या हि वयं सर्वे तव पुत्रास्तपोधने ॥ ५.१२१.२१ ॥
ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕੀ ਮਕਸਦ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਹੁਕਮ ਕੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ; ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਹੇ ਤਪੋਧਨੇ।
5.121.22
तेषां तद्भाषितं श्रुत्वा माधवी परया मुदा ।
पितरं समुपागच्छद्ययातिं सा ववन्द च ॥ ५.१२१.२२ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮਾਧਵੀ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿਤਾ ਯਯਾਤੀ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ।
5.121.23
स्पृष्ट्वा मूर्धनि तान्पुत्रांस्तापसी वाक्यमब्रवीत् ।
दौहित्रास्तव राजेन्द्र मम पुत्रा न ते पराः ॥ ५.१२१.२३ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਤਪਸਵਣੀ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ — ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਦੌਹਿਤਰ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਬੇਗਾਨੇ ਨਹੀਂ।
5.121.24
इमे त्वां तारयिष्यन्ति दिष्टमेतत्पुरातनम् ।
अहं ते दुहिता राजन्माधवी मृगचारिणी ॥ ५.१२१.२४ ॥
ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਤਾਰਨਗੇ; ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਧਾਨ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਧੀ ਮਾਧਵੀ ਹਾਂ, ਮ੍ਰਿਗ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੀ।
5.121.25
मयाऽप्युपचितो धर्मस्ततोऽर्धं प्रतिगृह्यताम् ।
यस्माद्राजन्नराः सर्वे अपत्यफलभागिनः ॥ ५.१२१.२५ ॥
ਮੇਰਾ ਸੰਚਿਤ ਕੀਤਾ ਧਰਮ ਵੀ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਕਬੂਲ ਕਰੋ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹਨ।
5.121.26
तस्मादिच्छन्ति दौहित्रान्यथा त्वं वसुधाधिप ।
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे शिरसा जननीं तदा ॥ ५.१२१.२६ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਦੋਹਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
5.121.27
अभिवाद्य नमस्कृत्य मातामहमथाब्रुवन् ।
उच्चैरनुपमैः स्निग्धैः स्वरैरापूर्य मेदिनीम् ।
मातामहं नृपतयस्तारयन्तो दिवश्च्युतम् । ॥ ५.१२१.२७ ॥
ਪ੍ਰਣਾਮ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਨੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਬੇਮਿਸਾਲ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਭਰ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਨਾਨੇ ਨੂੰ ਤਾਰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ।
5.121.28
राजधर्मगुणोपेताः सत्यधर्मगुणान्विताः ।
दौहित्रास्ते वयं राजन्दिवमारोह पार्थिव ॥ ५.१२१.२८ ॥
ਰਾਜਧਰਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸੱਤ ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਤੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ, ਸਵਰਗ ਚੜ੍ਹੋ।
5.121.29
अथाकस्मादुपगतो गालवोऽप्याह पार्थिवम् ।
तपसो मेऽष्टभागेन स्वर्गमारोहतां भवान् ॥ ५.१२१.२९ ॥
ਤਦ ਅਚਾਨਕ ਗਾਲਵ ਵੀ ਆ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, "ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਭਾਗ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਵਰਗ ਚੜ੍ਹੋ।"