महाभारत · अध्याय 5.123
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.123.1
सद्भिरारोपितः स्वर्गं पार्थिवैर्भूरिदक्षिणैः ।
अभ्यनुज्ञाय दौहित्रान्ययातिर्दिवमास्थितः ॥ ५.१२३.१ ॥
सज्जनांनी स्वर्गात चढवलेले ययाती, पुष्कळ दक्षिणा देणाऱ्या राजांसह, नातवंडांचा निरोप घेऊन स्वर्गाला पोहोचले.
5.123.2
अभिवृष्टश्च वर्षेण नानापुष्पसुगन्धिना ।
परिष्वक्तश्च पुण्येन वायुना पुण्यगन्धिना ॥ ५.१२३.२ ॥
नाना सुगंधी फुलांच्या वर्षावाने ते अभिषिक्त झाले, आणि पुण्यगंधी पवित्र वाऱ्याने त्यांना आलिंगन दिले.
5.123.3
अचलं स्थानमासाद्य दौहित्रफलनिर्जितम् ।
कर्मभिः स्वैरुपचितो जज्वाल परया श्रिया ॥ ५.१२३.३ ॥
अचल स्थान मिळवून, नातवंडांच्या दानफळाने जिंकलेले, स्वकर्मांनी वाढलेले ते परम शोभेने तेजस्वी झाले.
5.123.4
उपगीतोपनृत्तश्च गन्धर्वाप्सरसां गणैः ।
प्रीत्या प्रतिगृहीतश्च स्वर्गे दुन्दुभिनिःस्वनैः ॥ ५.१२३.४ ॥
गंधर्व आणि अप्सरांच्या समूहांनी गाऊन व नाचून त्यांचे स्वागत केले; स्वर्गात दुंदुभींच्या नादात प्रेमाने त्यांना स्वीकारले गेले.
5.123.5
अभिष्टुतश्च विविधैर्देवराजर्षिचारणैः ।
अर्चितश्चोत्तमार्घेण दैवतैरभिनन्दितः ॥ ५.१२३.५ ॥
देवराज, ऋषी आणि चारण यांनी विविध स्तुतींनी त्यांचे गुणगान केले; उत्तम अर्घ्याने त्यांची पूजा झाली; देवतांनी आनंदाने त्यांचे अभिनंदन केले.
5.123.6
प्राप्तः स्वर्गफलं चैव तमुवाच पितामहः ।
निर्वृतं शान्तमनसं वचोभिस्तर्पयन्निव ॥ ५.१२३.६ ॥
स्वर्गफळ मिळालेल्या त्यांच्याशी पितामह बोलले; समाधानी व शांत मनाच्या त्यांना शब्दांनी तृप्त करत जणू.
5.123.7
चतुष्पादस्त्वया धर्मश्रितो लोक्येन कर्मणा ।
अक्षयस्तव लोकोऽयं कीर्तिश्चैवाक्षया दिवि ॥ ५.१२३.७ ॥
तू लौकिक कर्माने चतुष्पाद धर्माचा आश्रय घेतलास; तुझा हा लोक अक्षय आहे आणि स्वर्गात तुझी कीर्तीही अक्षय आहे.
5.123.8
पुनस्त्वयैव राजर्षे स्वकृतेन विघातितम् ।
आवृतं तमसा चेतः सर्वेषां स्वर्गवासिनाम् ॥ ५.१२३.८ ॥
हे राजर्षी, पुन्हा तूच आपल्या कर्माने ते नष्ट केलेस; स्वर्गवासी सर्वांचे चित्त अंधकाराने झाकलेले आहे.
5.123.9
येन त्वां नाभिजानन्ति ततोऽज्ञातोसि पातितः ।
प्रीत्यैव चासि दौहित्रैस्तारितस्त्वमिहागतः ॥ ५.१२३.९ ॥
ते तुला ओळखत नसल्यामुळे तू अज्ञात होऊन खाली पडलास; प्रेमानेच तुझ्या दौहित्रांनी तुला तारले, आणि तू येथे आला आहेस.
5.123.10
स्थानं च प्रतिपन्नोऽसि कर्मणा स्वेन निर्जितम् ।
अचलं शाश्वतं पुण्यमुत्तमं ध्रुवमव्ययम् ॥ ५.१२३.१० ॥
तू आपल्या स्वकर्माने जिंकलेले स्थान प्राप्त केले आहेस—अचल, शाश्वत, पुण्य, उत्तम, ध्रुव आणि अव्यय.
5.123.11
भगवन्संशयो मेऽस्ति कश्चितं छेत्तुमर्हसि ।
न ह्यन्यमहमर्हामि प्रष्टुं लोकपितामह ॥ ५.१२३.११ ॥
हे भगवान, माझ्या मनात काही संशय आहे; तो आपणच दूर करावा, कारण हे लोकपितामहा, मी दुसऱ्या कोणाला विचारण्यास योग्य नाही.
5.123.12
बहुवर्षसहस्रान्तं प्रजापालनवर्धितम् ।
अनेकक्रतुदानौघैरार्जितं मे महत्फलम् ॥ ५.१२३.१२ ॥
हजारो वर्षांच्या अखेरपर्यंत प्रजापालनाने वाढलेले आणि अनेक यज्ञ व दानांच्या प्रवाहांनी मिळवलेले माझे महान फल.
5.123.13
कथं तदल्पकालेन क्षीणं येनास्मि पातितः ।
भगवन्वेत्थ लोकांश्च शाश्वतान्मम निर्मितान् ।
कथं नु मम तत्सर्वं विप्रनष्टं महाद्युते ॥ ५.१२३.१३ ॥
ते अल्पकाळात कसे क्षीण होऊन मी खाली पाडला गेलो? हे भगवन्, माझ्याद्वारे निर्मित शाश्वत लोक आपण जाणता. हे महातेजस्वी, माझे ते सर्व कसे पूर्णपणे नष्ट झाले?
5.123.14
बहुवर्षसहस्रान्तं प्रजापालनवर्धितम् ।
अनेकक्रतुदानौघैर्यत्त्वयोपार्जितं फलम् ॥ ५.१२३.१४ ॥
अनेक हजार वर्षांच्या अखेरपर्यंत प्रजापालनाने वाढलेले, अनेक यज्ञ आणि दानांच्या प्रवाहांनी तुझ्याद्वारे मिळवलेले फळ.
5.123.15
तदनेनैव दोषेण क्षीणं येनासि पातितः ।
अभिमानेन राजेन्द्र धिक्कृतः स्वर्गवासिभिः ॥ ५.१२३.१५ ॥
त्याच दोषामुळे ते क्षीण झाले, ज्यामुळे तू खाली पाडला गेलास. हे राजेंद्रा, अभिमानामुळे स्वर्गवासींनी तुला धिक्कारले.
5.123.16
नायं मानेन राजर्षे न बलेन न हिंसया ।
न शाठ्येन न मायाभिर्लोको भवति शाश्वतः ॥ ५.१२३.१६ ॥
हे राजर्षे, हा लोक मानाने, बळाने, हिंसेने, कपटाने किंवा मायेने शाश्वत होत नाही.
5.123.17
नावमान्यास्त्वया राजन्नधमोत्कृष्टमध्यमाः ।
न हि मानप्रदग्धानां कश्चिदस्ति शमः क्वचित् ॥ ५.१२३.१७ ॥
हे राजा, तू कनिष्ठ, उत्तम किंवा मध्यम कोणाचाही अपमान करू नयेस. मानाने जळलेल्यांना कुठेही कधीही शांती नसते.
5.123.18
पतनारोहणमिदं कथयिष्यन्ति ये नराः ।
विषमाण्यपि ते प्राप्तास्तरिष्यन्ति न संशयः ॥ ५.१२३.१८ ॥
हे चढउतारांचे आख्यान जे लोक सांगतील, ते विषम परिस्थिती प्राप्त झाली तरी त्यातून पार होतील, यात संशय नाही.
5.123.19
एष दोषोऽभिमानेन पुरा प्राप्तो ययातिना ।
निर्बध्नताऽतिमात्रं च गालवेन महीपते ॥ ५.१२३.१९ ॥
हे महीपते, हा दोष पूर्वी अभिमानामुळे ययातीला प्राप्त झाला आणि अतिशय हट्टामुळे गालवालाही प्राप्त झाला.
5.123.20
श्रोतव्यं हितकामानां सुहृदां हितमिच्छताम् ।
न कर्तव्यो हि निर्बन्धो निर्बन्धो हि क्षयोदयः ॥ ५.१२३.२० ॥
हितकामी आणि मित्रांचे हित इच्छिणाऱ्यांचे बोलणे ऐकले पाहिजे; हट्ट करू नये, कारण हट्टच नाशाचा उदय आहे.
5.123.21
तस्मात्त्वमपि गान्धारे मानं क्रोधं च वर्जय ।
सन्धत्स्व पाण्डवैर्वीर संरम्भं त्यज पार्थिव ॥ ५.१२३.२१ ॥
म्हणून हे गांधारीपुत्रा, तूही मान आणि क्रोध सोड. हे वीरा, पांडवांशी संधी कर; हे राजा, उग्र संताप सोड.
5.123.22
स भवान्सुहृदां पथ्यं वचो गृह्णातु माऽनृतम् ।
समर्थैर्विग्रहं कृत्वा विषमस्थो भविष्यसि ॥ ५.१२३.२२ ॥
तुम्ही मित्रांचे हितकारक वचन स्वीकारा, असत्य नव्हे. समर्थांशी वैर करून तुम्ही विषम स्थितीत सापडाल.
5.123.23
ददाति यत्पार्थिव यत्करति ।
यद्वा तपस्तप्यति यञ्जुहोति।
न तस्य नाशोऽस्ति न चापकर्षो ।
नान्यस्तदश्नाति स एव कर्ता ॥ ५.१२३.२३ ॥
हे राजा, जो दान देतो, जो कर्म करतो, जो तप करतो, जो होम करतो — त्याचा नाश नाही, न्यूनताही नाही; त्याचे फळ दुसरा कोणी भोगत नाही, कर्ता स्वतःच भोगतो.
5.123.24
इदं महाख्यानमनुत्तमं हितं ।
बहुश्रुतानां गतरोषरागिणाम्।
समीक्ष्य लोके बहुधा प्रधारितं ।
त्रिवर्गदृष्टिः पृथिवीमुपाश्नुते ॥ ५.१२३.२४ ॥
हे महान आख्यान सर्वोत्तम आणि हितकारक आहे. बहुश्रुत आणि क्रोध-रागमुक्त लोकांसाठी जगात अनेक प्रकारे विचारपूर्वक मांडले गेले आहे; त्रिवर्गदृष्टी असणारा पृथ्वीचा उपभोग घेतो.
5.123.25
एतत्पुण्यतमं राजन्ययातेश्चरितं महत् ।
यच्छ्रुत्वा श्रावयित्वा च स्वर्गं यान्तीह मानवाः ॥ ५.१२३.२५ ॥
हे राजा, ययातीचे हे महान आणि अत्यंत पुण्यकारक चरित्र आहे. हे ऐकून आणि इतरांना ऐकवून मानव येथे स्वर्गाला जातात.