Mahābhārata · Adhyāya 5.124
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.124.1
भगवन्नेवमेवैतद्यथा वदसि नारद ।
इच्छामि चाहमप्येवं न त्वीशो भगवन्नहम् ॥ ५.१२४.१ ॥
Venerable, es tal como dices. Yo también lo deseo así, pero, venerable, no soy yo quien lo puede decidir.
5.124.2
एवमुक्त्वा ततः कृष्णमभ्यभाषत कौरवः ।
स्वर्ग्यं लोक्यं च मामात्थ धर्म्यं न्याय्यं च केशव ॥ ५.१२४.२ ॥
Tras decir esto, el Kaurava se dirigió a Kṛṣṇa: "Keśava, lo que me dices conduce al cielo, es bueno para el mundo, es justo y conforme al dharma."
5.124.3
न त्वहं स्ववशस्तात क्रियमाणं न मे प्रियम् ।
न मंस्यन्ते दुरात्मानः पुत्रा मम जनार्दन ॥ ५.१२४.३ ॥
Pero, querido, yo no soy dueño de mí mismo. Lo que se está haciendo no me agrada, y, Janārdana, mis hijos de mente perversa no lo aceptarán.
5.124.4
अङ्ग दुर्योधनं कृष्ण मन्दं शास्त्रातिगं मम ।
अनुनेतुं महाबाहो यतस्व पुरुषोत्तम ॥ ५.१२४.४ ॥
Querido Kṛṣṇa, esfuérzate por ganar para la razón a mi necio Duryodhana, que transgrede las escrituras. Oh de brazos poderosos, oh mejor de los hombres, haz el esfuerzo.
5.124.5
न श्रृणोति महाबाहो वचनं साधु भाषितम् ।
गान्धार्याश्च हृषीकेश विदुरस्य च धीमतः ।
अन्येषां चैव सुहृदां भीष्मादीनां हितैषिणाम् ॥ ५.१२४.५ ॥
Él no escucha las palabras bien dichas de Gāndhārī, del sabio Vidura y de los demás amigos que desean su bien, como Bhīṣma. Oh de brazos poderosos, oh Hṛṣīkeśa.
5.124.6
स त्वं पापमतिं क्रूरं पापचित्तमचेतनम् ।
अनुशाधि दुरात्मानं स्वयं दुर्योधनं नृपम् ॥ ५.१२४.६ ॥
Tú mismo debes instruir y contener a ese rey Duryodhana, de mente perversa, cruel, de corazón malvado, insensato y de alma perversa.
5.124.7
सुहृत्कार्यं तु सुमहत्कृतं ते स्याञ्जनार्दन ॥ ५.१२४.७ ॥
Oh Janārdana, esta sería la gran obra de un bienquerido por ti.
5.124.8
ततोऽभ्यावृत्य वार्ष्णेयो दुर्योधनममर्षणम् ।
अब्रवीन्मधुरां वाचं सर्वधर्मार्थतत्त्ववित् ॥ ५.१२४.८ ॥
Entonces el Vārṣṇeya, conocedor de la verdad de todo dharma y artha, se volvió hacia el airado Duryodhana y habló con palabras dulces.
5.124.9
दुर्योधन निबोधेदं मद्वाक्यं कुरुसत्तम ।
शर्मार्थं ते विशेषेण सानुबन्धस्य भारत ॥ ५.१२४.९ ॥
Oh Duryodhana, el mejor de los Kuru, escucha estas palabras mías. Oh Bhārata, son especialmente para el bien tuyo y de tus seguidores.
5.124.10
महाप्रज्ञकुले जातः साध्वेतत्कर्तुमर्हसि ।
श्रुतवृत्तोपसंपन्नः सर्वैः समुदितो गुणैः ॥ ५.१२४.१० ॥
Nacido en una familia de gran sabiduría, es justo que hagas esto. Dotado de saber y buena conducta, estás lleno de todas las virtudes.
5.124.11
दौष्कुलेया दुरात्मानो नृशंसा निरपत्रपाः ।
त एतदीदृशं कुर्युर्यथा त्वं तात मन्यसे ॥ ५.१२४.११ ॥
Solo los de baja estirpe, de mente malvada, crueles y sin vergüenza harían tal cosa como tú piensas, querido hijo.
5.124.12
धर्मार्थयुक्ता लोकेऽस्मिन्प्रवृत्तिर्लक्ष्यते सताम् ।
असतां विपरीता तु लक्ष्यते भरतर्षभ ।
विपरीता त्वियं वृत्तिरसकृल्लक्ष्यते त्वयि ॥ ५.१२४.१२ ॥
En este mundo, la conducta de los buenos se ve unida al dharma y al provecho, mientras que la de los malvados se ve contraria. Oh toro de los Bharata, en ti esta conducta se ve repetidamente contraria.
5.124.13
अधर्मश्चानुबन्धोऽत्र घोरः प्राणहरो महान् ।
अनिष्टश्चानिमित्तश्च न च शक्यश्च भारत ॥ ५.१२४.१३ ॥
Aquí la consecuencia de la injusticia es terrible, mortal y grande; es funesta y sin causa, y, oh Bhārata, tampoco puede evitarse.
5.124.14
तमनर्थं परिहरन्नात्मश्रेयः करिष्यसि ।
भ्रातॄणामथ भृत्यानां मित्राणां च परन्तप ॥ ५.१२४.१४ ॥
Evitando esa calamidad, procurarás tu propio bien, y el de tus hermanos, servidores y amigos, oh abrasador de enemigos.
5.124.15
अधर्म्यादयशस्याच्च कर्मणस्त्वं प्रमोक्ष्यसे ॥ ५.१२४.१५ ॥
De una acción injusta y deshonrosa quedarás libre.
5.124.16
प्राज्ञैः शूरैर्महोत्साहैरात्मवद्भिर्बहुश्रुतैः ।
सन्धत्स्व पुरुषव्याघ्र पाण्डवैर्भरतर्षभ।
तद्धितं च प्रियं चैव धृतराष्ट्रस्य धीमतः ॥ ५.१२४.१६ ॥
Oh tigre entre los hombres, oh toro de los Bharatas, haz la paz con los Pāṇḍavas, que son sabios, heroicos, de gran energía, dueños de sí y doctos; eso es benéfico y agradable para el sabio Dhṛtarāṣṭra.
5.124.17
पितामहस्य द्रोणस्य विदुरस्य महामतेः ।
कृपस्य सोमदत्तस्य बाह्लीकस्य च धीमतः ॥ ५.१२४.१७ ॥
con el consejo del abuelo, de Droṇa, del de gran mente Vidura, de Kṛpa, de Somadatta y del sabio Bāhlīka.
5.124.18
अश्वत्थाम्नो विकर्णस्य सञ्जयस्य विविंशतेः ।
ज्ञातीनां चैव भूयिष्ठं मित्राणां च परन्तप ॥ ५.१२४.१८ ॥
con el consejo de Aśvatthāman, Vikarṇa, Sañjaya y Vivinśati, y sobre todo de parientes y amigos, oh abrasador de enemigos.
5.124.19
शमे शर्म भवेत्तात सर्वस्य जगतस्तथा ।
ह्रीमानसि कुले जातः श्रुतवानानृशंस्यवान् ।
तिष्ठ तात पितुः शास्त्रे मातुश्च भरतर्षभ ॥ ५.१२४.१९ ॥
En la paz reside el bien de todos y del mundo, querido hijo. Eres modesto, naciste en un linaje noble, eres erudito y bondadoso. Permanece firme, querido hijo, en la enseñanza de tu padre y de tu madre, toro de los Bhāratas.
5.124.20
एतच्छ्रेयो हि मन्यन्ते पिता यच्छास्ति भारत ।
उक्तमापद्गतः पूर्वं पितुः स्मरसि शासनम् ॥ ५.१२४.२० ॥
Oh Bhārata, consideran lo mejor lo que el padre enseña. Cuando caíste en la desgracia lo dijiste antes; ¿recuerdas la enseñanza de tu padre?
5.124.21
रोचते ते पितुस्तात पाण्डवैः सह सङ्गमः ।
सामात्यस्य कुरुश्रेष्ठ तत्तुभ्यां तात रोचताम् ॥ ५.१२४.२१ ॥
Querido hijo, que la unión con los Pāṇḍavas te agrade a ti y a tu padre. Mejor de los Kurus, que esa reconciliación, junto con tus ministros, os sea grata a ambos.
5.124.22
श्रुत्वा यः सुहृदां शास्त्रं मर्त्यो न प्रतिपद्यते ।
विपाकान्ते दहत्येनं किंपाकमिव भक्षितम् ॥ ५.१२४.२२ ॥
El mortal que, habiendo oído la enseñanza de los amigos, no la sigue, es consumido al final por ella, como quien ha comido el fruto kimpāka.
5.124.23
यस्तु निःश्रेयसं वाक्यं मोहान्न प्रतिपद्यते ।
स दीर्घसूत्रो हीनार्थः पश्चात्तापेन युज्यते ॥ ५.१२४.२३ ॥
Pero quien, por obcecación, no acepta la palabra que conduce al bien supremo, es un dilatorio, privado de su objetivo, y después se ve presa del remordimiento.
5.124.24
यस्तु न्निःश्रेयसं श्रुत्वा प्राक्तदेवाभिपद्यते ।
आत्मनो मतमुत्सृज्य स लोके सुखमेधते ॥ ५.१२४.२४ ॥
Quien, al oír el bien supremo, de inmediato lo acepta y deja a un lado su propia opinión, prospera en felicidad en este mundo.
5.124.25
योऽर्थकामस्य वचनं प्रातिकूल्यान्न मृष्यते ।
शृणोति प्रतिकूलानि द्विषतां वशमेति सः ॥ ५.१२४.२५ ॥
Quien no soporta, por obstinación, las palabras de quien busca riqueza y placer, y escucha lo adverso, cae bajo el poder de sus enemigos.
5.124.26
सतां मतमतिक्रम्य योऽसतां वर्तते मते ।
शोचन्ते व्यसने तस्य सुहृदो नचिरादिव ॥ ५.१२४.२६ ॥
Quien desoye la opinión de los buenos y actúa según la de los malvados, sus amigos se lamentan de él en la desgracia, y pronto.
5.124.27
मुख्यानमात्यानुत्सृज्य यो निहीनान्निषेवते ।
स घोरामापदं प्राप्य नोत्तारमधिगच्छति ॥ ५.१२४.२७ ॥
Quien abandona a sus principales ministros y sirve a los viles, cae en una calamidad terrible y no encuentra salida.
5.124.28
योऽसत्सेवी वृथाचारो न श्रोता सुहृदां सताम् ।
परान्वृणीति स्वान्द्वेष्टि तं गौस्त्यजति भारत ॥ ५.१२४.२८ ॥
Quien sirve a los malvados, cuya conducta es vana, que no escucha a los amigos ni a los buenos, que elige a extraños y odia a los suyos, oh Bhārata, la tierra lo abandona.
5.124.29
तत्वं विरुद्धा तैर्वीरैस्येतत्राणमिच्छसि ।
अशिष्टेभ्योऽसमर्थेभ्यो मूढेभ्यो भरतर्षभ ॥ ५.१२४.२९ ॥
Por eso, tú, que te opones a esos héroes, buscas aquí protección. Oh toro de los Bharatas, buscas protección en los indisciplinados, los incapaces y los necios.
5.124.30
को हि शक्रसमाञ्ज्ञातीनतिक्रम्य महारथान् ।
अन्येभ्यस्त्राणमाशंसेत्त्वदन्यो भुवि मानवः ॥ ५.१२४.३० ॥
¿Quién en la tierra, salvo tú, abandonaría a parientes iguales a Indra y a grandes guerreros, y esperaría protección de otros?
5.124.31
जन्मप्रभृति कौन्तेया नित्यं विनिकृतास्त्वया ।
न च ते जातु कुप्यन्ति धर्मात्मानो हि पाण्डवाः ॥ ५.१२४.३१ ॥
Desde su nacimiento los hijos de Kuntī han sido siempre agraviados por ti, pero los justos Pāṇḍavas jamás se enfadan.
5.124.32
मिथ्योपचरितास्तात जन्मप्रभृति बान्धवाः ।
त्वयि सम्यङ्भहाबाहो प्रतिपन्ना यशस्विनः ॥ ५.१२४.३२ ॥
Querido, de brazos poderosos, desde su nacimiento tus parientes han sido tratados con falsedad, pero los gloriosos se han conducido contigo rectamente.
5.124.33
त्वयाऽपि प्रतिपत्तव्यं तथैव भरतर्षभ ।
स्वेषु बन्धुषु मुख्येषु मा मन्युवशमन्वगाः ॥ ५.१२४.३३ ॥
Toro de los Bharatas, tú también debes conducirte de la misma manera; no caigas bajo el poder de la ira hacia tus principales parientes.
5.124.34
त्रिवर्गयुक्तः प्राज्ञानामारम्भो भरतर्षभ ।
धर्मार्थावनुरुद्ध्यन्ते त्रिवर्गासंभवे नराः ॥ ५.१२४.३४ ॥
Toro de los Bharatas, las empresas de los sabios se unen a las tres metas; cuando las tres no son posibles, los hombres persiguen el dharma y la riqueza.
5.124.35
पृथक्व विनिविष्टानां धर्मं धीरोऽनुरुध्यते ।
मध्यमोऽर्थं कलिं बालः काममेवानुरुद्ध्यते ॥ ५.१२४.३५ ॥
Entre los que se entregan por separado, el firme persigue el dharma, el mediocre la riqueza, y el necio solo la discordia y el deseo.
5.124.36
इन्द्रियैः प्राकृतो लोभाद्धर्मं विप्रजहाति यः ।
कामार्थावनुपायेन लिप्समानो विनश्यति ॥ ५.१२४.३६ ॥
El hombre común que, dominado por los sentidos, abandona el dharma por codicia, perece al buscar el deseo y la riqueza por medios indebidos.
5.124.37
कामार्थौ लिप्समानस्तु धर्ममेवादितश्चरेत् ।
न हि धर्मादपैत्यर्थः कामो वाऽपि कदाचन ॥ ५.१२४.३७ ॥
Quien anhela el deseo y la riqueza debe practicar el dharma desde el principio, pues la riqueza o el deseo nunca se apartan del dharma.
5.124.38
उपायं धर्ममेवाहुस्त्रिवर्गस्य विशांपते ।
लिप्समानो हि तेनाशु कक्षेऽग्निरिव वर्धते ॥ ५.१२४.३८ ॥
Oh señor de los hombres, dicen que el dharma es el único medio para la tríada; por él quien anhela crece pronto, como el fuego en la hierba seca.
5.124.39
स त्वं तातानुपायेन लिप्ससे भरतर्षभ ।
आधिराज्यं महद्दीप्तं प्रथितं सर्वराजसु ॥ ५.१२४.३९ ॥
Oh toro de los Bharatas, por ese medio impropio, querido, tú anhelas el gran y resplandeciente ādhirājya, renombrado entre todos los reyes.
5.124.40
आत्मानं तक्षति ह्येष वनं परशुना यथा ।
यः सम्यग्वर्तमानेषु मिथ्या राजन्प्रवर्तते ।
न तस्य हि मतिं छिन्द्याद्यस्य नेच्छेत्पराभवम् ॥ ५.१२४.४० ॥
Como uno tala un bosque con un hacha, así se corta a sí mismo quien actúa falsamente entre los que actúan rectamente, oh rey. No se debe cortar el entendimiento de aquel cuya derrota no se desea.
5.124.41
अविच्छिन्नमतेरस्य कल्याणे धीयते मतिः ।
आत्मवान्नावमन्येत त्रिषु लोकेषु भारत ॥ ५.१२४.४१ ॥
La mente de quien tiene un juicio no quebrado se fija en lo bueno. Oh Bhārata, el hombre dueño de sí no debe despreciar a nadie en los tres mundos.
5.124.42
अप्यन्यं प्राकृतं कञ्चित्किमु तान्पाण्डवर्षभान् ।
अमर्षवशमापन्नो न किंचिद्बुद्व्यते जनः ॥ ५.१२४.४२ ॥
Si incluso algún hombre común cae bajo el poder de la intolerancia, ¿qué decir de aquellos toros de los Pāṇḍavas? El hombre bajo el dominio de la ira no percibe nada en absoluto.
5.124.43
छिद्यते ह्याततं सर्वं प्रमाणं पश्य भारत ।
श्रेयस्ते दुर्जनात्तात पाण्डवैः सह सङ्गतम् ॥ ५.१२४.४३ ॥
Porque todo lo extendido se está cortando; mira el criterio, oh Bhārata. Querido hijo, te conviene apartarte de los malvados y reconciliarte con los Pāṇḍavas.
5.124.44
तैर्हि संप्रीपमाणस्त्वं सर्वान्कामानवाप्स्यसि ।
पाण्डवैर्निर्मितां भूमिं भुञ्जानो राजसत्तम ॥ ५.१२४.४४ ॥
Pues, complacido con ellos, disfrutando de la tierra establecida por los Pāṇḍavas, oh mejor de los reyes, obtendrás todos tus deseos.
5.124.45
पाण्डवान्पृष्ठतः कृत्वा त्राणमाशससऽन्वतः ।
दुःशासने दुर्विषहे कर्णे चापि ससौबले ॥ ५.१२४.४५ ॥
Dejando atrás a los Pāṇḍavas, buscas protección en otros: en Duḥśāsana, el insoportable, en Karṇa, y también en el linaje de Subala junto con Śakuni.
5.124.46
एतेष्वैश्वर्यमाधाय भूतिमिच्छसि भारत ।
न चैते तव पर्याप्ता ज्ञाने धर्मार्थयोस्तथा ॥ ५.१२४.४६ ॥
Confiando la soberanía en ellos, deseas prosperidad, oh Bhārata; pero no te bastan en el conocimiento del dharma y del artha.
5.124.47
विक्रमे चाप्यपर्याप्तः पाण्डवान्प्रति भारत ।
न हीमे सर्वराजानः पर्याप्ताः सहितास्त्वया ॥ ५.१२४.४७ ॥
Y en el valor frente a los Pāṇḍavas tampoco eres suficiente, oh Bhārata; en efecto, ni siquiera todos estos reyes reunidos contigo lo son.
5.124.48
क्रुद्धस्य भीमसेनस्य प्रेक्षितुं मुखमाहवे ।
इदं सनिहितं तात समग्रं पार्थिवं बलम् ॥ ५.१२४.४८ ॥
Para contemplar en batalla el rostro del airado Bhīmasena, querido hijo, todo este ejército real se ha reunido aquí.
5.124.49
अयं भीष्मस्तथा द्रोणः कर्णश्चायं तथा कृपः ।
भूरिश्रवाः सौमदत्तिरश्वत्थामा जयद्रथः ॥ ५.१२४.४९ ॥
Aquí está Bhīṣma, aquí Droṇa, aquí Karṇa y aquí Kṛpa. Bhūriśravas, el hijo de Somadatta, Aśvatthāman y Jayadratha (también están aquí).
5.124.50
अशक्ताः सर्व एवैते प्रतियोद्धुं धनञ्जयम् ।
अजेयो ह्यर्जुनः सङ्ख्ये सर्वैरपि सुरासुरैः ।
मानुषैरपि गन्धर्वैर्मा युद्धे चेत आधिथाः ॥ ५.१२४.५० ॥
Todos ellos son incapaces de luchar contra Dhanañjaya. En la batalla Arjuna es invencible incluso para dioses, demonios, hombres y gandharvas. No pongas tu mente en la batalla.
5.124.51
दृश्यतां वा पुमान्कश्चित्समग्रे पार्थिवे बले ।
योऽर्जुनं समरे प्राप्य स्वस्तिमानाव्रजेद्गृहान् ॥ ५.१२४.५१ ॥
¿Se ve en todo el ejército real algún hombre que, tras enfrentarse a Arjuna en batalla, pueda volver a casa sano y salvo?
5.124.52
किं ते जनक्षयेणेह कृतेन भरतर्षभ ।
यस्मिञ्चिते जितं ते स्यात्पुमानेकः स दृश्यतां ॥ ५.१२४.५२ ॥
Toro de los Bharatas, ¿qué ganas tú con la destrucción de las gentes aquí? Que se vea a aquel único hombre cuya conquista te dará la victoria.
5.124.53
यः सदेवान्सगन्धर्वान्सयक्षासुरपन्नगान् ।
अजयत्खाण्डवप्रस्थे कस्तं युद्धेय मानवः ॥ ५.१२४.५३ ॥
¿Qué hombre lucharía contra aquel que en Khāṇḍava-prastha venció a todos, junto con dioses, gandharvas, yakṣas, asuras y serpientes?
5.124.54
तथा विराटनगरे श्रूयते महदद्भुतम् ।
एकस्य च बहूनां च पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ५.१२४.५४ ॥
Asimismo, en la ciudad de Virāṭa se oye de una gran hazaña maravillosa. Ese ejemplo de uno contra muchos es suficiente.
5.124.55
युद्धे येन महादेवः साक्षात्सन्तोषितः शिवः ।
तमजेयमनाधृष्यं विजेतुं जिष्णुमच्युतम् ।
आशंससीह समरे वीरमर्जुनमूर्जितम् ॥ ५.१२४.५५ ॥
Aquí esperas, en la batalla, vencer a Arjuna, el poderoso héroe que en combate complació al mismo gran dios Śiva, el invencible, inatacable, victorioso e inmutable.
5.124.56
मद्द्वितीयं पुनः पार्थं कः प्रार्थयितुमर्हति ।
युद्धे प्रतीपमायान्तमपि साक्षात्पुरन्दरः ॥ ५.१२४.५६ ॥
¿Quién podría pedir de nuevo a Pārtha, que me tiene como segundo? Aunque en la batalla se le opusiera incluso el propio Purandara, Indra.
5.124.57
बाहुभ्यामुद्वहेद्भूमिं दहेत्क्रुद्ध इमाः प्रजाः ।
पातयेत्रिदिवाद्देवान्योऽर्जुनं समरे जयेत् ॥ ५.१२४.५७ ॥
Quien pudiera levantar la tierra con sus brazos, quemar a estos pueblos en su ira y derribar a los dioses desde el cielo, ese solo podría vencer a Arjuna en la batalla.
5.124.58
पश्य पुत्रांस्तथा भ्रातॄञ्ज्ञातीन्संबन्धिनस्तथा ।
त्वत्कृते न विनश्येयुरिमे भरतसत्तमाः ॥ ५.१२४.५८ ॥
Mira a tus hijos, tus hermanos, tus parientes y tus consanguíneos por alianza; que no perezcan por tu causa estos mejores de los Bharatas.
5.124.59
अस्तु शेषं कौरवाणां मा पराभूदिदं कुलम् ।
कुलघ्न इति नोच्येथा नष्टकीर्तिर्नराधिप ॥ ५.१२४.५९ ॥
Que quede lo que resta de los Kurus; que este linaje no sea vencido. Oh señor de los hombres, que no seas llamado 'destructor de tu linaje', y que tu gloria no se pierda.
5.124.60
त्वामेव स्थापयिष्यन्ति यौवराज्ये महारथाः ।
महाराज्येऽपि पितरं धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ॥ ५.१२४.६० ॥
Los grandes guerreros de carro te instalarán a ti mismo como príncipe heredero, y en el gran reino instalarán a tu padre Dhṛtarāṣṭra, señor del pueblo.
5.124.61
मा तात श्रियमायान्तीमवमंस्थाः समुद्यताम् ।
अर्धं प्रदाय पार्थेभ्यो महतीं श्रियमाप्नुहि ॥ ५.१२४.६१ ॥
Querido hijo, no desprecies la fortuna que se acerca a ti. Da la mitad a los hijos de Pṛthā y obtendrás gran prosperidad.
5.124.62
पाण्डवैः संशमं कृत्वा कृत्वा च सुहृदां वचः ।
संप्रीयमाणो मित्रैश्च चिरं भद्राण्यवाप्स्यसि ॥ ५.१२४.६२ ॥
Habiendo hecho la paz con los Pāṇḍavas y seguido las palabras de tus bienquerientes, serás feliz con tus amigos y obtendrás bienes durante largo tiempo.