ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.124
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.124.1
भगवन्नेवमेवैतद्यथा वदसि नारद ।
इच्छामि चाहमप्येवं न त्वीशो भगवन्नहम् ॥ ५.१२४.१ ॥
ହେ ଭଗବାନ, ଆପଣ ଯେପରି କହୁଛନ୍ତି, ସେପରି ହିଁ ଏହା। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଇଚ୍ଛା କରେ; କିନ୍ତୁ ହେ ଭଗବାନ, ମୁଁ ତାହା କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।
5.124.2
एवमुक्त्वा ततः कृष्णमभ्यभाषत कौरवः ।
स्वर्ग्यं लोक्यं च मामात्थ धर्म्यं न्याय्यं च केशव ॥ ५.१२४.२ ॥
ଏହା କହି ପରେ କୌରବ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ: "ହେ କେଶବ, ଆପଣ ମୋତେ ଯାହା କହୁଛନ୍ତି ତାହା ସ୍ୱର୍ଗପ୍ରଦ, ଲୋକହିତକର, ଧର୍ମସଙ୍ଗତ ଓ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ।"
5.124.3
न त्वहं स्ववशस्तात क्रियमाणं न मे प्रियम् ।
न मंस्यन्ते दुरात्मानः पुत्रा मम जनार्दन ॥ ५.१२४.३ ॥
କିନ୍ତୁ ହେ ତାତ, ମୁଁ ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହେଁ। ଯାହା କରାଯାଉଛି ତାହା ମୋତେ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ; ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ମୋ ଦୁଷ୍ଟମନା ପୁତ୍ରମାନେ ତାହା ମାନିବେ ନାହିଁ।
5.124.4
अङ्ग दुर्योधनं कृष्ण मन्दं शास्त्रातिगं मम ।
अनुनेतुं महाबाहो यतस्व पुरुषोत्तम ॥ ५.१२४.४ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ଶାସ୍ତ୍ର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନକାରୀ ମୋ ମୂର୍ଖ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କୁ ବୁଝାଇବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର। ହେ ମହାବାହୁ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଯତ୍ନ କର।
5.124.5
न श्रृणोति महाबाहो वचनं साधु भाषितम् ।
गान्धार्याश्च हृषीकेश विदुरस्य च धीमतः ।
अन्येषां चैव सुहृदां भीष्मादीनां हितैषिणाम् ॥ ५.१२४.५ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ହେ ହୃଷୀକେଶ, ଗାନ୍ଧାରୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଦୁର ଓ ଭୀଷ୍ମ ଆଦି ହିତୈଷୀ ଅନ୍ୟ ସୁହୃଦମାନଙ୍କ ଉତ୍ତମ କଥା ମଧ୍ୟ ସେ ଶୁଣେ ନାହିଁ।
5.124.6
स त्वं पापमतिं क्रूरं पापचित्तमचेतनम् ।
अनुशाधि दुरात्मानं स्वयं दुर्योधनं नृपम् ॥ ५.१२४.६ ॥
ତୁମେ ସେହି ପାପବୁଦ୍ଧି, କ୍ରୂର, ପାପଚିତ୍ତ, ଅଚେତନ ଦୁରାତ୍ମା ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କୁ ନିଜେ ଉପଦେଶ ଦେଇ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର।
5.124.7
सुहृत्कार्यं तु सुमहत्कृतं ते स्याञ्जनार्दन ॥ ५.१२४.७ ॥
ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ତୁମ ପାଇଁ ଜଣେ ହିତୈଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟ ଏହା ହେବ।
5.124.8
ततोऽभ्यावृत्य वार्ष्णेयो दुर्योधनममर्षणम् ।
अब्रवीन्मधुरां वाचं सर्वधर्मार्थतत्त्ववित् ॥ ५.१२४.८ ॥
ତା'ପରେ ସର୍ବଧର୍ମାର୍ଥତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ (କୃଷ୍ଣ) କ୍ରୋଧୀ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ପ୍ରତି ଫେରି ମଧୁର ବାଣୀରେ କହିଲେ।
5.124.9
दुर्योधन निबोधेदं मद्वाक्यं कुरुसत्तम ।
शर्मार्थं ते विशेषेण सानुबन्धस्य भारत ॥ ५.१२४.९ ॥
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ମୋ ଏହି କଥା ଶୁଣ। ହେ ଭାରତ, ଏହା ବିଶେଷରେ ତୁମର ଓ ତୁମ ଅନୁଗାମୀଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ।
5.124.10
महाप्रज्ञकुले जातः साध्वेतत्कर्तुमर्हसि ।
श्रुतवृत्तोपसंपन्नः सर्वैः समुदितो गुणैः ॥ ५.१२४.१० ॥
ତୁମେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ; ଏହା କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ। ତୁମେ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ ଓ ସଦାଚାରରେ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ।
5.124.11
दौष्कुलेया दुरात्मानो नृशंसा निरपत्रपाः ।
त एतदीदृशं कुर्युर्यथा त्वं तात मन्यसे ॥ ५.१२४.११ ॥
ନୀଚ କୁଳର, ଦୁଷ୍ଟଚିତ୍ତ, ନିଷ୍ଠୁର ଓ ନିର୍ଲଜ୍ଜ ଲୋକମାନେ ହିଁ, ହେ ତାତ, ତୁମେ ଭାବୁଥିବା ପରି ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ।
5.124.12
धर्मार्थयुक्ता लोकेऽस्मिन्प्रवृत्तिर्लक्ष्यते सताम् ।
असतां विपरीता तु लक्ष्यते भरतर्षभ ।
विपरीता त्वियं वृत्तिरसकृल्लक्ष्यते त्वयि ॥ ५.१२४.१२ ॥
ଏ ଜଗତରେ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ଆଚରଣ ଧର୍ମାର୍ଥଯୁକ୍ତ ଦେଖାଯାଏ, ଅସଜ୍ଜନଙ୍କ ଆଚରଣ ତା'ର ବିପରୀତ ଦେଖାଯାଏ। ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମଠାରେ ଏହି ଆଚରଣ ବାରମ୍ବାର ବିପରୀତ ଦେଖାଯାଉଛି।
5.124.13
अधर्मश्चानुबन्धोऽत्र घोरः प्राणहरो महान् ।
अनिष्टश्चानिमित्तश्च न च शक्यश्च भारत ॥ ५.१२४.१३ ॥
ଏଠାରେ ଅଧର୍ମର ଫଳ ଭୟଙ୍କର, ପ୍ରାଣହାରୀ ଓ ମହାନ; ତାହା ଅନିଷ୍ଟକର ଓ ଅକାରଣ, ଏବଂ ହେ ଭାରତ, ତାହାକୁ ଏଡ଼ାଇବାଣୀ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
5.124.14
तमनर्थं परिहरन्नात्मश्रेयः करिष्यसि ।
भ्रातॄणामथ भृत्यानां मित्राणां च परन्तप ॥ ५.१२४.१४ ॥
ସେହି ଅନର୍ଥକୁ ଏଡ଼ାଇ ତୁମେ ନିଜର କଲ୍ୟାଣ ସାଧନ କରିବ; ହେ ପରନ୍ତପ, ଭାଇ, ଭୃତ୍ୟ ଓ ମିତ୍ରମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ।
5.124.15
अधर्म्यादयशस्याच्च कर्मणस्त्वं प्रमोक्ष्यसे ॥ ५.१२४.१५ ॥
ଅଧର୍ମୀ ଓ ଅପଯଶକର କର୍ମରୁ ତୁମେ ମୁକ୍ତ ହେବ।
5.124.16
प्राज्ञैः शूरैर्महोत्साहैरात्मवद्भिर्बहुश्रुतैः ।
सन्धत्स्व पुरुषव्याघ्र पाण्डवैर्भरतर्षभ।
तद्धितं च प्रियं चैव धृतराष्ट्रस्य धीमतः ॥ ५.१२४.१६ ॥
ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ପ୍ରାଜ୍ଞ, ଶୂର, ମହୋତ୍ସାହୀ, ଆତ୍ମସଂଯମୀ ଓ ବହୁଶ୍ରୁତ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ସନ୍ଧି କର; ତାହା ହିଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ହିତକର ଓ ପ୍ରିୟ।
5.124.17
पितामहस्य द्रोणस्य विदुरस्य महामतेः ।
कृपस्य सोमदत्तस्य बाह्लीकस्य च धीमतः ॥ ५.१२४.१७ ॥
ପିତାମହ, ଦ୍ରୋଣ, ମହାମତି ବିଦୁର, କୃପ, ସୋମଦତ୍ତ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବାହ୍ଲୀକଙ୍କ (ପରାମର୍ଶରେ)।
5.124.18
अश्वत्थाम्नो विकर्णस्य सञ्जयस्य विविंशतेः ।
ज्ञातीनां चैव भूयिष्ठं मित्राणां च परन्तप ॥ ५.१२४.१८ ॥
ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ସଞ୍ଜୟ, ବିବିଂଶତିଙ୍କ (ପରାମର୍ଶରେ), ଓ ପ୍ରଧାନତଃ ଜ୍ଞାତି ଓ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ, ହେ ପରନ୍ତପ।
5.124.19
शमे शर्म भवेत्तात सर्वस्य जगतस्तथा ।
ह्रीमानसि कुले जातः श्रुतवानानृशंस्यवान् ।
तिष्ठ तात पितुः शास्त्रे मातुश्च भरतर्षभ ॥ ५.१२४.१९ ॥
ଶାନ୍ତିରେ ହିଁ ସମସ୍ତଙ୍କର ଓ ଜଗତର କଲ୍ୟାଣ ହୁଏ, ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର। ତୁମେ ଲଜ୍ଜାଶୀଳ, ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜାତ, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଓ ଦୟାଳୁ। ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ସ୍ଥିର ରୁହ।
5.124.20
एतच्छ्रेयो हि मन्यन्ते पिता यच्छास्ति भारत ।
उक्तमापद्गतः पूर्वं पितुः स्मरसि शासनम् ॥ ५.१२४.२० ॥
ହେ ଭାରତ, ପିତା ଯାହା ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି ତାହାକୁ ଲୋକେ ଶ୍ରେୟସ୍କର ମାନନ୍ତି। ଆପଦରେ ପଡ଼ି ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲ; ପିତାଙ୍କ ସେ ଉପଦେଶ ତୁମ ମନେ ଅଛି କି?
5.124.21
रोचते ते पितुस्तात पाण्डवैः सह सङ्गमः ।
सामात्यस्य कुरुश्रेष्ठ तत्तुभ्यां तात रोचताम् ॥ ५.१२४.२१ ॥
ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ତୁମକୁ ଓ ପିତାଙ୍କୁ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସହିତ ମିଳନ ପସନ୍ଦ ହେଉ। ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ମିଳନ ତୁମ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ରୁଚୁ।
5.124.22
श्रुत्वा यः सुहृदां शास्त्रं मर्त्यो न प्रतिपद्यते ।
विपाकान्ते दहत्येनं किंपाकमिव भक्षितम् ॥ ५.१२४.२२ ॥
ସୁହୃଦମାନଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ମଧ୍ୟ ଯେ ମଣିଷ ତାହା ମାନେ ନାହିଁ, ଶେଷରେ ସେ ଉପଦେଶ ତାକୁ ଜାଳି ଦିଏ, ଯେପରି କିମ୍ପାକ ଫଳ ଖାଇଥିବାକୁ।
5.124.23
यस्तु निःश्रेयसं वाक्यं मोहान्न प्रतिपद्यते ।
स दीर्घसूत्रो हीनार्थः पश्चात्तापेन युज्यते ॥ ५.१२४.२३ ॥
କିନ୍ତୁ ଯେ ମୋହ ହେତୁ ହିତକର ବାକ୍ୟ ମାନେ ନାହିଁ, ସେ ବିଳମ୍ବକାରୀ ହୋଇ, ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ପରେ ଅନୁତାପରେ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ।
5.124.24
यस्तु न्निःश्रेयसं श्रुत्वा प्राक्तदेवाभिपद्यते ।
आत्मनो मतमुत्सृज्य स लोके सुखमेधते ॥ ५.१२४.२४ ॥
ଯେ ହିତକର ବାକ୍ୟ ଶୁଣିବା ମାତ୍ରେ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରେ ଏବଂ ନିଜ ମତ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଏ ଜଗତରେ ସୁଖରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
5.124.25
योऽर्थकामस्य वचनं प्रातिकूल्यान्न मृष्यते ।
शृणोति प्रतिकूलानि द्विषतां वशमेति सः ॥ ५.१२४.२५ ॥
ଅର୍ଥ ଓ କାମ ଇଚ୍ଛୁକ ଲୋକର କଥାକୁ ବିରୋଧ ଯୋଗୁ ସହ୍ୟ ନକରି, ପ୍ରତିକୂଳ କଥା ଶୁଣୁଥିବା ଲୋକ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବଶରେ ପଡ଼େ।
5.124.26
सतां मतमतिक्रम्य योऽसतां वर्तते मते ।
शोचन्ते व्यसने तस्य सुहृदो नचिरादिव ॥ ५.१२४.२६ ॥
ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ମତ ଅତିକ୍ରମ କରି ଦୁର୍ଜନମାନଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ ଚଳୁଥିବା ଲୋକର ବିପଦରେ ବନ୍ଧୁମାନେ ଶୀଘ୍ର ଶୋକ କରନ୍ତି।
5.124.27
मुख्यानमात्यानुत्सृज्य यो निहीनान्निषेवते ।
स घोरामापदं प्राप्य नोत्तारमधिगच्छति ॥ ५.१२४.२७ ॥
ପ୍ରଧାନ ଅମାତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯେ ହୀନମାନଙ୍କର ସେବା କରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ବିପଦରେ ପଡ଼ି ତାହାରୁ ମୁକ୍ତିର ପଥ ପାଏ ନାହିଁ।
5.124.28
योऽसत्सेवी वृथाचारो न श्रोता सुहृदां सताम् ।
परान्वृणीति स्वान्द्वेष्टि तं गौस्त्यजति भारत ॥ ५.१२४.२८ ॥
ଯେ ଦୁର୍ଜନଙ୍କ ସେବା କରେ, ବୃଥା ଆଚରଣ କରେ, ବନ୍ଧୁ ଓ ସଜ୍ଜନଙ୍କ କଥା ଶୁଣେ ନାହିଁ, ପରକୁ ବାଛେ ଓ ନିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ଘୃଣା କରେ, ହେ ଭାରତ, ତାହାକୁ ପୃଥିବୀ ତ୍ୟାଗ କରେ।
5.124.29
तत्वं विरुद्धा तैर्वीरैस्येतत्राणमिच्छसि ।
अशिष्टेभ्योऽसमर्थेभ्यो मूढेभ्यो भरतर्षभ ॥ ५.१२४.२९ ॥
ତେଣୁ ତୁମେ ସେହି ବୀରମାନଙ୍କର ବିରୋଧୀ ହୋଇ ଏଠାରେ ରକ୍ଷା ଚାହୁଁଛ। ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଅଶିଷ୍ଟ, ଅସମର୍ଥ ଓ ମୂର୍ଖମାନଙ୍କଠାରୁ ରକ୍ଷା ଆଶା କରୁଛ।
5.124.30
को हि शक्रसमाञ्ज्ञातीनतिक्रम्य महारथान् ।
अन्येभ्यस्त्राणमाशंसेत्त्वदन्यो भुवि मानवः ॥ ५.१२४.३० ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ଆତ୍ମୀୟ ଓ ମହାରଥୀମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ତୁମ ବ୍ୟତୀତ ପୃଥିବୀରେ କେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଅନ୍ୟଠାରୁ ରକ୍ଷା ଆଶା କରିବ?
5.124.31
जन्मप्रभृति कौन्तेया नित्यं विनिकृतास्त्वया ।
न च ते जातु कुप्यन्ति धर्मात्मानो हि पाण्डवाः ॥ ५.१२४.३१ ॥
ଜନ୍ମଠାରୁ କୌନ୍ତେୟମାନେ ସର୍ବଦା ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହୋଇଛନ୍ତି; ତଥାପି ଧର୍ମାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନେ କେବେ ବି କ୍ରୋଧ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
5.124.32
मिथ्योपचरितास्तात जन्मप्रभृति बान्धवाः ।
त्वयि सम्यङ्भहाबाहो प्रतिपन्ना यशस्विनः ॥ ५.१२४.३२ ॥
ହେ ତାତ, ହେ ମହାବାହୁ, ଜନ୍ମଠାରୁ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କୁ ମିଥ୍ୟା ଆଚରଣରେ ଉପେକ୍ଷା କରାଯାଇଛି; ତଥାପି ଯଶସ୍ୱୀମାନେ ତୁମ ପ୍ରତି ଯଥାଯଥ ବ୍ୟବହାର କରିଛନ୍ତି।
5.124.33
त्वयाऽपि प्रतिपत्तव्यं तथैव भरतर्षभ ।
स्वेषु बन्धुषु मुख्येषु मा मन्युवशमन्वगाः ॥ ५.१२४.३३ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍; ତୁମ ପ୍ରମୁଖ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧର ବଶବର୍ତ୍ତୀ ହୁଅ ନାହିଁ।
5.124.34
त्रिवर्गयुक्तः प्राज्ञानामारम्भो भरतर्षभ ।
धर्मार्थावनुरुद्ध्यन्ते त्रिवर्गासंभवे नराः ॥ ५.१२४.३४ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରାଜ୍ଞମାନଙ୍କର ଉଦ୍ୟମ ତ୍ରିବର୍ଗଯୁକ୍ତ ହୁଏ; ତ୍ରିବର୍ଗ ସମ୍ଭବ ନ ହେଲେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
5.124.35
पृथक्व विनिविष्टानां धर्मं धीरोऽनुरुध्यते ।
मध्यमोऽर्थं कलिं बालः काममेवानुरुद्ध्यते ॥ ५.१२४.३५ ॥
ପୃଥକ୍ ଭାବେ ନିୟୋଜିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧୀର ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରେ; ମଧ୍ୟମ ଅର୍ଥକୁ; ଏବଂ ବାଳକ କଳହ ଓ କେବଳ କାମକୁ ଅନୁସରଣ କରେ।
5.124.36
इन्द्रियैः प्राकृतो लोभाद्धर्मं विप्रजहाति यः ।
कामार्थावनुपायेन लिप्समानो विनश्यति ॥ ५.१२४.३६ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବଶୀଭୂତ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଲୋଭରୁ ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ; ଅନୁଚିତ ଉପାୟରେ କାମ ଓ ଅର୍ଥ ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେ ବିନଷ୍ଟ ହୁଏ।
5.124.37
कामार्थौ लिप्समानस्तु धर्ममेवादितश्चरेत् ।
न हि धर्मादपैत्यर्थः कामो वाऽपि कदाचन ॥ ५.१२४.३७ ॥
କାମ ଓ ଅର୍ଥ ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ୟକ୍ତି ଆରମ୍ଭରୁ ଧର୍ମର ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଧର୍ମରୁ ଅର୍ଥ ବା କାମ କଦାପି ଦୂରେଇ ଯାଏ ନାହିଁ।
5.124.38
उपायं धर्ममेवाहुस्त्रिवर्गस्य विशांपते ।
लिप्समानो हि तेनाशु कक्षेऽग्निरिव वर्धते ॥ ५.१२४.३८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତ୍ରିବର୍ଗର ଉପାୟ ଧର୍ମ ହିଁ କୁହାଯାଏ। ତା'ଦ୍ୱାରା ଇଚ୍ଛୁକ ଶୀଘ୍ର ବଢ଼େ, ଶୁଷ୍କ ଘାସରେ ଅଗ୍ନି ବଢ଼ିବା ପରି।
5.124.39
स त्वं तातानुपायेन लिप्ससे भरतर्षभ ।
आधिराज्यं महद्दीप्तं प्रथितं सर्वराजसु ॥ ५.१२४.३९ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ଅନୁଚିତ ଉପାୟରେ, ହେ ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାନ ଓ ଦୀପ୍ତ ଆଧିରାଜ୍ୟ ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ।
5.124.40
आत्मानं तक्षति ह्येष वनं परशुना यथा ।
यः सम्यग्वर्तमानेषु मिथ्या राजन्प्रवर्तते ।
न तस्य हि मतिं छिन्द्याद्यस्य नेच्छेत्पराभवम् ॥ ५.१२४.४० ॥
କୁରା ଦ୍ୱାରା ଅରଣ୍ୟ କାଟିବା ପରି, ସମ୍ୟକ୍ ଆଚରଣକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିଥ୍ୟା ଆଚରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜକୁ ହିଁ କାଟେ, ହେ ରାଜନ୍। ଯାହାର ପରାଭବ ଇଚ୍ଛା କରି ନାହଁ, ତାହାର ବୁଦ୍ଧି ଛେଦ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
5.124.41
अविच्छिन्नमतेरस्य कल्याणे धीयते मतिः ।
आत्मवान्नावमन्येत त्रिषु लोकेषु भारत ॥ ५.१२४.४१ ॥
ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ବୁଦ୍ଧିବିଶିଷ୍ଟଙ୍କ ମନ କଲ୍ୟାଣରେ ସ୍ଥିର ରହେ। ହେ ଭାରତ, ଆତ୍ମବାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ତ୍ରିଲୋକରେ କାହାକୁ ବି ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
5.124.42
अप्यन्यं प्राकृतं कञ्चित्किमु तान्पाण्डवर्षभान् ।
अमर्षवशमापन्नो न किंचिद्बुद्व्यते जनः ॥ ५.१२४.४२ ॥
ଜଣେ ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅସହିଷ୍ଣୁତାର ବଶରେ ପଡ଼ିଲେ, ସେହି ପାଣ୍ଡବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ କଥା ତ କହିବାର ନାହିଁ! କ୍ରୋଧର ବଶୀଭୂତ ମନୁଷ୍ୟ କିଛି ବି ବୁଝେ ନାହିଁ।
5.124.43
छिद्यते ह्याततं सर्वं प्रमाणं पश्य भारत ।
श्रेयस्ते दुर्जनात्तात पाण्डवैः सह सङ्गतम् ॥ ५.१२४.४३ ॥
କାରଣ ସମସ୍ତ ବିସ୍ତାର ଛିନ୍ନ ହେଉଛି; ହେ ଭାରତ, ପ୍ରମାଣ ଦେଖ। ହେ ତାତ, ଦୁର୍ଜନଙ୍କଠାରୁ ଦୂରେ ରହି ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସହ ମିଳନ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଶ୍ରେୟସ୍କର।
5.124.44
तैर्हि संप्रीपमाणस्त्वं सर्वान्कामानवाप्स्यसि ।
पाण्डवैर्निर्मितां भूमिं भुञ्जानो राजसत्तम ॥ ५.१२४.४४ ॥
କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସ୍ଥାପିତ ଭୂମି ଭୋଗ କରି, ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ସମସ୍ତ କାମନା ଲାଭ କରିବ।
5.124.45
पाण्डवान्पृष्ठतः कृत्वा त्राणमाशससऽन्वतः ।
दुःशासने दुर्विषहे कर्णे चापि ससौबले ॥ ५.१२४.४५ ॥
ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ପଛରେ ରଖି ତୁମେ ଅନ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ରକ୍ଷା ଆଶା କରୁଛ — ଦୁଃଶାସନ, ଦୁର୍ବିଷହ, କର୍ଣ ଓ ସୌବଳ ସହିତ।
5.124.46
एतेष्वैश्वर्यमाधाय भूतिमिच्छसि भारत ।
न चैते तव पर्याप्ता ज्ञाने धर्मार्थयोस्तथा ॥ ५.१२४.४६ ॥
ଏମାନଙ୍କ ଉପରେ ରାଜ୍ୟଭାର ରଖି ତୁମେ ସମୃଦ୍ଧି ଇଚ୍ଛା କରୁଛ, ହେ ଭାରତ। କିନ୍ତୁ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥର ଜ୍ଞାନରେ ଏମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହନ୍ତି।
5.124.47
विक्रमे चाप्यपर्याप्तः पाण्डवान्प्रति भारत ।
न हीमे सर्वराजानः पर्याप्ताः सहितास्त्वया ॥ ५.१२४.४७ ॥
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପରାକ୍ରମରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହଁ, ହେ ଭାରତ। ତୁମ ସହିତ ମିଳିତ ଏହି ସବୁ ରାଜା ମଧ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହନ୍ତି।
5.124.48
क्रुद्धस्य भीमसेनस्य प्रेक्षितुं मुखमाहवे ।
इदं सनिहितं तात समग्रं पार्थिवं बलम् ॥ ५.१२४.४८ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଭୀମସେନଙ୍କ ମୁଖ ଦେଖିବା ପାଇଁ, ହେ ତାତ, ଏହି ସମଗ୍ର ରାଜସେନା ଏଠାରେ ସଂଗୃହୀତ।
5.124.49
अयं भीष्मस्तथा द्रोणः कर्णश्चायं तथा कृपः ।
भूरिश्रवाः सौमदत्तिरश्वत्थामा जयद्रथः ॥ ५.१२४.४९ ॥
ଏହି ଭୀଷ୍ମ, ଏହି ଦ୍ରୋଣ, ଏହି କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଏହି କୃପ। ଭୂରିଶ୍ରବା, ସୋମଦତ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଓ ଜୟଦ୍ରଥ (ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି)।
5.124.50
अशक्ताः सर्व एवैते प्रतियोद्धुं धनञ्जयम् ।
अजेयो ह्यर्जुनः सङ्ख्ये सर्वैरपि सुरासुरैः ।
मानुषैरपि गन्धर्वैर्मा युद्धे चेत आधिथाः ॥ ५.१२४.५० ॥
ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନ ଦେବତା, ଅସୁର, ମନୁଷ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଅଜେୟ। ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ମନ ଲଗାଅ ନାହିଁ।
5.124.51
दृश्यतां वा पुमान्कश्चित्समग्रे पार्थिवे बले ।
योऽर्जुनं समरे प्राप्य स्वस्तिमानाव्रजेद्गृहान् ॥ ५.१२४.५१ ॥
ସମଗ୍ର ରାଜସେନାରେ କ'ଣ କେହି ଏପରି ପୁରୁଷ ଦେଖାଯାଉଛି, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କରି ସୁସ୍ଥରେ ଘରକୁ ଫେରିପାରିବ?
5.124.52
किं ते जनक्षयेणेह कृतेन भरतर्षभ ।
यस्मिञ्चिते जितं ते स्यात्पुमानेकः स दृश्यतां ॥ ५.१२४.५२ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ଲୋକଙ୍କ କ୍ଷୟରେ ତୁମର କ'ଣ ଲାଭ? ଯେଉଁ ଏକ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଜିଣିଲେ ତୁମର ବିଜୟ ହେବ, ସେହି ଏକାକୀ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖ।
5.124.53
यः सदेवान्सगन्धर्वान्सयक्षासुरपन्नगान् ।
अजयत्खाण्डवप्रस्थे कस्तं युद्धेय मानवः ॥ ५.१२४.५३ ॥
ଖାଣ୍ଡବପ୍ରସ୍ଥରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ଅସୁର, ନାଗ ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିଣିଥିବା ତାଙ୍କ ସହ କେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିବ?
5.124.54
तथा विराटनगरे श्रूयते महदद्भुतम् ।
एकस्य च बहूनां च पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ५.१२४.५४ ॥
ସେହିପରି ବିରାଟନଗରରେ ଏକ ମହାନ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଶୁଣାଯାଏ। ଜଣେ ଏବଂ ଅନେକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେହି ଉଦାହରଣ ହିଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ।
5.124.55
युद्धे येन महादेवः साक्षात्सन्तोषितः शिवः ।
तमजेयमनाधृष्यं विजेतुं जिष्णुमच्युतम् ।
आशंससीह समरे वीरमर्जुनमूर्जितम् ॥ ५.१२४.५५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ମହାଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିବା, ଅଜେୟ, ଅନାଧୃଷ୍ୟ, ବିଜୟୀ, ଅଚ୍ୟୁତ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିବାକୁ ତୁମେ ଆଶା କରୁଛ, ସେଇ ବଳବାନ ବୀରଙ୍କୁ।
5.124.56
मद्द्वितीयं पुनः पार्थं कः प्रार्थयितुमर्हति ।
युद्धे प्रतीपमायान्तमपि साक्षात्पुरन्दरः ॥ ५.१२४.५६ ॥
ମୋ ସହିତ ଦ୍ୱିତୀୟ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ପୁଣି କିଏ ଯାଚିପାରିବ? ଯୁଦ୍ଧରେ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ସାକ୍ଷାତ୍ ପୁରନ୍ଦର ଇନ୍ଦ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ।
5.124.57
बाहुभ्यामुद्वहेद्भूमिं दहेत्क्रुद्ध इमाः प्रजाः ।
पातयेत्रिदिवाद्देवान्योऽर्जुनं समरे जयेत् ॥ ५.१२४.५७ ॥
ଯେ ନିଜ ବାହୁରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇପାରେ, କ୍ରୋଧରେ ଏଇ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଦାହ କରିପାରେ, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପକାଇପାରେ, ସେ ହିଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଜୟ କରିପାରିବ।
5.124.58
पश्य पुत्रांस्तथा भ्रातॄञ्ज्ञातीन्संबन्धिनस्तथा ।
त्वत्कृते न विनश्येयुरिमे भरतसत्तमाः ॥ ५.१२४.५८ ॥
ତୁମ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ, ଭାଇମାନଙ୍କୁ, ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କୁ, ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖ; ତୁମ ଯୋଗୁଁ ଏଇ ଭରତ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଯେପରି ବିନଷ୍ଟ ନ ହୁଅନ୍ତି।
5.124.59
अस्तु शेषं कौरवाणां मा पराभूदिदं कुलम् ।
कुलघ्न इति नोच्येथा नष्टकीर्तिर्नराधिप ॥ ५.१२४.५९ ॥
କୌରବମାନଙ୍କର ଶେଷ ରହୁ; ଏଇ କୁଳ ପରାଜିତ ନ ହେଉ। ହେ ନରାଧିପ, ତୁମକୁ 'କୁଳଘାତକ' କୁହାଯାଉ ନାହିଁ, ଓ ତୁମ କୀର୍ତ୍ତି ନଷ୍ଟ ନ ହେଉ।
5.124.60
त्वामेव स्थापयिष्यन्ति यौवराज्ये महारथाः ।
महाराज्येऽपि पितरं धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ॥ ५.१२४.६० ॥
ମହାରଥୀମାନେ ତୁମକୁ ହିଁ ଯୁବରାଜ ପଦରେ ସ୍ଥାପନ କରିବେ; ମହାରାଜ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଜାପତି ତୁମ ପିତା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବେ।
5.124.61
मा तात श्रियमायान्तीमवमंस्थाः समुद्यताम् ।
अर्धं प्रदाय पार्थेभ्यो महतीं श्रियमाप्नुहि ॥ ५.१२४.६१ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ତୁମ ଆଡ଼କୁ ଆସୁଥିବା ଏହି ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟକୁ ଅବମାନନା କରନି। ପୃଥାର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଅଧା ଦେଇ ମହାନ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କର।
5.124.62
पाण्डवैः संशमं कृत्वा कृत्वा च सुहृदां वचः ।
संप्रीयमाणो मित्रैश्च चिरं भद्राण्यवाप्स्यसि ॥ ५.१२४.६२ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ସନ୍ଧି କରି ଏବଂ ସୁହୃଦମାନଙ୍କ କଥା ମାନି, ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ତୁମେ ଦୀର୍ଘକାଳ ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।