ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 5.124
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.124.1
भगवन्नेवमेवैतद्यथा वदसि नारद ।
इच्छामि चाहमप्येवं न त्वीशो भगवन्नहम् ॥ ५.१२४.१ ॥
ಓ ಭಗವಂತ, ನೀವು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಇದೆ. ನಾನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ಆದರೆ ಓ ಭಗವಂತ, ನಾನು ಅದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥನಲ್ಲ.
5.124.2
एवमुक्त्वा ततः कृष्णमभ्यभाषत कौरवः ।
स्वर्ग्यं लोक्यं च मामात्थ धर्म्यं न्याय्यं च केशव ॥ ५.१२४.२ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆಗ ಕೌರವನು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಓ ಕೇಶವ, ನೀನು ನನಗೆ ಹೇಳುವುದು ಸ್ವರ್ಗಪ್ರದವೂ, ಲೋಕಹಿತಕರವೂ, ಧರ್ಮಯುಕ್ತವೂ, ನ್ಯಾಯಯುಕ್ತವೂ ಆಗಿದೆ."
5.124.3
न त्वहं स्ववशस्तात क्रियमाणं न मे प्रियम् ।
न मंस्यन्ते दुरात्मानः पुत्रा मम जनार्दन ॥ ५.१२४.३ ॥
ಆದರೆ ಓ ತಾತ, ನಾನು ಸ್ವತಂತ್ರನಲ್ಲ. ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯವಲ್ಲ; ಓ ಜನಾರ್ದನ, ನನ್ನ ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ.
5.124.4
अङ्ग दुर्योधनं कृष्ण मन्दं शास्त्रातिगं मम ।
अनुनेतुं महाबाहो यतस्व पुरुषोत्तम ॥ ५.१२४.४ ॥
ಓ ಕೃಷ್ಣ, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮೀರುವ ನನ್ನ ಮೂರ್ಖ ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ಒಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸು. ಓ ಮಹಾಬಾಹು, ಪುರುಷೋತ್ತಮ, ಯತ್ನಿಸು.
5.124.5
न श्रृणोति महाबाहो वचनं साधु भाषितम् ।
गान्धार्याश्च हृषीकेश विदुरस्य च धीमतः ।
अन्येषां चैव सुहृदां भीष्मादीनां हितैषिणाम् ॥ ५.१२४.५ ॥
ಓ ಮಹಾಬಾಹು, ಓ ಹೃಷೀಕೇಶ, ಗಾಂಧಾರಿಯ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ವಿದುರನ ಮತ್ತು ಭೀಷ್ಮಾದಿ ಹಿತೈಷಿ ಸ್ನೇಹಿತರ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
5.124.6
स त्वं पापमतिं क्रूरं पापचित्तमचेतनम् ।
अनुशाधि दुरात्मानं स्वयं दुर्योधनं नृपम् ॥ ५.१२४.६ ॥
ನೀನು ಆ ಪಾಪಬುದ್ಧಿ, ಕ್ರೂರ, ಪಾಪಚಿತ್ತ, ಅಚೇತನ ದುರಾತ್ಮನಾದ ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ನೀನೇ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸು.
5.124.7
सुहृत्कार्यं तु सुमहत्कृतं ते स्याञ्जनार्दन ॥ ५.१२४.७ ॥
ಜನಾರ್ದನ, ನಿನಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಹಿತೈಷಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯ ಇದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
5.124.8
ततोऽभ्यावृत्य वार्ष्णेयो दुर्योधनममर्षणम् ।
अब्रवीन्मधुरां वाचं सर्वधर्मार्थतत्त्ववित् ॥ ५.१२४.८ ॥
ಆಗ ಸರ್ವ ಧರ್ಮಾರ್ಥತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬಲ್ಲ ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ (ಕೃಷ್ಣ) ಕೋಪಿಷ್ಠ ದುರ್ಯೋಧನನತ್ತ ತಿರುಗಿ ಮಧುರ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
5.124.9
दुर्योधन निबोधेदं मद्वाक्यं कुरुसत्तम ।
शर्मार्थं ते विशेषेण सानुबन्धस्य भारत ॥ ५.१२४.९ ॥
ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠ ದುರ್ಯೋಧನ, ನನ್ನ ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು. ಭಾರತ, ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಬಂಧುಗಳ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಆಗಿದೆ.
5.124.10
महाप्रज्ञकुले जातः साध्वेतत्कर्तुमर्हसि ।
श्रुतवृत्तोपसंपन्नः सर्वैः समुदितो गुणैः ॥ ५.१२४.१० ॥
ನೀನು ಮಹಾ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು; ಇದನ್ನು ಮಾಡುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವೇ. ನೀನು ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದವನು, ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಸಂಪನ್ನನು.
5.124.11
दौष्कुलेया दुरात्मानो नृशंसा निरपत्रपाः ।
त एतदीदृशं कुर्युर्यथा त्वं तात मन्यसे ॥ ५.१२४.११ ॥
ನೀಚ ಕುಲದವರು, ದುಷ್ಟಚಿತ್ತರು, ಕ್ರೂರರು, ನಾಚಿಕೆಗೆಟ್ಟವರು ಮಾತ್ರ, ಮಗು, ನೀನು ಭಾವಿಸಿದಂತೆ ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.
5.124.12
धर्मार्थयुक्ता लोकेऽस्मिन्प्रवृत्तिर्लक्ष्यते सताम् ।
असतां विपरीता तु लक्ष्यते भरतर्षभ ।
विपरीता त्वियं वृत्तिरसकृल्लक्ष्यते त्वयि ॥ ५.१२४.१२ ॥
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜನರ ನಡತೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥದಿಂದ ಕೂಡಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಅಸಜ್ಜನರ ನಡತೆ ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಈ ನಡತೆ ಪದೇ ಪದೇ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.
5.124.13
अधर्मश्चानुबन्धोऽत्र घोरः प्राणहरो महान् ।
अनिष्टश्चानिमित्तश्च न च शक्यश्च भारत ॥ ५.१२४.१३ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಅಧರ್ಮದ ಫಲವು ಭೀಕರವೂ, ಪ್ರಾಣಹರವೂ, ಮಹತ್ತರವೂ ಆಗಿದೆ; ಅದು ಅನಿಷ್ಟವೂ, ಕಾರಣರಹಿತವೂ ಆಗಿದೆ; ಓ ಭಾರತ, ಅದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
5.124.14
तमनर्थं परिहरन्नात्मश्रेयः करिष्यसि ।
भ्रातॄणामथ भृत्यानां मित्राणां च परन्तप ॥ ५.१२४.१४ ॥
ಆ ಅನರ್ಥವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ ನೀನು ನಿನ್ನ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸುವೆ; ಓ ಪರಂತಪ, ಸಹೋದರರಿಗೆ, ಸೇವಕರಿಗೆ, ಮಿತ್ರರಿಗೂ ಸಹ.
5.124.15
अधर्म्यादयशस्याच्च कर्मणस्त्वं प्रमोक्ष्यसे ॥ ५.१२४.१५ ॥
ಅಧರ್ಮವೂ ಅಪಕೀರ್ತಿಯೂ ತರುವ ಕರ್ಮದಿಂದ ನೀನು ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವೆ.
5.124.16
प्राज्ञैः शूरैर्महोत्साहैरात्मवद्भिर्बहुश्रुतैः ।
सन्धत्स्व पुरुषव्याघ्र पाण्डवैर्भरतर्षभ।
तद्धितं च प्रियं चैव धृतराष्ट्रस्य धीमतः ॥ ५.१२४.१६ ॥
ಓ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರ, ಓ ಭರತರ್ಷಭ, ಪ್ರಾಜ್ಞರು, ಶೂರರು, ಮಹೋತ್ಸಾಹಿಗಳು, ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಗಳು, ಬಹುಶ್ರುತರಾದ ಪಾಂಡವರೊಡನೆ ಸಂಧಿ ಮಾಡಿಕೊ; ಅದೇ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗೆ ಹಿತವೂ ಪ್ರಿಯವೂ ಆಗಿದೆ.
5.124.17
पितामहस्य द्रोणस्य विदुरस्य महामतेः ।
कृपस्य सोमदत्तस्य बाह्लीकस्य च धीमतः ॥ ५.१२४.१७ ॥
ಪಿತಾಮಹರ, ದ್ರೋಣರ, ಮಹಾಮತಿ ವಿದುರರ, ಕೃಪರ, ಸೋಮದತ್ತರ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಬಾಹ್ಲೀಕರ (ಸಲಹೆಯೊಡನೆ).
5.124.18
अश्वत्थाम्नो विकर्णस्य सञ्जयस्य विविंशतेः ।
ज्ञातीनां चैव भूयिष्ठं मित्राणां च परन्तप ॥ ५.१२४.१८ ॥
ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ, ವಿಕರ್ಣ, ಸಂಜಯ, ವಿವಿಂಶತಿ (ಸಲಹೆಯೊಡನೆ), ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಂಧುಗಳು ಮತ್ತು ಮಿತ್ರರು; ಓ ಪರಂತಪ.
5.124.19
शमे शर्म भवेत्तात सर्वस्य जगतस्तथा ।
ह्रीमानसि कुले जातः श्रुतवानानृशंस्यवान् ।
तिष्ठ तात पितुः शास्त्रे मातुश्च भरतर्षभ ॥ ५.१२४.१९ ॥
ಶಾಂತಿಯಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ, ಲೋಕಕ್ಕೂ ಕ್ಷೇಮ ಉಂಟು, ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ. ನೀನು ಲಜ್ಜಾಶೀಲನು, ಉತ್ತಮ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನು, ವಿದ್ವಾಂಸನು, ದಯಾಳುವು. ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಉಪದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರು.
5.124.20
एतच्छ्रेयो हि मन्यन्ते पिता यच्छास्ति भारत ।
उक्तमापद्गतः पूर्वं पितुः स्मरसि शासनम् ॥ ५.१२४.२० ॥
ಭಾರತನೇ, ತಂದೆ ಏನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೋ ಅದೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರವೆಂದು ಜನರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದಾಗ ನೀನು ಮೊದಲು ಹೇಳಿದ್ದೆ; ತಂದೆಯ ಆ ಉಪದೇಶವನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟಿದ್ದೀಯಾ?
5.124.21
रोचते ते पितुस्तात पाण्डवैः सह सङ्गमः ।
सामात्यस्य कुरुश्रेष्ठ तत्तुभ्यां तात रोचताम् ॥ ५.१२४.२१ ॥
ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ನಿನಗೂ ತಂದೆಗೂ ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಧಾನ ಇಷ್ಟವಾಗಲಿ. ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ಸಂಧಾನ ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಲಿ.
5.124.22
श्रुत्वा यः सुहृदां शास्त्रं मर्त्यो न प्रतिपद्यते ।
विपाकान्ते दहत्येनं किंपाकमिव भक्षितम् ॥ ५.१२४.२२ ॥
ಸ್ನೇಹಿತರ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿಯೂ ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸದ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು, ಕಿಂಪಾಕ ಫಲವನ್ನು ತಿಂದವನಂತೆ ಕೊನೆಗೆ ಅದು ಸುಡುತ್ತದೆ.
5.124.23
यस्तु निःश्रेयसं वाक्यं मोहान्न प्रतिपद्यते ।
स दीर्घसूत्रो हीनार्थः पश्चात्तापेन युज्यते ॥ ५.१२४.२३ ॥
ಆದರೆ ಮೋಹದಿಂದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನ ಮಾತನ್ನು ಒಪ್ಪದವನು, ಕಾಲಹರಣ ಮಾಡುವವನಾಗಿ, ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ನಂತರ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ.
5.124.24
यस्तु न्निःश्रेयसं श्रुत्वा प्राक्तदेवाभिपद्यते ।
आत्मनो मतमुत्सृज्य स लोके सुखमेधते ॥ ५.१२४.२४ ॥
ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವವನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸುಖದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
5.124.25
योऽर्थकामस्य वचनं प्रातिकूल्यान्न मृष्यते ।
शृणोति प्रतिकूलानि द्विषतां वशमेति सः ॥ ५.१२४.२५ ॥
ಅರ್ಥಕಾಮವನ್ನು ಬಯಸುವವನ ಮಾತನ್ನು ವಿರೋಧದಿಂದ ಸಹಿಸದೆ, ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದುದನ್ನು ಕೇಳುವವನು ಶತ್ರುಗಳ ವಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.
5.124.26
सतां मतमतिक्रम्य योऽसतां वर्तते मते ।
शोचन्ते व्यसने तस्य सुहृदो नचिरादिव ॥ ५.१२४.२६ ॥
ಸಜ್ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮೀರಿ ದುರ್ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ನಡೆಯುವವನ ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ದುಃಖಿಸುತ್ತಾರೆ.
5.124.27
मुख्यानमात्यानुत्सृज्य यो निहीनान्निषेवते ।
स घोरामापदं प्राप्य नोत्तारमधिगच्छति ॥ ५.१२४.२७ ॥
ಪ್ರಮುಖ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಕೀಳರಿಮೆಯವರನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನು ಘೋರ ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ಅದರಿಂದ ಪಾರಾಗುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
5.124.28
योऽसत्सेवी वृथाचारो न श्रोता सुहृदां सताम् ।
परान्वृणीति स्वान्द्वेष्टि तं गौस्त्यजति भारत ॥ ५.१२४.२८ ॥
ದುರ್ಜನರನ್ನು ಸೇವಿಸಿ, ವ್ಯರ್ಥ ನಡತೆಯುಳ್ಳವನಾಗಿ, ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನೂ ಸಜ್ಜನರನ್ನೂ ಕೇಳದೆ, ಪರರನ್ನು ಆರಿಸಿ ತನ್ನವರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವನನ್ನು, ಓ ಭಾರತ, ಭೂಮಿ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತದೆ.
5.124.29
तत्वं विरुद्धा तैर्वीरैस्येतत्राणमिच्छसि ।
अशिष्टेभ्योऽसमर्थेभ्यो मूढेभ्यो भरतर्षभ ॥ ५.१२४.२९ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಆ ವೀರರಿಗೆ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ. ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅಶಿಷ್ಟರಿಂದ, ಅಸಮರ್ಥರಿಂದ, ಮೂಢರಿಂದ ನೀನು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತೀಯೆ.
5.124.30
को हि शक्रसमाञ्ज्ञातीनतिक्रम्य महारथान् ।
अन्येभ्यस्त्राणमाशंसेत्त्वदन्यो भुवि मानवः ॥ ५.१२४.३० ॥
ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನರಾದ ಬಂಧುಗಳನ್ನು, ಮಹಾರಥರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮನುಷ್ಯ ಬೇರೆಯವರಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ?
5.124.31
जन्मप्रभृति कौन्तेया नित्यं विनिकृतास्त्वया ।
न च ते जातु कुप्यन्ति धर्मात्मानो हि पाण्डवाः ॥ ५.१२४.३१ ॥
ಹುಟ್ಟಿದಂದಿನಿಂದಲೂ ಕೌಂತೇಯರು ನಿನ್ನಿಂದ ಸದಾ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೂ ಧರ್ಮಾತ್ಮರಾದ ಪಾಂಡವರು ಎಂದಿಗೂ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.
5.124.32
मिथ्योपचरितास्तात जन्मप्रभृति बान्धवाः ।
त्वयि सम्यङ्भहाबाहो प्रतिपन्ना यशस्विनः ॥ ५.१२४.३२ ॥
ಅಯ್ಯಾ, ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಹುಟ್ಟಿದಂದಿನಿಂದಲೂ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಸುಳ್ಳು ವರ್ತನೆಯಿಂದ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ; ಆದರೂ ಯಶಸ್ವಿಗಳು ನಿನ್ನೊಡನೆ ಸರಿಯಾಗಿಯೇ ನಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
5.124.33
त्वयाऽपि प्रतिपत्तव्यं तथैव भरतर्षभ ।
स्वेषु बन्धुषु मुख्येषु मा मन्युवशमन्वगाः ॥ ५.१२४.३३ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೀನೂ ಹಾಗೆಯೇ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ನಿನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಬಂಧುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಪದ ವಶನಾಗಬೇಡ.
5.124.34
त्रिवर्गयुक्तः प्राज्ञानामारम्भो भरतर्षभ ।
धर्मार्थावनुरुद्ध्यन्ते त्रिवर्गासंभवे नराः ॥ ५.१२४.३४ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಕಾರ್ಯಾರಂಭವು ತ್ರಿವರ್ಗದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ; ತ್ರಿವರ್ಗ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಾಗ ಮನುಷ್ಯರು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.
5.124.35
पृथक्व विनिविष्टानां धर्मं धीरोऽनुरुध्यते ।
मध्यमोऽर्थं कलिं बालः काममेवानुरुद्ध्यते ॥ ५.१२४.३५ ॥
ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ತೊಡಗಿರುವವರಲ್ಲಿ ಧೀರನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮಧ್ಯಮನು ಅರ್ಥವನ್ನು; ಮೂಢನು ಕಲಹವನ್ನು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಕಾಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ.
5.124.36
इन्द्रियैः प्राकृतो लोभाद्धर्मं विप्रजहाति यः ।
कामार्थावनुपायेन लिप्समानो विनश्यति ॥ ५.१२४.३६ ॥
ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ವಶನಾದ ಸಾಮಾನ್ಯನು ಲೋಭದಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅನುಚಿತ ಉಪಾಯದಿಂದ ಕಾಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.
5.124.37
कामार्थौ लिप्समानस्तु धर्ममेवादितश्चरेत् ।
न हि धर्मादपैत्यर्थः कामो वाऽपि कदाचन ॥ ५.१२४.३७ ॥
ಕಾಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುವವನು ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಧರ್ಮದಿಂದ ಅರ್ಥವಾಗಲಿ ಕಾಮವಾಗಲಿ ಎಂದಿಗೂ ದೂರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
5.124.38
उपायं धर्ममेवाहुस्त्रिवर्गस्य विशांपते ।
लिप्समानो हि तेनाशु कक्षेऽग्निरिव वर्धते ॥ ५.१२४.३८ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ತ್ರಿವರ್ಗಕ್ಕೆ ಉಪಾಯ ಧರ್ಮವೇ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದರಿಂದ ಬಯಸುವವನು ಬೇಗನೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ, ಒಣ ಹುಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ.
5.124.39
स त्वं तातानुपायेन लिप्ससे भरतर्षभ ।
आधिराज्यं महद्दीप्तं प्रथितं सर्वराजसु ॥ ५.१२४.३९ ॥
ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಆ ಅನುಚಿತ ಮಾರ್ಗದಿಂದ, ಪ್ರಿಯನೇ, ಎಲ್ಲ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮಹಾ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನೀನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.
5.124.40
आत्मानं तक्षति ह्येष वनं परशुना यथा ।
यः सम्यग्वर्तमानेषु मिथ्या राजन्प्रवर्तते ।
न तस्य हि मतिं छिन्द्याद्यस्य नेच्छेत्पराभवम् ॥ ५.१२४.४० ॥
ಕೊಡಲಿಯಿಂದ ಕಾಡನ್ನು ಕಡಿದಂತೆ, ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುವವರ ನಡುವೆ ಸುಳ್ಳಾಗಿ ನಡೆಯುವವನು ತನ್ನನ್ನೇ ಕಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಓ ರಾಜನೇ. ಯಾರ ಸೋಲನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅವನ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಬಾರದು.
5.124.41
अविच्छिन्नमतेरस्य कल्याणे धीयते मतिः ।
आत्मवान्नावमन्येत त्रिषु लोकेषु भारत ॥ ५.१२४.४१ ॥
ಅಖಂಡ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನ ಮನಸ್ಸು ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ. ಓ ಭಾರತ, ಆತ್ಮವಂತನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಯಾರನ್ನೂ ಅವಮಾನಿಸಬಾರದು.
5.124.42
अप्यन्यं प्राकृतं कञ्चित्किमु तान्पाण्डवर्षभान् ।
अमर्षवशमापन्नो न किंचिद्बुद्व्यते जनः ॥ ५.१२४.४२ ॥
ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನೊಬ್ಬನನ್ನು ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯಿಲ್ಲದ ಕೋಪ ಆವರಿಸಿದರೂ, ಆ ಪಾಂಡವಶ್ರೇಷ್ಠರ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಹೇಳಬೇಕು! ಕೋಪದ ವಶನಾದ ಮನುಷ್ಯ ಏನನ್ನೂ ಅರಿಯನು.
5.124.43
छिद्यते ह्याततं सर्वं प्रमाणं पश्य भारत ।
श्रेयस्ते दुर्जनात्तात पाण्डवैः सह सङ्गतम् ॥ ५.१२४.४३ ॥
ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ತುಂಡಾಗುತ್ತಿದೆ; ಭಾರತ, ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನೋಡು. ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ದುರ್ಜನರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಪಾಂಡವರೊಡನೆ ಸೇರುವುದೇ ನಿನಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ.
5.124.44
तैर्हि संप्रीपमाणस्त्वं सर्वान्कामानवाप्स्यसि ।
पाण्डवैर्निर्मितां भूमिं भुञ्जानो राजसत्तम ॥ ५.१२४.४४ ॥
ಏಕೆಂದರೆ ಅವರಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ಪಾಂಡವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ, ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೀನು ಎಲ್ಲ ಆಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.
5.124.45
पाण्डवान्पृष्ठतः कृत्वा त्राणमाशससऽन्वतः ।
दुःशासने दुर्विषहे कर्णे चापि ससौबले ॥ ५.१२४.४५ ॥
ಪಾಂಡವರನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿ, ಬೇರೆಯವರಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವೆ — ದುಃಶಾಸನನ, ದುರ್ವಿಷಹನ, ಕರ್ಣನ ಮತ್ತು ಸೌಬಲನೊಡನೆ ಸೇರಿದವರ ಮೇಲೆ.
5.124.46
एतेष्वैश्वर्यमाधाय भूतिमिच्छसि भारत ।
न चैते तव पर्याप्ता ज्ञाने धर्मार्थयोस्तथा ॥ ५.१२४.४६ ॥
ಇವರ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯಭಾರವನ್ನು ಇರಿಸಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀ, ಭಾರತ. ಆದರೆ ಇವರು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
5.124.47
विक्रमे चाप्यपर्याप्तः पाण्डवान्प्रति भारत ।
न हीमे सर्वराजानः पर्याप्ताः सहितास्त्वया ॥ ५.१२४.४७ ॥
ಪಾಂಡವರ ಎದುರು ಪರಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೂ ನೀನು ಸಾಕಾಗದವನು, ಭಾರತ. ನಿನ್ನೊಡನೆ ಸೇರಿದ ಈ ಎಲ್ಲ ರಾಜರೂ ಸಾಕಾಗರು.
5.124.48
क्रुद्धस्य भीमसेनस्य प्रेक्षितुं मुखमाहवे ।
इदं सनिहितं तात समग्रं पार्थिवं बलम् ॥ ५.१२४.४८ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡ ಭೀಮಸೇನನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಲು, ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ಈ ಸಮಸ್ತ ರಾಜಸೇನೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದೆ.
5.124.49
अयं भीष्मस्तथा द्रोणः कर्णश्चायं तथा कृपः ।
भूरिश्रवाः सौमदत्तिरश्वत्थामा जयद्रथः ॥ ५.१२४.४९ ॥
ಇಗೋ ಭೀಷ್ಮ, ಇಗೋ ದ್ರೋಣ, ಇಗೋ ಕರ್ಣ, ಇಗೋ ಕೃಪ. ಭೂರಿಶ್ರವಸ್, ಸೋಮದತ್ತನ ಮಗ, ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ, ಜಯದ್ರಥ (ಇವರೂ ಇಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ).
5.124.50
अशक्ताः सर्व एवैते प्रतियोद्धुं धनञ्जयम् ।
अजेयो ह्यर्जुनः सङ्ख्ये सर्वैरपि सुरासुरैः ।
मानुषैरपि गन्धर्वैर्मा युद्धे चेत आधिथाः ॥ ५.१२४.५० ॥
ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಧನಂಜಯನನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಅಶಕ್ತರು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ಮನುಷ್ಯರು, ಗಂಧರ್ವರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಜೇಯನು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಇಡಬೇಡ.
5.124.51
दृश्यतां वा पुमान्कश्चित्समग्रे पार्थिवे बले ।
योऽर्जुनं समरे प्राप्य स्वस्तिमानाव्रजेद्गृहान् ॥ ५.१२४.५१ ॥
ಸಮಸ್ತ ರಾಜಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಕ್ಷೇಮದಿಂದ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಬಲ್ಲ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನಾದರೂ ಕಾಣುತ್ತಾನೆಯೇ?
5.124.52
किं ते जनक्षयेणेह कृतेन भरतर्षभ ।
यस्मिञ्चिते जितं ते स्यात्पुमानेकः स दृश्यतां ॥ ५.१२४.५२ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇಲ್ಲಿ ಜನರ ನಾಶದಿಂದ ನಿನಗೇನು ಲಾಭ? ಯಾವ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನನ್ನು ಗೆದ್ದರೆ ನಿನಗೆ ಜಯವಾಗುವುದೋ, ಆ ಒಬ್ಬನನ್ನೇ ನೋಡು.
5.124.53
यः सदेवान्सगन्धर्वान्सयक्षासुरपन्नगान् ।
अजयत्खाण्डवप्रस्थे कस्तं युद्धेय मानवः ॥ ५.१२४.५३ ॥
ಖಾಂಡವಪ್ರಸ್ಥದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ಅಸುರರು, ನಾಗರು ಸಹಿತ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಗೆದ್ದವನನ್ನು ಯಾವ ಮನುಷ್ಯ ಎದುರಿಸುವನು?
5.124.54
तथा विराटनगरे श्रूयते महदद्भुतम् ।
एकस्य च बहूनां च पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ५.१२४.५४ ॥
ಅದೇ ರೀತಿ ವಿರಾಟನಗರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಅದ್ಭುತ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬನ ಮತ್ತು ಅನೇಕರ ನಡುವಿನ ಆ ಉದಾಹರಣೆಯೇ ಸಾಕು.
5.124.55
युद्धे येन महादेवः साक्षात्सन्तोषितः शिवः ।
तमजेयमनाधृष्यं विजेतुं जिष्णुमच्युतम् ।
आशंससीह समरे वीरमर्जुनमूर्जितम् ॥ ५.१२४.५५ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಮಹಾದೇವ ಶಿವನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದ, ಅಜೇಯನೂ ಅನಾಧೃಷ್ಯನೂ ಜಿಷ್ಣುವೂ ಅಚ್ಯುತನೂ ಆದ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲಲು ನೀನು ಆಶಿಸುತ್ತೀಯೆ, ಆ ಬಲಶಾಲಿ ವೀರನನ್ನು.
5.124.56
मद्द्वितीयं पुनः पार्थं कः प्रार्थयितुमर्हति ।
युद्धे प्रतीपमायान्तमपि साक्षात्पुरन्दरः ॥ ५.१२४.५६ ॥
ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಎರಡನೆಯವನಾದ ಪಾರ್ಥನನ್ನು ಯಾರು ಬೇಡಬಲ್ಲರು? ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗಿ ಬಂದರೂ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪುರಂದರ ಇಂದ್ರನೇ ಆಗಿದ್ದರೂ.
5.124.57
बाहुभ्यामुद्वहेद्भूमिं दहेत्क्रुद्ध इमाः प्रजाः ।
पातयेत्रिदिवाद्देवान्योऽर्जुनं समरे जयेत् ॥ ५.१२४.५७ ॥
ತನ್ನ ಬಾಹುಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎತ್ತಬಲ್ಲವನು, ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಈ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸುಡಬಲ್ಲವನು, ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕೆಡವಬಲ್ಲವನು, ಅವನೇ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಲ್ಲವನು.
5.124.58
पश्य पुत्रांस्तथा भ्रातॄञ्ज्ञातीन्संबन्धिनस्तथा ।
त्वत्कृते न विनश्येयुरिमे भरतसत्तमाः ॥ ५.१२४.५८ ॥
ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರನ್ನು, ಸಹೋದರರನ್ನು, ಜ್ಞಾತಿಗಳನ್ನು, ಸಂಬಂಧಿಗಳನ್ನು ನೋಡು; ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಭರತ ವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ನಾಶವಾಗದಿರಲಿ.
5.124.59
अस्तु शेषं कौरवाणां मा पराभूदिदं कुलम् ।
कुलघ्न इति नोच्येथा नष्टकीर्तिर्नराधिप ॥ ५.१२४.५९ ॥
ಕೌರವರ ಉಳಿದವರು ಇರಲಿ; ಈ ಕುಲ ಸೋಲದಿರಲಿ. ಓ ನರಾಧಿಪನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು 'ಕುಲಘಾತಕ' ಎಂದು ಕರೆಯಬೇಡ, ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿ ನಾಶವಾಗದಿರಲಿ.
5.124.60
त्वामेव स्थापयिष्यन्ति यौवराज्ये महारथाः ।
महाराज्येऽपि पितरं धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ॥ ५.१२४.६० ॥
ಮಹಾರಥರು ನಿನ್ನನ್ನೇ ಯುವರಾಜ ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವರು; ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಧಿಪತಿಯಾದ ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸುವರು.
5.124.61
मा तात श्रियमायान्तीमवमंस्थाः समुद्यताम् ।
अर्धं प्रदाय पार्थेभ्यो महतीं श्रियमाप्नुहि ॥ ५.१२४.६१ ॥
ಮಗನೇ, ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಬೇಡ. ಪೃಥೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅರ್ಧವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಮಹಾ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆ.
5.124.62
पाण्डवैः संशमं कृत्वा कृत्वा च सुहृदां वचः ।
संप्रीयमाणो मित्रैश्च चिरं भद्राण्यवाप्स्यसि ॥ ५.१२४.६२ ॥
ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಧಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಹಿತೈಷಿಗಳ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಿತ್ರರಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ನೀನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಶುಭವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.