महाभारत · अध्याय 5.127
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.127.1
श्रुत्वा दुर्योधनो वाक्यमप्रियं कुरुसंसदि ।
प्रत्युवाच महाबाहुं वासुदेवं यशस्विनम् ॥ ५.१२७.१ ॥
कुरुसभेत ते अप्रिय वचन ऐकून दुर्योधनाने महाबाहू यशस्वी वासुदेवाला प्रत्युत्तर दिले.
5.127.2
प्रसमीक्ष्य भवानेतद्वक्तुमर्हति केशव ।
मामेव हि विशेषेण विभाष्य परिगर्हसे ॥ ५.१२७.२ ॥
हे केशवा, नीट विचार करून आपण हे बोलायला हवे होते; विशेषतः मलाच आपण निंदत आहात.
5.127.3
भक्तिवादेन पार्थानामकस्मान्मधुसूदन ।
भवान्गर्हयति नित्यं किं समीक्ष्य बलाबलम् ॥ ५.१२७.३ ॥
हे मधुसूदन, पार्थांवरील भक्तीच्या निमित्ताने आपण विनाकारण सदैव माझी निंदा का करता? बलाबलाचा विचार करूनच का?
5.127.4
भवान्क्षत्ता च राजा वाऽप्याचार्यो वा पितामहः ।
मामेव परिगर्हन्ते नान्यं कंचन पाण्डवम् ॥ ५.१२७.४ ॥
आपण, क्षत्ता, राजा, आचार्य किंवा पितामह — सर्वजण केवळ माझीच निंदा करता, इतर कोणत्याही पांडवाची नाही.
5.127.5
न चाहं लक्षये कंचिद्व्यभिचारमिहात्मनः ।
अथ सर्वे भवन्तो मां विद्विषन्ति सराजकाः ॥ ५.१२७.५ ॥
माझ्यात कोणताही दोष मला दिसत नाही; तरीही आपण सर्व राजांसह माझा द्वेष करता.
5.127.6
न चाहं कंचिदत्यर्थमपराधमरिन्दम ।
विचिन्तयन्प्रपश्यामि सुसूक्ष्ममपि केशव ॥ ५.१२७.६ ॥
हे अरिंदमा, केशवा, माझ्या अतिसूक्ष्म अपराधाचाही विचार करून पाहिला तरी मला कोणताही मोठा अपराध दिसत नाही.
5.127.7
प्रियाभ्युपगते द्यूते पाण्डवा मधूसूदन ।
जिताः शकुनिना राज्यं तत्र किं मम दुष्कृतम् ॥ ५.१२७.७ ॥
हे मधुसूदना, प्रिय द्यूत स्वीकारले गेले तेव्हा शकुनीने पांडवांना राज्यात जिंकले. त्यात माझे दुष्कृत काय?
5.127.8
यत्पुनर्द्रविणं किंचित्तत्राजीयन्त पाण्डवाः ।
तेभ्य एवाभ्यनुज्ञातं तत्तद मधुसूदन ॥ ५.१२७.८ ॥
हे मधुसूदना, तेथे पांडवांनी पुन्हा जिंकलेले जे काही द्रव्य होते, ते त्यांनाच परत देण्याची अनुमती दिली गेली.
5.127.9
अपराधो न चास्माकं यत्ते ह्यक्षैः पराजिताः ।
अजेया जयतां श्रेष्ठ पार्थाः प्रव्राजिता वनम् ॥ ५.१२७.९ ॥
ते फाशांनी पराभूत झाले यात आमचा अपराध नाही. हे जेत्यांमध्ये श्रेष्ठा, अजेय पार्थ वनात निर्वासित केले गेले.
5.127.10
केन वाऽप्यपवादेन विरुद्ध्यन्त्यरिभिः सह ।
अशक्ताः पाण्डवाः कृष्ण प्रहृष्टाः प्रत्यमित्रवत् ॥ ५.१२७.१० ॥
कोणत्या निंदेने ते शत्रूंशी विरोध करतात? हे कृष्णा, दुर्बल पांडव आनंदाने शत्रूंप्रमाणे वागतात.
5.127.11
किमस्माभिः कृतं तेषां कस्मिन्वा पुनरागसि ।
धार्तराष्ट्राञ्जिघांसन्ति पाण्डवाः सृञ्जयैः सह ॥ ५.१२७.११ ॥
आम्ही त्यांचे काय केले, किंवा कोणत्या अपराधात? पांडव सृंजयांसह धृतराष्ट्राच्या पुत्रांना मारण्याची इच्छा का करतात?
5.127.12
न चापि वयमुग्रेण कर्मणा वचनेन वा ।
प्रभ्रष्टाः प्रणमामेह भयादपि शतक्रतुम् ॥ ५.१२७.१२ ॥
आम्ही उग्र कर्माने किंवा शब्दाने पतित झालो नाही; येथे भयाने सुद्धा आम्ही शतक्रतूला (इंद्राला) नमस्कार करतो.
5.127.13
न च तं कृष्ण पश्यामि क्षत्रधर्ममनुष्ठितम् ।
उत्सहेत युधा जेतुं यो नः शत्रुनिबर्हण ॥ ५.१२७.१३ ॥
हे कृष्ण, क्षत्रधर्माचे पालन करणारा आणि युद्धात आम्हांला जिंकण्याचे धाडस करील असा कोणी मला दिसत नाही, हे शत्रुनिबर्हण.
5.127.14
न हि भीष्मकृपद्रोणाः सकर्णा मधुसूदन ।
देवैरपि युधा जेतुं शक्याः किमुत पाण्डवैः ॥ ५.१२७.१४ ॥
हे मधुसूदन, भीष्म, कृप, द्रोण आणि कर्ण यांना देवसुद्धा युद्धात जिंकू शकत नाहीत, मग पांडवांची काय कथा.
5.127.15
स्वधर्ममनुपश्यन्तो यदि माधव संयुगे ।
अस्त्रेण निधनं काले प्राप्स्यामः स्वर्ग्यमेव तत् ॥ ५.१२७.१५ ॥
हे माधवा, आपला स्वधर्म पाहून युद्धात शस्त्राने योग्य वेळी मृत्यू आला, तर तो स्वर्गप्राप्ती देणारा ठरेल.
5.127.16
मुख्यश्चैवैष नो धर्मः क्षत्रियाणां जनार्दन ।
यच्छयीमहि सङ्ग्रामे शरतल्पगता वयम् ॥ ५.१२७.१६ ॥
हे जनार्दना, हाच आमचा क्षत्रियांचा मुख्य धर्म आहे, की युद्धात बाणांच्या शय्येवर आम्ही निजावे.
5.127.17
ते वयं वीरशयनं प्राप्स्यामो यदि संयुगे ।
अप्रणम्यैव शत्रूणां न नस्तप्स्यन्ति माधव ॥ ५.१२७.१७ ॥
हे माधवा, युद्धात वीरशय्या आम्हांला मिळाली, शत्रूंना नमस्कार न करता, तर ते आम्हांला त्रास देणार नाहीत.
5.127.18
कश्च जातु कुले जातः क्षत्रधर्मेण वर्तयन् ।
भयाद्वृत्तिं समीक्ष्यैवं प्रणमेदिह कर्हिचित् ॥ ५.१२७.१८ ॥
क्षत्रियकुलात जन्मलेला, क्षत्रधर्माने जगणारा, भीतीने उपजीविका पाहून येथे कोण कधी वाकून नमस्कार करील?
5.127.19
उद्यच्छेदेव न नमेदुद्यमो ह्येव पौरुषम् ।
अप्यपर्वणि भज्येत न नमेदिह कर्हिचित् ॥ ५.१२७.१९ ॥
माणसाने उभे राहावे, नमू नये; उद्यमच पौरुष आहे. संकटकाळी मोडले तरी येथे कधीही नमू नये.
5.127.20
इति मातङ्गवचनं परिप्सन्ति हितेप्सवः ।
धर्माय चैव प्रणमेद्ब्राह्मणेभ्यश्च मद्विधः ॥ ५.१२७.२० ॥
असे हितेच्छू लोक मातंगाचे वचन जपतात. माझ्यासारख्याने धर्मासाठी आणि ब्राह्मणांपुढेच नमावे.
5.127.21
अचिन्तयन्कंचिदन्यं यावज्जीवं तथा चरेत् ।
एष धर्मः क्षत्रियाणां मतमेतच्च मे सदा ॥ ५.१२७.२१ ॥
इतर कोणाचाही विचार न करता, आयुष्यभर असेच वागावे. हाच क्षत्रियांचा धर्म आहे; हेच माझे मतही नेहमी आहे.
5.127.22
राज्यांशश्चाभ्यनुज्ञातो यो मे पित्रा पुराऽभवत् ।
न स लभ्यः पुनर्जातु मयि जीवति केशव ॥ ५.१२७.२२ ॥
पूर्वी माझ्या वडिलांनी मला दिलेला राज्याचा वाटा, मी जिवंत असेपर्यंत, हे केशवा, पुन्हा कधीही मिळणार नाही.
5.127.23
यावच्च राजा ध्रियते धृतराष्ट्रो जनार्दन ।
न्यस्तशस्त्रा वयं ते वाऽप्युपजीवाम माधव ।
अप्रदेयं पुरा दत्तं राज्यं परवतो मम ॥ ५.१२७.२३ ॥
राजा धृतराष्ट्र जिवंत असेपर्यंत, हे जनार्दना, शस्त्रे खाली ठेवून आम्ही तुझ्यावरच उपजीविका करू, हे माधवा. पूर्वी दुसऱ्याने दिलेले, न देण्याजोगे राज्य माझे आहे.
5.127.24
अज्ञानाद्वा भयाद्वाऽपि मयि बाले जनार्दन ।
न तदद्य पुनर्लभ्यं पाण्डवैर्वृष्णिनन्दन ॥ ५.१२७.२४ ॥
अज्ञानाने किंवा भीतीने माझ्यासाठी दिलेले, हे जनार्दना, ते आज पांडवांना पुन्हा मिळणार नाही, हे वृष्णिनंदना.
5.127.25
ध्रियमाणे महाबाहौ मयि संप्रति केशव ।
यावद्धि तीक्ष्णया सूच्या विद्ध्येदग्रेण केशव ।
तावदप्यपरित्याज्यं भूमेर्नः पाण्डवान्प्रति ॥ ५.१२७.२५ ॥
हे केशवा, मी जिवंत असेपर्यंत पांडवांसाठी आमच्या भूमीचा तीक्ष्ण सुईच्या टोकाएवढाही भाग सोडता येणार नाही.