મહાભારત · અધ્યાય 5.128
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.128.1
ततः प्रहस्य दाशार्हः क्रोधपर्याकुलेक्षणः ।
दुर्योधनमिदं वाक्यमब्रवीत्कुरुसंसदि ॥ ५.१२८.१ ॥
ત્યારે દાશાર્હ (કૃષ્ણ) હસીને, ક્રોધથી વ્યાકુળ નેત્રો સાથે, કુરુસભામાં દુર્યોધનને આ વચન બોલ્યા.
5.128.2
लप्स्यसे वीरशयनं काममेतदवाप्स्यसि ।
स्थिरो भव सहामात्यो विमर्दो भविता महान् ॥ ५.१२८.२ ॥
તું વીરશયન પામીશ; ઇચ્છા મુજબ આ તને પ્રાપ્ત થશે. અમાત્યો સહિત સ્થિર રહે; મહાન વિનાશ થશે.
5.128.3
यच्चैतन्मन्यसे मूढ न मे कश्चिद्व्यतिक्रमः ।
पाण्डवेष्विति तत्सर्वं निबोध त्वं नराधिप ॥ ५.१२८.३ ॥
હે મૂર્ખ, પાંડવો પ્રત્યે મારો કોઈ અપરાધ નથી એમ તું માને છે — હે નરાધિપ, તે સર્વ તું સમજી લે.
5.128.4
श्रियां संतप्यमानेन पाण्डवानां महात्मनाम् ।
त्वया दुर्मन्त्रितं द्यूतं सौबलेन च भारत ॥ ५.१२८.४ ॥
હે ભારત, મહાત્મા પાંડવોની સંપત્તિથી સંતપ્ત થઈને તેં અને સૌબલ (શકુનિ)એ દ્યૂતને કુમંત્રણાથી ઘડ્યું.
5.128.5
कथं च ज्ञातयस्तात श्रेयांसः साधुसंमताः ।
तथाऽन्याय्यमुपस्थातुं जिह्मेनाजिह्मचारिणः ॥ ५.१२८.५ ॥
હે તાત, સજ્જનોએ માનેલા શ્રેષ્ઠ સ્વજનો અન્યાયમાં કેવી રીતે પ્રવૃત્ત થાય? તેઓ સીધા માર્ગે ચાલનારા છે; તું વાંકા માર્ગે ચાલનારો છે.
5.128.6
अक्षद्यूतं महाप्रज्ञ सतां मतिविनाशनम् ।
असतां तत्र जायन्ते भेदाश्च व्यसनानि च ॥ ५.१२८.६ ॥
હે મહાપ્રાજ્ઞ, દ્યૂત સજ્જનોની બુદ્ધિનો નાશ કરે છે. દુષ્ટોમાં જ તેમાંથી ભેદ અને વ્યસનો જન્મે છે.
5.128.7
तदिदं व्यसनं घोरं त्वया द्यूतमुखं कृतम् ।
असमीक्ष्य सदाचारान्सार्धं पापानुबन्धनैः ॥ ५.१२८.७ ॥
તેં જુગારને મૂળ બનાવીને આ ભયંકર વ્યસન ઊભું કર્યું; સજ્જનોના સદાચારનો વિચાર કર્યા વિના, પાપીઓ સાથે મળીને.
5.128.8
कश्चान्यो भ्रातृभार्यां वै विप्रकर्तृं तथार्हति ।
आनीय च सभां व्यक्तं यथोक्ता द्रौपदी त्वया ॥ ५.१२८.८ ॥
ભાઈની પત્નીનું આવું અપમાન કરવાને બીજો કોણ યોગ્ય હોય? સભામાં લાવીને, કહ્યા પ્રમાણે, તેં દ્રૌપદીનું અપમાન કર્યું.
5.128.9
कुलीना शीलसंपन्ना प्राणेभ्योऽपि गरीयसी ।
महिषी पाण्डुपुत्राणां तथा विनिकृता त्वया ॥ ५.१२८.९ ॥
ઉચ્ચ કુળની, શીલસંપન્ન, પ્રાણથી પણ વધુ પ્રિય, પાંડુપુત્રોની પટરાણીનું તેં આ રીતે અપમાન કર્યું.
5.128.10
जानन्ति कुरवः सर्वे यथोक्ताः कुरुसंसदि ।
दुःशासनेन कौन्तेयाः प्रव्रजन्तः परन्तपाः ॥ ५.१२८.१० ॥
કુરુસભામાં કહ્યા પ્રમાણે બધા કુરુઓ જાણે છે; દુઃશાસનને કારણે શત્રુઓને તપાવનારા કૌન્તેયો ચાલ્યા ગયા.
5.128.11
सम्यग्वृत्तेष्वलुब्धेषु सततं धर्मचारिषु ।
स्वेषु बन्धुषु कः साधुश्चरेदेवमसांप्रतम् ॥ ५.१२८.११ ॥
જેઓ સદા સદાચારી, લોભરહિત અને ધર્મપાલક છે, એવા પોતાના બંધુઓ સાથે કયો સજ્જન આવું અયોગ્ય આચરણ કરે?
5.128.12
नृशंसानामनार्याणां तथा परुषभाषणम् ।
कर्णदुःशासनाभ्यां च त्वया च बहुशः कृतम् ॥ ५.१२८.१२ ॥
ક્રૂર અને અનાર્ય લોકો જેવી કઠોર વાણી — કર્ણ અને દુઃશાસન દ્વારા, અને તારા દ્વારા પણ ઘણી વાર કહેવાઈ.
5.128.13
सह मात्रा प्रदग्धुं तान्बालकान्वारणावते ।
आस्थितः परमो यत्नो न समृद्धश्च तत्तव ॥ ५.१२८.१३ ॥
માતા સાથે તે બાળકોને વારણાવતમાં બાળી નાખવા તેં પરમ પ્રયત્ન કર્યો, પણ તારો તે પ્રયત્ન સફળ ન થયો.
5.128.14
ऊषुश्च सुचिरं कालं प्रच्छन्नाः पाण्डवास्तदा ।
मात्रा सहैकचक्रायां ब्राह्मणस्य निवेशने ॥ ५.१२८.१४ ॥
ત્યારે પાંડવો છુપાઈને માતા સાથે એકચક્રા નગરીમાં એક બ્રાહ્મણના ઘરમાં લાંબો સમય રહ્યા.
5.128.15
विषेण सर्पबन्धैश्च यतिताः पाण्डवास्त्वया ।
सर्वोपायैर्विनाशाय न समृद्धं च तत्तव ॥ ५.१२८.१५ ॥
ઝેર અને સર્પબંધનોથી પાંડવોના વિનાશ માટે તેં બધા ઉપાય અજમાવ્યા, પણ તારો તે પ્રયત્ન સફળ ન થયો.
5.128.16
एवंबुद्धिः पाण्डवेषु मिथ्यावृत्तिः सदा भवान् ।
कथं ते नापराधोऽस्ति पाण्डवेषु महात्मसु ॥ ५.१२८.१६ ॥
પાંડવો પ્રત્યે આવી બુદ્ધિ અને સદા મિથ્યા આચરણ ધરાવતા તું, મહાત્મા પાંડવો પ્રત્યે કેવી રીતે અપરાધી નથી?
5.128.17
एवंवृत्तः कथं राज्ये स्थातुमर्हसि पापकृत् ।
स राज्याच्च सुखाच्चैव हास्यसे कुलपांसन ॥ ५.१२८.१७ ॥
આવા આચરણવાળો પાપી તું રાજ્યમાં રહેવા કેવી રીતે યોગ્ય છે? હે કુળકલંક, તું રાજ્ય અને સુખ બંનેથી વંચિત થઈશ.
5.128.18
यच्चैभ्यो याचमानेभ्यः पित्र्यमंशं न दित्सति ।
तच्च पाप प्रदाताऽसि भ्रष्टैश्वर्यो निपातितः ॥ ५.१२८.१८ ॥
પિતૃભાગ માગનારાઓને તું જે આપવા નથી ઇચ્છતો, તે હે પાપી, તું જ આપનાર થઈશ; ઐશ્વર્ય ભ્રષ્ટ થઈને તું પતિત થઈશ.
5.128.19
कृत्वा बहून्यकार्याणि पाण्डवेषु नृशंसवत् ।
मिथ्यावृत्तिरनार्यः सन्नद्य विप्रतिपद्यसे ॥ ५.१२८.१९ ॥
પાંડવો સાથે ક્રૂર માણસની જેમ ઘણાં અકાર્યો કરીને, અસત્ય આચરણવાળા અનાર્ય, તું બખ્તર પહેરીને ઊલટા માર્ગે ચાલે છે.
5.128.20
मातापितृभ्यां भीष्मेण द्रोणेन विदुरेण च ।
शाम्येति मुहुरुक्तोसि न च शाम्यसि पार्थिव ॥ ५.१२८.२० ॥
માતા, પિતા, ભીષ્મ, દ્રોણ અને વિદુરે તને વારંવાર કહ્યું કે 'શાંત થા'; પણ હે રાજન્, તું શાંત થતો નથી.
5.128.21
शमे हि सुमहाँल्लाभस्तव पार्थस्य चोभयोः ।
न च रोचयसे राजन्किमन्यद्बुद्धिलाघवात् ॥ ५.१२८.२१ ॥
શાંતિમાં જ તારો અને પાર્થનો બંનેનો મોટો લાભ છે; હે રાજન્, તને તે ગમતું નથી. બુદ્ધિની હલકાઈ સિવાય બીજું શું?
5.128.22
न शर्म प्राप्स्यसे राजन्नुत्क्रम्य सुहृदां वचः ।
अधर्म्यमयशस्यं च क्रियते पार्थिव त्वया ॥ ५.१२८.२२ ॥
હે રાજન્, મિત્રોની વાત ઓળંગીને તને શાંતિ નહીં મળે; હે પાર્થિવ, તારા દ્વારા અધર્મ અને અપયશનું કામ થઈ રહ્યું છે.
5.128.23
एवं ब्रुवति दाशार्हे दुर्योधनममर्षणम् ।
दुःशासन इदं वाक्यमब्रवीत्करुसंसदि ॥ ५.१२८.२३ ॥
દાશાર્હ (કૃષ્ણ) આમ કહેતા હતા ત્યારે, કૌરવ સભામાં ક્રોધી દુર્યોધનને દુઃશાસને આ વચન કહ્યું.
5.128.24
न चेत्सन्धास्यसे राजन्स्वेन कामेन पाण्डवैः ।
बद्ध्वा किल त्वां दास्यन्ति कुन्तीपुत्राय कौरवाः ॥ ५.१२८.२४ ॥
હે રાજન્, જો તું પોતાની ઇચ્છાથી પાંડવો સાથે સંધિ નહીં કરે, તો કૌરવો તને બાંધીને કુંતીપુત્રને સોંપી દેશે.
5.128.25
वैकर्तनं त्वां च मां च त्रीनेतान्मनुजर्षभ ।
पाण्डवेभ्यः प्रदास्यन्ति भीष्मो द्रोणः पिता च ते ॥ ५.१२८.२५ ॥
હે મનુજર્ષભ! વૈકર્તન (કર્ણ), તને, મને અને આ ત્રણેને ભીષ્મ, દ્રોણ અને તારા પિતા પાંડવોને સોંપી દેશે.
5.128.26
भ्रातुरेतद्वचः श्रुत्वा धार्तराष्ट्रः सुयोधनः ।
क्रुद्धः प्रातिष्ठतोत्थाय महानाग इव श्वसन् ॥ ५.१२८.२६ ॥
ભાઈના આ વચનો સાંભળીને ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર સુયોધન ક્રોધે ભરાઈ ઊભો થયો અને મહાસર્પની જેમ ફૂંફાડા મારતો ચાલ્યો ગયો.
5.128.27
विदुरं च सोमदत्तं च महाराजं च बाह्लिकम् ।
कृपं च सोमदत्तं च भीष्मं द्रोणं जनार्दनम् ॥ ५.१२८.२७ ॥
વિદુર, સોમદત્ત, મહારાજ અને બાહ્લિકને, કૃપ અને સોમદત્તને, ભીષ્મ, દ્રોણ અને જનાર્દનને —
5.128.28
सर्वानेताननादृत्य दुर्मतिर्निरपत्रपः ।
अशिष्टवदमर्यादो मानी मान्यावमानिता ॥ ५.१२८.२८ ॥
આ બધાની અવગણના કરીને દુર્બુદ્ધિ, નિર્લજ્જ, અશિષ્ટની જેમ મર્યાદાહીન અને અભિમાની તેણે માનનીયોનું અપમાન કર્યું.
5.128.29
तं प्रस्थितमभिप्रेक्ष्य भ्रातरो मनुजर्षभम् ।
अनुजग्मुः सहामात्या राजानश्चापि सर्वशः ॥ ५.१२८.२९ ॥
તે મનુજર્ષભને પ્રસ્થાન કરતો જોઈને ભાઈઓ, મંત્રીઓ સહિત સર્વ રાજાઓ પણ તેની પાછળ ચાલ્યા.
5.128.30
सभायामुत्थितं क्रुद्धं प्रस्थितं भ्रातृभिः सह ।
दुर्योधनमभिप्रेक्ष्य भीष्मः शान्तनवोऽब्रवीत् ॥ ५.१२८.३० ॥
સભામાંથી ક્રોધે ભરાઈને ઊઠી ભાઈઓ સહિત પ્રસ્થાન કરતા દુર્યોધનને જોઈને શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ બોલ્યા.
5.128.31
धर्मार्थावभिसन्त्यज्य संरम्भं योऽनुमन्यते ।
हसन्ति व्यसने तस्य दुर्हृदो नचिरादिव ॥ ५.१२८.३१ ॥
ધર્મ અને અર્થનો ત્યાગ કરીને જે ક્રોધને અનુમોદે છે, તેની આપત્તિ પર દુશ્મનો તરત જ હસે છે.
5.128.32
दुरात्मा राजपुत्रोऽयं धार्तराष्ट्रोऽनुपायवित् ।
मिथ्याभिमानी राज्यस्य क्रोधलोभवशानुगः ॥ ५.१२८.३२ ॥
આ દુરાત્મા રાજપુત્ર, ધૃતરાષ્ટ્રનો પુત્ર, ઉપાય ન જાણનારો; રાજ્યમાં ખોટા અભિમાનવાળો, ક્રોધ અને લોભના વશમાં ચાલનારો.
5.128.33
कालपक्वमिदं मन्ये सर्वं क्षत्रं जनार्दन ।
सर्वे ह्यनुसृता मोहात्पार्थिवाः सह मन्त्रिभिः ॥ ५.१२८.३३ ॥
હે જનાર્દન, આ સમગ્ર ક્ષત્રિયવર્ગ કાળથી પાકી ગયો છે એમ હું માનું છું; મોહથી સર્વ રાજાઓ મંત્રીઓ સાથે તેની પાછળ ચાલ્યા છે.
5.128.34
भीष्मस्याथ वचः श्रुत्वा दाशार्हः पुष्करेक्षणः ।
भीष्मद्रोणमुखान्सर्वानभ्यभाषत वीर्यवान् ॥ ५.१२८.३४ ॥
ભીષ્મના વચનો સાંભળીને, પરાક્રમી કમળનયન દાશાર્હે ભીષ્મ, દ્રોણ વગેરે સર્વને સંબોધીને કહ્યું.
5.128.35
सर्वेषां कुरुवृद्धानां महानयमतिक्रमः ।
प्रसह्य मन्दमैश्वर्ये न नियच्छन्ति यन्नृपम् ॥ ५.१२८.३५ ॥
સર્વ કુરુવૃદ્ધોનો આ મોટો અતિક્રમ છે; ઐશ્વર્યમાં બળપૂર્વક મૂર્ખ રાજાને તેઓ રોકતા નથી.
5.128.36
तत्र कार्यमहं मन्ये कालप्राप्तमरिन्दमाः ।
क्रियमाणे भवेच्छ्रेयस्तत्सर्वं श्रृणुतानघाः ॥ ५.१२८.३६ ॥
હે શત્રુઓનું દમન કરનારાઓ, ત્યાં કરવા યોગ્ય કાર્ય કાળ પ્રાપ્ત થયું છે એમ હું માનું છું; તે કરવાથી શ્રેય થશે; હે નિષ્પાપો, તે સર્વ સાંભળો.
5.128.37
प्रत्यक्षमेतद्भवतां यद्वक्ष्यामि हितं वचः ।
भवतामानुकूल्येन यदि रोचेत भारताः ॥ ५.१२८.३७ ॥
હે ભરતવંશીઓ, આ તમને પ્રત્યક્ષ છે. હું જે હિતકારી વચન કહીશ, તે જો તમને અનુકૂળ રીતે ગમે તો (સારું).
5.128.38
पुत्रो वै भोजराजस्य दुराचारो ह्यनात्मवान् ।
जीवतः पितुरैश्वर्यं हृत्वा मृत्युवशं गतः ॥ ५.१२८.३८ ॥
ભોજરાજનો પુત્ર, દુરાચારી અને આત્મસંયમ વિનાનો, પિતા જીવતા હતા ત્યારે તેમનું ઐશ્વર્ય હરીને મૃત્યુને વશ થયો.
5.128.39
उग्रसेनसुतः कंसः परित्यक्तः स बान्धवैः ।
ज्ञातीनां हितकामेन मया शस्तो महामृधे ॥ ५.१२८.३९ ॥
ઉગ્રસેનનો પુત્ર કંસ, જેને બાંધવોએ ત્યજી દીધો હતો, જ્ઞાતિઓનું હિત ઇચ્છતા મારા વડે મહાયુદ્ધમાં તે હણાયો.
5.128.40
आहुकः पुनरस्माभिर्ज्ञातिभिश्चापि सत्कृतः ।
उग्रसेनः कृतो राजा भोजराजन्यवर्धनः ॥ ५.१२८.४० ॥
આહુકનો અમે જ્ઞાતિઓએ ફરી સત્કાર કર્યો; ભોજરાજવંશની વૃદ્ધિ કરનાર ઉગ્રસેનને રાજા બનાવાયો.
5.128.41
संसमेकं परित्यज्य कुलार्थे सर्वयादवाः ।
संभूय सुखमेधन्ते भारतान्धकवृष्णयः ॥ ५.१२८.४१ ॥
કુળના હિત માટે એકને ત્યજીને, બધા યાદવો સાથે મળીને સુખપૂર્વક વધે છે — હે ભારત, અંધકો અને વૃષ્ણિઓ.
5.128.42
अपि चाप्यवदद्राजन्परमेष्ठी प्रजापतिः ।
व्यूढे देवासुरे युद्धेऽभ्युद्यतेष्वायुधेषु च ॥ ५.१२८.४२ ॥
હે રાજા, પરમેષ્ઠી પ્રજાપતિએ પણ કહ્યું હતું — દેવાસુર યુદ્ધમાં વ્યૂહ રચાઈને શસ્ત્રો ઉગામાયાં ત્યારે.
5.128.43
द्वैधीभूतेषु लोकेषु विनश्यत्सु च भारत ।
अब्रवीत्तु तदा देवो भगवाँल्लोकभावनः ॥ ५.१२८.४३ ॥
હે ભારત, લોકો બે ભાગમાં વહેંચાઈ નાશ પામતા હતા ત્યારે, લોકોના પાલક ભગવાન દેવે ત્યારે કહ્યું.
5.128.44
पराभविष्यन्त्यसुरा दैतेया दानवैः सह ।
आदित्या वसवो रुद्रा भविष्यन्ति दिवौसकः ॥ ५.१२८.४४ ॥
દૈત્યો અને દાનવો સાથેના અસુરો પરાજિત થશે; આદિત્યો, વસુઓ, રુદ્રો અને સ્વર્ગવાસી દેવો વિજયી થશે.
5.128.45
देवासुरमनुष्याश्च गन्धर्वोरगराक्षसाः ।
अस्मिन्युद्धे सुसंक्रुद्धा हनिष्यन्ति परस्परम् ॥ ५.१२८.४५ ॥
દેવ, અસુર, મનુષ્ય, ગંધર્વ, ઉરગ અને રાક્ષસો આ યુદ્ધમાં અત્યંત ક્રોધિત થઈ એકબીજાને મારશે.
5.128.46
वर्तमानं जगत्सर्वं मुहूर्तान्न भविष्यति ।
इति मत्वाऽब्रवीद्धर्मं परमेष्ठी प्रजापतिः ।
वरुणाय प्रयच्छैतान्बद्ध्वा दैतेयदानवान् ॥ ५.१२८.४६ ॥
આ વિચારીને પરમેષ્ઠી પ્રજાપતિએ ધર્મને કહ્યું, 'આ દૈત્ય-દાનવોને બાંધીને વરુણને સોંપો; નહીંતર આ વર્તમાન જગત એક મુહૂર્ત પણ નહીં રહે.'
5.128.47
एवमुक्तस्ततो धर्मो नियोगात्परमेष्ठिनः ।
वरुणाय ददौ सर्वान्बद्ध्वा दैतेयदानवान् ॥ ५.१२८.४७ ॥
પરમેષ્ઠીએ આમ કહ્યા પછી ધર્મે તેમની આજ્ઞાથી બધા દૈત્ય-દાનવોને બાંધીને વરુણને સોંપ્યા.
5.128.48
तान्बद्ध्वा धर्मपाशैश्च स्वैश्च पाशैर्जलेश्वरः ।
वरुणः सागरे यत्तो नित्यं रक्षति दानवान् ॥ ५.१२८.४८ ॥
તેમને ધર્મપાશોથી અને પોતાના પાશોથી બાંધીને, જલેશ્વર વરુણ સમુદ્રમાં સદા સાવધાનીથી દાનવોની રક્ષા કરે છે.
5.128.49
तथा दुर्योधनं कर्णं शकुनिं चापि सौबलम् ।
बद्ध्वा दुःशासनं चापि पाण्डवेभ्यः प्रयच्छत ॥ ५.१२८.४९ ॥
એ જ રીતે દુર્યોધન, કર્ણ, સૌબલ શકુનિ અને દુઃશાસનને પણ બાંધીને પાંડવોને સોંપો.
5.128.50
त्यजेत्कुलार्थे पुरुषं ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत् ।
ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत् ॥ ५.१२८.५० ॥
કુળ માટે એક પુરુષનો ત્યાગ કરવો, ગામ માટે કુળનો ત્યાગ કરવો; જનપદ માટે ગામનો, અને પોતાના માટે પૃથ્વીનો પણ ત્યાગ કરવો.
5.128.51
राजन्दुर्योधनं बद्ध्वा ततः संशाम्य पाण्डवैः ।
त्वत्कृते न विनश्येयुः क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभ ॥ ५.१२८.५१ ॥
હે રાજન્! દુર્યોધનને બાંધીને, પછી પાંડવો સાથે સંધિ કરો; તમારા કારણે ક્ષત્રિયો નાશ ન પામે, હે ક્ષત્રિયશ્રેષ્ઠ!