ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.129
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.129.1
कृष्णस्य तु वचः श्रुत्वा धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
विदुरं सर्वधर्मज्ञं त्वरमाणोऽभ्यभाषत ॥ ५.१२९.१ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਜਨੇਸ਼ਵਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਸਰਬਧਰਮਜ੍ਞ ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਕਿਹਾ।
5.129.2
गच्छ तात महाप्राज्ञ गान्धारीं दीर्घदर्शिनीम् ।
आनयेह तया सार्धमनुनेष्यामि दुर्मतिम् ॥ ५.१२९.२ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ, ਜਾਓ; ਦੂਰਦਰਸ਼ਿਨੀ ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲੈ ਆਓ। ਉਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦੁਰਮਤੀ ਨੂੰ ਮਨਾਵਾਂਗਾ।
5.129.3
यदि सा न दुरात्मानं शमयेद्दुष्टचेतसम् ।
अपि कृष्णस्य सुहृदस्तिष्ठेम वचने वयम् ॥ ५.१२९.३ ॥
ਜੇ ਉਹ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਚਿੱਤ ਦੁਰਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਾਂਗੇ।
5.129.4
दुर्बुद्धेर्दुःसहायस्य शमार्थं ब्रुवती वचः ।
अपि नो व्यसनं घोरं दुर्योधनकृतं महत् । ॥ ५.१२९.४ ॥
ਦੁਰਬੁੱਧ, ਦੁਖਦਾਈ ਸਾਥੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੋਲਦੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਇਹ ਘੋਰ ਮਹਾਵਿਪਦਾ ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਡੇ ਉੱਤੋਂ ਟਲ ਜਾਏ।
5.129.5
शमयेच्चिररात्राय योगक्षेमवदव्ययम् ।
राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा विदुरो दीर्घदर्शिनीम् । ॥ ५.१२९.५ ॥
ਉਹ ਚਿਰਕਾਲ ਤੱਕ ਯੋਗ-ਖੇਮ ਵਾਲੀ ਅਵਿਯਯ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਿਨੀ (ਗਾਂਧਾਰੀ) ਬਾਰੇ (ਅਗਲਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ)।
5.129.6
आनयामास गान्धारीं धृतराष्ट्रस्य शासनात् ॥ ५.१२९.६ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ (ਵਿਦੁਰ ਨੇ) ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੂੰ ਲਿਆਂਦਾ।
5.129.7
एष गान्धारि पुत्रस्ते दुरात्मा शासनातिगः ।
ऐश्वर्यलोभादैश्वर्यं जीवितं च प्रहास्यति ॥ ५.१२९.७ ॥
ਹੇ ਗਾਂਧਾਰੀ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਾਤਮਾ ਹੈ, ਹੁਕਮ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਐਸ਼ਵਰਜ ਦੇ ਲੋਭ ਕਾਰਨ ਉਹ ਐਸ਼ਵਰਜ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੋਵੇਂ ਗੁਆ ਬੈਠੇਗਾ।
5.129.8
अशिष्टवदमर्यादः पापैः सह दुरात्मवान् ।
सभाया निर्गतो मूढो व्यतिक्रम्य सुहृद्वचः ॥ ५.१२९.८ ॥
ਉਹ ਅਸ਼ਿਸ਼ਟ, ਮਰਯਾਦਾਹੀਣ, ਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਦੁਰਾਤਮਾ ਹੈ। ਮੂਰਖ ਹੋ ਕੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਉਹ ਸਭਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
5.129.9
सा भर्तृवचनं श्रुत्वा राजपुत्री यशस्विनी ।
अन्विच्छन्ती महच्छ्रेयो गान्धारी वाक्यमब्रवीत् ॥ ५.१२९.९ ॥
ਪਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਮਹਾਨ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
5.129.10
आनायय सुतं क्षिप्रं राज्यकामुकमातुरम् ।
नहि राज्यमशिष्टेन शक्यं धर्मार्थलोपिना ।
आप्तुमाप्तं तथाऽपीदमविनीतेन सर्वथा ॥ ५.१२९.१० ॥
ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਝੱਟ ਬੁਲਾਓ। ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਦਾ ਲੋਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਸ਼ਿਸ਼ਟ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ; ਅਤੇ ਜੋ ਪਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਅਵਿਨੀਤ ਮਨੁੱਖ ਸਰਵਥਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ।
5.129.11
त्वं ह्येवात्र भृशं गर्ह्यो धृतराष्ट्र सुतप्रियः ।
यो जानन्पापतामस्य तत्प्रज्ञामनुवर्तसे ॥ ५.१२९.११ ॥
ਹੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਇਥੇ ਤੂੰ ਹੀ ਬਹੁਤ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ। ਉਸਦੀ ਪਾਪ-ਬੁੱਧੀ ਜਾਣਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਤੂੰ ਉਸੇ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
5.129.12
स एष काममन्युभ्यां प्रलब्धो लोभमास्थितः ।
अशक्योऽद्य त्वया राजन्विनिवर्तयितुं बलात् ॥ ५.१२९.१२ ॥
ਉਹ ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਲੋਭ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮੋੜਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।
5.129.13
राष्ट्रप्रदाने मूढस्य बालिशस्य दुरात्मनः ।
दुःसहायस्य लुब्धस्य धृतराष्ट्रोऽश्रुते फलम् ॥ ५.१२९.१३ ॥
ਰਾਜ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮੂਰਖ, ਬਾਲਿਸ਼, ਦੁਰਾਤਮਾ, ਬੁਰੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਲੋਭੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗੇਗਾ।
5.129.14
कथं हि स्वजने भेदमुपेक्षेत महीपतिः ।
भिन्नं हि स्वजनेन त्वां प्रहरिष्यन्ति शत्रवः ॥ ५.१२९.१४ ॥
ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸਵਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕਰੇ? ਸਵਜਨਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਤੈਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮਾਰਨਗੇ।
5.129.15
या हि शक्या महाराज साम्ना भेदेन वा पुनः ।
निस्तर्तुमापदः स्वेषु दण्डं कस्तत्र पातयेत् ॥ ५.१२९.१५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਫ਼ਤਾਂ ਸਾਮ ਜਾਂ ਭੇਦ ਨਾਲ ਪਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਆਪਣਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦੰਡ ਕੌਣ ਚਲਾਵੇਗਾ?
5.129.16
शासनाद्धृतराष्ट्रस्य दुर्योधनममर्षणम् ।
मातुश्च वचनात्क्षत्ता सभां प्रावेशयत्पुनः ॥ ५.१२९.१६ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਕਸ਼ੱਤਾ ਨੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਵਾਇਆ।
5.129.17
स मातुर्वचनाकाङ्क्षी प्रविवेश पुनः सभाम् ।
अभिताम्रेक्षणः क्रोधान्निश्वसन्निव पन्नगः ॥ ५.१२९.१७ ॥
ਮਾਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਉਹ ਫਿਰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ; ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ।
5.129.18
तं प्रविष्टमभिप्रेक्ष्य पुत्रमुत्पथमास्थितम् ।
विगर्हमाणा गान्धारी शमार्थं वाक्यमब्रवीत् ॥ ५.१२९.१८ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਕੁਰਾਹੇ ਪਏ ਵੇਖ ਕੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਝਿੜਕਦਿਆਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
5.129.19
दुर्योधन निबोधेदं वचनं मम पुत्रक ।
हितं ते सानुबन्धस्य तथाऽऽयत्यांसुखोदयम् ॥ ५.१२९.१९ ॥
ਹੇ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸਾਕ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਲਈ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ ਦਾ ਉਦੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
5.129.20
दुर्योधन यदाह त्वां पिता भरतसत्तम ।
भीष्मो द्रोणः कृपः क्षत्ता सुहृदां कुरु तद्वचः ॥ ५.१२९.२० ॥
ਹੇ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਦਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ, ਕ੍ਸ਼ੱਤਾ (ਵਿਦੁਰ) ਵਰਗੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੰਨ।
5.129.21
भीष्मस्य तु पितुश्चैव मम चापचितिः कृता ।
भवेद्द्रोणमुखानां च सुहृदां शाम्यता त्वया ॥ ५.१२९.२१ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਦਾ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਵੀ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਦਰੋਣ ਆਦਿ ਹਿਤੈਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵੀ — ਜੇ ਤੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂ।
5.129.22
न हि राज्यं महाप्राज्ञ स्वेन कामेन शक्यते ।
अवाप्तुं रक्षितुं वाऽपि भोक्तुं भरतसत्तम ॥ ५.१२९.२२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗ੍ਯ, ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਭੋਗਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।
5.129.23
न ह्यवश्येन्द्रियो राज्यमश्रीयाद्दीर्घमन्तरम् ।
विजितात्मा तु मेधावी स राज्यमभिपालयेत् ॥ ५.१२९.२३ ॥
ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਦਾ ਭੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
5.129.24
कामक्रोधौ हि पुरुषमर्थेभ्यो व्यपकर्षतः ।
तौ तु शत्रू विनिर्जित्य राजा विजयते महीम् ॥ ५.१२९.२४ ॥
ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਖਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੋਵੇਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਹੀ ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ।
5.129.25
लोकेश्वर प्रभुत्वंहि महदेतद्दुरात्मभिः ।
राज्यं नामेप्सितं स्थानं न शक्यमभिरक्षितुम् ॥ ५.१२९.२५ ॥
ਲੋਕੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਦੁਰਾਤਮਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਰਾਜ ਨਾਮਕ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਥਾਨ ਉਹ ਬਚਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
5.129.26
इन्द्रियाणि महत्प्रेप्सुर्नियच्छेदर्थधर्मयोः ।
इन्द्रियैर्नियतैर्बुद्धिर्वर्धतेऽग्निरिवेन्धनैः ॥ ५.१२९.२६ ॥
ਵੱਡੇ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਅਰਥ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨਾਲ ਬੁੱਧੀ ਬਾਲਣ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਵਧਦੀ ਹੈ।
5.129.27
अविधेयानि हीमानि व्यापादयितुमप्यलम् ।
अविधेया इवादान्ता हयाः पथि कुसारथिम् ॥ ५.१२९.२७ ॥
ਇਹ ਬੇਕਾਬੂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਹਨ; ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਮਾੜੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਬੇਕਾਬੂ ਘੋੜੇ ਜਿਵੇਂ।
5.129.28
अविजित्य य आत्मानममात्यान्विजिगीषते ।
अमित्रान्वाऽजितामात्यः सोऽवशः परिहीयते ॥ ५.१२९.२८ ॥
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਜੋ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਉਹ ਬੇਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
5.129.29
आत्मानमेव प्रथमं द्वेष्यरूपेण योजयेत् ।
ततोऽमात्यानमित्रांश्च न मोघं विजिगीषते ॥ ५.१२९.२९ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਵੈਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਬੇਕਾਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।
5.129.30
वश्येन्द्रियं जितामात्यं धृतदण्डं विकारिषु ।
परीक्ष्यकारिणं धीरमत्यर्थं श्रीर्निषेवते ॥ ५.१२९.३० ॥
ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੰਤਰੀ ਜਿੱਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਉੱਤੇ ਦੰਡ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਖ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧੀਰ ਹੈ — ਉਸ ਦੀ ਸ਼੍ਰੀ ਬਹੁਤ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
5.129.31
क्षुद्राक्षेणेव जालेन झषावपिहितावुभौ ।
कामक्रोधौ शरीरस्थौ प्रज्ञानं तौ विलुम्पतः ॥ ५.१२९.३१ ॥
ਛੋਟੇ ਮੋਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਦੋ ਮੱਛੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੋਵੇਂ ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
5.129.32
याभ्यां हि देवाः स्वर्यातुः स्वर्गस्य पिदधुर्मुखम् ।
बिभ्यतोऽनुपरागस्य कामक्रोधौ स्म वर्धितौ ॥ ५.१२९.३२ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ, ਵਿਰਾਗੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਇਸ ਡਰੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਵਰਗ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਸਵਰਗ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
5.129.33
कामं क्रोधं च लोभं च दम्भं दर्पं च भूमिपः ।
सम्यग्विजेतुं यो वेद स महीमभिजायते ॥ ५.१२९.३३ ॥
ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਦੰਭ ਅਤੇ ਦਰਪ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੱਤਣਾ ਜੋ ਰਾਜਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
5.129.34
सततं निग्रहे युक्त इन्द्रियाणां भवेन्नृपः ।
ईप्सन्नर्थं च धर्मं च द्विषतां च पराभवम् ॥ ५.१२९.३४ ॥
ਰਾਜਾ ਸਦਾ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਨਿਗ੍ਰਹ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ; ਅਰਥ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਹਾਰ ਦੀ ਵੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ।
5.129.35
कामाभिभूतः क्रोधाद्वा यो मिथ्या प्रतिपद्यते ।
स्वेषु चान्येषु वा तस्य न सहाया भवन्त्युत ॥ ५.१२९.३५ ॥
ਜੋ ਕਾਮ ਜਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵਸ ਹੋ ਕੇ ਝੂਠਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਆਪਣਿਆਂ ਜਾਂ ਬੇਗਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਸਹਾਇਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
5.129.36
एकीभूतैर्महाप्राज्ञैः शूरैररिनिबर्हणैः ।
पाण्डवैः पृथिवीं तात भोक्ष्यसे सहितः सुखी ॥ ५.१२९.३६ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਇੱਕਜੁੱਟ, ਮਹਾਂਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਸੂਰਮੇ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤੂੰ ਸੁਖ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਭੋਗੇਂਗਾ।
5.129.37
यथा भीष्मः शान्तनवो द्रोणश्चापि महारथः ।
आहतुस्तात तत्सत्यमजेयौ कृष्णपाण्डवौ ॥ ५.१२९.३७ ॥
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਤਾਤ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਅਜੇਯ ਹਨ।
5.129.38
प्रपद्यष्व महाबाहुं कृष्णमक्लिष्टकारिणम् ।
प्रसन्नो हि सुखाय स्यादुभयोरेव केशवः ॥ ५.१२९.३८ ॥
ਮਹਾਬਾਹੂ ਅਤੇ ਸਹਿਜੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲਓ। ਕੇਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਹੋਵੇਗਾ।
5.129.39
सुहृदामर्थकामानां यो न तिष्ठति शासने ।
प्राज्ञानां कृतविद्यानां स नरः शत्रुनन्दनः ॥ ५.१२९.३९ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਿਤੈਸ਼ੀਆਂ, ਅਰਥ ਤੇ ਕਾਮ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਪ੍ਰਾਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
5.129.40
न युद्धे तात कल्याणं न धर्मार्थौ कुतः सुखम् ।
न चापि विजयो नित्यं मा युद्धे चेत आधिथाः ॥ ५.१२९.४० ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਲਿਆਣ ਨਹੀਂ; ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਸੁਖ ਕਿੱਥੋਂ? ਜਿੱਤ ਵੀ ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਮਨ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਾਓ।
5.129.41
भीष्मेण हि महाप्राज्ञ पित्र ते बाह्लिकेन च ।
दत्तोंऽशः पाण्डुपुत्राणां भेदाद्भतैररिन्दम ॥ ५.१२९.४१ ॥
ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ, ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਬਾਹਲੀਕ ਨੇ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ, ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਦ ਕਾਰਨ...
5.129.42
तस्थ चैतत्प्रदानस्य फलमद्यानुपश्यसि ।
यद्भुङ्क्षे पृथिवीं कृत्स्नां शूरैर्निहतकण्टकाम् ॥ ५.१२९.४२ ॥
ਉਸ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਅੱਜ ਤੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ — ਸੂਰਵੀਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੰਡੇ ਹਟਾਈ ਗਈ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਤੂੰ ਭੋਗਦਾ ਹੈਂ।
5.129.43
प्रयच्छ पाण्डुपुत्राणां यथोचितमरिन्दम ।
यदीच्छसि सहामात्यो भोक्तुमर्धं प्रदीयताम् ॥ ५.१२९.४३ ॥
ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅੱਧਾ ਰਾਜ ਭੋਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਯੋਗ ਹਿੱਸਾ ਦੇ।
5.129.44
अलमर्धं पृथिव्यास्ते महामात्यस्य जीवितुम् ।
सुहृदां वचने तिष्ठन्यशः प्राप्स्यति भारत ॥ ५.१२९.४४ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਾਮੰਤਰੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਵੀ ਉਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਸੁਹਿਰਦਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇਂਗਾ ਤਾਂ ਤੂੰ ਯਸ਼ ਪਾਵੇਂਗਾ।
5.129.45
श्रीमद्भिरात्मवद्भिस्तैर्बुद्धिमद्भिर्जितेन्द्रियैः ।
पाण्डवैर्विग्रहस्तात भ्रंशयेन्महतः सुखात् ॥ ५.१२९.४५ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਆਤਮਸੰਜਮੀ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਤੈਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸੁੱਖ ਤੋਂ ਡੇਗ ਦੇਵੇਗਾ।
5.129.46
निगृह्य सुहृदां मन्युं शाधि राज्यं यथोचितम् ।
स्वमंशं पाण्डुपुत्रेभ्यः प्रदाय भरतर्षभ ॥ ५.१२९.४६ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੁਹਿਰਦਾਂ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਰੋਕ ਕੇ, ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਜ ਦਾ ਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰ।
5.129.47
अलमङ्ग निकारोऽयं त्रयोदशसमाः कृतः ।
शमयैनं महाप्राज्ञ कामक्रोधसमेधितम् ॥ ५.१२९.४७ ॥
ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਤੇਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਅਨਿਆਂ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਯ, ਕਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕੇ ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ।
5.129.48
न चैष शक्तः पार्थानां यस्त्वदर्थमभीप्सति ।
सूतपुत्रो दृढक्रोधो भ्राता दुःशासनश्च ते ॥ ५.१२९.४८ ॥
ਤੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਇਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਤਪੁੱਤਰ — ਦ੍ਰਿੜ ਕ੍ਰੋਧੀ — ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ, ਇਹ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਹਨ।
5.129.49
भीष्मे द्रोणे कृपे कर्णे भीमसेने धनञ्जये ।
धृष्टद्युम्ने च संक्रुद्धे न स्युः सर्वाः प्रजा ध्रुवम् ॥ ५.१२९.४९ ॥
ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ, ਕਰਨ, ਭੀਮਸੇਨ, ਧਨੰਜਯ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਹੋਣ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗੀ।
5.129.50
अमर्षवशमापन्नो मा कुरूंस्तात जीघनः ।
एषा हि पृथिवी कृत्स्ना मा गमत्त्वत्कृते वधम् ॥ ५.१२९.५० ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਕੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰ। ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ।
5.129.51
यच्च त्वं मन्यसे मूढ भीष्मद्रोणकृपादयः ।
योत्स्यन्ते सर्वशक्त्येति नैतदद्योपपद्यते ॥ ५.१२९.५१ ॥
ਹੇ ਮੂਰਖ, ਤੂੰ ਜੋ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ ਆਦਿ ਪੂਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਲੜਨਗੇ, ਉਹ ਅੱਜ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦਾ।
5.129.52
समं हि राज्यं प्रीतिश्च स्थानं हि विदितात्मनाम् ।
पाण्डवेष्वथ युष्मासु धर्मस्त्वभ्यधिकस्ततः ॥ ५.१२९.५२ ॥
ਆਤਮਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਰਾਜ, ਪ੍ਰੀਤ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਪਰ ਧਰਮ ਵਧੇਰੇ ਹੈ।
5.129.53
राजपिण्डभयादेते यदि हास्यन्ति जीवितम् ।
न हि शक्ष्यन्ति राजानं युधिष्ठिरमुदीक्षितुम् ॥ ५.१२९.५३ ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਅੰਨ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਡਰੋਂ ਇਹ ਜੇ ਜਾਨ ਵੀ ਦੇ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਵੱਲ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ।
5.129.54
न लोभादर्थसंपत्तिर्नराणामिह दृश्यते ।
तदलं तात लोभेन प्रशाम्य भरतर्षभ ॥ ५.१२९.५४ ॥
ਲੋਭ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਲੋਭ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।