มหาภารตะ · อัธยายะ 5.129
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.129.1
कृष्णस्य तु वचः श्रुत्वा धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
विदुरं सर्वधर्मज्ञं त्वरमाणोऽभ्यभाषत ॥ ५.१२९.१ ॥
เมื่อได้ฟังพระวจนะของพระกฤษณะ พระเจ้าธฤตราษฎร์ผู้เป็นจอมประชาชน รีบกล่าวกับวิทุระผู้รู้ธรรมทั้งปวง
5.129.2
गच्छ तात महाप्राज्ञ गान्धारीं दीर्घदर्शिनीम् ।
आनयेह तया सार्धमनुनेष्यामि दुर्मतिम् ॥ ५.१२९.२ ॥
ไปเถิด ลูกรัก วิทุระผู้มีปัญญายิ่ง นำคานธารีผู้มองการณ์ไกลมาที่นี่ เราจะพูดให้คนชั่วคิดผิดผู้นั้นเข้าใจด้วยนางเอง
5.129.3
यदि सा न दुरात्मानं शमयेद्दुष्टचेतसम् ।
अपि कृष्णस्य सुहृदस्तिष्ठेम वचने वयम् ॥ ५.१२९.३ ॥
หากนางไม่อาจทำให้ผู้มีจิตชั่วร้ายและเป็นคนทรามนั้นสงบลงได้ เราซึ่งเป็นมิตรของพระกฤษณะก็จะยืนหยัดตามถ้อยคำของพระองค์อยู่ดี
5.129.4
दुर्बुद्धेर्दुःसहायस्य शमार्थं ब्रुवती वचः ।
अपि नो व्यसनं घोरं दुर्योधनकृतं महत् । ॥ ५.१२९.४ ॥
ด้วยถ้อยคำที่นางกล่าวเพื่อให้ทุรโยธน์ผู้มีจิตเขลาและมีที่พึ่งเลวร้ายสงบลง บางทีภัยพิบัติอันน่าสะพรึงกลัวและยิ่งใหญ่ที่ทุรโยธน์ก่อขึ้นนี้ อาจผ่านพ้นไปจากพวกเรา
5.129.5
शमयेच्चिररात्राय योगक्षेमवदव्ययम् ।
राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा विदुरो दीर्घदर्शिनीम् । ॥ ५.१२९.५ ॥
ขอให้นางทำให้ความสงบอันไม่เสื่อมสลายซึ่งนำความเจริญและความมั่นคงมาให้ดำรงอยู่ตลอดกาลนาน เมื่อวิทุระได้ฟังพระดำรัสของพระราชาเกี่ยวกับนางคานธารีผู้มองการณ์ไกล ก็ลงมือจัดการตามนั้น
5.129.6
आनयामास गान्धारीं धृतराष्ट्रस्य शासनात् ॥ ५.१२९.६ ॥
วิทุระนำคานธารีมาที่นี่ตามคำสั่งของพระเจ้าธฤตราษฎร์
5.129.7
एष गान्धारि पुत्रस्ते दुरात्मा शासनातिगः ।
ऐश्वर्यलोभादैश्वर्यं जीवितं च प्रहास्यति ॥ ५.१२९.७ ॥
คานธารี นี่คือโอรสของเจ้า ผู้มีจิตชั่วร้ายและฝ่าฝืนคำสั่ง เพราะความโลภในอำนาจ เขาจะเสียทั้งอำนาจและชีวิต
5.129.8
अशिष्टवदमर्यादः पापैः सह दुरात्मवान् ।
सभाया निर्गतो मूढो व्यतिक्रम्य सुहृद्वचः ॥ ५.१२९.८ ॥
เขาไม่รู้จักมารยาท ปราศจากกิริยาอันควร เป็นผู้มีจิตชั่วร้ายคบหากับคนบาป เขาโง่เขลาล่วงละเมิดถ้อยคำของมิตรผู้หวังดี จึงออกไปจากที่ประชุมแล้ว
5.129.9
सा भर्तृवचनं श्रुत्वा राजपुत्री यशस्विनी ।
अन्विच्छन्ती महच्छ्रेयो गान्धारी वाक्यमब्रवीत् ॥ ५.१२९.९ ॥
เมื่อพระราชธิดาผู้มีชื่อเสียง คานธารี ได้ฟังถ้อยคำของสามี ก็มุ่งหาความเจริญอันยิ่งใหญ่ จึงกล่าวถ้อยคำนี้
5.129.10
आनायय सुतं क्षिप्रं राज्यकामुकमातुरम् ।
नहि राज्यमशिष्टेन शक्यं धर्मार्थलोपिना ।
आप्तुमाप्तं तथाऽपीदमविनीतेन सर्वथा ॥ ५.१२९.१० ॥
จงรีบนำลูกชายมา ผู้ทุกข์ทรมานและปรารถนาราชสมบัติ เพราะผู้ที่ไม่มีวินัย ทำลายธรรมและทรัพย์สมบัติ ย่อมไม่อาจได้ราชอาณาจักรมาครอบครอง และถึงแม้จะได้มาแล้ว คนไม่มีวินัยก็ไม่อาจรักษาไว้ได้ไม่ว่าด้วยวิธีใด
5.129.11
त्वं ह्येवात्र भृशं गर्ह्यो धृतराष्ट्र सुतप्रियः ।
यो जानन्पापतामस्य तत्प्रज्ञामनुवर्तसे ॥ ५.१२९.११ ॥
ท่านเองนั่นแหละ ธฤตราษฎร์ ที่สมควรถูกตำหนิอย่างยิ่งในที่นี้ ในฐานะผู้รักลูกชาย ท่านรู้อยู่ว่าเขาชั่วร้าย แต่ก็ยังคล้อยตามความคิดของเขา
5.129.12
स एष काममन्युभ्यां प्रलब्धो लोभमास्थितः ।
अशक्योऽद्य त्वया राजन्विनिवर्तयितुं बलात् ॥ ५.१२९.१२ ॥
เขาถูกความใคร่และความโกรธหลอกลวง จึงหันไปพึ่งความโลภ ข้าแต่พระราชา บัดนี้ท่านไม่อาจใช้กำลังหันเขากลับมาได้
5.129.13
राष्ट्रप्रदाने मूढस्य बालिशस्य दुरात्मनः ।
दुःसहायस्य लुब्धस्य धृतराष्ट्रोऽश्रुते फलम् ॥ ५.१२९.१३ ॥
ท่านธฤตราษฎร์ ผู้หลงงมงาย โง่เขลา มีจิตชั่วร้าย มีที่พึ่งเลวร้ายและโลภมาก จะได้รับผลแห่งการยกราชอาณาจักรให้แก่คนเช่นนั้น
5.129.14
कथं हि स्वजने भेदमुपेक्षेत महीपतिः ।
भिन्नं हि स्वजनेन त्वां प्रहरिष्यन्ति शत्रवः ॥ ५.१२९.१४ ॥
พระราชาจะละเลยความแตกแยกในหมู่ญาติของตนได้อย่างไร เพราะเมื่อท่านแตกแยกจากญาติ ศัตรูก็จะโจมตีท่าน
5.129.15
या हि शक्या महाराज साम्ना भेदेन वा पुनः ।
निस्तर्तुमापदः स्वेषु दण्डं कस्तत्र पातयेत् ॥ ५.१२९.१५ ॥
มหาราชเอ๋ย ในภัยพิบัติที่อาจผ่านพ้นได้ด้วยการประนีประนอมหรือการแตกแยก ใครเล่าจะลงโทษญาติของตนเอง
5.129.16
शासनाद्धृतराष्ट्रस्य दुर्योधनममर्षणम् ।
मातुश्च वचनात्क्षत्ता सभां प्रावेशयत्पुनः ॥ ५.१२९.१६ ॥
ตามคำสั่งของพระเจ้าธฤตราษฎร์ และตามถ้อยคำของพระมารดา กษัตริย์ผู้มีจิตไม่อดกลั้น คือทุรโยธน์ ได้ถูกวิทุระพาให้กลับเข้าสู่ที่ประชุมอีกครั้ง
5.129.17
स मातुर्वचनाकाङ्क्षी प्रविवेश पुनः सभाम् ।
अभिताम्रेक्षणः क्रोधान्निश्वसन्निव पन्नगः ॥ ५.१२९.१७ ॥
เขาปรารถนาถ้อยคำของพระมารดา จึงกลับเข้าสู่ที่ประชุมอีกครั้ง ดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ หายใจแรงดุจงูพิษ
5.129.18
तं प्रविष्टमभिप्रेक्ष्य पुत्रमुत्पथमास्थितम् ।
विगर्हमाणा गान्धारी शमार्थं वाक्यमब्रवीत् ॥ ५.१२९.१८ ॥
เมื่อคานธารีเห็นโอรสผู้หลงทางเดินเข้ามา จึงตำหนิเขาและกล่าวถ้อยคำนี้เพื่อให้เกิดความสงบ
5.129.19
दुर्योधन निबोधेदं वचनं मम पुत्रक ।
हितं ते सानुबन्धस्य तथाऽऽयत्यांसुखोदयम् ॥ ५.१२९.१९ ॥
ทุรโยธน์ ลูกรัก จงฟังถ้อยคำของแม่นี้ มันเป็นประโยชน์แก่เจ้าและเครือญาติของเจ้า และจะนำความสุขมาให้ในอนาคต
5.129.20
दुर्योधन यदाह त्वां पिता भरतसत्तम ।
भीष्मो द्रोणः कृपः क्षत्ता सुहृदां कुरु तद्वचः ॥ ५.१२९.२० ॥
ทุรโยธน์ ผู้ประเสริฐที่สุดในตระกูลภรตะ จงทำตามที่บิดาของเจ้าได้กล่าวไว้ และตามถ้อยคำของมิตรผู้หวังดี คือภีษมะ โทรณะ กฤปะ และกษัตตา (วิทุระ) เถิด
5.129.21
भीष्मस्य तु पितुश्चैव मम चापचितिः कृता ।
भवेद्द्रोणमुखानां च सुहृदां शाम्यता त्वया ॥ ५.१२९.२१ ॥
ผู้ที่ทำให้ภีษมะ บิดาของท่าน และข้าพเจ้าได้รับการยกย่อง และให้มิตรสหายที่มีโทรณะเป็นผู้นำได้รับการยกย่องด้วย ก็ด้วยการที่ท่านยอมสงบลง
5.129.22
न हि राज्यं महाप्राज्ञ स्वेन कामेन शक्यते ।
अवाप्तुं रक्षितुं वाऽपि भोक्तुं भरतसत्तम ॥ ५.१२९.२२ ॥
ดูกร ผู้มีปัญญายิ่ง ยอดของภรตะ ราชอาณาจักรนั้นไม่อาจได้มา ไม่อาจรักษา หรือแม้แต่ได้ปกครองสุขได้ด้วยความปรารถนาของตนเองเพียงอย่างเดียว
5.129.23
न ह्यवश्येन्द्रियो राज्यमश्रीयाद्दीर्घमन्तरम् ।
विजितात्मा तु मेधावी स राज्यमभिपालयेत् ॥ ५.१२९.२३ ॥
ผู้ที่ปล่อยให้อินทรีย์ของตนไม่อยู่ในการควบคุม ย่อมไม่อาจครองราชอาณาจักรได้นานนัก ส่วนผู้มีปัญญาที่ชนะตนเองแล้วนั้นจึงจะปกครองราชอาณาจักรได้
5.129.24
कामक्रोधौ हि पुरुषमर्थेभ्यो व्यपकर्षतः ।
तौ तु शत्रू विनिर्जित्य राजा विजयते महीम् ॥ ५.१२९.२४ ॥
เพราะกามและโทสะย่อมฉุดบุรุษให้พ้นจากสิ่งที่ตนมุ่งหมาย เมื่อพระราชาชนะศัตรูทั้งสองนั้นได้โดยสิ้นเชิงแล้ว ก็ย่อมชนะแผ่นดินได้
5.129.25
लोकेश्वर प्रभुत्वंहि महदेतद्दुरात्मभिः ।
राज्यं नामेप्सितं स्थानं न शक्यमभिरक्षितुम् ॥ ५.१२९.२५ ॥
ดูกร ผู้เป็นใหญ่แห่งโลก อำนาจปกครองโลกนั้นยิ่งใหญ่นัก แต่สำหรับคนชั่วร้ายแล้ว ตำแหน่งที่ปรารถนาซึ่งเรียกว่าราชอาณาจักรนั้น พวกเขาไม่อาจรักษาไว้ได้
5.129.26
इन्द्रियाणि महत्प्रेप्सुर्नियच्छेदर्थधर्मयोः ।
इन्द्रियैर्नियतैर्बुद्धिर्वर्धतेऽग्निरिवेन्धनैः ॥ ५.१२९.२६ ॥
ผู้ที่ปรารถนาความยิ่งใหญ่ พึงควบคุมอินทรีย์ของตนในเรื่องทรัพย์และธรรม เมื่อควบคุมอินทรีย์ได้แล้ว ปัญญาก็เจริญขึ้น ดุจไฟที่เจริญขึ้นด้วยเชื้อเพลิง
5.129.27
अविधेयानि हीमानि व्यापादयितुमप्यलम् ।
अविधेया इवादान्ता हयाः पथि कुसारथिम् ॥ ५.१२९.२७ ॥
อินทรีย์เหล่านี้ที่ยังไม่ถูกฝึกฝนนั้นสามารถทำลายผู้ใดก็ได้ ดุจม้าที่ยังไม่ได้รับการฝึกบนหนทางทำลายสารถีที่ไม่ดี
5.129.28
अविजित्य य आत्मानममात्यान्विजिगीषते ।
अमित्रान्वाऽजितामात्यः सोऽवशः परिहीयते ॥ ५.१२९.२८ ॥
ผู้ใดไม่เคยชนะตนเองก่อน แล้วปรารถนาจะชนะเหล่าอมาตย์ หรือผู้ที่ไม่เคยชนะอมาตย์ของตนแล้วปรารถนาจะชนะศัตรู ผู้นั้นไร้อำนาจและย่อมพินาศ
5.129.29
आत्मानमेव प्रथमं द्वेष्यरूपेण योजयेत् ।
ततोऽमात्यानमित्रांश्च न मोघं विजिगीषते ॥ ५.१२९.२९ ॥
พึงจัดให้ตนเองเป็นศัตรูที่ควรระวังก่อนเป็นอันดับแรก หลังจากนั้นความปรารถนาที่จะชนะอมาตย์และศัตรูก็จะไม่สูญเปล่า
5.129.30
वश्येन्द्रियं जितामात्यं धृतदण्डं विकारिषु ।
परीक्ष्यकारिणं धीरमत्यर्थं श्रीर्निषेवते ॥ ५.१२९.३० ॥
ศรีย่อมคอยปรนนิบัติบุรุษผู้มั่นคงยิ่งนัก ผู้มีอินทรีย์อยู่ในการควบคุม ชนะอมาตย์ของตนแล้ว ถือไม้ลงโทษต่อผู้กระทำความผิด และกระทำการหลังจากพิจารณาแล้วเท่านั้น
5.129.31
क्षुद्राक्षेणेव जालेन झषावपिहितावुभौ ।
कामक्रोधौ शरीरस्थौ प्रज्ञानं तौ विलुम्पतः ॥ ५.१२९.३१ ॥
เหมือนปลาสองตัวที่ถูกตาข่ายตาถี่ปิดคลุมไว้ กามและโทสะที่อยู่ในร่างกายย่อมปล้นความรู้แจ้งไปเสีย
5.129.32
याभ्यां हि देवाः स्वर्यातुः स्वर्गस्य पिदधुर्मुखम् ।
बिभ्यतोऽनुपरागस्य कामक्रोधौ स्म वर्धितौ ॥ ५.१२९.३२ ॥
เพราะกามและโทสะเหล่านั้นแหละที่ทำให้เจริญขึ้น เทพทั้งหลายเกรงว่าผู้ที่จะขึ้นสวรรค์นั้นอาจหลุดพ้นจากการยึดติด จึงปิดประตูสวรรค์เสีย
5.129.33
कामं क्रोधं च लोभं च दम्भं दर्पं च भूमिपः ।
सम्यग्विजेतुं यो वेद स महीमभिजायते ॥ ५.१२९.३३ ॥
พระราชาพระองค์ใดรู้วิธีชนะกาม โทสะ โลภ ความหลอกลวง และความทะนงตนได้โดยสิ้นเชิง พระองค์นั้นย่อมได้แผ่นดิน
5.129.34
सततं निग्रहे युक्त इन्द्रियाणां भवेन्नृपः ।
ईप्सन्नर्थं च धर्मं च द्विषतां च पराभवम् ॥ ५.१२९.३४ ॥
พระราชาพึงเพียรควบคุมอินทรีย์อยู่เสมอ ปรารถนาทรัพย์และธรรม และปรารถนาให้ศัตรูพ่ายแพ้
5.129.35
कामाभिभूतः क्रोधाद्वा यो मिथ्या प्रतिपद्यते ।
स्वेषु चान्येषु वा तस्य न सहाया भवन्त्युत ॥ ५.१२९.३५ ॥
ผู้ใดถูกกามครอบงำหรือเพราะโทสะจึงประพฤติผิดธรรม ทั้งคนของตนเองและคนอื่นก็ย่อมไม่เป็นผู้ช่วยเหลือของผู้นั้น
5.129.36
एकीभूतैर्महाप्राज्ञैः शूरैररिनिबर्हणैः ।
पाण्डवैः पृथिवीं तात भोक्ष्यसे सहितः सुखी ॥ ५.१२९.३६ ॥
ดูกรลูกรัก ท่านจะได้ปกครองแผ่นดินด้วยความสุข ร่วมกับปาณฑพทั้งหลายที่รวมกันเป็นหนึ่ง ทั้งมีปัญญายิ่ง กล้าหาญ และเป็นผู้ทำลายศัตรู
5.129.37
यथा भीष्मः शान्तनवो द्रोणश्चापि महारथः ।
आहतुस्तात तत्सत्यमजेयौ कृष्णपाण्डवौ ॥ ५.१२९.३७ ॥
ดูกรลูกรัก ดังที่ภีษมะบุตรของศานตนุและโทรณะผู้เป็นมหารถีได้กล่าวไว้ ความจริงนั้นคือ กฤษณะและปาณฑพทั้งสองนั้นไม่อาจพ่ายแพ้ได้
5.129.38
प्रपद्यष्व महाबाहुं कृष्णमक्लिष्टकारिणम् ।
प्रसन्नो हि सुखाय स्यादुभयोरेव केशवः ॥ ५.१२९.३८ ॥
จงพึ่งพากฤษณะผู้มีแขนใหญ่ ผู้กระทำการได้โดยไม่ลำบาก เพราะหากเกศวะพอพระทัย ย่อมนำความสุขมาสู่ทั้งสองฝ่ายอย่างแน่นอน
5.129.39
सुहृदामर्थकामानां यो न तिष्ठति शासने ।
प्राज्ञानां कृतविद्यानां स नरः शत्रुनन्दनः ॥ ५.१२९.३९ ॥
ผู้ใดไม่ปฏิบัติตามคำสั่งสอนของมิตรสหายผู้ปรารถนาความเจริญและความต้องการ และของผู้มีปัญญาและผู้ได้เรียนรู้มาแล้ว ผู้นั้นคือผู้ทำให้ศัตรูยินดี
5.129.40
न युद्धे तात कल्याणं न धर्मार्थौ कुतः सुखम् ।
न चापि विजयो नित्यं मा युद्धे चेत आधिथाः ॥ ५.१२९.४० ॥
ดูกรลูกรัก สงครามไม่นำความดีมาให้ ทั้งไม่มีธรรมหรือทรัพย์อยู่ในนั้น ความสุขจะมาจากที่ไหนได้ อีกทั้งชัยชนะก็ไม่คงอยู่ตลอดไป ขออย่าได้ตั้งใจไว้ที่สงครามเลย
5.129.41
भीष्मेण हि महाप्राज्ञ पित्र ते बाह्लिकेन च ।
दत्तोंऽशः पाण्डुपुत्राणां भेदाद्भतैररिन्दम ॥ ५.१२९.४१ ॥
ท่านผู้มีปัญญายิ่ง ภีษมะและบาห์ลิกะได้มอบส่วนแบ่งแก่บุตรของปาณฑุ โดยทั้งภีษมะและพระบิดาของท่าน แต่เพราะความแตกแยกระหว่างพี่น้อง ผู้ทำลายศัตรูเอ๋ย
5.129.42
तस्थ चैतत्प्रदानस्य फलमद्यानुपश्यसि ।
यद्भुङ्क्षे पृथिवीं कृत्स्नां शूरैर्निहतकण्टकाम् ॥ ५.१२९.४२ ॥
และผลของการให้นั้น บัดนี้ท่านได้เห็นแล้ว ท่านได้ปกครองแผ่นดินทั้งผืนที่วีรบุรุษกำจัดหนามออกไปแล้ว
5.129.43
प्रयच्छ पाण्डुपुत्राणां यथोचितमरिन्दम ।
यदीच्छसि सहामात्यो भोक्तुमर्धं प्रदीयताम् ॥ ५.१२९.४३ ॥
ผู้ทำลายศัตรูเอ๋ย หากท่านปรารถนาจะครองแคว้นครึ่งหนึ่งพร้อมกับเหล่าอำมาตย์ ก็จงมอบส่วนที่ควรได้แก่บุตรของปาณฑุเสียเถิด
5.129.44
अलमर्धं पृथिव्यास्ते महामात्यस्य जीवितुम् ।
सुहृदां वचने तिष्ठन्यशः प्राप्स्यति भारत ॥ ५.१२९.४४ ॥
ท่านได้แผ่นดินครึ่งหนึ่งก็เพียงพอแล้ว อำมาตย์ผู้ยิ่งใหญ่ของท่านก็ได้ชีวิตอยู่อย่างพอเพียงเช่นกัน ท่านผู้เป็นภารตะ หากยืนหยัดตามถ้อยคำของมิตรผู้หวังดี ท่านจะได้รับเกียรติยศ
5.129.45
श्रीमद्भिरात्मवद्भिस्तैर्बुद्धिमद्भिर्जितेन्द्रियैः ।
पाण्डवैर्विग्रहस्तात भ्रंशयेन्महतः सुखात् ॥ ५.१२९.४५ ॥
ลูกรัก การวิวาทกับเหล่าปาณฑพผู้รุ่งเรือง มีตน มีปัญญา และข่มอินทรีย์ได้แล้ว จะทำให้ท่านตกจากความสุขอันยิ่งใหญ่
5.129.46
निगृह्य सुहृदां मन्युं शाधि राज्यं यथोचितम् ।
स्वमंशं पाण्डुपुत्रेभ्यः प्रदाय भरतर्षभ ॥ ५.१२९.४६ ॥
ท่านผู้เป็นยอดแห่งภารตะ จงข่มความโกรธต่อมิตรผู้หวังดีเสีย มอบส่วนของตนแก่บุตรของปาณฑุ แล้วปกครองแว่นแคว้นตามที่ควร
5.129.47
अलमङ्ग निकारोऽयं त्रयोदशसमाः कृतः ।
शमयैनं महाप्राज्ञ कामक्रोधसमेधितम् ॥ ५.१२९.४७ ॥
ลูกรัก ความอยุติธรรมนี้ยาวนานพอแล้ว คือนานถึงสิบสามปี ท่านผู้มีปัญญายิ่ง จงสงบความเป็นศัตรูนี้ที่ถูกราคะและโทสะโหมให้ลุกโชนเถิด
5.129.48
न चैष शक्तः पार्थानां यस्त्वदर्थमभीप्सति ।
सूतपुत्रो दृढक्रोधो भ्राता दुःशासनश्च ते ॥ ५.१२९.४८ ॥
ทั้งบุตรของสารถีผู้มีความโกรธแน่วแน่ และน้องชายของท่านทุรศาสนะ ต่างก็ไม่สามารถจะเอาชนะบุตรของปฤถาได้ ทั้งที่ผู้นั้นปรารถนาสิ่งนี้เพื่อประโยชน์ของท่าน
5.129.49
भीष्मे द्रोणे कृपे कर्णे भीमसेने धनञ्जये ।
धृष्टद्युम्ने च संक्रुद्धे न स्युः सर्वाः प्रजा ध्रुवम् ॥ ५.१२९.४९ ॥
หากภีษมะ โทรณะ กฤปะ กรรณะ ภีมเสน ธนัญชัย และธฤษฏทยุมนที่กำลังโกรธจัด ต่างเข้าสู่สงคราม ประชาชนทั้งหมดย่อมไม่อาจดำรงอยู่ได้อย่างแน่นอน
5.129.50
अमर्षवशमापन्नो मा कुरूंस्तात जीघनः ।
एषा हि पृथिवी कृत्स्ना मा गमत्त्वत्कृते वधम् ॥ ५.१२९.५० ॥
ลูกรัก อย่าถูกความโกรธครอบงำจนฆ่าฟันชาวกุรุเลย เพราะเหตุของท่าน อย่าให้แผ่นดินทั้งผืนนี้ต้องพินาศเลย
5.129.51
यच्च त्वं मन्यसे मूढ भीष्मद्रोणकृपादयः ।
योत्स्यन्ते सर्वशक्त्येति नैतदद्योपपद्यते ॥ ५.१२९.५१ ॥
ท่านเขลาเอ๋ย สิ่งที่ท่านคิดว่า ภีษมะ โทรณะ กฤปะ และคนอื่น ๆ จะต่อสู้ด้วยกำลังทั้งหมดนั้น ในวันนี้ย่อมไม่เหมาะสมเลย
5.129.52
समं हि राज्यं प्रीतिश्च स्थानं हि विदितात्मनाम् ।
पाण्डवेष्वथ युष्मासु धर्मस्त्वभ्यधिकस्ततः ॥ ५.१२९.५२ ॥
สำหรับผู้รู้ตน แผ่นดิน ความรัก และฐานะเสมอกัน ไม่ว่าจะต่อเหล่าปาณฑพหรือต่อท่าน แต่ธรรมะย่อมยิ่งใหญ่กว่า
5.129.53
राजपिण्डभयादेते यदि हास्यन्ति जीवितम् ।
न हि शक्ष्यन्ति राजानं युधिष्ठिरमुदीक्षितुम् ॥ ५.१२९.५३ ॥
หากคนเหล่านี้สละชีวิตเพราะกลัวหนี้ข้าวของพระราชา พวกเขาก็ยังไม่อาจเงยหน้ามองพระยุธิษฐิระผู้เป็นกษัตริย์ได้
5.129.54
न लोभादर्थसंपत्तिर्नराणामिह दृश्यते ।
तदलं तात लोभेन प्रशाम्य भरतर्षभ ॥ ५.१२९.५४ ॥
ในโลกนี้ ไม่เห็นว่าคนได้ทรัพย์สมบัติเพราะความโลภ ฉะนั้น ลูกรัก จงละความโลภเสียเถิด และสงบลงเถิด ท่านผู้เป็นยอดแห่งภารตะ