મહાભારત · અધ્યાય 5.130
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.130.1
तत्तु वाक्यमनादृत्य सोऽर्थवन्मातृभाषितम् ।
पुनः प्रतस्थे संरम्भात्सकाशमकृतात्मनाम् ॥ ५.१३०.१ ॥
પણ માતાના અર્થપૂર્ણ વચનની અવગણના કરીને તે ક્રોધથી ફરી અસંયમી મનવાળાઓ પાસે ગયો.
5.130.2
ततः सभाया निर्गम्य मन्त्रयामास कौरवः ।
सौबलेन मताक्षेण राज्ञा शकुनिना सह ॥ ५.१३०.२ ॥
પછી સભામાંથી નીકળીને કૌરવે જુગારમાં નિપુણ સુબલપુત્ર રાજા શકુનિ સાથે મંત્રણા કરી.
5.130.3
दुर्योधनं धार्तराष्ट्रं कर्णं दुःशासनोऽब्रवीति ।
नोचेत्सन्धास्यसे राजन्स्वेन कामेन पाण्डवैः ।
बद्ध्वैव त्वां प्रदास्यन्ति पाण्डुपुत्राय भारत ॥ ५.१३०.३ ॥
દુઃશાસને ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર દુર્યોધન અને કર્ણને કહ્યું: હે રાજન, જો તું તારી ઇચ્છાથી પાંડવો સાથે સંધિ નહીં કરે, તો તેઓ તને બાંધીને જ પાંડુપુત્રને સોંપી દેશે, હે ભરતવંશી.
5.130.4
वैकर्तनं त्वां च मां च त्रीनेतान्भरतर्षभ ।
पाण्डवेभ्यः प्रदास्यन्ति भीष्मद्रोणौ पिता च ते ॥ ५.१३०.४ ॥
વૈકર્તન કર્ણ, તું, હું અને આ ત્રણેયને, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, પાંડવોને સોંપી દેશે; ભીષ્મ, દ્રોણ અને તારા પિતા પણ.
5.130.5
दुःशासनस्य तद्वाक्यं निशम्य भरतर्षभ ।
दुर्योधनो धार्तराष्ट्रो निश्वस्य प्रहसन्निव ॥ ५.१३०.५ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, દુઃશાસનનું તે વચન સાંભળીને ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર દુર્યોધને નિસાસો નાખ્યો અને જાણે હસતો હોય તેમ.
5.130.6
एकान्तमुपसृत्येह मन्त्रं पुनरमन्त्रयत् ।
सौबलेन मताक्षेण राज्ञा शकुनिना सह ॥ ५.१३०.६ ॥
અહીં એકાંતમાં જઈને તેણે ફરી જુગારમાં નિપુણ સુબલપુત્ર રાજા શકુનિ સાથે મંત્રણા કરી.
5.130.7
दुर्योधनस्य कर्णस्य शकुनेः सौबलस्य च ।
दुःशासनचतुर्थानामिदमासीद्विचेष्टितम् ॥ ५.१३०.७ ॥
દુર્યોધન, કર્ણ, શકુનિ, સૌબલ અને દુઃશાસન જેમાં ચોથો હતો તેમનું આ કાવતરું હતું.
5.130.8
पुराऽयमस्मान्गृह्णाति क्षिप्रकारी जनार्दनः ।
सहितो धृतराष्ट्रेण राज्ञा शान्तनवेन च ॥ ५.१३०.८ ॥
ઝડપથી કાર્ય કરનાર જનાર્દન આપણને પકડે તે પહેલાં, ધૃતરાષ્ટ્ર રાજા અને શંતનુના પુત્ર સાથે મળીને.
5.130.9
वयमेव हृषीकेशं निगृह्णीम बलादिव ।
प्रसह्य पुरुषव्याघ्रमिन्द्रो वैरोचनिं यथा ॥ ५.१३०.९ ॥
આપણે જ હૃષીકેશને બળપૂર્વક પકડીએ, જેમ ઇન્દ્રે વૈરોચનિને પકડ્યો હતો, તે પુરુષવ્યાઘ્રને બળથી.
5.130.10
श्रुत्वा गृहीतं वार्ष्णेयं पाण्डवा हतचेतसः ।
निरुत्साहा भविष्यन्ति भग्नदंष्ट्रा इवोरगाः ॥ ५.१३०.१० ॥
વાર્ષ્ણેયને પકડાયો છે એમ સાંભળીને પાંડવો હતચિત્ત, ઉત્સાહહીન થશે, દાંત તૂટેલા સાપની જેમ.
5.130.11
अयं ह्येषां महाबाहुः सर्वेषां शर्म वर्म च ।
अस्मिन्गृहीते वरदे ऋषभे सर्वसात्वताम्।
निरुद्यमा भविष्यन्ति पाण्डवाः सोमकैः सह ॥ ५.१३०.११ ॥
આ મહાબાહુ તે સૌનો આશ્રય અને કવચ છે; વરદાતા, સાત્વતોમાં વૃષભ એવો આ પકડાયે પાંડવો સોમકો સાથે નિરુદ્યમ થશે.
5.130.12
तस्माद्वयमिहैवैकं केशवं क्षिप्रकारिणम् ।
क्रोशतो धृतराष्ट्रस्य बद्ध्वा योत्स्यामहे रिपून् ॥ ५.१३०.१२ ॥
તેથી અહીં જ, ઝડપથી કાર્ય કરનાર કેશવને એકલાને બાંધીને, ધૃતરાષ્ટ્ર રડતો હોય ત્યારે, આપણે શત્રુઓ સામે યુદ્ધ કરીશું.
5.130.13
तेषां पापमभिप्रायं पापानां दुष्टचेतसाम् ।
इङ्गितज्ञः कविः क्षिप्रमन्वबुद्ध्यत सात्यकिः ॥ ५.१३०.१३ ॥
તે પાપી અને દુષ્ટચિત્ત લોકોનો પાપી ઇરાદો, સંકેતો ઓળખનાર બુદ્ધિમાન સાત્યકિ તરત સમજી ગયો.
5.130.14
तदर्थमभिनिष्क्रम्य हार्दिक्येन सहास्थितः ।
अब्रवीत्कृतवर्माणं क्षिप्रं योजय वाहिनीम् ॥ ५.१३०.१४ ॥
તે હેતુથી બહાર નીકળી હાર્દિક્ય સાથે ઊભા રહી તેણે કૃતવર્માને કહ્યું, "શીઘ્ર સેનાને વ્યૂહમાં ગોઠવો."
5.130.15
व्यूढानीकः सभाद्वारमुपतिष्ठस्व दंशितः ।
यावदाख्याम्यहं चैतत्कृष्णायाक्लिष्टकारिणे ॥ ५.१३०.१५ ॥
સેનાને વ્યૂહમાં ગોઠવી, કવચ પહેરીને સભાદ્વાર પાસે ઊભા રહો, જ્યાં સુધી હું આ અક્લિષ્ટ કર્મ કરનાર કૃષ્ણને કહી ન દઉં.
5.130.16
स प्रविश्य सभां वीरः सिंहो गिरिगुहामिव ।
आचष्ट तमभिप्रायं केशवाय महात्मने ॥ ५.१३०.१६ ॥
તે વીર સિંહ ગિરિગુફામાં પ્રવેશે તેમ સભામાં પ્રવેશી, તે ઇરાદો મહાત્મા કેશવને કહ્યો.
5.130.17
धृतराष्ट्रं ततश्चैव विदुरं चान्वभाषत ।
तेषामेतमभिप्रायमाचचक्षे स्मयन्निव ॥ ५.१३०.१७ ॥
પછી તેણે ધૃતરાષ્ટ્ર અને વિદુર સાથે પણ વાત કરી, જાણે હસતાં હસતાં તેમનો આ ઇરાદો સમજાવ્યો.
5.130.18
धर्मादर्थाच्च कामाच्च कर्म साधुविगर्हितम् ।
मन्दाः कर्तुमिहेच्छन्ति न चावाप्यं कथंचन ॥ ५.१३०.१८ ॥
ધર્મ, અર્થ અને કામ વડે પણ સજ્જનો નિંદેલું કર્મ મૂર્ખો અહીં કરવા ઇચ્છે છે; તે કોઈ પણ રીતે પ્રાપ્ત થઈ શકે તેમ નથી.
5.130.19
पुरा विकुर्वते मूढाः पापात्मानः समागताः ।
धर्षिताः काममन्युभ्यां क्रोधलोभवशानुगाः ॥ ५.१३०.१९ ॥
પહેલેથી જ મોહિત, પાપી મનવાળા, એકઠા થયેલા લોકો વિપરીત આચરણ કરે છે; કામ અને ક્રોધથી પરાજિત થઈ તેઓ ક્રોધ અને લોભના વશમાં ચાલે છે.
5.130.20
इमं हि पुण्डरीकाक्षं जिघृक्षन्त्यल्पचेतसः ।
पटेनाग्निं प्रज्वलितं यथा बाला यथा जडाः ॥ ५.१३०.२० ॥
અલ્પબુદ્ધિ લોકો આ કમળનયનને પકડવા ઇચ્છે છે; બાળકો અથવા મૂર્ખ લોકો કપડાથી સળગતી આગ પકડવા જાય તેમ.
5.130.21
सात्यकेस्तद्वचः श्रुत्वा विदुरो दीर्घदर्शिवान् ।
धृतराष्ट्रं महाबाहुमब्रवीत्कुरुसंसदि ॥ ५.१३०.२१ ॥
સાત્યકિના તે વચન સાંભળીને દૂરદર્શી વિદુરે કુરુસભામાં મહાબાહુ ધૃતરાષ્ટ્રને કહ્યું.
5.130.22
राजन्परीतकालास्ते पुत्राः सर्वे परन्तप ।
असक्यमयशस्यं च कर्तुं कर्म समुद्यताः ॥ ५.१३०.२२ ॥
હે રાજા, શત્રુઓને તપાવનારા, તમારા સર્વ પુત્રોનો સમય વીતી ગયો છે; અશક્ય અને અપયશકારક કર્મ કરવા તેઓ તત્પર થયા છે.
5.130.23
इमं हि पुण्डरीकाक्षमभिभूय प्रसह्य च ।
निग्रहीतुं किलेच्छन्ति सहिता वासवानुजम् ॥ ५.१३०.२३ ॥
આ કમળનયનને હરાવી બળપૂર્વક પકડવા તેઓ ઇચ્છે છે; સાથે મળીને ઇન્દ્રના નાનાભાઈને બંદી બનાવવા ઇચ્છે છે.
5.130.24
इमं पुरुषशार्दूलमप्रधृष्यं दुरसदम् ।
आसाद्य नभविष्यन्ति पतङ्गा इव पावकम् ॥ ५.१३०.२४ ॥
આ પુરુષસિંહ, અજેય અને દુર્ગમ છે; તેમની પાસે જઈને તેઓ પતંગિયાં અગ્નિમાં ભસ્મ થાય તેમ નાશ પામશે.
5.130.25
अयमिच्छन्हि तान्सर्वान्युध्यमानाञ्जनार्दनः ।
सिंहो नागानिव क्रुद्धो गमयेद्यमसादनम् ॥ ५.१३०.२५ ॥
યુદ્ધ કરતા તે સર્વને જનાર્દન ઇચ્છે, તો ક્રોધે ભરાયેલો સિંહ હાથીઓની જેમ તેમને યમસદને મોકલશે.
5.130.26
न त्वयं निन्दितं कर्म कुर्यात्पापं कथंचन ।
न च धर्मादपक्रामदेच्युतः पुरुषोत्तमः ॥ ५.१३०.२६ ॥
આ પુરુષોત્તમ અચ્યુત કોઈ પણ રીતે નિંદનીય કે પાપી કર્મ નહીં કરે, અને ધર્મથી પણ ચલિત નહીં થાય.
5.130.27
यथा वाराणसी दग्धा साश्वा सरथकुञ्जरा ।
सानुबन्धस्तु कृष्णेन काशीनामृषभो हतः ॥ ५.१३०.२७ ॥
કૃષ્ણે વારાણસીને ઘોડા, રથ અને હાથીઓ સહિત બાળી નાખી; પરિવાર સહિત કાશીઓનો વૃષભ (રાજા) હણાયો.
5.130.28
तथा नागपुरं दग्ध्वा शङ्खचक्रगदाधरः ।
स्वयं कालेश्वरो भूत्वा नाशयिष्यति कौरवान् ॥ ५.१३०.२८ ॥
તેવી જ રીતે શંખ-ચક્ર-ગદાધારી નાગપુરને બાળીને, પોતે કાળેશ્વર થઈને કૌરવોનો નાશ કરશે.
5.130.29
पारिजातहरं ह्येनमेकं यदुसुखावहम् ।
नाभ्यवर्तत संरब्धो वृत्रहा वसुभिः सह ॥ ५.१३०.२९ ॥
પારિજાત હરનાર, યાદવોને સુખ આપનાર આ એકલા પર ક્રોધે ભરાયેલો વૃત્રહંતા (ઇન્દ્ર) વસુઓ સાથે પણ આગળ આવ્યો નહોતો.
5.130.30
प्राप्य निर्मोचने पाशान्षट्सहस्रांस्तरस्विनः ।
हृतास्ते वासुदेवेन ह्युपसङ्क्रम्य कौरवान् ॥ ५.१३०.३० ॥
નિર્મોચન સ્થાને પહોંચીને, વાસુદેવે કૌરવો પાસે જઈને તે છ હજાર વેગવાન (બંદીઓ)ના પાશ મેળવીને તેમને લઈ ગયા.
5.130.31
द्वारमासाद्य सौभस्य विधूय गदया गिरिम् ।
द्युमत्सेनः सहामात्यः कृष्णेन विनिपातितः ॥ ५.१३०.३१ ॥
સૌભના દ્વારે પહોંચીને, ગદાથી પર્વતને હલાવીને, અમાત્યો સહિત દ્યુમત્સેન કૃષ્ણ દ્વારા પાડી દેવાયો.
5.130.32
शेषवत्त्वात्कुरूणां तु धर्मापेक्षी तथाऽच्युतः ।
क्षमते पुण्डरीकाक्षः शक्तः सन्पापकर्मणाम् ॥ ५.१३०.३२ ॥
કૌરવોનું બાકી ઋણ હોવાથી અને ધર્મનો વિચાર કરીને, સમર્થ હોવા છતાં પુંડરીકાક્ષ અચ્યુત પાપકર્મીઓને ક્ષમા કરે છે.
5.130.33
एते हि यदि गोविन्दमिच्छन्ति सह राजभिः ।
अद्यैवातिथयः सर्वे भविष्यन्ति यमस्य ते ॥ ५.१३०.३३ ॥
જો આ રાજાઓ સાથે ગોવિંદની ઇચ્છા કરે, તો આજે જ તેઓ બધા યમના અતિથિ બની જશે.
5.130.34
यथा वायोस्तृणाग्रणि वशं यान्ति बलीयसः ।
तथा चक्रभृतः सर्वे वशमेष्यन्ति कौरवाः ॥ ५.१३०.३४ ॥
જેમ પવનના બળવાન વેગ સામે ઘાસના અગ્રભાગ વશ થાય છે, તેમ ચક્રધારીના વશમાં બધા કૌરવો આવશે.
5.130.35
विदुरेणैवमुक्ते तु केशवो वाक्यमब्रवीत् ।
धृतराष्ट्रमभिप्रेक्ष्य सुहृदां श्रृण्वतां मिथः ॥ ५.१३०.३५ ॥
વિદુરે આમ કહ્યા પછી, કેશવે ધૃતરાષ્ટ્ર તરફ જોઈને, સુહૃદો પરસ્પર સાંભળતા હતા ત્યારે આ વચન કહ્યું.
5.130.36
राजन्नेते यदि क्रुद्धा मां निगृह्णीयुरोजसा ।
एते वा मामहं वैनाननुजानीहि पार्थिव ॥ ५.१३०.३६ ॥
રાજન, જો આ ક્રોધે ભરાઈને બળપૂર્વક મને પકડવા ઇચ્છે, અથવા હું જ એમને પકડું, તો હે પાર્થિવ, તેની અનુમતિ આપો.
5.130.37
एतान्हि सर्वान्संरब्धान्नियन्तुमहमुत्सहे ।
न त्वहं निन्दितं कर्म कुर्यां पापं कथंचन ॥ ५.१३०.३७ ॥
ક્રોધે ભરાયેલા આ સર્વને રોકવાને હું સમર્થ છું; પરંતુ હું કોઈ પણ રીતે નિંદનીય, પાપકર્મ કરીશ નહીં.
5.130.38
पाण्डवार्थे हि लुभ्यन्तः स्वार्थान्हास्यन्ति ते सुताः ।
एते चेदेवमिच्छन्ति कृतकार्यो युधिष्ठिरः ॥ ५.१३०.३८ ॥
જો આ લોકો એમ ઇચ્છે અને યુધિષ્ઠિર પોતાનું કાર્ય સિદ્ધ કરે, તો પાંડવો માટે લોભી બનેલા તમારા પુત્રો પોતાનું હિત ગુમાવશે.
5.130.39
अद्यैव ह्यहमेनांश्च ये चैनाननु भारत ।
निगृह्य राजन्पार्थेभ्यो दद्यां किं दुष्कृतं भवेत् ॥ ५.१३०.३९ ॥
હે ભારત, રાજન! આજે જ હું આમને અને આમના અનુયાયીઓને પકડીને પાર્થોને સોંપું, તો તેમાં કયું દુષ્કર્મ થશે?
5.130.40
एष मे निश्चयो राजन्यद्येषोऽस्य विनिश्चयः ।
नर्दन्तु सहिताः शङ्खाः पणवानकनिस्वनैः ॥ ५.१३०.४० ॥
હે રાજન્! આ મારો નિશ્ચય છે; જો આ જ તેનો પણ નિશ્ચય હોય, તો શંખો અને પણવ-આનકના નાદ સાથે સૌ એકસાથે ગર્જી ઊઠે.
5.130.41
अनायासेन पार्थानां पर्वतां च शिवं महत् ।
निगृह्य राजन्पार्थेभ्यो दद्यां चेत्सुकृतं भवेत् ॥ ५.१३०.४१ ॥
હે રાજન્! પાર્થોને માટે સહેલાઈથી, પર્વત જેવા મહાન અને કલ્યાણકારી આમને પકડીને પાર્થોને સોંપું તો તે સુકર્મ થશે.
5.130.42
इदं तु न प्रवर्तेयं निन्दितं कर्म भारत ।
सन्निधौ ते महाराज क्रोधजं पापबुद्धिजम् ॥ ५.१३०.४२ ॥
હે ભારત! પરંતુ હું આ નિંદનીય કર્મ આરંભીશ નહીં; હે મહારાજ, તમારી સમક્ષ ક્રોધ અને પાપબુદ્ધિથી જન્મેલું આ કર્મ હું શરૂ નહીં કરું.
5.130.43
एष दुर्योधनो राजन्यथेच्छति तथाऽस्तु तत् ।
अहं तु सर्वांस्तनयाननुजानामि ते नृप ॥ ५.१३०.४३ ॥
હે રાજન, દુર્યોધન ઇચ્છે તેમ થાઓ. પરંતુ હે નૃપ, હું તમારા બધા પુત્રોને અનુમતિ આપું છું.
5.130.44
एतच्छ्रुत्वा तु विदुरं धृतराष्ट्रोऽभ्यभाषत ।
क्षिप्रमानय तं पापं राज्यलुब्धं सुयोधनम् ॥ ५.१३०.४४ ॥
આ સાંભળીને ધૃતરાષ્ટ્રે વિદુરને કહ્યું, "રાજ્યલોભી તે પાપી સુયોધનને ઝડપથી લઈ આવ."
5.130.45
सहमित्रं सहामात्यं ससोदर्यं सहानुगम् ।
शक्नुयां यदि पन्थानमवतारयितुं पुनः ॥ ५.१३०.४५ ॥
મિત્રો, અમાત્યો, ભાઈઓ અને અનુચરો સહિત તેને ફરી સાચા માર્ગ પર લાવી શકું તો.
5.130.46
ततो दुर्योधनं क्षत्ता पुनः प्रावेशयत्मभाम् ।
अकामं भ्रातृभिः सार्धं राजभिः परिवारितम् ॥ ५.१३०.४६ ॥
પછી વિદુરે અનિચ્છુક, ભાઈઓ અને રાજાઓથી ઘેરાયેલા દુર્યોધનને ફરી સભામાં લાવ્યો.
5.130.47
अथ दुरोयधनं राजा धृतराष्ट्रोऽभ्यभाषत ।
कर्णदुःशासनाभ्यां च राजभिश्चापि संवृतम् ॥ ५.१३०.४७ ॥
પછી રાજા ધૃતરાષ્ટ્રે કર્ણ, દુઃશાસન અને રાજાઓથી ઘેરાયેલા દુર્યોધનને કહ્યું.
5.130.48
नृशंस पापभूयिष्ठ क्षुद्रकर्मसहायवान् ।
पापैः सहायैः संहत्य पापं कर्म चिकीर्षसि ॥ ५.१३०.४८ ॥
હે ક્રૂર, અતિ પાપી, નીચ કર્મોને સાથી બનાવનાર! પાપી સાથીઓ સાથે મળીને તું પાપકર્મ કરવા ઇચ્છે છે.
5.130.49
अशक्यमयशस्यं च सद्भिश्चापि विगर्हितम् ।
यथा त्वादृशको मूढो व्यवस्येत्कुलपांसनः ॥ ५.१३०.४९ ॥
અશક્ય, અપકીર્તિકારક અને સજ્જનો દ્વારા પણ નિંદાયેલું કાર્ય તારા જેવો મૂર્ખ, કુળને કલંકિત કરનાર જ કરવાનો નિશ્ચય કરે.
5.130.50
त्वमिमं पुण्डरीकाक्षमप्रधृष्यं दुरासदम् ।
पापैः सहायैः संहत्य निग्रहीतुं किलेच्छसि ॥ ५.१३०.५० ॥
આ પુંડરીકાક્ષ, અજેય અને દુર્ગમ છે, તેને તું પાપી સહાયકો સાથે મળીને બાંધવા ઇચ્છે છે.
5.130.51
यो न शक्यो बलात्कर्तुं देवैरपि सवासवैः ।
तं त्वं प्रार्थयसे मन्द बालश्चन्द्रमसं यथा ॥ ५.१३०.५१ ॥
ઇન્દ્ર સહિત દેવો પણ બળથી જેને વશ ન કરી શકે, તેને હે મૂર્ખ, બાળક ચંદ્રને ઇચ્છે તેમ તું ઇચ્છે છે.
5.130.52
देवैर्मनुष्यैर्गन्धर्वैरसुरैरुरगैश्च यः ।
न सोढुं समरे शक्यस्तं न बुध्यसि केशवम् ॥ ५.१३०.५२ ॥
દેવો, મનુષ્યો, ગંધર્વો, અસુરો અને નાગો જેને યુદ્ધમાં સહન ન કરી શકે, તે કેશવને તું સમજતો નથી.
5.130.53
दुर्ग्राह्यः पाणिना वायुर्दुस्पर्शः पाणिना शशी ।
दुर्धरा पृथिवी मूर्ध्ना दुर्ग्राह्यः केशवो बलात् ॥ ५.१३०.५३ ॥
હાથથી પવનને પકડવો કઠિન છે, હાથથી ચંદ્રને સ્પર્શવો કઠિન છે, માથા પર પૃથ્વીને ધારણ કરવી કઠિન છે; બળથી કેશવને પકડવો પણ એવો જ કઠિન છે.
5.130.54
इत्युक्ते धृतराष्ट्रेण क्षत्ताऽपि विदुरोऽब्रवीत् ।
दुर्योधनमभिप्रेक्ष्य धार्तराष्ट्रममर्षणम् ॥ ५.१३०.५४ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રે એમ કહ્યા પછી ક્ષત્તા વિદુરે પણ ક્રોધી ધાર્તરાષ્ટ્ર દુર્યોધન તરફ જોઈને કહ્યું.
5.130.55
दुर्योधन निबोधेदं वचनं मम सांप्रतम् ।
सौभद्वारे वानरेन्द्रो द्विविदो नाम नामतः।
शिलावर्षेण महता छादयामास केशवम् ॥ ५.१३०.५५ ॥
હે દુર્યોધન, હવે મારું આ વચન સાંભળ. સૌભદ્વારે દ્વિવિદ નામના વાનરેન્દ્રે મોટા શિલાવર્ષાથી કેશવને ઢાંકી દીધા.
5.130.56
ग्रहीतुकामो विक्रम्य सर्वयत्नेन माधवम् ।
ग्रहीतुं नाशकच्चैनं तं त्वं प्रार्थयसे बलात् ॥ ५.१३०.५६ ॥
પરાક્રમથી, સર્વ પ્રયત્નથી માધવને પકડવાની ઇચ્છા હોવા છતાં તે તેમને પકડી ન શક્યો. અને તું તેમને બળપૂર્વક પકડવા ઇચ્છે છે.
5.130.57
प्राग्ज्योतिषगतं शौरिं नरकः सह दानवैः ।
ग्रहीतुं नाशकत्तत्र तं त्वं प्रार्थयसे बलात् ॥ ५.१३०.५७ ॥
પ્રાગ્જ્યોતિષમાં ગયેલા શૌરિને નરક દાનવો સાથે ત્યાં પકડી ન શક્યો. અને તું તેમને બળપૂર્વક પકડવા ઇચ્છે છે.
5.130.58
अनेकयुगवर्षायुर्निहत्य नरकं मृधे ।
नीत्वा कन्यासहस्राणि उपयेमे यथाविधि ॥ ५.१३०.५८ ॥
અનેક યુગ અને વર્ષોનું આયુષ્ય ધરાવતા નરકને યુદ્ધમાં મારીને, હજારો કન્યાઓને લઈ જઈને યથાવિધિ લગ્ન કર્યાં.
5.130.59
निर्मोचने षट्सहस्राः पाशैर्बद्ध्वा महासुराः ।
ग्रहीतुं नाशकंश्चैनं तं त्वं प्रार्थयसे बलात् ॥ ५.१३०.५९ ॥
નિર્મોચનમાં છ હજાર મહાસુરોએ પાશોથી બાંધીને પણ તેમને પકડી ન શક્યા. અને તું તેમને બળપૂર્વક પકડવા ઇચ્છે છે.
5.130.60
अनेन हि हता बाल्ये पूतना शिशुना तदा ।
गोवर्धनो धारितश्च गवार्थे भरतर्षभ ॥ ५.१३०.६० ॥
બાળપણમાં શિશુ રૂપે આના દ્વારા જ પૂતના મારી ગઈ. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ગાયો માટે ગોવર્ધન પર્વત ઊંચકાયો.
5.130.61
अरिष्टो धेनुकश्चैव चाणूरश्च महाबलः ।
अश्वराजश्च निहतः कंसश्चारिष्टमाचरन् ॥ ५.१३०.६१ ॥
અરિષ્ટ, ધેનુક અને મહાબલી ચાણૂર, તથા અશ્વરાજ (કેશી) હણાયા; કંસે અરિષ્ટનું આચરણ કર્યું.
5.130.62
जरासन्धश्च वक्रश्च शिशुपालश्च वीर्यवान् ।
बाणाश्च निहतः सङ्ख्ये राजानश्च निषूदिताः ॥ ५.१३०.६२ ॥
જરાસંધ, વક્ર અને પરાક્રમી શિશુપાલ, તથા બાણ યુદ્ધમાં હણાયા; અનેક રાજાઓ પણ નષ્ટ કરાયા.
5.130.63
वरुणो निर्जितो राजा पावकश्चामितौजसा ।
पारिजातं च हरता जितः साक्षाच्छचीपतिः ॥ ५.१३०.६३ ॥
રાજા વરુણ જીતાયો; અમિતતેજસ્વીએ અગ્નિને પણ જીત્યો; પારિજાત હરનારે સાક્ષાત શચીપતિ ઇન્દ્રને પણ જીત્યો.
5.130.64
एकार्णवे च स्वपता निहतौ मधुकैटभौ ।
जन्मान्तरमुपागम्य हयग्रीवस्तथा हतः ॥ ५.१३०.६४ ॥
એકાર્ણવમાં સૂતા સૂતા મધુ અને કૈટભ હણાયા; બીજો જન્મ લઈને હયગ્રીવ પણ એ રીતે હણાયો.
5.130.65
अयं कर्ता न क्रियते कारणं चापि पौरुषे ।
यद्यदिच्छेदयं शौरिस्तत्तत्कुर्यादयत्नतः ॥ ५.१३०.६५ ॥
આ કર્તા તરીકે સર્જાતો નથી, અને માનવ પુરુષાર્થમાં પણ તે કારણ નથી; આ શૌરિ જે જે ઇચ્છે છે, તે તે તે પ્રયત્ન વિના કરી નાખે છે.
5.130.66
तं न बुध्यसि गोविन्द घोरविक्रममच्युतम् ।
आशीविषमिव क्रूद्धं तेजोराशिमनिन्दितम् ॥ ५.१३०.६६ ॥
હે ગોવિંદ! તે ઘોર પરાક્રમી અચ્યુતને તું સમજતો નથી; જે ક્રોધિત સર્પ જેવો, તેજની રાશિ અને નિર્દોષ છે.
5.130.67
प्रधर्षयन्महाबाहुं कृष्णमक्लिष्टकारिणम् ।
पतङ्गोऽग्निमिवासाद्य सामात्यो नभविष्यसि ॥ ५.१३०.६७ ॥
મહાબાહુ, શ્રમ વિના કર્મ કરનાર કૃષ્ણને છંછેડીને, અમાત્યો સહિત અગ્નિ પાસે આવેલા પતંગિયાની જેમ તું નાશ પામીશ.